Nghiên Cứu Công Nghệ Hoàn Tất Vải May Mặc Từ Sợi Gai Dầu Pha Viscose - KS Bùi Thị Chuyên

Nghiên cứu công nghệ hoàn tất vải may mặc từ sợi gai dầu pha viscose là một bước tiến quan… 63 trang · Phân Viện Dệt-May tại Thành phố Hồ Chí Minh · 2010.

• Tác giả: Bùi Thị Chuyên
• Trường học: Phân Viện Dệt-May tại Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ dệt nhuộm
• Đề tài: Nghiên cứu công nghệ dệt nhuộm hoàn tất vải may mặc từ sợi gai dầu pha viscose
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• Mục tiêu – Phạm vi của đề tài
• Nội dung nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Nghiên cứu thị trường
• 1.2. Nghiên cứu nguyên liệu xơ gai dầu, visco
• 1.3. Phân loại và mô tả gai dầu xơ
• 1.4. Ứng dụng của xơ gai dầu
• 1.5. Tính chất xơ gai dầu
• 1.6. Các loại sợi gai dầu
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ MẶT HÀNG
• 2.1. Thiết kế mặt hàng vải mỏng – M1
• 2.2. Thiết kế mặt hàng vải có trọng lượng trung bình – Mh2
• 2.3. Thiết kế mặt hàng vải trang trí – Mh3
• 3. CHƯƠNG 3: QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ
• 3.1. Chuẩn bị dệt: Công đoạn mắc – hồ
• 3.2. Công đoạn dệt
• 3.3. Công đoạn tiền xử lý – Nhuộm – Hoàn tất
• 4. CHƯƠNG 4: THÍ NGHIỆM MẪU NHỎ
• 4.1. Thí nghiệm tiền xử lý: Rũ hồ - nấu tấy
• 4.2. Thí nghiệm nhuộm cho vải chuối/cotton
• 4.3. Thí nghiệm hoàn tất làm mềm vải chuối/cotton
• 5. CHƯƠNG 5: SẢN XUẤT MẪU LỚN
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT QUẢ VÀ BÌNH LUẬN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Ý nghĩa khoa học kỹ thuật
• Hiệu quả kinh tế xã hội
• Triển vọng áp dụng kết quả nghiên cứu
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công nghệ vải may mặc từ sợi gai dầu pha viscose

Nghiên cứu công nghệ hoàn tất vải may mặc từ sợi gai dầu pha viscose là một bước tiến quan trọng trong ngành dệt may. Công nghệ vải may mặc này tập trung vào việc kết hợp sợi gai dầu và viscose để tạo ra loại vải có tính năng ưu việt. Sợi gai dầu là loại sợi tự nhiên bền, thân thiện với môi trường, trong khi viscose mang lại độ mềm mại và thoáng khí. Sự kết hợp này không chỉ đáp ứng nhu cầu thời trang mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

1.1. Tầm quan trọng của sợi gai dầu trong công nghiệp may mặc

Sợi gai dầu được biết đến với khả năng kháng nấm mốc, chống tia UV và thân thiện với môi trường. Đây là lý do tại sao các thương hiệu lớn như Nike đã sử dụng vải từ sợi gai dầu trong sản xuất giày. Ứng dụng sợi gai dầu trong may mặc không chỉ mang lại sản phẩm chất lượng cao mà còn đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh.

1.2. Vai trò của viscose trong công nghệ dệt may

Viscose là loại sợi nhân tạo được sản xuất từ cellulose, mang lại độ mềm mại và thoáng khí cho vải. Khi kết hợp với sợi gai dầu, viscose giúp cải thiện độ bền và tính thẩm mỹ của sản phẩm. Công nghệ dệt may hiện đại đã tận dụng ưu điểm của cả hai loại sợi để tạo ra vải pha sợi gai dầu viscose, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

II. Nghiên cứu công nghệ hoàn tất vải từ sợi gai dầu pha viscose

Nghiên cứu này được thực hiện bởi KS Bùi Thị Chuyên và nhóm cộng sự tại Phân Viện Dệt-May TP.HCM. Mục tiêu chính là phát triển công nghệ hoàn tất vải từ sợi gai dầu pha viscose, tạo ra các sản phẩm vải mỏng, vải trung bình và vải trang trí nội thất. Quá trình nghiên cứu bao gồm việc lựa chọn nguyên liệu, thiết kế mặt hàng và thử nghiệm công nghệ.

