Luận văn thạc sĩ về công tác xóa đói giảm nghèo ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang

Khám phá luận văn thạc sĩ về công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, phân tích hiệu quả và thách thức trong thực hiện.

• Tác giả: Hoàng Thanh Đạm
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Công Tác Xóa Đói, Giảm Nghèo Tại Huyện Đồng Văn, Hà Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài. Khái niệm đói, nghèo và tiêu chí đánh giá đói, nghèo hiện nay
• 1.2. Nội dung XĐGN và các nhân tố ảnh hưởng đến XĐGN của các huyện miền núi
• 1.3. Kinh nghiệm xóa đói, giảm nghèo ở các địa phương và bài học rút ra cho huyện Đồng Văn
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu chính
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN ĐỒNG VĂN TỈNH HÀ GIANG
• 3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội có ảnh hưởng đến công tác xóa đói, giảm nghèo ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang
• 3.2. Thực trạng xoá đói, giảm nghèo ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN ĐỒNG VĂN
• 4.1. Dự báo tình hình đói nghèo và mục tiêu xóa đói, giảm nghèo của huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang đến năm 2020
• 4.2. Các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả xóa đói, giảm nghèo ở huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận thực tiễn về xóa đói giảm nghèo

Công tác xóa đói giảm nghèo (XĐGN) tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang đã được nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau. Các nghiên cứu này không chỉ tập trung vào khía cạnh kinh tế mà còn mở rộng ra các vấn đề xã hội, nhân văn. Đặc biệt, huyện Đồng Văn là một trong những khu vực khó khăn nhất của cả nước, với tỷ lệ hộ nghèo cao và điều kiện sống khắc nghiệt. Các chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo đã được triển khai, tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa đạt được như mong đợi. Theo báo cáo, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện này vẫn chiếm 63,28% vào cuối năm 2013. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có những giải pháp cụ thể và hiệu quả hơn để cải thiện tình hình. Những nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các chính sách xóa đói cần phải phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, từ đó mới có thể đạt được hiệu quả bền vững.

1.1. Khái niệm đói nghèo và tiêu chí đánh giá đói nghèo hiện nay

Khái niệm về đói, nghèo đã được định nghĩa rõ ràng trong các tài liệu nghiên cứu. Theo tổ chức UNDP, nghèo không chỉ đơn thuần là thiếu thốn về vật chất mà còn liên quan đến việc thiếu quyền cơ bản của con người. Tại Việt Nam, khái niệm này được mở rộng để bao gồm các tiêu chí như hộ nghèo, hộ đói, và các vùng nghèo. Các tiêu chí này không chỉ dựa trên thu nhập mà còn xem xét đến điều kiện sống, khả năng tiếp cận dịch vụ cơ bản như giáo dục, y tế. Việc xác định chuẩn nghèo cũng cần phải linh hoạt, phù hợp với từng vùng miền, đặc biệt là ở những khu vực khó khăn như huyện Đồng Văn. Điều này giúp cho các chính sách xóa đói giảm nghèo có thể được thực hiện một cách hiệu quả hơn.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong luận văn này bao gồm cả phương pháp định tính và định lượng. Các câu hỏi nghiên cứu chính được xây dựng nhằm làm rõ thực trạng xóa đói giảm nghèo tại huyện Đồng Văn. Phương pháp khảo sát, phỏng vấn sâu được sử dụng để thu thập thông tin từ người dân địa phương, các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội. Điều này giúp tạo ra một bức tranh tổng thể về tình hình xóa đói giảm nghèo tại địa phương. Bên cạnh đó, việc phân tích số liệu thống kê từ các cơ quan chức năng cũng được thực hiện để đánh giá hiệu quả của các chương trình xóa đói đã triển khai. Qua đó, các yếu tố ảnh hưởng đến công tác xóa đói giảm nghèo cũng được làm rõ, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp.

2.1. Các câu hỏi nghiên cứu chính

Các câu hỏi nghiên cứu chính bao gồm: Tình hình xóa đói giảm nghèo tại huyện Đồng Văn hiện nay ra sao? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác xóa đói tại địa phương? Các giải pháp nào có thể được áp dụng để nâng cao hiệu quả của công tác này trong tương lai? Những câu hỏi này không chỉ giúp định hướng cho nghiên cứu mà còn tạo cơ sở để phân tích và đánh giá thực trạng một cách toàn diện.

