Luận án tiến sĩ về thực thi chính sách giảm nghèo đa chiều ở tỉnh Vĩnh Long

Luận án tiến sĩ phân tích thực thi chính sách giảm nghèo đa chiều tại tỉnh Vĩnh Long, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Lữ Quang Ngời
• Người hướng dẫn: TS Lê Văn Đính
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Thực Thi Chính Sách Giảm Nghèo Theo Chuẩn Nghèo Tiếp Cận Đa Chiều Ở Tỉnh Vĩnh Long
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nghệ An

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các nghiên cứu liên quan công bố trong và ngoài nước
• 1.2. Một số nhận xét về các công trình nghiên cứu
• 1.3. Những vấn đề luận án cần tập trung nghiên cứu giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO THEO CHUẨN NGHÈO TIẾP CẬN ĐA CHIỀU
• 2.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều và chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều
• 2.2. Thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều
• 2.3. Kinh nghiệm một số địa phương và bài học về thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều cho tỉnh Vĩnh Long
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO THEO CHUẨN NGHÈO TIẾP CẬN ĐA CHIỀU Ở TỈNH VĨNH LONG
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Vĩnh Long tác động đến thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều
• 3.2. Thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều ở tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2016-2019
• 3.3. Đánh giá chung về thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều ở tỉnh Vĩnh Long
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THỰC THI CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO THEO CHUẨN NGHÈO TIẾP CẬN ĐA CHIỀU Ở TỈNH VĨNH LONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 4.1. Quan điểm, mục tiêu thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều ở tỉnh Vĩnh Long
• 4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều ở tỉnh Vĩnh Long
• MỞ ĐẦU
• NỘI DUNG
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chính sách giảm nghèo đa chiều

Chính sách giảm nghèo tại Việt Nam đã được xác định là một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Tại tỉnh Vĩnh Long, chính sách này được thực hiện theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều, nhằm đảm bảo rằng người nghèo không chỉ được hỗ trợ về thu nhập mà còn có khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như giáo dục, y tế, và nhà ở. Theo Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, mục tiêu đến năm 2020 là tăng thu nhập bình quân đầu người của hộ nghèo lên gấp đôi so với năm 2015. Điều này cho thấy sự quyết tâm của chính quyền trong việc thực thi chính sách giảm nghèo đa chiều.

1.1. Tình hình thực hiện chính sách

Trong giai đoạn 2016-2019, tỉnh Vĩnh Long đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ cho người nghèo. Các cấp, các ngành đã thực hiện rà soát, điều tra để xác định đúng đối tượng thụ hưởng chính sách. Số liệu từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cho thấy tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể, cho thấy hiệu quả của các chương trình hỗ trợ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc duy trì và mở rộng các mô hình phát triển sản xuất, cũng như nâng cao chất lượng cuộc sống cho người nghèo.

II. Đánh giá thực trạng chính sách giảm nghèo

Đánh giá thực trạng thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều ở Vĩnh Long cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần khắc phục. Các mô hình phát triển sản xuất chưa được nhân rộng, và việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp diễn ra chậm. Mức độ đầu tư vào sản xuất công nghiệp còn hạn chế, dẫn đến sức cạnh tranh thấp. Việc điều tra, rà soát hộ nghèo hàng năm cũng gặp khó khăn trong việc phản ánh đúng thực trạng nghèo đói tại địa phương.

2.1. Những khó khăn trong thực thi chính sách

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc thực thi chính sách giảm nghèo đa chiều là tâm lý ỷ lại của một số hộ nghèo. Họ thường trông chờ vào sự hỗ trợ từ chính quyền thay vì chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển. Điều này cần được khắc phục thông qua việc nâng cao nhận thức và khuyến khích người nghèo tham gia vào các chương trình phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, việc thiếu thông tin và kỹ năng cũng là rào cản lớn trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách

Để nâng cao hiệu quả thực thi chính sách giảm nghèo theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều, cần có những giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền về chính sách giảm nghèo, giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Thứ hai, cần phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương, khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh doanh. Cuối cùng, việc cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ xã hội cũng là yếu tố quan trọng để hỗ trợ người nghèo.