2.1. Quy trình công nghệ dệt nhuộm hoàn tất vải

Quy trình bao gồm các bước: chuẩn bị dệt, mắc hồ, dệt, tiền xử lý, nhuộm và hoàn tất. Công nghệ sản xuất vải này đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả cao. Các thí nghiệm mẫu nhỏ được tiến hành để đánh giá chất lượng vải trước khi sản xuất mẫu lớn.

2.2. Kết quả và ứng dụng thực tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy vải sợi gai dầu pha viscose có khả năng thấm hút mồ hôi tốt, thoáng khí và thân thiện với môi trường. Sản phẩm này không chỉ phù hợp với thị trường trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu. Công nghệ dệt vải này đã góp phần nâng cao tính cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam.

III. Ý nghĩa và triển vọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này mang lại nhiều ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Công nghệ hoàn tất vải từ sợi gai dầu pha viscose không chỉ đáp ứng nhu cầu thời trang mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Sản phẩm vải thân thiện với môi trường đang trở thành xu hướng toàn cầu, và nghiên cứu này đã mở ra cơ hội mới cho ngành dệt may Việt Nam.

3.1. Hiệu quả kinh tế và xã hội

Việc ứng dụng công nghệ sản xuất vải từ sợi gai dầu và viscose giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Đồng thời, sản phẩm này đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về vải thân thiện với môi trường. Điều này góp phần thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành dệt may.

3.2. Triển vọng áp dụng trong tương lai

Với những ưu điểm vượt trội, vải từ sợi gai dầu và viscose có tiềm năng lớn trong thị trường quốc tế. Nghiên cứu này cũng mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các sản phẩm dệt may từ nguyên liệu tự nhiên, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong ngành công nghiệp này.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Công Nghệ Dệt Nhuộm Hoàn Tất Vải May Mặc Từ Sợi Gai Dầu Pha Viscose

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán công nghệ cốt lõi: Làm thế nào để dệt, nhuộm và xử lý hoàn tất thành công vải may mặc từ sợi pha gai dầu (Cannabis sativa L.) và viscose theo tỷ lệ 70/30, kết hợp tối ưu giữa tính năng sinh học vượt trội của sợi tự nhiên và độ mềm mại của sợi tái sinh?

Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm từ quy mô phòng thí nghiệm đến dây chuyền bán công nghiệp. Đội ngũ tác giả đã thiết kế và thử nghiệm 3 mặt hàng vải (vải mỏng HV1, vải trung bình HV2 và vải nội thất HV3), đồng thời tối ưu hóa thông số kỹ thuật cho các công đoạn mắc - hồ sợi dọc, rũ hồ enzym, nhuộm hoạt tính đẳng nhiệt và hoàn tất làm mềm bằng silicone.

Kết quả cho thấy công nghệ mới đã khắc phục triệt để hiện tượng vón dính hồ, lệch màu và xơ cứng bề mặt. Cả 3 dòng vải đều đạt các chỉ tiêu cơ lý và thẩm mỹ vượt trội: độ bền kéo cao, khả năng hút nhả ẩm nhanh, thoáng mát, chống tia cực tím (UV), độ bền màu giặt đạt cấp 3–4 và bền ánh sáng cấp 4. Công trình mở ra triển vọng to lớn cho ngành dệt may Việt Nam trong việc làm chủ chuỗi cung ứng vật liệu xanh, đáp ứng tiêu chuẩn tiêu dùng bền vững toàn cầu.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Trong thế kỷ XXI, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ các loại sợi tổng hợp gốc dầu mỏ sang các sản phẩm may mặc có nguồn gốc tự nhiên và thân thiện với môi trường. Người tiêu dùng ngày càng đề cao các loại vải có tính năng bảo vệ sức khỏe như nhẹ, xốp, thoáng khí, kháng khuẩn tự nhiên, chống tia UV và có khả năng phân hủy sinh học. Trong số các nguồn nguyên liệu xơ libe, cây gai dầu công nghiệp (Cannabis sativa L.) nổi lên như một nguồn vật liệu sinh thái lý tưởng. Gai dầu là loại cây sinh trưởng nhanh, cần rất ít nước, không đòi hỏi thuốc trừ sâu hay phân bón hóa học, giúp cải tạo đất và sở hữu độ bền kéo đứt cao nhất trong các loại xơ tự nhiên (vượt trội hơn cả sợi lanh).

