MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Ở Việt Nam, nông nghiệp được xác định là ngành mũi nhọn trong chiến lược phát triển nền kinh tế của đất nước. Trong những năm qua, ngành nông nghiệp Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu lớn, đóng góp một phần quan trọng vào sự tăng trưởng và phát triển kinh tế. Bên cạnh nhiều ngành hàng có giá trị sản xuất cao như: lúa gạo, cà phê, cao su…thì chăn nuôi là ngành sản xuất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Trong những năm gần đây, cùng với ngành trồng trọt thì ngành chăn nuôi nước ta đã không ngừng phát triển và đạt được những kết quả quan trọng.
Trong chăn nuôi, chăn nuôi gà là nghề sản xuất truyền thống lâu đời và chiếm vị trí thứ hai (sau chăn nuôi lợn) trong ngành chăn nuôi của nước ta. Tuy nhiên, chăn nuôi gà ở nước ta cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức. Do Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa, dịch bệnh nhiều và dễ tái phát nên số lượng gia cầm chết và tiêu hủy vẫn còn cao. Bên cạnh đó, tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, lạc hậu Khóa luận quản trị nhân lực cũng là một nguyên nhân làm cho ngành chăn nuôi gà của nước ta chưa phát triển hết tiềm năng vốn có.
Sản xuất chưa tương ứng với tiềm năng nguồn lực, chưa đáp ứng đủ nhu cầu xã hội, sức cạnh tranh của ngành hàng chăn nuôi gà thấp nên lượng gà nhập khẩu từ nước ngoài về rất lớn, đặc biệt là sản phẩm gà loại thải của Trung Quốc đang tìm mọi cách xâm nhập thị trường Việt Nam. Trong nền kinh tế thị trường, với xu hướng hội nhập, người sản xuất không chỉ quan tâm đến thị trường tiêu dùng trong nước mà còn hướng tới thị trường xuất khẩu. Từ đó, hình thành nên các chuỗi trong ngành hàng. Riêng ngành chăn nuôi, các chuỗi đã bắt đầu được hình thành nhưng còn đơn giản, có ít các tác nhân tham gia.
Sự liên kết và trách nhiệm của các tác nhân trong kênh tiêu thụ chưa hình thành nên khái niệm về chuỗi hàng hóa dịch vụ còn mang tính lý thuyết. Vì vậy, việc phân phối lợi ích tài chính, quan hệ giữa các tác nhân, vai trò và mức độ ảnh hưởng của các tác nhân trong chuỗi giá trị gà hiện nay vẫn là những câu hỏi chưa có lời giải. Huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn là một huyện miền núi phía Bắc với diện tích chủ yếu là đất nông, lâm nghiệp. Vì vậy, rất thuận lợi cho việc phát triển chăn nuôi gà.
Tuy 1 Khóa luận tốt nghiệp đại học Bùi Thị Huế - KTA K54 nhiên, do đặc điểm địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn nên thị trường tiêu thụ gà của huyện chưa được mở rông ra các tỉnh bên ngoài, đặc biệt là thủ đô Hà Nội – một thị trường tiêu thụ rộng lớn. Sản phẩm đầu ra ngành chăn nuôi gà của huyện chủ yếu là đáp ứng nhu cầu của chính người dân trong huyện, và một số huyện, tỉnh lân cận. Thông tin về ngành hàng gà đến với nông dân còn ít, sản xuất nhỏ lẻ, giá thành sản phẩm chưa cao, các hoạt động liên quan đến chăn nuôi gà trong chuỗi giá trị hàng hóa còn rời rạc. Bên cạnh đó, chưa có một nghiên cứu nào về chuỗi giá trị gà ta được thực hiện trên địa bàn và việc liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi còn lỏng lẻo, các giao dịch chủ yếu được thực hiện bằng miệng mà chưa có một văn bản hợp đồng chính thức nào.
Sự phân bổ chi phí và giá trị gia tăng giữa các tác nhân đôi khi còn bất hợp lý. Do đó, việc nghiên cứu chuỗi giá trị gà ta có ý nghĩa rất quan trọng. Nó giúp cho các nhà quản lý kinh tế, các nhà chỉ đạo sản xuất hiểu rõ hơn hoạt động sản xuất, kinh doanh gà, những mối quan hệ, các tương tác và sự phân phối lợi ích của từng tác nhân trong chuỗi, từ đó đề xuất những giải pháp tác động hợp lý nhằm hình thành, hoàn thiện và phát triển chuỗi giá trị gà, góp phần tăng hiệu quả kinh tế cho từng tác nhân. Khóa Xuất phát từluận những lý do quản trịdẫnnhân trên, được sự hướng lực của Thầy giáo, TS.
Trần Văn Đức tôi xin chọn đề tài “ Nghiên cứu chuỗi giá trị gà ta tại địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn”. Với mong muốn cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho các hộ nông dân cũng như các tác nhân trong chuỗi giá trị để có thể phát triển ngành chăn nuôi gà ta, tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ nông dân trong quá trình sản xuất.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Trên cơ sở khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng các tác nhân trong chuỗi giá trị sản phẩm gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm tăng thêm giá trị của sản phẩm này, hướng tới hài hòa lợi ích các bên tham gia chuỗi giá trị gà trên địa bàn. 2 Khóa luận tốt nghiệp đại học Bùi Thị Huế - KTA K54 1.2 Mục tiêu cụ thể Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn về chuỗi giá trị và chuỗi giá trị gà ta. Đánh giá đúng thực trạng kênh tiêu thụ cũng như chuỗi giá trị gà ta tại huyện Ba Bể thông qua việc đánh giá và phân tích từng tác nhân trong các kênh tiêu thụ.
Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển chuỗi giá trị gà ta tại địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Bước đầu đề xuất một số giải pháp nhằm hình thành, hoàn thiện, và phát triển chuỗi giá trị gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn trong những năm tới.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Các hộ chăn nuôi, buôn bán sản phẩm và cung ứng dịch vụ đầu vào cho chăn nuôi gà ta. Người thu gom, người bán buôn, bán lẻ trên địa bàn. Khóa luận quản trị nhân lực Các hộ không chăn nuôi, các hộ sử dụng sản phẩm chăn nuôi gà ta trên cùng địa bàn.
Cán bộ chính quyền địa phương các cấp, cán bộ kĩ thuật chăn nuôi và thú y.2 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Phạm vi thời gian Các thông tin phục vụ cho nghiên cứu này được thu thập từ năm 2010 - 2012 Thời gian nghiên cứu đề tài từ 1/2013 – 5/2013 1.2 Phạm vi không gian Đề tài nghiên cứu tại địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.3 Phạm vi nội dung Do hạn chế về thời gian và các điều kiện nghiên cứu, trong khuôn khổ nghiên cứu của một luận văn tốt nghiệp, đề tài giới hạn nghiên cứu ở một số nội dung sau: Nghiên cứu một số vấn đề về lý luận liên quan đến chuỗi giá trị gà. Thực trạng chăn nuôi và tiêu thụ gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể. Nghiên cứu sự tham gia vào chuỗi giá trị gà ta và giá trị gia tăng qua các tác nhân. 3 Khóa luận tốt nghiệp đại học Bùi Thị Huế - KTA K54 Qua nghiên cứu, phân tích, đánh giá một số yếu tố ảnh hưởng đến phát triển chuỗi giá trị gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể đề tài mạnh dạn nêu ra một số khuyến nghị, giải pháp và hướng tác động của các tác nhân tham gia vào chuỗi giá trị gà ta tại địa bàn.4 Câu hỏi nghiên cứu Nghiên cứu này nhằm trả lời các câu hỏi sau liên quan đến phát triển chuỗi giá trị sản phẩm gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn: Chuỗi giá trị là gì? Tại sao phải nghiên cứu chuỗi giá trị? Nghiên cứu chuỗi giá trị gà ta gồm những nội dung gì? Chuỗi giá trị gà ta huyện Ba Bể đang hoạt động như thế nào? Có những tác nhân nào tham gia vào chuỗi và hoạt động của họ ra sao? Khối lượng hay tỷ lệ % sản phẩm của từng tác nhân? Giá trị thay đổi như thế nào trong toàn chuỗi giá trị? Chuỗi giá trị gà ta huyện Ba Bể có những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách Khóa luận quản thức, các yếu tố ảnh hưởng nào? trị nhân lực Cần có những giải pháp nào để phát triển chuỗi giá trị gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn? 1.5 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa đối với học tập và nghiên cứu khoa học Củng cố kiến thức từ cơ sở đến chuyên ngành đã học trong trường, ứng dụng kiến thức đó trong thực tiễn.
Rèn luyện kỹ năng thu thập thông tin và xử lý số liệu, viết báo cáo. Giúp hiểu thêm về tình hình chăn nuôi gà ta trên địa bàn huyện Ba Bể - tỉnh Bắc Kạn.2 Ý nghĩa đối với thực tiễn Nhận thấy những gì đã làm được và chưa làm được khi đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi, góp phần tăng thu nhập, nâng cao hiệu quả kinh tế nông hộ. Là tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên khóa sau có cùng hướng nghiên cứu. 4 Khóa luận tốt nghiệp đại học Bùi Thị Huế - KTA K54 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2.1 Cở sở lý luận 2.1 Các khái niệm và quan điểm về chuỗi giá trị 2.1 Định nghĩa Theo Kaplinsky và Morris (2001): Chuỗi giá trị là một loạt các hoạt động cần thiết để biến một sản phẩm hoặc một dịch vụ từ lục còn là khái niệm, thông qua các giại đoạn sản xuất khác nhau, đến khi phân phối đến người tiêu dùng cuối cùng và vứt bỏ sau khi đã sử dụng.
Một chuỗi giá trị tồn tại khi tất cả những người tham gia trong chuỗi hoạt động và có trách nhiệm tạo ra giá trị tối đa trong toàn chuỗi. Định nghĩa chuỗi có thể được hiểu theo nghĩa hẹp và nghĩa rộng: Nếu hiểu chuỗi theo nghĩa hẹp thì chuỗi giá trị là một khối liên kết dọc hoặc một mạng liên kết giữa một số tổ chức kinh doanh độc lập trong một chuỗi sản xuất. Hay nói cách khác một chuỗi giá trị gồm một loạt các hoạt động thực hiện trong một Khóa luận quản trị nhân lực công ty để sản xuất ra một sản phẩm nhất định. Các hoạt động này có thể gồm có: giai đoạn xây dựng khái niệm và thiết kế, quá trình mua vật tư đầu vào, sản xuất, tiếp thụ và phân phối, thực hiện các dịch vụ hậu mãi.
Tất cả các hoạt động này tạo thành một “chuỗi” kết nối người sản xuất với người tiêu dùng, mặt khác mỗi hoạt động lại bổ sung giá trị cho sản phẩm cuối cùng.