Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại công ty tnhh thương mại thùy linh lào cai

Phân tích kế toán bán hàng, xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Thùy Linh Lào Cai. Cải thiện hiệu quả quản lý doanh thu.

• Tác giả: Lương Văn Thuận
• Người hướng dẫn: Cô giáo Phạm Thị Trà My
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Thùy Linh - Lào Cai
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Lào Cai

Tóm tắt

I. Hướng dẫn toàn diện kế toán bán hàng và xác định kết quả KD

Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò xương sống, quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Đây không chỉ là việc ghi chép số liệu mà còn là công cụ quản trị mạnh mẽ, cung cấp thông tin chính xác về hiệu quả hoạt động. Việc hạch toán đúng đắn kế toán doanh thu, chi phí giúp nhà quản lý thấy rõ bức tranh tài chính, từ đó đưa ra các chiến lược phù hợp. Một quy trình chuẩn xác không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật, đặc biệt là Thông tư 200/2014/TT-BTC, mà còn tối ưu hóa dòng tiền và lợi nhuận. Nghiên cứu tại Công ty TNHH Thương mại Thùy Linh Lào Cai cho thấy, việc hiểu rõ bản chất của từng nghiệp vụ từ ghi nhận giá vốn hàng bán đến kết chuyển lợi nhuận sau thuế là nền tảng để hoàn thiện hệ thống kế toán, nâng cao năng lực cạnh tranh cho mọi doanh nghiệp thương mại.

1.1. Vai trò của hạch toán doanh thu và chi phí trong doanh nghiệp

Hạch toán doanh thu và chi phí là nhiệm vụ cốt lõi của kế toán, phản ánh chính xác hiệu suất hoạt động của doanh nghiệp. Kế toán doanh thu có nhiệm vụ ghi chép đầy đủ, kịp thời tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ. Song song đó, việc hạch toán các loại chi phí như giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, và chi phí quản lý doanh nghiệp giúp xác định nguồn lực đã tiêu hao để tạo ra doanh thu đó. Mối quan hệ giữa doanh thu và chi phí quyết định trực tiếp đến lợi nhuận gộp và lợi nhuận sau thuế. Thông qua các báo cáo kết quả kinh doanh, nhà quản trị có thể đánh giá được hiệu quả của từng mặt hàng, từng kênh phân phối, từ đó đưa ra quyết định điều chỉnh chiến lược giá, marketing và quản lý chi phí một cách tối ưu.

1.2. Các phương thức bán hàng và thanh toán phổ biến hiện nay

Doanh nghiệp thương mại thường áp dụng nhiều phương thức bán hàng linh hoạt để đáp ứng nhu cầu thị trường. Các phương thức chính bao gồm bán buôn qua kho, bán buôn vận chuyển thẳng, bán lẻ trực tiếp, bán hàng đại lý, và bán hàng trả góp. Mỗi phương thức có một quy trình ghi nhận doanh thu và giá vốn riêng biệt. Ví dụ, với phương thức bán hàng đại lý, doanh thu chỉ được ghi nhận khi đại lý đã bán được hàng cho người tiêu dùng cuối cùng. Tương tự, phương thức thanh toán cũng đa dạng, từ thanh toán ngay bằng tiền mặt, chuyển khoản đến thanh toán trả chậm. Việc quản lý công nợ phải thu hiệu quả trong trường hợp trả chậm là yếu tố sống còn, giúp doanh nghiệp đảm bảo dòng tiền và tránh rủi ro tài chính. Kế toán cần sử dụng đúng chứng từ kế toán bán hàng cho từng giao dịch để đảm bảo tính minh bạch.