Tuy nhiên, rào cản kỹ thuật lớn nhất của sợi gai dầu là cấu trúc xơ kỹ thuật thô, cứng, độ dãn thấp (2–3%) và chứa nhiều keo lignin. Khi gia công độc lập, vải gai dầu dễ gây cảm giác thô ráp khi tiếp xúc với da. Ngược lại, xơ viscose (cellulose tái sinh) có đặc tính mềm rủ, bóng mượt nhưng độ bền ướt giảm mạnh và rất nhạy cảm với hóa chất kiềm. Khoảng trống công nghệ đặt ra là làm thế nào để phối hợp hai loại xơ có đặc tính cơ lý và hóa học tương phản này thành một loại sợi pha (70% gai dầu / 30% viscose) và xây dựng quy trình dệt nhuộm hoàn tất đồng bộ tại Việt Nam.

Nghiên cứu do Phân Viện Dệt May tại TP. Hồ Chí Minh thực hiện (theo hợp đồng với Bộ Công Thương) mang tính thời sự và cấp thiết cao. Không chỉ giải quyết bài toán công nghệ vật liệu mới, đề tài còn tạo cơ sở kỹ thuật giúp các doanh nghiệp dệt may trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, đón đầu xu hướng thời trang xanh sinh thái (eco-fashion) của thị trường quốc tế.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp phân tích hệ thống kết hợp thực nghiệm từng bước, chuyển giao từ quy mô phòng thí nghiệm (mẫu nhỏ) sang sản xuất thử nghiệm công nghiệp (mẫu lớn) trên dây chuyền thiết bị hiện đại.

[Nguyên liệu Gai dầu/Viscose 70/30] 

1. Nguyên liệu và thiết kế mặt hàng

Nghiên cứu sử dụng sợi pha gai dầu/viscose tỷ lệ 70/30 với các chi số $Nm\ 48/1$, $Nm\ 48/2$ và $Nm\ 48/3$. Ba mặt hàng vải được thiết kế:

• Mặt hàng HV1 (Vải mỏng): Trọng lượng $115\ \text{g/m}^2$, kiểu dệt vân điểm $1/1$, dùng cho áo sơ mi nam nữ, khăn thời trang.
• Mặt hàng HV2 (Vải trung bình): Trọng lượng $163.1\ \text{g/m}^2$, dệt vân điểm, cấu trúc chặt, dùng cho quần áo thời trang cao cấp.
• Mặt hàng HV3 (Vải nội thất/dày): Trọng lượng $200 - 225\ \text{g/m}^2$, kiểu dệt $1/1$ hoặc biến đổi, dùng cho veston, rèm cửa, bọc sofa.

2. Công đoạn chuẩn bị và dệt

• Công nghệ hồ sợi dọc: Sợi gai dầu có mao quản rỗng, hút ẩm và dung dịch cực nhanh, dễ gây dính vón màng sợi nếu hồ thông thường. Đơn hồ được tối ưu với nồng độ bột khoai mì $1.5%$, nhiệt độ hồ $90 - 95^\circ\text{C}$, áp lực ép $450\ \text{kgf/cm}^2$, tốc độ máy hồ đạt $45\ \text{m/phút}$ (cao hơn $15%$ so với sợi cotton cùng chi số) để kiểm soát lượng hồ bám vừa đủ, tăng độ bền và giảm xù lông.
• Thiết bị dệt: Thực hiện trên máy dệt kiếm Picanol Gamma (Bỉ), máy mắc Yung Hung 300 (Hàn Quốc).

3. Tiền xử lý sinh học và nhuộm hoàn tất

• Rũ hồ sinh học: Sử dụng men vi sinh $\alpha$-amylase (Lavistazym GEP $0.7%$ hoặc Aquazym XT-L $1.0%$) ở dung tỷ $1:15$, nhiệt độ $70^\circ\text{C}$ trong $30\ \text{phút}$, $\text{pH } 7 - 8$.
• Nấu giặt nhẹ: Nấu tẩy với $\text{Na}_2\text{CO}_3$ ($2\ \text{g/l}$) và chất giặt ($3\ \text{g/l}$) ở $80^\circ\text{C}$ trong $40\ \text{phút}$. Hạn chế tẩy trắng mạnh bằng chất oxy hóa để bảo vệ cấu trúc liên kết xơ gai dầu và độ bền ướt của viscose.
• Nhuộm hoạt tính đẳng nhiệt: Nhuộm bằng thuốc nhuộm hoạt tính Sumifix ở nhiệt độ không đổi $60^\circ\text{C}$ trong $45 - 60\ \text{phút}$ nhằm điều tiết tốc độ bắt màu đồng đều giữa gai dầu và viscose.
• Hoàn tất làm mềm: Xử lý bằng nhũ tương silicone ($5\ \text{g/l}$), mức ép $70%$, sấy khô ở $100^\circ\text{C}$ để triệt tiêu độ ráp thô và cố định cấu trúc vải.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