3.1. Đề xuất các mô hình phát triển

Các mô hình phát triển cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng địa phương. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp, kết hợp với các chương trình đào tạo nghề sẽ giúp người nghèo có thêm cơ hội thoát nghèo. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội trong việc triển khai các chương trình hỗ trợ, nhằm đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của chính sách.

IV. Kết luận

Chính sách giảm nghèo đa chiều tại Vĩnh Long đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Việc thực thi chính sách cần được tiếp tục cải thiện để đảm bảo rằng người nghèo có thể tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và có cơ hội phát triển kinh tế. Các giải pháp đề xuất trong nghiên cứu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, hướng tới mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững.

4.1. Tầm quan trọng của chính sách

Chính sách giảm nghèo không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là sự tham gia của toàn xã hội. Sự đồng lòng và nỗ lực của cộng đồng sẽ tạo ra sức mạnh lớn trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Việc nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của người dân vào các chương trình phát triển sẽ là chìa khóa để đạt được thành công trong công tác giảm nghèo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Các nghiên cứu liên quan công bố trong và ngoài nước 1. Các nghiên cứu về thực thi chính sách 1. Các nghiên cứu của các tác giả nước ngoài Theo các tác giả: Elizabeth Eppel, David Tuner và Amanda Wolf, trong bài viết Experimentation and learning in public policy implementation: Implementations for public management (Thực nghiệm và học tập trong thực thi chính sách: Những hàm ý cho quản lý công), 6/2011 [87], thực hiện chính sách vốn là rất phức tạp cho dù mục tiêu chính sách được tuyên bố là đơn giản hay phức tạp.

Có hai mô hình thiết kế và thực hiện chính sách trái ngược nhau, đó là mô hình thiết kế và thực hiện chính sách thể hiện vai trò trung tâm của cơ quan nhà nước và mô hình thiết kế và thực hiện chính sách thực nghiệm. Những đặc điểm của thực hiện chính sách, các nhân tố và vai trò trung tâm của cơ quan nhà nước trong thực hiện chính sách sẽ ảnh hưởng như thế nào đến kết quả của chính sách cũng đã được tác giả trình bày tương đối hệ thống. Basir Chand trong bài viết Public Policy: Implementation Approaches (Chính sách công: Các phương pháp tiếp cận thực hiện) 2009 [85], trên cơ sở so sánh hai phương pháp tiếp cận thực hiện chính sách công là phương pháp từ trên xuống và phương pháp từ dưới lên, tác giả đã đề xuất vận dụng thêm các phương pháp khác nhau như: phương pháp cơ cấu, phương pháp thủ tục, phương pháp hành vi và phương pháp chính trị trong quá trình thực hiện chính sách trên cơ sở thấu hiểu bản chất của chính sách. Cuốn sách Public Policy Analysis An Introduction (Phân tích chính sách nhập môn) của William N Dunn, NXB Prentice Hall, 2007.

Cuốn sách này đã đề cập và phân tích một số nội dung liên quan đến những nội dung như: Cấu trúc luan an 12 vấn đề chính sách, giám sát kết quả đầu ra của chính sách, đánh giá kết quả thực hiện chính sách [89]. Cuốn sách Policy Analysis Concepts and Practice (Phân tích chính sách các khái niệm và thực hành) của David L. Weimer and Aidan R.Vining NXB Prentice Hall, 1989. Cuốn sách này đề cập một số nội dung liên quan đến phương pháp phân tích chính sách như; phương pháp phân tích vấn đề chính sách và phương pháp phân tích giải pháp chính sách [86].