II. Thực trạng công tác kế toán bán hàng tại Thùy Linh Lào Cai

Qua khảo sát thực trạng công tác kế toán tại Công ty TNHH Thương mại Thùy Linh Lào Cai, có thể thấy đơn vị đã xây dựng được một quy trình tương đối bài bản. Công ty áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung và tuân thủ chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại đây vẫn còn một số tồn tại. Việc tổ chức bộ máy kế toán gọn nhẹ đôi khi dẫn đến tình trạng kiêm nhiệm, gây áp lực lên nhân sự và tiềm ẩn nguy cơ sai sót. Việc theo dõi một số khoản công nợ phải thu chưa thực sự chặt chẽ, và quy trình đối chiếu cuối kỳ đôi khi còn chậm trễ. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ và độ chính xác của việc lập báo cáo kết quả kinh doanh, gây khó khăn cho ban lãnh đạo trong việc ra quyết định kịp thời.

2.1. Phân tích quy trình kế toán bán hàng đang được áp dụng

Công ty Thùy Linh chủ yếu áp dụng phương thức bán hàng trực tiếp, bao gồm bán buôn và bán lẻ. Quy trình kế toán bán hàng bắt đầu khi bộ phận kinh doanh nhận đơn đặt hàng và lập phiếu yêu cầu xuất kho. Thủ kho dựa vào đó để xuất hàng và lập phiếu xuất kho. Kế toán bán hàng căn cứ vào phiếu xuất kho và hợp đồng để lập hóa đơn giá trị gia tăng. Doanh thu được ghi nhận vào tài khoản 511, đồng thời giá vốn được ghi nhận vào tài khoản 632. Công ty hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và tính giá xuất kho theo phương pháp nhập trước - xuất trước (FIFO). Về cơ bản, quy trình này đảm bảo việc ghi nhận các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, tuy nhiên việc luân chuyển chứng từ kế toán bán hàng giữa các bộ phận đôi khi chưa đồng bộ, cần được cải thiện để tăng tốc độ xử lý.

2.2. Các tồn tại trong việc quản lý công nợ và sổ sách kế toán

Mặc dù có theo dõi công nợ, việc quản lý công nợ phải thu tại Công ty Thùy Linh vẫn còn một số điểm cần khắc phục. Việc phân loại nợ theo tuổi nợ và trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện một cách nhất quán. Điều này có thể dẫn đến việc đánh giá sai lệch khả năng thu hồi vốn và ảnh hưởng đến dòng tiền của công ty. Về sổ sách kế toán, mặc dù sử dụng hình thức Nhật ký chung, việc đối chiếu giữa sổ chi tiết và sổ cái đôi khi còn diễn ra vào cuối tháng, thay vì thực hiện thường xuyên. Điều này làm tăng nguy cơ sai sót không được phát hiện kịp thời. Việc tối ưu hóa hệ thống sổ sách, có thể bằng cách ứng dụng phần mềm quản lý hiệu quả hơn, là một trong những giải pháp hoàn thiện kế toán cần được cân nhắc.

III. Phương pháp kế toán doanh thu và các khoản giảm trừ hiệu quả

Để xác định kết quả hoạt động kinh doanh một cách chính xác, việc hạch toán đúng doanh thu và các khoản liên quan là yêu cầu bắt buộc. Doanh thu không chỉ là con số trên hóa đơn mà phải được ghi nhận đúng thời điểm, khi quyền sở hữu hàng hóa đã được chuyển giao và doanh nghiệp chắc chắn thu được lợi ích kinh tế. Theo nghiên cứu tại Công ty Thùy Linh, việc tuân thủ nguyên tắc của Thông tư 200/2014/TT-BTC là kim chỉ nam. Bên cạnh đó, việc xử lý minh bạch các khoản giảm trừ doanh thu như chiết khấu thương mại, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán sẽ giúp phản ánh đúng doanh thu thuần. Một quy trình kế toán bán hàng hiệu quả phải tách bạch rõ ràng các khoản này, đảm bảo báo cáo kết quả kinh doanh không bị sai lệch, cung cấp cơ sở đáng tin cậy cho việc phân tích tài chính.

