Chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam: Tiếp cận bằng phương pháp tường thuật

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam qua phương pháp tường thuật, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thị Thoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Chính Sách Tiền Tệ Và Lạm Phát Ở Việt Nam – Tiếp Cận Bằng Phương Pháp Tường Thuật
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VỀ CSTT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Khung lý thuyết về chính sách tiền tệ
• 2.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ
• 2.3. Nghiệp vụ thị trường mở
• 2.4. Phản ứng đối với sự thay đổi hoạt động thị trường mở
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VÀ CÁC CÔNG CỤ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam

Nghiên cứu chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Chính sách tiền tệ đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế, ảnh hưởng đến lạm phát và tăng trưởng. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và lạm phát giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn nhằm ổn định kinh tế.

1.1. Khái niệm chính sách tiền tệ và lạm phát

Chính sách tiền tệ là tập hợp các biện pháp mà ngân hàng trung ương thực hiện để điều tiết cung tiền và lãi suất. Lạm phát là sự gia tăng liên tục của mức giá hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này rất phức tạp và cần được nghiên cứu kỹ lưỡng.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu chính sách tiền tệ

Nghiên cứu chính sách tiền tệ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Điều này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả của chính sách mà còn tạo ra sự ổn định cho nền kinh tế vĩ mô.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực hiện chính sách tiền tệ hiệu quả. Các cú sốc kinh tế, biến động thị trường và các yếu tố bên ngoài đều có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách. Việc nhận diện và đo lường chính xác các cú sốc này là một thách thức lớn.

2.1. Các cú sốc tiền tệ và tác động của chúng

Các cú sốc tiền tệ có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau như thay đổi lãi suất, biến động tỷ giá hối đoái và các chính sách tài khóa. Những cú sốc này có thể gây ra lạm phát cao và ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

2.2. Khó khăn trong việc đo lường chính sách tiền tệ

Việc lựa chọn biến đại diện cho chính sách tiền tệ là một thách thức lớn. Các công cụ như lãi suất, cung tiền M2 không thể phản ánh đầy đủ sự thay đổi trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

III. Phương pháp tường thuật trong nghiên cứu chính sách tiền tệ

Phương pháp tường thuật là một cách tiếp cận mới trong nghiên cứu chính sách tiền tệ. Phương pháp này giúp xác định các cú sốc tiền tệ thông qua việc phân tích tài liệu lịch sử và các báo cáo của Ngân hàng Nhà nước.

3.1. Lợi ích của phương pháp tường thuật

Phương pháp tường thuật giúp cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và lạm phát. Nó cho phép nghiên cứu các yếu tố ngoại sinh ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ mà không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố nội sinh.

3.2. Quy trình áp dụng phương pháp tường thuật

Quy trình này bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu lịch sử, xác định các cú sốc tiền tệ và đánh giá tác động của chúng đến nền kinh tế. Điều này giúp tạo ra một bức tranh rõ ràng hơn về chính sách tiền tệ ở Việt Nam.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát

Nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ có tác động lớn đến lạm phát ở Việt Nam. Các cú sốc tiền tệ có thể dẫn đến sự gia tăng đột biến trong chỉ số giá tiêu dùng, ảnh hưởng đến đời sống của người dân.

4.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến chỉ số giá tiêu dùng

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng khi chính sách tiền tệ thắt chặt, chỉ số giá tiêu dùng có xu hướng giảm. Ngược lại, khi chính sách nới lỏng, lạm phát có thể gia tăng.

4.2. So sánh với các phương pháp đo lường khác

Nghiên cứu cũng so sánh kết quả từ phương pháp tường thuật với các phương pháp truyền thống khác. Kết quả cho thấy phương pháp tường thuật mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và lạm phát.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ ở Việt Nam

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam cần được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu mới như phương pháp tường thuật sẽ giúp cải thiện hiệu quả của chính sách.