Quá trình nghiên cứu và thử nghiệm đã mang lại những phát hiện công nghệ có giá trị kỹ thuật cao:

1. Tối ưu hóa thành công động học ngấm hồ sợi gai dầu pha

Nghiên cứu phát hiện sợi gai dầu pha viscose có tốc độ mao dẫn chất lỏng nhanh hơn sợi bông thông thường gấp nhiều lần. Nếu giữ tốc độ hồ tiêu chuẩn, lượng hồ bám quá lớn sẽ làm sợi bị vón dính và giòn gãy. Việc tăng tốc độ máy hồ lên $15%$ kết hợp đơn hồ bột khoai mì nồng độ thấp ($1.5%$) đã tạo lớp màng bao bọc hoàn hảo, giảm ma sát dệt và tăng hiệu suất máy dệt kiếm lên mức tối đa mà không gây đứt sợi dọc.

2. Cơ chế cân bằng màu qua quy trình nhuộm đẳng nhiệt

Viscose có tỷ lệ vùng vô định hình cao ($50 - 55%$) và cấu trúc xốp nên hấp phụ thuốc nhuộm cực nhanh, trong khi sợi gai dầu có độ định hướng phân tử cao, chứa nhiều liên kết lignin nên tốc độ khuếch tán thuốc nhuộm chậm hơn. Nghiên cứu đã chứng minh rằng quy trình nhuộm hoạt tính đẳng nhiệt tại $60^\circ\text{C}$ giúp kiểm soát động học gắn màu chậm rãi, loại bỏ hoàn toàn hiện tượng lệch tông, sọc màu và đốm màu trên bề mặt vải pha.

So sánh đặc tính cơ lý - nhuộm giữa hai thành phần:

3. Hiệu quả làm mềm sinh thái bằng Silicone nhũ tương

Thử nghiệm hoàn tất chỉ ra rằng việc kết hợp tiền xử lý enzym rũ hồ sinh học với xử lý làm mềm bằng silicone nồng độ $5\ \text{g/l}$ đã giải quyết triệt để khuyết tật thô cứng của xơ gai dầu. Bề mặt vải sau xử lý đạt độ mềm rủ tự nhiên, sang trọng, sờ tay êm dịu nhưng vẫn giữ nguyên được hiệu ứng gân vải mộc mạc đặc trưng của xơ tự nhiên.

4. Đạt chuẩn chất lượng cơ lý và độ bền màu thương phẩm

Các mẫu thử nghiệm lớn trên cả 3 dòng vải HV1, HV2, HV3 đều đạt tiêu chuẩn cơ lý nghiêm ngặt:

• Độ bền màu với giặt: Đạt cấp $4$ (đối với HV1, HV2) và cấp $3 - 4$ (đối với HV3).
• Độ bền màu với ánh sáng: Đạt cấp $\ge 4$.
• Khả năng kháng tia UV và kháng nấm mốc tự nhiên của sợi gai dầu được bảo toàn nguyên vẹn sau toàn bộ chu trình xử lý hóa ướt.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp lý thuyết: Công trình làm sáng tỏ cơ chế tương tác hóa lý giữa hai hệ sợi có tính chất trương nở và hấp phụ thuốc nhuộm đối lập (gai dầu tự nhiên và viscose tái sinh). Dữ liệu nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng về động học xử lý ướt đối với các loại xơ libe mới tại Việt Nam.
• Đổi mới công nghệ: Xây dựng thành công chuỗi quy trình công nghệ tích hợp khép kín từ khâu mắc sợi, hồ sợi dọc tốc độ cao, dệt kiếm, rũ hồ bằng men vi sinh đến nhuộm hoạt tính đẳng nhiệt và hoàn tất làm mềm. Công nghệ này có tính ứng dụng cao, dễ dàng triển khai trực tiếp trên hệ thống máy móc dệt nhuộm hiện hữu của các nhà máy dệt may Việt Nam mà không cần đầu tư mới tốn kém.
• Giá trị thực tiễn & kinh tế: Đưa ra 3 bộ thông số thiết kế mặt hàng chuẩn hóa cho thị trường may mặc thời trang và nội thất. Việc phát triển dòng vải này giúp đa dạng hóa sản phẩm nội địa, giảm phụ thuộc vào nguồn vải nhập khẩu và gia tăng giá trị xuất khẩu dệt may sinh thái.
• Tác động môi trường: Ứng dụng enzym sinh học và tinh bột khoai mì nội địa giúp giảm tải lượng hóa chất độc hại trong nước thải dệt nhuộm, phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp xanh của Bộ Công Thương.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Các kỹ sư công nghệ Dệt - Nhuộm - Hoàn tất: Nắm bắt quy trình kỹ thuật chuẩn xác về hồ sợi mao dẫn nhanh, công thức nhuộm hoạt tính đẳng nhiệt và giải pháp làm mềm vải xơ libe.
• Doanh nghiệp dệt may và các thương hiệu thời trang bền vững: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị để phát triển các dòng sản phẩm thời trang cao cấp, thân thiện với môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Mỹ, EU và Nhật Bản.
• Nhà nghiên cứu khoa học vật liệu: Cung cấp số liệu thực nghiệm về cấu trúc hình thái, thành phần hóa học ($74 - 76%$ cellulose, $4.9%$ lignin) và tính chất cơ lý của sợi gai dầu công nghiệp.
• Các nhà hoạch định chính sách công nghiệp: Cơ sở dữ liệu để xây dựng chiến lược phát triển nguồn nguyên liệu tự nhiên bền vững cho ngành công nghiệp nhẹ Việt Nam.

---

FAQ - Các câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là gì?

Đó là việc giải quyết thành công sự xung đột công nghệ giữa độ cứng thô, hút hồ nhanh của gai dầu và tính dễ tổn thương khi ướt, bắt màu quá nhanh của viscose bằng giải pháp hồ tốc độ cao và nhuộm hoạt tính đẳng nhiệt ở $60^\circ\text{C}$.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu kết hợp giải pháp sinh thái thân thiện: sử dụng enzym sinh học ($\alpha$-amylase) để rũ hồ thay cho hóa chất tẩy mạnh và dùng bột khoai mì tự nhiên làm chất hồ, giúp bảo vệ tối đa độ bền cơ lý của sợi.

3. Kết quả có khả năng mở rộng quy mô công nghiệp (generalize) không?

Hoàn toàn khả thi. Tất cả các thông số công nghệ đã được thử nghiệm và nghiệm thu thành công trên hệ thống thiết bị dệt kiếm Picanol, máy nhuộm và hoàn tất công nghiệp Monfort đang phổ biến tại các nhà máy dệt may Việt Nam.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài là gì?

Nghiên cứu công nghệ "cotton hóa" sợi gai dầu để giảm hàm lượng lignin sâu hơn, nâng cao độ mảnh xơ, từ đó có thể kéo sợi chi số cao hơn và dệt các mặt hàng vải siêu mỏng cao cấp.

5. Khả năng ứng dụng thực tế của 3 loại vải ra sao?

• HV1 ($115\ \text{g/m}^2$): May áo sơ mi mùa hè, khăn quàng, đầm nhẹ thoáng mát.
• HV2 ($163.1\ \text{g/m}^2$): May quần âu, váy thời trang công sở, áo khoác mỏng.
• HV3 ($200 - 225\ \text{g/m}^2$): May veston, túi xách cao cấp, rèm cửa và bọc nội thất chống bám bụi, kháng UV.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài “Nghiên cứu công nghệ dệt nhuộm hoàn tất vải may mặc từ sợi gai dầu pha viscose” đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra, làm chủ công nghệ sản xuất 3 dòng vải thương phẩm chất lượng cao từ nguồn nguyên liệu sinh thái mới. Kết quả nghiên cứu không chỉ khẳng định năng lực tự chủ công nghệ dệt nhuộm trong nước mà còn mở ra hướng đi chiến lược cho ngành dệt may Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển bền vững.

Các doanh nghiệp dệt may và viện nghiên cứu được khuyến khích tiếp tục hợp tác, ứng dụng quy trình công nghệ này vào sản xuất quy mô lớn nhằm đón đầu làn sóng tiêu dùng xanh toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU I. Tìm hiểu nguyên liệu 1/ Giới thiệu về cây gai dầu Trong phạm vi đề tài, chúng tôi sử dụng nguyên liệu dệt là sợi gai dầu pha visco. Trong đó gai dầu là loại sợi chưa được biết tới nhiều ở Việt nam nên chúng tôi sẽ giới thiệu chủ yếu về loại nguyên liệu mới này.