3.1. Quy trình ghi nhận doanh thu theo Thông tư 200 2014 TT BTC

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn năm điều kiện, trong đó quan trọng nhất là doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm cho người mua. Tại Công ty Thùy Linh, khi xuất bán hàng, kế toán sẽ ghi nhận: Nợ TK 111, 112, 131 và Có TK 511 (doanh thu bán hàng theo giá chưa thuế), Có TK 3331 (hóa đơn giá trị gia tăng đầu ra). Việc ghi nhận này phải dựa trên các chứng từ kế toán bán hàng hợp lệ như hợp đồng, phiếu xuất kho và hóa đơn. Áp dụng đúng quy trình này giúp đảm bảo kế toán doanh thu được phản ánh trung thực, hợp lý, là tiền đề quan trọng cho việc xác định kết quả kinh doanh.

3.2. Cách xử lý các khoản giảm trừ doanh thu chiết khấu trả lại

Các khoản giảm trừ doanh thu làm giảm trực tiếp lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Kế toán cần sử dụng Tài khoản 521 để hạch toán riêng biệt các khoản này. Cụ thể: Chiết khấu thương mại (TK 5211) là khoản giảm giá cho khách hàng mua số lượng lớn. Hàng bán bị trả lại (TK 5212) là giá trị hàng đã bán nhưng bị trả lại do không đúng quy cách, chất lượng. Giảm giá hàng bán (TK 5213) là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất. Cuối kỳ, toàn bộ số phát sinh bên Nợ của TK 521 sẽ được kết chuyển sang bên Nợ của TK 511 để xác định doanh thu thuần. Việc hạch toán chi tiết các khoản giảm trừ doanh thu giúp nhà quản lý nắm được chất lượng sản phẩm và chính sách bán hàng, từ đó có biện pháp cải thiện.

IV. Bí quyết xác định giá vốn hàng bán và chi phí chính xác nhất

Giá vốn và chi phí là hai yếu tố trọng yếu ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Xác định kết quả hoạt động kinh doanh chỉ chính xác khi giá vốn hàng bán và các chi phí liên quan được tính toán đúng và đủ. Tại một doanh nghiệp thương mại như Thùy Linh, giá vốn là giá trị thực tế của lượng hàng đã bán. Việc lựa chọn phương pháp tính giá xuất kho phù hợp (FIFO, bình quân gia quyền...) tác động lớn đến giá trị giá vốn và lợi nhuận. Ngoài ra, việc tập hợp và phân bổ hợp lý chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp cũng rất quan trọng. Ghi nhận thiếu hoặc sai chi phí sẽ làm sai lệch lợi nhuận gộp và lợi nhuận ròng, dẫn đến các quyết định kinh doanh thiếu cơ sở và rủi ro về thuế.

4.1. Phương pháp hạch toán giá vốn hàng bán theo phương pháp FIFO

Công ty Thùy Linh đang áp dụng phương pháp nhập trước, xuất trước (FIFO) để tính giá vốn. Theo phương pháp này, giả định rằng những mặt hàng được mua vào hoặc sản xuất trước sẽ được xuất bán trước. Do đó, giá trị hàng tồn kho cuối kỳ sẽ được tính theo đơn giá của những lần nhập hàng gần nhất. Khi xuất bán, kế toán ghi: Nợ TK 632 (giá vốn hàng bán) và Có TK 156. Ví dụ nghiệp vụ ngày 16/09/2017 tại công ty, khi xuất bán 3.500kg Dưa lê, giá vốn được xác định là 3.700 đồng/kg dựa trên giá của lô hàng nhập trước đó. Phương pháp này giúp giá trị hàng tồn kho phản ánh sát với giá thị trường, đặc biệt trong bối cảnh giá cả có xu hướng tăng.