III. Thực trạng xóa đói giảm nghèo ở huyện Đồng Văn tỉnh Hà Giang

Thực trạng xóa đói giảm nghèo tại huyện Đồng Văn cho thấy nhiều thách thức lớn. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội tại đây ảnh hưởng mạnh mẽ đến công tác xóa đói. Huyện nằm trong khu vực núi đá, với địa hình khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, dẫn đến sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao, với nhiều hộ gia đình sống trong tình trạng thiếu thốn. Các chương trình hỗ trợ từ chính phủ chưa thực sự phát huy hiệu quả do thiếu sự đồng bộ trong triển khai. Nhiều hộ dân vẫn chưa tiếp cận được các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục, và việc làm. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể hơn để cải thiện tình hình.

3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội có ảnh hưởng đến công tác xóa đói giảm nghèo

Điều kiện tự nhiên tại huyện Đồng Văn rất khắc nghiệt, với địa hình núi đá và khí hậu lạnh. Điều này ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp, khiến cho người dân gặp khó khăn trong việc sản xuất lương thực. Bên cạnh đó, tình hình kinh tế - xã hội cũng không ổn định, với tỷ lệ thất nghiệp cao và thu nhập thấp. Các chính sách xóa đói giảm nghèo cần phải xem xét kỹ lưỡng để phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, từ đó mới có thể đạt được hiệu quả bền vững.

IV. Phương hướng mục tiêu và giải pháp chủ yếu xóa đói giảm nghèo ở huyện Đồng Văn

Để nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Đồng Văn, cần có những phương hướng và mục tiêu rõ ràng. Các giải pháp chủ yếu bao gồm việc cải thiện điều kiện sản xuất, tăng cường hỗ trợ tài chính cho người dân, và nâng cao nhận thức về xóa đói. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội trong việc triển khai các chương trình hỗ trợ. Đặc biệt, việc đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân là rất cần thiết để giúp họ có thể tự lập và thoát nghèo bền vững. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện đời sống vật chất mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân địa phương.

4.1. Các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả xóa đói giảm nghèo

Các giải pháp chủ yếu bao gồm việc phát triển kinh tế địa phương thông qua việc khuyến khích sản xuất nông nghiệp bền vững, hỗ trợ tài chính cho các hộ nghèo, và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động để giúp người dân có thể tìm được việc làm ổn định. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác giữa các tổ chức xã hội và chính quyền địa phương cũng rất quan trọng để đảm bảo các chương trình xóa đói giảm nghèo được triển khai hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, là một trong những vùng núi cao đặc trưng với địa hình đá vôi hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt và điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Đến cuối năm 2013, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện này chiếm tới 63,28%, trong đó hơn 40% số hộ nghèo có nguy cơ bị đói nếu xảy ra thiên tai. Tình trạng đói cục bộ và đói giáp hạt vẫn diễn ra phổ biến do nhiều nguyên nhân như trình độ canh tác lạc hậu, thiếu đất sản xuất, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất, cùng với các biến động thời tiết bất lợi. Công tác xóa đói, giảm nghèo (XĐGN) tại Đồng Văn vì thế trở thành nhiệm vụ trọng tâm nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng công tác XĐGN tại huyện Đồng Văn từ năm 2008 đến 2014, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy giảm nghèo nhanh và bền vững đến năm 2020. Nghiên cứu tập trung vào các đối tượng chính gồm người dân nghèo, các cấp chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể tham gia công tác XĐGN. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả các chương trình giảm nghèo, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại vùng núi cao Đồng Văn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về nghèo đói và giảm nghèo, bao gồm:

• Khái niệm nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối: Nghèo tuyệt đối được hiểu là thiếu hụt các nhu cầu tối thiểu về lương thực, vật chất để duy trì cuộc sống, trong khi nghèo tương đối phản ánh sự thiếu hụt so với mức sống trung bình của xã hội. Cả hai khái niệm này đều được sử dụng để đánh giá mức độ nghèo tại huyện Đồng Văn.