Cuốn sách The Policy Process in the Modern stale (Quá trình chính sách trong nhà nước hiện đại) của Michael Hill, NXB Prentice Hall, 1997. Cuốn sách này đề cập đến một số nội dung liên quan đến mô hình thực hiện chính sách và trách nhiệm giải trình trong thực hiện chính sách của các cơ quan công quyền trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện chính sách [88]. Cuốn sách Studying Public Policy: Policy Cycles and Policy Subsystems (Nghiên cứu chính sách công: Chu trình chính sách và tiểu hệ thống chính sách của Michael Owlett và M.Ramesh, NXB Oxford University Press, 1995. Cuốn sách này hướng tới việc nghiên cứu mang tính lý thuyết về thực hiện chính sách trên cơ sở đưa ra khái niệm thực hiện chính sách, những yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách và các phương pháp tiếp cận thực hiện chính sách [91].

Các nghiên cứu của các tác giả trong nước Nghiên cứu của tác giả Lê Chi Mai, có tên gọi, Những vấn đề cơ bản về chính sách và quy trình chính sách, NXB Đại học Quốc gia TP. Nội dung của cuốn sách này đề cập đến những nội dung mang tính lý luận về những vấn đề cơ bản của chính sách và quy trình chính sách, trong đó tác giả chú trọng trình bày những giai đoạn cuả quá trình thực hiện, các yếu tố tác động đến quá trình thực thi chính sách cũng như các hình thức và công tác tổ chức thực hiện chính sách công [22]. Nghiên cứu của tác giả Lê Vinh Danh, với tựa đề Chính sách công của Hoa Kỳ, Giai đoạn 1935-2001, NXB Thống kê, 2001. Đây được xem là một luan an 13 nghiên cứu rất công phu của tác giả về chính sách của Hoa Kỳ giai đoạn 1935- 2001.

Mặc dù có tên gọi Chính sách công của Hoa Kỳ, giai đoạn 1935-2001 nhưng cuốn sách này lại được chia làm những phần nội dung khác nhau trình bày cả lý luận và thực tiễn về chính sách và quá trình chính sách. Phần một có tên gọi: Chính sách công và chính quyền, trong đó chương 2 tác giả nghiên cứu và trình bày những vấn đề cơ bản mang tính lý thuyết về chính sách và những vấn đề có liên quan đến chính sách. Phần hai có 7 chương nghiên cứu về tiến trình lập và thực hiện chính sách trong đó tác giả tập trung trình bày những vấn đề về lý thuyết thực hiện và điều chỉnh chính sách [14]. Giáo trình của Trường đại học Kinh tế quốc dân, Khoa Khoa học quản lý, Giáo trình chính sách kinh tế-xã hội, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 2000 dùng cho đào tạo đại học chuyên ngành quản lý kinh tế, nhằm cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản có hệ thống về quá trình hoạch định, tổ chức thực thi và phân tích các chính sách kinh tế - xã hội của nhà nước do TS Đoàn Thị Thu Hà và TS.

Nguyễn Thị Ngọc Huyền đồng chủ biên [61]. Giáo trình Hoạch định và phân tích chính sách công. Học viện Hành chính, NXB Khoa học và kĩ thuật, 2008 dùng cho đào tạo cử nhân hành chính của Học viện Hành chính. Giáo trình cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản về chính sách công và phân tích chính sách công.

Chương 3 của tài liệu này trình bày những vấn đề cơ bản về thực thi chính sách công, trong đó trình bày tương đối khoa học và đầy đủ về quy trình tổ chức triển khai thực hiện chính sách cũng như những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tổ chức triển khai thực hiện chính sách [16]. - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Khoa học chính trị (1999), Tìm hiểu về khoa học chính sách công, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách đã đề cập đến những vấn đề cơ bản về khái niệm, cấu trúc và chu trình chính sách công - hoạch định, thực thi, đánh giá chính sách công. Chu trình chính sách với 4 giai đoạn chính, trong đó có giai đoạn đánh giá chính sách (đánh giá việc thực hiện mục tiêu và đặt ra các vấn đề mới).