4.2. Hạch toán chi phí và kỹ thuật kết chuyển để xác định lợi nhuận

Bên cạnh giá vốn, doanh nghiệp còn phát sinh chi phí bán hàng (TK 641) và chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642). Các chi phí này bao gồm lương nhân viên, vật liệu, khấu hao, dịch vụ mua ngoài... được tập hợp trong kỳ. Cuối kỳ kế toán, để xác định kết quả kinh doanh, kế toán thực hiện các bút toán kết chuyển. Toàn bộ doanh thu thuần (TK 511), doanh thu tài chính (TK 515), thu nhập khác (TK 711) được kết chuyển sang bên Có của TK 911. Ngược lại, giá vốn hàng bán (TK 632), chi phí tài chính (TK 635), chi phí bán hàng và quản lý (TK 641, 642), chi phí khác (TK 811) được kết chuyển sang bên Nợ của TK 911. Chênh lệch trên TK 911 chính là lợi nhuận sau thuế.

V. Phân tích kết quả kinh doanh tại công ty Thùy Linh 2015 2017

Việc phân tích kết quả kinh doanh là bước cuối cùng và quan trọng nhất trong chu trình kế toán, giúp đánh giá toàn diện sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Dựa trên số liệu từ báo cáo kết quả kinh doanh của Công ty Thùy Linh giai đoạn 2015-2017, có thể thấy hoạt động của công ty có những biến động đáng chú ý. Mặc dù doanh thu thuần có xu hướng giảm, công ty vẫn duy trì được lợi nhuận dương và có sự tăng trưởng về lợi nhuận sau thuế nhờ vào việc quản lý chi phí hiệu quả. Cụ thể, chi phí sản xuất kinh doanh giảm mạnh qua các năm. Điều này cho thấy vai trò của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh không chỉ dừng ở việc ghi chép, mà còn là công cụ kiểm soát chi phí, góp phần tối ưu hóa lợi nhuận cho doanh nghiệp.

5.1. Đánh giá biến động doanh thu và lợi nhuận gộp qua các năm

Theo số liệu, tổng doanh thu thuần của Công ty Thùy Linh có xu hướng giảm, với tốc độ phát triển bình quân là 77,53% trong giai đoạn 2015-2017. Nguyên nhân có thể đến từ sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường và những khó khăn trong hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, điểm sáng là lợi nhuận gộp vẫn được duy trì ở mức ổn định. Điều này cho thấy công ty đã kiểm soát tốt giá vốn hàng bán, giữ được biên lợi nhuận trên mỗi sản phẩm bán ra. Việc phân tích kết quả kinh doanh chi tiết theo từng mặt hàng sẽ giúp công ty xác định sản phẩm chủ lực và có chiến lược kinh doanh phù hợp hơn trong tương lai.

5.2. Tác động của quản lý chi phí đến lợi nhuận sau thuế cuối cùng

Điểm nổi bật nhất trong bức tranh tài chính của Công ty Thùy Linh là sự tăng trưởng ấn tượng của lợi nhuận sau thuế. Lợi nhuận sau thuế năm 2016 tăng hơn 200% so với năm 2015. Tốc độ tăng trưởng bình quân 3 năm đạt 162,05%. Thành quả này đến từ việc kiểm soát chặt chẽ chi phí. Chi phí sản xuất kinh doanh, đặc biệt là chi phí quản lý doanh nghiệp, đã được cắt giảm mạnh. Điều này chứng tỏ thực trạng công tác kế toán tại công ty, dù còn tồn tại, đã phát huy vai trò trong việc cung cấp thông tin để ban lãnh đạo đưa ra các quyết sách cắt giảm chi phí hiệu quả, trực tiếp nâng cao lợi nhuận ròng.

VI. Top giải pháp hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và KQKD

Dựa trên kết quả phân tích, để nâng cao hiệu quả công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, việc đề ra các giải pháp mang tính hệ thống là vô cùng cần thiết. Một luận văn kế toán bán hàng không chỉ dừng lại ở việc mô tả thực trạng mà phải hướng tới việc cải tiến. Các giải pháp hoàn thiện kế toán cần tập trung vào cả ba khía cạnh: con người, quy trình và công nghệ. Việc chuẩn hóa quy trình luân chuyển chứng từ, tăng cường kiểm soát nội bộ, và ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ xử lý thông tin. Điều này cho phép báo cáo kết quả kinh doanh được lập nhanh chóng và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho công tác quản trị và điều hành tại Công ty Thùy Linh cũng như các doanh nghiệp thương mại khác.