• Mô hình tiếp cận đa chiều về nghèo đói: Xem nghèo đói không chỉ là thiếu thu nhập mà còn bao gồm thiếu tiếp cận các dịch vụ xã hội như giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng và khả năng tham gia vào các hoạt động kinh tế.

• Quan điểm phát triển bền vững trong XĐGN: Nhấn mạnh sự kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế với các chính sách xã hội nhằm đảm bảo người nghèo có thể tự lực vươn lên và giảm thiểu nguy cơ tái nghèo.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: đói, nghèo, hộ nghèo, hộ cận nghèo, tiêu chí đánh giá nghèo theo chuẩn quốc gia, và các nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói như điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội, văn hóa và chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng nhằm đánh giá toàn diện thực trạng và hiệu quả công tác XĐGN tại huyện Đồng Văn.

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các cơ quan Trung ương và địa phương như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Ban Dân tộc, Cục Thống kê, UBND huyện Đồng Văn, các báo cáo chuyên ngành, văn bản pháp luật và tài liệu hướng dẫn thực hiện các chương trình XĐGN.

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát chọn mẫu có chủ đích tại 6 xã đại diện cho đặc thù địa bàn (2 thị trấn, 2 xã biên giới, 2 xã nội địa). Phỏng vấn sâu 26 cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp và các tổ chức liên quan đến công tác XĐGN. Khảo sát hộ nghèo và cận nghèo để thu thập thông tin về điều kiện sống, thu nhập, tiếp cận dịch vụ và các khó khăn gặp phải.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý số liệu định lượng, kết hợp phân tích định tính nhằm làm rõ nguyên nhân, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp. Phương pháp phân tích bao gồm so sánh, tổng hợp kết quả và tham vấn chuyên gia.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2014, với định hướng đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo cao và nguy cơ tái nghèo lớn: Đến cuối năm 2013, tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Đồng Văn là 63,28%, trong đó hơn 40% hộ nghèo có nguy cơ bị đói nếu xảy ra thiên tai. Tình trạng đói giáp hạt vẫn phổ biến do điều kiện sản xuất khó khăn và biến động khí hậu.

2. Điều kiện tự nhiên và xã hội hạn chế phát triển: Địa hình núi đá hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt với mùa đông rét đậm, mùa hè mưa lũ gây sạt lở đất, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất kéo dài 4-6 tháng mỗi năm. Dân cư phân bố thưa thớt, trình độ dân trí thấp, tập tục tảo hôn và kết hôn cận huyết thống còn phổ biến (năm 2013 có 370 người tảo hôn, trong đó 76% ở độ tuổi 13-15).

3. Nguồn lực kinh tế hạn chế và thiếu việc làm: Thu nhập bình quân đầu người năm 2013 đạt khoảng 7,2 triệu đồng/năm, kinh tế chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp chiếm 42,5% cơ cấu kinh tế, công nghiệp - xây dựng 23,2%, dịch vụ 34,3%. Lao động phổ thông chiếm tỷ lệ lớn, thiếu việc làm ổn định, số lao động tự do sang Trung Quốc làm thuê tăng nhanh (năm 2013 tăng 229,3% so với 2012).

4. Cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội còn nhiều hạn chế: Hạ tầng giao thông đã được cải thiện với 100% xã có đường ô tô đến trung tâm xã, tuy nhiên cơ sở vật chất trường học còn tạm bợ, tỷ lệ giáo viên chuẩn hóa thấp. Hệ thống y tế thiếu bác sĩ, trang thiết bị chưa đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh, đặc biệt tại tuyến xã.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng nghèo đói kéo dài tại Đồng Văn là do sự kết hợp của điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, hạn chế về đất đai và nguồn nước, trình độ dân trí thấp, tập tục văn hóa lạc hậu và thiếu việc làm ổn định. Các chính sách hỗ trợ đã tạo ra những chuyển biến tích cực như giảm tỷ lệ hộ đói nghèo, nâng cao cơ sở hạ tầng và phát triển các mô hình sản xuất, tuy nhiên hiệu quả chưa bền vững do nguy cơ tái nghèo cao và sự phân hóa trong tiếp cận nguồn lực.