Cây gai dầu thuộc họ Cannabis, có 3 nhóm được trồng rộng rãi ngày nay:Giống trồng chủ yếu để lấy sợi (Cannabis sativa L. Cannabis sativa var.): đặc trưng với thân cao và ít phân nhánh, màu sắc vỏ cây cực kỳ phong phú như màu đỏ, vàng, xanh hoặc tím, hoặc độ dày của thân cây, lõi rắn, chứa ít THC tetrahydrocannabinol- Δ 9 (một chất gây ảo giác) (dưới 0,3% THC ) nên không đủ gây bất kỳ hiệu ứng vật lý hoặc tâm lý nào và nhiều CBD (cannabidiol - 35%) với tỷ lệ CBD/THC >1. - Giống trồng chủ yếu để làm thuốc (Cannabis sativa subsp Indica - cây cần sa): với lượng chất xơ ít (ít CBD,15%), thu hoạch chủ yếu là lá và hoa. Trong đó, sự khác biệt nổi bật giữa 2 loài này là hàm lượng THC và CBD, cần sa có thể chứa từ 6 đến 20% THC trở lên với tỷ lệ CBD/THC<1.

- Giống trồng để lấy hạt: làm giống, phục vụ công nghiệp chiết xuất dầu. 7 Hình 1: Một số cây thuộc họ Cannabis. Tuy nhiên, chỉ có cây ngoài cùng bên trái với tên khoa học là C. Sativa var mới được sử dụng trong ngành công nghiệp dệt 2/ Lịch sử của cây gai dầu: Cây gai dầu đã được phát hiện ít nhất 12.000 năm qua sợi (dệt, giấy) và thực phẩm.

Cây gai dầu được sử dụng từ thời kỳ đồ đá, với vết tích của sợi gai dầu trên mảnh gốm 7.000 tuổi ở Trung Quốc. Ngoài ra, một mẫu giấy gai dầu cũng được tìm thấy ở Vạn Lý Trường Thành (Trung Quốc) có niên đại từ năm 305 trước công nguyên. Cây gai dầu được trồng ở châu Âu chủ yếu để lấy sợi, người của Christopher Columbus dùng làm dây thừng, vải cột buồm trên tàu. Từ 1880-1933 cây gai dầu được trồng tại Hoa Kỳ đã giảm từ 15.200 mẫu Anh do tác động của chiến tranh.

Tuy nhiên từ năm 1935 công nghiệp sản xuất cây gai dầu đã dần dần hồi phục một cách đáng kể. Từ thập niên 1950 đến thập niên 1980 Liên Xô là nước sản xuất lớn nhất thế giới (3. Các khu vực sản xuất chính ở Ukraine, vùng Kursk và Orel của Nga và gần biên giới Ba Lan. Ngày nay, tuy cây gai dầu được sản xuất tại nhiều nước trên thế giới cho mục đích công nghiệp trừ Hoa Kỳ nhưng chủ yếu ở Canada (theo VoteHemp, sản lượng xuất khẩu tăng 300% năm 2009), châu Âu như Pháp 8 (8000 ha canh tác), Ý, Anh, Tây Ban Nha, Hungary, Rumani, Trung Quốc (năm 2006 chiếm 40% trữ lượng sản xuất của cả thế giới), còn lại là Úc, Ba Lan, Nhật, châu Phi,… Ở Hoa Kỳ, gai dầu được trồng rộng rãi trong thế chiến II, nhất là vùng Trung Tây và Kentucky để phục vụ chiến tranh như đồng phục lính, vải, dây thừng, chão…Những năm gần đây, Hoa Kỳ nhập khẩu các loại vải công nghiệp được làm từ sợi cây gai dầu đạt trung bình 2.

Từ năm 1998 có 10 tiểu bang mà pháp luật thông qua cho phép trồng cây gai dầu với mục đích nghiên cứu (Arkansas, California, Hawaii, Illinois, Minnesota, Montana, New Mexico, North Dakota và Virginia), vì thế nông dân vùng khác và hiệp hội gai dầu đang đấu tranh đòi quyền trồng rộng rãi cây này qua tuần lễ gai dầu (từ ngày 17-23/05/2010).