5.1. Đề xuất cải cách chính sách tiền tệ

Cần có những cải cách trong chính sách tiền tệ để tăng cường khả năng điều tiết của Ngân hàng Nhà nước. Điều này bao gồm việc cải thiện công cụ đo lường và nhận diện cú sốc tiền tệ.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về chính sách tiền tệ và lạm phát sẽ tiếp tục là một lĩnh vực quan trọng. Việc áp dụng các phương pháp mới sẽ giúp tạo ra những hiểu biết sâu sắc hơn về mối quan hệ này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2003 – 2016, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động kinh tế vĩ mô với các hiện tượng như tăng trưởng nóng, lạm phát cao, bong bóng bất động sản và biến động thị trường chứng khoán. Những bất ổn này đặt ra câu hỏi về vai trò của chính sách tiền tệ (CSTT) trong việc điều tiết các biến số kinh tế vĩ mô. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định tác động của CSTT lên sản lượng và lạm phát tại Việt Nam, đồng thời giải quyết hai vấn đề chính: đo lường chính xác CSTT trong bối cảnh NHNN Việt Nam sử dụng đa dạng công cụ và nhận diện mối quan hệ nhân quả giữa CSTT và sản lượng kinh tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cú sốc CSTT ngoại sinh trong giai đoạn 2003 – 2016, sử dụng chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) làm đại diện cho sản lượng và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cho lạm phát. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm mới, sử dụng phương pháp tiếp cận tường thuật (narrative approach) nhằm khắc phục hạn chế của các phương pháp truyền thống trong nghiên cứu CSTT tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế về chính sách tiền tệ, bao gồm:

• Khái niệm CSTT: Hệ thống các biện pháp do ngân hàng trung ương thực hiện nhằm điều tiết cung tiền và lãi suất để đạt các mục tiêu kinh tế như ổn định giá cả, tăng trưởng kinh tế và việc làm.

• Các công cụ CSTT: Nghiệp vụ thị trường mở, chính sách chiết khấu, tỷ lệ dự trữ bắt buộc và các công cụ hành chính như hạn mức tín dụng, trần lãi suất.

• Mục tiêu CSTT: Việc làm cao, tăng trưởng kinh tế bền vững, ổn định giá cả, ổn định lãi suất, ổn định thị trường tài chính và tỷ giá hối đoái.

• Cơ chế truyền dẫn CSTT: Thông qua kênh lãi suất, tỷ giá hối đoái và tín dụng, CSTT tác động gián tiếp đến tổng cầu, sản lượng và lạm phát.

• Phương pháp tiếp cận tường thuật (Narrative Approach): Dựa trên phân tích tài liệu lịch sử, báo cáo chính sách và phát biểu của nhà điều hành để xác định các cú sốc CSTT ngoại sinh, tránh sai lệch do nội sinh giữa CSTT và sản lượng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu tháng từ năm 2003 đến 2016, bao gồm chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), chỉ số giá tiêu dùng (CPI), các quyết định và báo cáo chính sách của NHNN Việt Nam.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp tường thuật để nhận diện các cú sốc CSTT ngoại sinh dựa trên tài liệu lịch sử và báo cáo chính sách. Sau đó, áp dụng mô hình hồi quy đơn giản và mô hình VAR hai biến để ước lượng tác động của các cú sốc này lên sản lượng và lạm phát. Mô hình hồi quy kiểm định tính vững chắc bằng cách so sánh với các phương pháp đo lường khác.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu theo tháng trong 14 năm, đủ lớn để phân tích các biến động chính sách và tác động kinh tế. Việc chọn mẫu dựa trên các cú sốc CSTT được xác định rõ ràng trong giai đoạn nghiên cứu.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ 2003 đến 2016, tập trung vào ba cú sốc thắt chặt tiền tệ ngoại sinh được xác định trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xác định ba cú sốc thắt chặt tiền tệ ngoại sinh trong giai đoạn 2003 – 2016, không liên quan đến biến động sản lượng thực, giúp nhận diện chính xác tác động CSTT.

2. Tác động tiêu cực của CSTT thắt chặt lên sản lượng công nghiệp: Ước lượng hồi quy cho thấy sản lượng công nghiệp giảm khoảng 6% sau các cú sốc thắt chặt, với tác động kéo dài và có ý nghĩa thống kê cao.

3. Ảnh hưởng của CSTT thắt chặt lên lạm phát: Lạm phát giảm mạnh trong vòng 5-9 tháng sau khi CSTT thắt chặt được thực hiện, phản ứng chậm hơn so với sản lượng nhưng bền vững.