So với các nghiên cứu tại các huyện miền núi khác như Cao Bằng hay các huyện nghèo trong tỉnh Hà Giang, Đồng Văn có những điểm tương đồng về khó khăn nhưng cũng có đặc thù riêng về địa hình và dân tộc đa dạng. Việc tăng cường hỗ trợ vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao năng lực cán bộ được xác định là các yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả công tác XĐGN.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo theo năm, cơ cấu kinh tế, số lượng lao động tự do sang Trung Quốc, cũng như bảng tổng hợp tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống để minh họa rõ nét các vấn đề xã hội ảnh hưởng đến nghèo đói.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu: Ưu tiên xây dựng hệ thống cấp nước sinh hoạt, cải thiện giao thông nông thôn và nâng cấp cơ sở vật chất trường học, trạm y tế. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ dân có nước sạch và tiếp cận dịch vụ y tế đạt trên 90% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp Sở Xây dựng, Sở Y tế.

2. Phát triển các mô hình sản xuất phù hợp và hỗ trợ vốn tín dụng: Hỗ trợ người dân tiếp cận vốn vay ưu đãi, chuyển giao kỹ thuật canh tác, chăn nuôi và phát triển nghề truyền thống. Mục tiêu tăng thu nhập bình quân hộ nghèo lên ít nhất 30% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Chính sách xã hội, Phòng Nông nghiệp và PTNT.

3. Nâng cao năng lực cán bộ và tuyên truyền nâng cao nhận thức: Tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo kỹ năng quản lý, vận động người dân tham gia các chương trình XĐGN. Đẩy mạnh công tác truyền thông về tác hại của tảo hôn, kết hôn cận huyết thống. Mục tiêu 100% cán bộ xã được đào tạo chuyên sâu trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Mặt trận Tổ quốc.

4. Tạo việc làm và giải quyết lao động tự do: Phát triển các ngành nghề dịch vụ, du lịch cộng đồng, hỗ trợ xuất khẩu lao động có hợp đồng chính thức. Mục tiêu giảm tỷ lệ lao động tự do sang Trung Quốc làm thuê xuống dưới 10% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, UBND huyện.

5. Tăng cường công tác giám sát, đánh giá và lồng ghép các chương trình: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các ngành, tổ chức xã hội và cộng đồng trong quản lý, giám sát thực hiện các dự án XĐGN nhằm tránh chồng chéo, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Ban Chỉ đạo XĐGN.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách địa phương: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng các chính sách, chương trình phù hợp với đặc thù vùng núi cao, giúp nâng cao hiệu quả công tác XĐGN.

2. Các tổ chức tín dụng và ngân hàng chính sách: Thông tin về nhu cầu vốn, khả năng tiếp cận và sử dụng vốn của người nghèo giúp các tổ chức này thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp, giảm rủi ro và tăng hiệu quả đầu tư.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, phát triển nông thôn: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp trong lĩnh vực giảm nghèo vùng miền núi.

4. Các tổ chức phi chính phủ và quốc tế tham gia hỗ trợ phát triển: Cung cấp cái nhìn toàn diện về điều kiện tự nhiên, xã hội và kinh tế của huyện Đồng Văn, giúp thiết kế các dự án hỗ trợ phù hợp, bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở Đồng Văn vẫn cao mặc dù có nhiều chương trình hỗ trợ?
   Nguyên nhân chính là điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, trình độ dân trí thấp, tập tục văn hóa lạc hậu và nguy cơ tái nghèo cao do thiếu việc làm ổn định. Các chương trình hỗ trợ chưa thực sự bền vững và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng của người dân.

2. Các chính sách hỗ trợ vốn có hiệu quả như thế nào đối với người nghèo?
   Việc hỗ trợ vốn giúp người dân có điều kiện đầu tư sản xuất, chăn nuôi, tuy nhiên hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế do thiếu kiến thức quản lý và kỹ thuật. Cần kết hợp hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo để nâng cao hiệu quả.

3. Làm thế nào để giảm tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống?
   Cần đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, tổ chức các lớp giáo dục cộng đồng, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm thay đổi tập tục lạc hậu.