6.1. Tối ưu hóa việc sử dụng chứng từ và sổ sách kế toán

Một trong những giải pháp nền tảng là chuẩn hóa hệ thống chứng từ kế toán bán hàng và sổ sách kế toán. Cần xây dựng một quy trình luân chuyển chứng từ rõ ràng, quy định cụ thể trách nhiệm và thời gian xử lý của từng bộ phận. Việc này giúp đảm bảo mọi nghiệp vụ đều được ghi nhận đầy đủ và kịp thời. Đối với sổ sách, cần tăng cường việc đối chiếu thường xuyên giữa sổ chi tiết (ví dụ: sổ chi tiết công nợ phải thu) và sổ cái tài khoản tổng hợp. Việc này giúp phát hiện và điều chỉnh sai sót ngay lập tức, thay vì dồn lại vào cuối kỳ, đảm bảo số liệu trên báo cáo tài chính luôn đáng tin cậy.

6.2. Ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả xác định KQKD

Công nghệ là đòn bẩy giúp tự động hóa và nâng cao độ chính xác cho công tác kế toán. Công ty nên xem xét đầu tư, nâng cấp phần mềm kế toán hiện tại để tích hợp các tính năng quản lý công nợ thông minh, tự động lập báo cáo phân tích tuổi nợ. Việc ứng dụng phần mềm có thể tự động hóa các bút toán kết chuyển cuối kỳ, giúp quá trình xác định kết quả hoạt động kinh doanh diễn ra nhanh chóng và giảm thiểu lỗi do con người. Hơn nữa, một hệ thống phần mềm tốt còn cung cấp các báo cáo quản trị đa chiều, giúp ban lãnh đạo phân tích kết quả kinh doanh sâu sắc hơn và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu (data-driven).

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những lý luận chung về công tác kế toán bán hàngvà xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Khái niệm, đặc điểm củabán hàng và kết quả bán hàng trong doanh nghiệp 1. Khái niệm, đặc điểm về bán hàng  Khái niệm: Bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp, đây là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa giữa người mua và doanh nghiệp để thu tiền về hoặc được quyền thu tiền.

 Đặc điểm: Xét về góc độ kinh tế: Bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ. - Hàng hóa thông qua quá trình mua, bán và thanh toán bằng một phương thức nhất định. - Hàng hóa được chuyển giao quyền sở hữu gắn liền với lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng. Được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.

- Hàng hóa bán ra thuộc diện kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nghiệp mua vào hoặc gia công chế biến rồi bán. Khái niệm, đặc điểm về kết quả bán hàng  Khái niệm: Kết quả bán hàng là số lãi (hay lỗ) từ hoạt động bán hàng được tính bằng số chênh lệch giữa doanh thu thuần về bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, doanh thu thuần về bất động sản đầu tư với giá trị vốn của hàng hóa, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp.  Đặc điểm: Đó là sự trao đổi mua bán có thỏa thuận, doanh nghiệp đồng ý bán và khách hàng đồng ý mua đã thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán có sự chuyển đổi quyền sở hữu hàng hóa từ doanh nghiệp sang khách hàng. Doanh nghiệp giao hàng hóa cho khách hàng và nhận được từ họ một khoản tiền hay một khoản nợ tương ứng, khoản này được gọi là doanh thu tiêu thụ dùng để bù đắp các khoản chi phí đã bỏ ra trong quá trình kinh doanh.

Căn cứ trên số tiền mà khách hàng đã chấp nhận thanh toán để hạch toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp còn xác định kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định tiêu thụ hàng hóa nữa hay không. Do đó, có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ mật thiết. Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích đó.

Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để đáp ứng được yêu cầu quản lý quá trình tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả kinh doanh. Kế toán có những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Phản ánh tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như mức bán ra, doanh thu tiêu thụ, quan trọng nhất là lãi thuần của hoạt động bán hàng. - Ghi chép, phản ánh đầy đủ, kịp thời, chi tiết sự biến động của hàng hóa, thanh toán, chấp nhận thanh toán, hàng trả lại, … - Phản ánh chính xác, kịp thời doanh thu bán hàng để xác định kết quả đảm bảo thu đủ và kịp thời tiền bán hàng tránh sự chiếm dụng vốn. - Phản ánh và giám sát tình hình thực hiện kết quả bán hàng, cung cấp số liệu, lập báo cáo tài chính và lập quyết toán đầy đủ, kịp thời để đánh giá đúng hiệu quả tiêu thụ cũng như việc thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Để thực hiện nhiệm vụ trên kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần chú ý một số điểm sau: - Xác định đúng thời điểm tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và phản ánh doanh thu. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng chi tiết theo từng hợp đồng kinh tế… nhằm giám sát chặt chẽ hàng hóa bán ra, đôn đốc thanh toán, nộp tiền bán hàng vào quỹ. - Các chứng từ ban đầu phải đầy đủ, hợp pháp, hợp lệ, đầy đủ giá vốn chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh trong kỳ. Phân bổ chính xác các chi phí đó cho hàng tiêu thụ.

Các phương thức bán hàng, phương thức thanh toán trong doanh nghiệp 1. Các phương thức bán hàng Trong nền kinh tế thị trường tiêu thụ hàng hóa được thực hiện theonhiều phương thức khác nhau, theo đó hàng hóa vận động đến tay người tiêu dùng. Việc lựa chọn và áp dụng linh hoạt các phương thức tiêu thụ góp phần 5 không nhỏ vào thực hiện kế hoạch tiêu thụ của doanh nghiệp. Hiện nay các doanh nghiệp thường sử dụng một số phương thức tiêu thụ sau:  Phương thức bán buôn: Bán buôn hàng hóa được hiểu là hình thức bán hàng cho người mua trung gian để họ tiếp tục chuyển bán hoặc bán cho các nhà sản xuất.

Trong phương thức bán buôn thì có 02 phương thức: - Bán buôn qua kho: Là bán buôn hàng hóa mà hàng hóa đó được xuất ra từ kho bảo quản của doanh nghiệp. - Bán buôn vận chuyển thẳng (không qua kho): Là hình thức mà các doanh nghiệp thương mại sau khi tiến hành mua hàng hóa không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng đến cho bên mua.  Phương thức bán lẻ: Là phương thức bán hàng hóa trực tiếp cho người tiêu dùng để sử dụng vào mục đích tiêu dùng nào đó.  Phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận: Là phương thức chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm ghi trên hợp đồng.

Số hàng chuyển đi vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán, chỉ khi nào người mua chấp nhận thanh toán một phần hay toàn bộ số hàng chuyển giao thì lượng hàng người mua chấp nhận đó mới được coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu.  Phương thức hàng đổi hàng: Là phương thức tiêu thụ mà trong đó người bán đem vật tư sản phẩm, hàng hóa của mình để đổi lấy vật tư, hàng hóa, sản phẩm của người mua. Gía trao đổi là giá bán hàng hóa, vật tư, sản phẩm đó trên thị trường.  Phương thức bán hàng đại lý: Là phương thức mà bên chủ hàng (bên giao đại lý) xuất hàng giao cho bên nhận đại lý (bên đại lý) để bán.

Bên đại lý sẽ được hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng hoặc chênh lệch giá. Theo luật thuế GTGT nếu bên đại lý bán đúng giá theo bên giao đại lý quy định thì toàn bộ số thuế sẽ do bên chủ hàng chịu. Bên đại lý không phải nộp thuế trên số hoa hồng được hưởng. Ngược lại, nếu bên đại lý hưởng khoản chênh lệch giá tì bên đại lý sẽ phải chịu số thuế GTGT này, bên chủ hàng chịuthuế GTGT tính trên GTGT trong phạm vi của mình.