Tuy nhiên, cuốn luan an 14 sách cũng chỉ rõ: Chính sách công là lĩnh vực nghiên cứu tương đối mới, vì vậy đó chỉ là những nhận thức và cơ sở lý luận ban đầu cho những khảo sát cụ thể hơn về thực tế quy trình hoạch định chính sách ở nước ta. - Nguyễn Hữu Hải (Chủ biên) (2012), Giáo trình Hành chính nhà nước, Nxb Giáo dục, Hà Nội; Nguyễn Hữu Hải, Lê Văn Hòa (Đồng chủ biên) (2013), Đại cương về Chính sách công, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Hữu Hải (2013), Chính sách công - Những vấn đề cơ bản, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Các cuốn sách đã trình bày những nội dung cơ bản về Chính sách công như: Đặc điểm, vai trò, phân loại chính sách công; cấu trúc nội dung và chu trình chính sách công; hoạch định chính sách công; tổ chức thực thi chính sách công; đánh giá chính sách công; tổ chức công tác phân tích, đánh giá chính sách công. Đây là tư liệu cung cấp khá hệ thống những kiến thức cơ bản về chính sách công, vận dụng những kiến thức cơ bản đã học vào thực tiễn đánh giá chính sách công, góp phần hoàn thiện công tác hoạch định và thực thi chính sách công trong quản lý nhà nước.

- Lê Văn Hòa (2016), Giám sát và đánh giá chính sách công, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách đã trình bày những vấn đề cơ bản về giám sát và đánh giá thực hiện chính sách công; trong 8 chương thì có 7 chương tác giả bàn sâu về những nội dung đánh giá thực hiện chính sách công – quan niệm, tác động, đo lường, phương pháp và tổ chức đánh giá. - Nguyễn Văn Vĩnh, Lê Văn Đính (2012), Giáo trình Chính trị học Đại cương, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.Chuyên đề Chính sách công đã trình bày quan niệm, đặc trưng, chu trình chính sách công. Đây là những tư liệu tiếp cận vấn đề chính sách công ở giác độ của Chính trị học: quan tâm đến vai trò của nhà nước trong việc thực thi chính sách công nói chung và các chính sách xã hội nói riêng nhằm đảm bảo công bằng xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

- PGS, TS Nguyễn Hữu Hải, PGS, TS Lê Văn Đính, TS Đinh Trung Thành, (2016), Giáo trình Đại cương về chính sách công, Nxb CTQG, Hà Nội. luan an 15 Cuốn sách đã trình bày những nội dung cơ bản về Chính sách công như: Đặc điểm, vai trò, phân loại chính sách công; cấu trúc nội dung và chu trình chính sách công; hoạch định chính sách công; tổ chức thực thi chính sách công; đánh giá chính sách công; tổ chức công tác phân tích, đánh giá chính sách công. Trong đó nội dung đánh giá về chính sách công được các tác giả chỉ rõ quan niệm (đánh giá chính sách là việc kiểm tra thực tế một cách có hệ thống những tác động của việc thực hiện các giải pháp chính sách để từ đó xác định liệu có đạt mục tiêu mong muốn hay không), vai trò (thông qua đánh giá chính sách, các nhà hoạch định chính sách có thể rút ra những bài học về thiết lập chương trình xây dựng chính sách hoặc các công cụ chính sách), tiêu chí (chi phí, lợi ích, hiệu lực, hiệu quả, tính công bằng, tính thuận tiện, tính hợp pháp, và tính ổn định về mặt chính trị. Các nghiên cứu về chính sách an sinh xã hội, chính sách giảm nghèo 1.

Các nghiên cứu của các tác giả nước ngoài Với mục tiêu hỗ trợ cho Chính phủ Việt Nam xây dựng chiến lược tấn công đói nghèo toàn diện, thời gian qua có rất nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trên thế giới và tổ chức phi chính phủ đã được thực hiện. Hầu hết các nghiên cứu này tập trung chủ yếu vào vấn đề đói nghèo, chỉ một số rất nhỏ đánh giá một chính sách hoặc một số chính sách cụ thể trong hệ thống chính sách xóa đói giảm nghèo ở nước ta. Một nghiên cứu được coi là đầu tiên của Ngân hàng Thế giới (WB) được thực hiện với quy mô và phạm vi lớn hơn với tựa đề “Đánh giá đói nghèo và chiến lược” (1995), Ngân hàng Thế giới, Việt Nam[81].