4. Người lao động tự do sang Trung Quốc làm thuê có ảnh hưởng gì đến địa phương?
   Tình trạng này làm mất nguồn lao động tại chỗ, tiềm ẩn rủi ro về an ninh và quyền lợi người lao động do không có hợp đồng chính thức. Cần tạo việc làm ổn định và hỗ trợ xuất khẩu lao động chính thức để giảm thiểu hiện tượng này.

5. Các giải pháp nào giúp nâng cao năng lực cán bộ địa phương trong công tác XĐGN?
   Tổ chức đào tạo chuyên sâu, tập huấn kỹ năng quản lý dự án, truyền thông và vận động cộng đồng. Học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương thành công và xây dựng mạng lưới cán bộ chuyên trách có năng lực cao.

Kết luận

• Huyện Đồng Văn vẫn duy trì tỷ lệ hộ nghèo cao (63,28% năm 2013) với nhiều khó khăn về điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội.
• Công tác XĐGN đã đạt được một số kết quả tích cực nhưng chưa bền vững, nguy cơ tái nghèo còn lớn.
• Các nhân tố ảnh hưởng gồm địa hình núi đá, khí hậu khắc nghiệt, trình độ dân trí thấp, tập tục văn hóa và thiếu việc làm ổn định.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm phát triển cơ sở hạ tầng, hỗ trợ vốn và kỹ thuật, nâng cao năng lực cán bộ, giải quyết việc làm và tăng cường giám sát.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các cấp chính quyền, tổ chức tín dụng, nhà nghiên cứu và các tổ chức hỗ trợ phát triển áp dụng trong công tác XĐGN tại vùng núi cao Đồng Văn và các địa phương tương tự.

Hành động tiếp theo: Triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường phối hợp liên ngành và giám sát thực hiện để đạt mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020. Đề nghị các cơ quan liên quan nghiên cứu, áp dụng và phát triển mô hình phù hợp với điều kiện địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc kết cấu thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chƣơng 3: THỰC TRẠNG XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN ĐỒNG VĂN TỈNH HÀ GIANG Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở HUYỆN ĐỒNG VĂN. KẾT LUẬN z 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN,THỰC TIỄN VỀ XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI Để giải quyết đói nghèo hiện nay, không chỉ ở phạm vi mỗi Quốc gia mà nó đã trở thành vấn đề có tính toàn cầu, bởi lẽ đói nghèo không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội, mà nó còn là vấn đề nhân đạo, nhân văn sâu sắc. Các tổ chức, các nhà khoa học, các nhà hoạt động thực tiễn thuộc các cơ quan, đơn vị ở nhiều cấp, ngành và địa phƣơng khác nhau đã có nhiều nghiên cứu về xoá đói, giảm nghèo ở các góc độ khác nhau.

Trên thế giới có một số hội nghị bàn về vấn đề đói nghèo như: - Hội nghị về chống đói nghèo ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng do tổ chức ESCAP (Uỷ ban kinh tế - xã hội Châu Á - Thái Bình Dƣơng) tổ chức tại Băng Cốc - Thái Lan, tháng 9 năm 1993, đã đƣa ra khái niệm chung về đói nghèo, thực trạng của đói nghèo và những giải pháp chống đói nghèo trong khu vực. - Hội nghị về phát triển xã hội do Liên hợp quốc chủ trì, tại Côpenhaghen - Đan Mạch, tháng 3 năm 1995, gồm các nguyên thủ quốc gia, đã tập trung thảo luận vấn đề giảm đói nghèo, hoà hợp xã hội và nêu lên trách nhiệm của các tổ chức quốc tế và các nƣớc phát triển trong việc hỗ trợ, giúp đỡ các nƣớc đang phát triển xoá đói, giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách giữa những nƣớc giàu và nƣớc nghèo. Trong nước đã có một số hội nghị, công trình nghiên cứu và bài viết được công bố: - Hội thảo khoa học về XĐGN do Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội và Tạp chí Cộng sản đồng tổ chức, Hà Nội 2006. - Ngân hàng thế giới: Đói nghèo và bất bình đẳng ở Việt Nam, 2004.