4. Mô hình VAR hai biến củng cố kết quả: Tác động của CSTT lên sản lượng và lạm phát được xác nhận qua mô hình VAR, đồng thời so sánh với các phương pháp đo lường khác cho thấy tính vững chắc của kết quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tác động tiêu cực của CSTT thắt chặt lên sản lượng là do chi phí vốn tăng cao, làm giảm đầu tư và tiêu dùng, phù hợp với cơ chế truyền dẫn qua kênh lãi suất. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế như của Romer & Romer (1989) và Sun (2012) tại Trung Quốc, cho thấy CSTT có ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế thực trong ngắn hạn. Sự giảm lạm phát sau cú sốc CSTT phản ánh hiệu quả của chính sách trong việc kiềm chế áp lực giá cả, tuy nhiên độ trễ phản ứng cho thấy cần thời gian để chính sách phát huy tác dụng. Việc sử dụng phương pháp tường thuật giúp khắc phục vấn đề nội sinh và lựa chọn biến đại diện CSTT không chính xác trong các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến IIP và CPI trước và sau các cú sốc CSTT, cũng như bảng ước lượng hồi quy và mô hình VAR minh họa mức độ tác động và độ trễ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường minh bạch và công bố thông tin chính sách tiền tệ nhằm giúp thị trường và nhà đầu tư dự báo chính xác hơn các cú sốc CSTT, giảm thiểu rủi ro và tăng hiệu quả điều hành. Chủ thể thực hiện: NHNN Việt Nam; timeline: trong 1-2 năm tới.

2. Phát triển hệ thống đo lường CSTT đa chiều kết hợp các công cụ truyền thống và phi truyền thống, phù hợp với đặc thù điều hành đa công cụ của NHNN Việt Nam, nhằm nâng cao khả năng phân tích và dự báo tác động chính sách. Chủ thể thực hiện: Viện nghiên cứu kinh tế, NHNN; timeline: 2-3 năm.

3. Tăng cường đào tạo và ứng dụng phương pháp tiếp cận tường thuật trong nghiên cứu và hoạch định chính sách để nhận diện chính xác các cú sốc CSTT ngoại sinh, giảm thiểu sai lệch trong phân tích chính sách. Chủ thể thực hiện: Các trường đại học, viện nghiên cứu; timeline: liên tục.

4. Cân nhắc điều chỉnh linh hoạt các công cụ CSTT theo từng giai đoạn kinh tế nhằm đạt hiệu quả tối ưu trong kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tránh tác động tiêu cực kéo dài lên sản lượng. Chủ thể thực hiện: NHNN Việt Nam; timeline: theo chu kỳ chính sách hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Giúp hiểu rõ hơn về tác động của các công cụ CSTT và cách nhận diện cú sốc ngoại sinh, từ đó xây dựng chính sách hiệu quả hơn.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính: Cung cấp phương pháp tiếp cận tường thuật mới, bổ sung vào kho tàng nghiên cứu về CSTT tại Việt Nam và các nền kinh tế mới nổi.

3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo học thuật sâu sắc về lý thuyết, phương pháp và thực tiễn nghiên cứu CSTT.

4. Các tổ chức tài chính, ngân hàng thương mại: Hiểu rõ hơn về chính sách tiền tệ và tác động của nó đến hoạt động kinh doanh, giúp điều chỉnh chiến lược kinh doanh phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp tường thuật là gì và tại sao lại được sử dụng trong nghiên cứu này?
   Phương pháp tường thuật dựa trên phân tích tài liệu lịch sử và báo cáo chính sách để xác định các cú sốc CSTT ngoại sinh, giúp tránh sai lệch do nội sinh giữa CSTT và sản lượng. Ví dụ, nghiên cứu đã xác định ba cú sốc thắt chặt tiền tệ không liên quan đến sản lượng thực.

2. Tại sao không thể dùng một công cụ duy nhất để đo lường CSTT ở Việt Nam?
   NHNN Việt Nam sử dụng nhiều công cụ đa dạng, cả truyền thống và phi truyền thống, với mức độ và tần suất thay đổi theo từng giai đoạn, nên không có công cụ nào đại diện đầy đủ cho toàn bộ chính sách.