6  Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm: Khi giao cho người mua thì hàng hóa được coi là hàng tiêu thụ. Người mua được trả tiền mua hàng nhiều lần. Ngoài số tiền bán hàng doanh nghiệp còn được hưởng thêm ở người mua một khoản lãi trả chậm.  Phương thức bán hàng tự động: Là hình thức bán lẻ hàng hóa mà trong đó, các doanh nghiệp thương mại sử dụng các máy bán hàng tự động chuyên dùng cho một hoặc một vài loại hàng hóa nào đó đặt ở các nơi công cộng.

Khách hàng sau khi bỏ tiền vào máy, máy sẽ tự động lấy hàng cho người mua. Các phương thức thanh toán Thông thường, việc thanh toán tiền mua hàng trong nước được thực hiện theo 02 phương thức:  Phương thức thanh toán trực tiếp: Sau khi nhận được hàng mua, doanh nghiệp thương mại thanh toán ngay tiền cho người bán, có thể bằng tiền măt, bằng chuyển khoản, bằng ngoại tệ, bằng vàng, …  Phương thức thanh toán trả chậm: Doanh nghiệp đã nhận được hàng nhưng chưa thanh toán tiền cho người bán. Phương pháp tính giá trong doanh nghiệp kinh doanh thương mại 1.Tính giá trị mua hàng thực tế của hàng xuất bán  Phương pháp thực tế đích danh Hàng được xác định giá trị theo đơn chiếc hay từng lô và giữ nguyên từ lúc nhập vào cho đến khi xuất bán. Khi xuất lô hàng nào sẽ xác định theo giá thực tế đích danh của lô hàng đó.

Phương pháp này phản ánh chính xác từng lô hàng xuất, nó đảm bảo cân đối giữa mặt giá trị và mặt hiện vật. Tuy nhiên công việc rất phức tạp đòi hỏi thủ kho phải quản lý chi tiết lô hàng, vì vậy nó được áp dụng cho các loại hàng hóa có giá trị cao, các loại hàng hóa đặc biệt.  Phương pháp bình quân gia quyền Theo phương pháp này, giá thực tế của hàng hóa xuất kho trong kỳ được tính theo giá bình quân: Bình quân cả kỳ dự trữ (bình quân gia quyền), bình quân sau mỗi lần nhập (bình quân liên hoàn). Gía mua thực tế Số lượng hàng hóa = x Đơn giá bình quân hàng xuất kho xuất kho  Phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ: Là phương pháp tính được giá trị vốn của số hàng xuất bán ngày cuối kỳ trên cơ sở tính giá trị bình quân cả kỳ kinh doanh.

7 Gía mua thực tế Gía mua thực tế + Đơn giá bình hànghóa tồn đầu kỳ hànghóa nhập trong kỳ = quân kỳ dự trữ Số lượng hàng hóa Số lượng hàng hóa + tồn đầu kỳ nhập trong kỳ Theo phương pháp này giá hàng hóa xuất kho tiêu thụ được tính một cách đơn giản và phản ánh kịp thời sự biến động của hàng nhập trong kỳ, có thể áp dụng từng mặt hàng và nhóm mặt hàng. Tuy nhiên, độ chính xác không cao, công việc tính toán dồn vào ngày cuối tháng, gây ảnh hưởng đến công việc quyết toán nói chung.  Phương pháp bình quân sau mỗi lần nhập: Trị giá vốn của hàng xuất tính theo giá bình quân của lần nhập liền trước với nghiệp vụ xuất, sau mỗi lần nhập kho giá thực tế của hàng hóa lại được tính lại đẻ làm cơ sở tính giá hàng xuất kho cho lần nhập sau đó. Trị giá hàng xuất kho tiêu thụ được tính trên cơ sở giá thực tế bình quân sau mỗi lần nhập tại thời điểm tương ứng.