z 5 - Nguyễn Thị Hằng, Vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở nông thôn nước ta hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, 1997. Cuốn sách đã đánh giá khá đầy đủ về thực trạng nghèo đói ở Việt Nam và biện pháp xóa đói giảm nghèo ở nông thôn nƣớc ta đến năm 2000. Lê Xuân Bá (cùng tập thể tác giả), Nghèo đói và xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam, Nxb Nông nghiệp, 2001. Các tác giả đã phản ánh tổng quan về nghèo đói trên thế giới; đƣa ra các phƣơng pháp đánh giá về nghèo đói hiện nay, nghèo đói ở Việt Nam và nghiên cứu thực tiễn về nghèo đói ở tỉnh Quảng Bình; qua đó đƣa ra một số quan điểm, giải pháp chung về xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam.

- Đinh Thị Thúy Hƣờng "Xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Cao Bằng hiện nay", Luận văn Thạc sỹ Kinh tế phát triển, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2009. - Nguyễn Sơn, “Các Huyện ở tỉnh Hà Giang lãnh đạo công tác xoá đói, giảm nghèo trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn Thạc sĩ Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 2010. - Nguyễn Thúy Anh "Xóa đói giảm nghèo ở vùng núi phía Bắc Việt Nam - Thực trạng và giải pháp" Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2009. - Nguyễn Thị Minh Nguyệt:Giải pháp giảm nghèo trên địa bàn quận Thanh Khê, Thành phố Đà Nẵng”.

Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2012. -Ngô Quang Minh: Tác động kinh tế của Nhà nước góp phần xóa đói, giảm nghèo trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Chính trị quốc gia, H. Phan Huy Đƣờng (2008): Xóa đói giảm nghèo trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam, Tạp chí Lao động và xã hội, số 329, tr 20-23. z 6 - Nguyễn Tiệp (2008): Một số giải pháp giảm nghèo bền vững đối với các huyện nghèo, Tạp chí Lao động và xã hội, số 332, tr.

- Phạm Văn Khôi (2009): Giải pháp hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững ở huyện nghèo Bắc Hà tỉnh Lào Cai giai đoạn 2009-2020, Tạp chí Lao động và xã hội, số 359, tr. - TS Đàm Hữu Đắc và TS Nguyễn Hải Hữu (đồng chủ biên): Những định hướng chiến lược của chương trình, mục tiêu quốc gia về giảm nghèo giai đoạn 2006 – 2010, Nxb Lao động – xã hội, Hà Nội, 2004. - Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội chủ biên các cuốn sách: Đói nghèo ở Việt Nam (Hà Nội, 1993); Nhận diện đói nghèo ở nước ta (Hà Nội, 1993); Xóa đói giảm nghèo (Hà Nội, 1996); Xóa đói giảm nghèo với tăng trưởng kinh tế (Nxb Lao động, 1997). Lê Quốc Lý (chủ biên): Chính sách xóa đói giảm nghèo, thực trạng và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia, H.

Đỗ Thị Bình, Lê Ngọc Hân: Phụ nữ nghèo nông thôn trong điều kiện kinh tế thị trường, Nxb Chính trị quốc gia, 1996. Cuốn sách này nêu lên các quan niệm về phân hóa giàu nghèo và tình trạng đói nghèo ở nƣớc ta và trên thế giới; đánh giá thực trạng đời sống, các khó khăn và yêu cầu của phụ nữ nghèo nông thôn; đƣa ra các khuyến nghị khoa học làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách XĐGN, giúp phụ nữ nghèo nông thôn vƣơn lên. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đã đi sâu phân tích vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở các địa bàn, phạm vi và dƣới nhiều giác độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn. Nhƣng chƣa có công trình nào đề cập đến vấn đề xóa đói, giảm nghèo đối với huyện Đồng Văn - một địa bàn đặc trƣng của vùng cao núi đá, biên giới, nhiều dân tộc thiểu số, điều kiện thời tiết khí hậu khắc nghiệt, thiếu những điều kiện thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống nhƣ đất, nƣớc.