3. Tác động của CSTT thắt chặt lên sản lượng và lạm phát như thế nào?
   CSTT thắt chặt làm giảm sản lượng công nghiệp khoảng 6% và giảm lạm phát mạnh trong vòng 5-9 tháng, phản ánh hiệu quả kiểm soát lạm phát nhưng cũng gây áp lực lên tăng trưởng kinh tế.

4. Làm thế nào để nhận diện các cú sốc CSTT ngoại sinh?
   Thông qua phân tích các tài liệu lịch sử, báo cáo của NHNN và Chính phủ, xác định các thay đổi chính sách không do biến động sản lượng gây ra, từ đó tách biệt các cú sốc ngoại sinh.

5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu đối với chính sách tiền tệ Việt Nam?
   Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động CSTT, giúp NHNN điều chỉnh công cụ và chiến lược chính sách phù hợp hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Kết luận

• Phương pháp tiếp cận tường thuật giúp nhận diện chính xác các cú sốc CSTT ngoại sinh tại Việt Nam trong giai đoạn 2003 – 2016.
• CSTT thắt chặt có tác động tiêu cực rõ rệt lên sản lượng công nghiệp và làm giảm lạm phát với độ trễ nhất định.
• Việc sử dụng đa dạng công cụ CSTT tại Việt Nam tạo ra thách thức trong đo lường và phân tích chính sách.
• Kết quả nghiên cứu củng cố bằng chứng thực nghiệm về vai trò quan trọng của CSTT trong điều hành kinh tế vĩ mô Việt Nam.
• Đề xuất tăng cường minh bạch, phát triển hệ thống đo lường và ứng dụng phương pháp tường thuật trong nghiên cứu và hoạch định chính sách.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và áp dụng phương pháp tường thuật cho các giai đoạn tiếp theo.

Call-to-action: Các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách và tổ chức tài chính nên áp dụng kết quả và phương pháp nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả quản lý chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- LÊ THỊ THOA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM – TIẾP CẬN BẰNG PHƯƠNG PHÁP TƯỜNG THUẬT (NARRATIVE APPROACH) LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH -------------------------------- LÊ THỊ THOA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VÀ LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM – TIẾP CẬN BẰNG PHƯƠNG PHÁP TƯỜNG THUẬT (NARRATIVE APPROACH) Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo Tp. Hồ Chí Minh – 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Chính sách tiền tệ và lạm phát ở Việt Nam – tiếp cận bằng phương pháp tường thuật (narrative approach)” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, theo sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo. Các số liệu và tài liệu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tất cả những tham khảo và kế thừa đều được trích dẫn và tham chiếu đầy đủ. Hồ Chí Minh, ngày 11 tháng 11 năm 2017. Tác giả luận văn Lê Thị Thoa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ TÓM TẮT . 1 Chương 1- GIỚI THIỆU . Lý do chọn đề tài . Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa của đề tài. 4 Chương 2 – KHUNG LÝ THUYẾT VỀ CSTT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY . Khung lý thuyết về chính sách tiền tệ . Các công cụ của chính sách tiền tệ . Mục tiêu của chính sách tiền tệ . Cơ chế tác động của chính sách tiền tệ. Các nghiên cứu chính sách tiền tệ sử dụng phương pháp truyền thống . Các nghiên cứu chính sách tiền tệ sử dụng phương pháp tường thuật . 26 Chương 3 – TỔNG QUAN NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VÀ CÁC CÔNG CỤ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ . Tổng quan NHNN Việt Nam . Công cụ đo lường CSTT của NHNN Việt Nam . Đo lường CSTT bằng cung tiền rộng – M2 . Đo lường CSTT bằng các công cụ chính sách . 35 Chương 4 – PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . 42 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vấn đề nhận diện . Nhận diện các cú sốc tiền tệ . Tháng 1  tháng 4 năm 2005 . Tháng 1  tháng 9 năm 2008 . Tháng 3 năm 2011  tháng 2 năm 2012 . Các cú sốc tiền tệ có thể dự đoán được không? . Dự đoán và hành động . 59 Chương 5 – CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Kết quả của ước lượng hồi quy cơ bản . Tác động lên sản lượng . Tác động lên lạm phát . Kết quả mô hình VAR. So sánh với các phương pháp đo lường khác . 65 Chương 6 – KẾT LUẬN . 69 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC VIẾT TẮT TIẾNG ANH CPI Consumer price index ECB European Central Bank FED Federal Reserve System IIP Index of Industrial Production VAR Vector autoregression DANH MỤC VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT CPI Chỉ số giá tiêu dùng CSTT Chính sách tiền tệ IIP Chỉ số sản lượng công nghiệp NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng trung ương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Diễn biến cung tiền và tăng trưởng tín dụng 2000-2016 (%) Bảng 4.1: Quyết định sang thắt chặt tiền tệ: ước lượng logistica Bảng 4.2: Quyết định sang thắt chặt tiền tệ: ước lượng logistic (2)a Bảng B.1 – Kết quả hồi quy cơ bản của sản lượng công nghiệp Bảng B.2 – Kết quả hồi quy cơ bản của lạm phát DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Trạng thái cân bằng của thị trường tiền tệ Hình 2.2: Phản ứng đối với sự thay đổi hoạt động thị trường mở Hình 2.3: Phản ứng đối với sự thay đổi trong lãi suất chiết khấu Hình 2.4: Phản ứng đối với sự thay đổi của tỷ lệ dự trữ bắt buộc Hình 3.1: Một số công cụ CSTT áp dụng tại Việt Nam Hình 4.1: Tỷ lệ lạm phát giai đoạn 2003 – 2016 Hình 4.2: Dự báo cú sốc thắt chặt tiền tệ chống lạm phát.1: Ước lượng tác động của CSTT thắt chặt lên sản lượng công nghiệp (hồi quy cơ bản) Hình 5.2: Ước lượng tác động của CSTT thắt chặt lên chỉ số giá tiêu dùng (hồi quy cơ bản) Hình 5.3: Ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thắt chặt (mô hình VAR 2 biến) Hình 5.4: Ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thắt chặt sử dụng các hệ thống đo lường khác (hồi quy cơ bản).5: Ước lượng tác động của chính sách tiền tệ thắt chặt sử dụng các hệ thống đo lường khác (mô hình VAR 2 biến). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận tường thuật để nghiên cứu tác động của cú sốc chính sách tiền tệ lên nền kinh tế. Sử dụng phương pháp tường thuật bằng cách đọc các tài liệu lịch sử để xác định cú sốc. Phương pháp nhằm giải quyết được hai vấn đề tồn tại khi nghiên cứu về chính sách tiền tệ Việt Nam; thứ nhất, vấn đề công cụ đo lường chính sách tiền tệ, do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sử dụng nhiều công cụ, nhưng không có công cụ nào có thể trở thành biến đại diện phản ánh đầy đủ sự thay đổi trong chính sách tiền tệ; thứ hai, vấn đề nhận diện mối quan hệ giữa chính sách tiền tệ và hoạt động kinh tế thực. Bằng cách nghiên cứu tài liệu lịch sử để xác định được cú sốc ngoại sinh tức sự thay đổi trong chính sách tiền tệ do nhân tố khác gây ra không liên quan tới yếu tố tăng trưởng kinh tế. Từ tài liệu lịch sử, trong giai đoạn 2003 – 2016 tác giả xác định được ba cú sốc thắt chặt tiền tệ ngoại sinh với sản lượng kinh tế. Sự ước lượng dùng các cú sốc ngoại sinh này, cùng với kiểm tra tính vững khác nhau cho thấy chính sách tiền tệ có ảnh hưởng lớn tới tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Chương 1- GIỚI THIỆU 1. Lý do chọn đề tài Nghiên cứu nền kinh Việt Nam trong giai đoạn hơn thập kỷ qua, có nhiều bất ổn đối với các biến số kinh tế vĩ mô: kinh tế có những thời điểm tăng trưởng nóng, những đợt sóng lạm phát cao, bong bóng bất động sản, biến động thị trường chứng khoán… Những bất ổn biến số kinh tế vĩ mô Việt Nam có nguyên nhân từ Chính sách tiền tệ (CSTT) hay không và thay đổi CSTT có tác động tới các biến số đó? Các bài nghiên cứu trước đây về CSTT gặp phải khó khăn trong vấn đề chọn biến đại diện CSTT và nhận diện các cú sốc. Các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ, có thể kể đến như nghiên cứu của Nguyễn Phi Lân (2010), Trần Ngọc Thơ và Nguyễn Hữu Tuấn (2013). Hai bài nghiên cứu sử dụng cung tiền M2, lãi suất tiền gửi VND kỳ hạn 3 tháng và tỷ giá hối đoái là biến đại diện cho CSTT. Những biến này có thực sự đại diện một cách chuẩn xác nhất không? Các nghiên cứu của (Bernanke & Blinder, 1992; Bernanke & Gertler, 1995; Blanchard, 1990; Friedman, 1995; Romer & Romer, 1989) tại các nước phát triển, CSTT có ảnh hưởng đến sản lượng ít nhất trong ngắn hạn. Tuy nhiên kết quả nghiên cứu này chưa thể khẳng định với Việt Nam. Bởi sự khác biệt trong điều hành CSTT của Ngân hàng Trung ương Việt Nam với các nước phát triển. Trong thời kỳ bình thường, Ngân hàng Trung ương (NHTW) tại các nước phát triển như Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) chủ yếu sử dụng hoạt động thị trường mở để điều chỉnh lãi suất ngắn hạn. Nên có nhiều ý kiến đồng thuận nên đo lường CSTT của FED và ECB bằng lãi suất ngắn hạn. Trong khi đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam sử dụng rất nhiều công cụ, mỗi giai đoạn tùy theo mức độ thị trường sử dụng các công cụ khác nhau, ngoài các công cụ truyền thống còn có công cụ phi truyền thống đó là các biện pháp hành chính như trần lãi suất, hạn mức tín dụng, các gói cứu trợ… Vấn đề này đã được nhắc đến trong nghiên cứu của Sun (2012) khi nghiên cứu về CSTT của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc. Tác giả nhận thấy có nhiều điểm khá tương đồng về hoạt động của NHNN Việt Nam và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, từ bài nghiên cứu của Sun LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 (2012) sử dụng phương pháp tường thuật với nền kinh tế Trung Quốc tác giả muốn thực hiện một nghiên cứu với nền kinh tế Việt Nam. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Bài nghiên cứu với mục tiêu tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Những bất ổn kinh tế vĩ mô Việt Nam có xuất phát từ nguyên nhân tiền tệ và điều hành CSTT có tác động vào các biến số kinh tế vĩ mô đó. Để trả lời cho câu hỏi này bài nghiên cứu đi giải quyết hai khó khăn gặp phải khi nghiên cứu về CSTT của các nghiên cứu trước đây: Vấn đề thứ nhất, vấn đề đo lường CSTT - dùng công cụ nào để đại diện cho việc đo lường CSTT? NHTW ở các nước phát triển như FED hay ECB chủ yếu sử dụng nghiệp vụ thị trường mở để điều hành lãi suất ngắn hạn trên thị trường tiền tệ. Do đó, có thể dùng lãi suất để đại diện cho CSTT tại các nước phát triển. Còn NHNN Việt Nam sử dụng rất nhiều công cụ, trong mỗi giai đoạn tùy theo tình hình thị trường sử dụng công cụ khác nhau để điều hành CSTT. Những thay đổi của các công cụ không nhất thiết đồng nhất về tần suất và mức độ ảnh hưởng. Không có công cụ nào có thể đại diện cho tác động của tất cả các công cụ còn lại, cũng như phản ánh chính xác những thay đổi chính sách của NHNN Việt Nam. Vấn đề thứ hai, vấn đề nhận diện - phải nhận diện được mối quan hệ tương tác giữa sản lượng thực của nền kinh tế với CSTT. Bởi NHNN Việt Nam theo đuổi CSTT đa mục tiêu: ổn định giá trị đồng tiền, kiềm chế lạm phát, thúc đẩy kinh tế xã hội… (theo Luật Ngân hàng Nhà nước năm 1997).