KHÁI NIỆM ĐÓI, NGHÈO VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐÓI, NGHÈO HIỆN NAY Đói nghèo là một thực trạng của quá trình phát triển kinh tế, xã hội, nó hiện hữu trong cuộc sống nhƣ một yếu tố lịch sử, có thể sinh ra, tồn tại, phát triển và cũng có thể mất đi ở mỗi con ngƣời, mỗi gia đình, mỗi quốc gia hay mỗi xã hội. Không có một định nghĩa chung về đói nghèo, khái niệm đói nghèo đƣợc dùng rất lâu trên thế giới để chỉ tình trạng của một nhóm ngƣời trong xã hội không có khả năng đƣợc hƣởng “một cái gì đó” ở mức độ tối thiểu cần thiết, tuy nhiên quan niệm đói nghèo chỉ mang tính chất tƣơng đối bởi vì nó phụ thuộc vào điều kiện không gian, địa lí, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng, từng địa phƣơng, từng quốc gia. Khái niệm về đói, nghèo * Quan niệm của các tổ chức và chuyên gia quốc tế về đói, nghèo Tổ chức UNDP đã đƣa ra những định nghĩa về nghèo [35, tr.27] nhƣ sau: - Sự nghèo khổ của con người: Thiếu những quyền cơ bản của con ngƣời nhƣ biết đọc, biết viết và đƣợc nuôi dƣỡng tạm đủ. - Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu.

- Sự nghèo khổ chung: Mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn đƣợc xác định nhƣ không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu lƣơng thực và phi lƣơng thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi đƣợc xác định khác nhau ở nƣớc này hay nƣớc khác. Hội nghị bàn về giảm đói nghèo trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng do ESCAP tổ chức vào tháng 9/1993 tại BangKok (Thái Lan), các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cho rằng: “nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận, tùy theo trình độ phát triển KT - XH và phong tục tập quán của từng địa phương”. z 8 Đây chính là một khái niệm chung nhất về nghèo, một khái niệm mở, có tính chất hƣớng dẫn về phƣơng pháp đánh giá, nhận diện nét chính yếu, phổ biến về nghèo. Các tiêu chí và chuẩn mực về mặt lƣợng hóa (định lƣợng) đƣợc bỏ ngỏ bởi vì còn phải tính đến sự khác biệt chênh lệch giữa điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội và trình độ phát triển của mỗi vùng miền khác nhau.

Vấn đề quan trọng nhất mà khái niệm này đã đƣa ra đƣợc đó chính là những nhu cầu cơ bản của con ngƣời, nếu không đƣợc thỏa mãn thì họ chính là những ngƣời nghèo đói. Từ khái niệm chung này, khi nghiên cứu thực trạng nghèo đói, ngƣời ta đã đƣa ra hai khái niệm khác, đó là nghèo tuyệt đối và nghèo tƣơng đối. Nghèo tuyệt đối: Đó là sự thiếu hụt so với mức sống (những nhu cầu) tối thiểu. Nghèo tuyệt đối đề cập đến vị trí của một cá nhân, hộ gia đình trong mối quan hệ với đƣờng nghèo khổ mà giá trị tuyệt đối của họ cố định theo thời gian.

Nghèo tuyệt đối thƣờng đƣợc tính trên những nhu cầu dinh dƣỡng và một số hàng hóa khác, do vậy một đƣờng nghèo tuyệt đối đƣợc dùng để thực hiện các so sánh nghèo đói. Nghèo tương đối: Đó là sự thiếu hụt của các cá nhân/hộ gia đình so với mức sống trung bình đạt được. Sự thiếu hụt này dựa trên cơ sở một tỷ lệ nào đó so với mức thu nhập bình quân của dân cƣ, có quốc gia xác định dựa trên 1/2 thu nhập bình quân, có quốc gia lại dựa trên 1/3 thu nhập bình quân. Để so sánh sự nghèo khổ giữa các quốc gia với nhau, ngƣời ta sử dụng khái niệm nghèo tƣơng đối.

Để đấu tranh chống nạn nghèo cùng cực thì dùng khái niệm nghèo tuyệt đối. Tuy nhiên, cả hai khái niệm trên đều không hoàn toàn đầy đủ. Khái niệm nghèo tuyệt đối không tính đến sự khác nhau về mức sống ở các nƣớc. Khái niệm nghèo tƣơng đối, không tính đến sự diễn biến của bối cảnh kinh tế xã hội, do đó không tính đến diễn biến của những nhu cầu.