Nghiên Cứu Chính Sách Chuyển Đổi Lâm Trường Quốc Doanh Sang Công Ty Lâm Nghiệp Tại Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ TMU phân tích chính sách chuyển đổi cơ cấu lâm trường quốc doanh tại Bắc Giang, hướng tới tái cơ cấu ngành lâm nghiệp Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Xoan
• Người hướng dẫn: TS. Võ Tá Tri
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Công tác lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Chính Sách Chuyển Đổi Lâm Trường Quốc Doanh Sang Công Ty Lâm Nghiệp Tại Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• CÁC CHỮ VIẾT TẮT (Sắp xếp theo A,B,C)
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.3.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của việc nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ LÂM TRƯỜNG QUỐC DOANH VÀ CHÍNH SÁCH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU LÂM TRƯỜNG QUỐC DOANH SANG CÔNG TY LÂM NGHIỆP
• 2.1. Lâm trường quốc doanh và công ty lâm nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của lâm trường quốc doanh
• 2.1.1.1. Khái niệm lâm trường quốc doanh
• 2.1.1.2. Đặc điểm của lâm trường quốc doanh
• 3. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH CHUYỂN ĐỔI LÂM TRƯỜNG QUỐC DOANH SANG CÔNG TY LÂM NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG
• 4. CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH CHUYỂN ĐỔI LÂM TRƯỜNG QUỐC DOANH SANG CÔNG TY LÂM NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC GIANG THEO ĐỊNH HƯỚNG TÁI CƠ CẤU NGÀNH LÂM NGHIỆP VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu Chính sách Chuyển đổi Lâm trường Quốc doanh

Chính sách chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp tại Bắc Giang là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế lâm nghiệp hiện nay. Nghiên cứu này nhằm phân tích các chính sách hiện hành, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững ngành lâm nghiệp.

1.1. Khái niệm và vai trò của Lâm trường Quốc doanh

Lâm trường Quốc doanh (LTQD) là tổ chức kinh tế do Nhà nước thành lập, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển rừng. LTQD không chỉ góp phần vào phát triển kinh tế mà còn đảm bảo an ninh môi trường.

1.2. Tình hình hiện tại của Lâm trường Quốc doanh tại Bắc Giang

Tại Bắc Giang, LTQD đang đối mặt với nhiều thách thức như quản lý đất đai kém hiệu quả và áp lực từ phát triển kinh tế xã hội. Việc chuyển đổi sang công ty lâm nghiệp được xem là giải pháp cần thiết.

II. Vấn đề và Thách thức trong Chính sách Chuyển đổi Lâm trường

Chính sách chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp tại Bắc Giang gặp nhiều vấn đề và thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp.

2.1. Những khó khăn trong quản lý và sử dụng đất rừng

Việc quản lý đất rừng còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng tranh chấp và lấn chiếm. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển của các công ty lâm nghiệp.

2.2. Hạn chế trong tiếp cận nguồn vốn và công nghệ

Các công ty lâm nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi và công nghệ hiện đại, ảnh hưởng đến năng lực sản xuất và cạnh tranh.

III. Phương pháp và Giải pháp Chuyển đổi Lâm trường Quốc doanh

Để giải quyết các vấn đề hiện tại, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện chính sách chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp.

3.1. Đề xuất chính sách về đất đai và quản lý rừng

Cần có chính sách rõ ràng về quyền sử dụng đất và quản lý rừng, đảm bảo quyền lợi cho các công ty lâm nghiệp và người dân.

3.2. Tăng cường đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật

Đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật mới sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm lâm nghiệp, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu tại Bắc Giang

Nghiên cứu đã chỉ ra những ứng dụng thực tiễn từ chính sách chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp tại Bắc Giang, cùng với những kết quả đạt được.

4.1. Kết quả đạt được từ chuyển đổi

Chuyển đổi đã giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động và góp phần vào phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp có thể áp dụng cho các tỉnh khác trong cả nước.

V. Kết luận và Tương lai của Chính sách Chuyển đổi Lâm trường

Chính sách chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp tại Bắc Giang cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững ngành lâm nghiệp trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển ngành Lâm nghiệp

Cần có định hướng rõ ràng cho ngành lâm nghiệp, tập trung vào phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý

Các nhà quản lý cần xem xét các khuyến nghị từ nghiên cứu để cải thiện chính sách và quản lý hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lâm nghiệp giữ vị trí chiến lược đặc biệt trong cơ cấu kinh tế - xã hội và an ninh sinh thái của Việt Nam. Trên phạm vi tỉnh Bắc Giang, tổng diện tích tự nhiên đạt 382.200 ha, trong đó quỹ đất quy hoạch cho phát triển lâm nghiệp chiếm tới 146.435,4 ha, tạo tiền đề quan trọng cho việc hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi mô hình kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng tại hệ thống lâm trường quốc doanh, tiêu biểu là tình trạng buông lỏng quản lý, hiệu quả kinh doanh thấp và tranh chấp tài nguyên đất đai kéo dài.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Hoàn thiện hệ thống chính sách chuyển đổi các lâm trường quốc doanh sang mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang nhằm đáp ứng yêu cầu tái cơ cấu ngành lâm nghiệp quốc gia. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng triển khai chính sách giai đoạn 2010 - 2014, từ đó xác lập hệ thống giải pháp và phương hướng chiến lược cho giai đoạn 2015 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát 5 công ty lâm nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, đang trực tiếp quản lý hơn 12.300 ha đất lâm nghiệp và khoảng 250.000 m3 trữ lượng gỗ. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp chính quyền địa phương tối ưu hóa quyền sử dụng đất, nâng cao hiệu quả kinh tế của 7.500 ha rừng trồng tập trung, đồng thời ổn định sinh kế cho hơn 3.000 hộ gia đình nhận khoán trên địa bàn miền núi, trung du.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng hai lý thuyết nền tảng: Lý thuyết chuyển đổi tổ chức kinh tế và quản trị doanh nghiệp nhà nước, kết hợp với Lý thuyết quản lý tài nguyên và quản trị rừng bền vững. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa ba trụ cột chính: thể chế quản lý đất đai nhà nước, cơ chế vận hành tài chính doanh nghiệp và hiệu quả bảo tồn, phát triển vốn rừng.

Khung lý thuyết làm sáng tỏ 4 khái niệm trung tâm:

1. Lâm trường quốc doanh: Doanh nghiệp nhà nước truyền thống thực hiện đồng thời chức năng hành chính công và sản xuất kinh doanh theo cơ chế giao chỉ tiêu pháp lệnh.
2. Công ty lâm nghiệp: Doanh nghiệp hạch toán độc lập theo Luật Doanh nghiệp, phân định ranh giới rõ ràng giữa nhiệm vụ công ích xã hội và hoạt động tìm kiếm lợi nhuận thương mại.
3. Tái cơ cấu ngành lâm nghiệp: Quá trình chuyển dịch mô hình phát triển từ khai thác tài nguyên thô sang nâng cao giá trị gia tăng, gắn chế biến với phát triển chuỗi giá trị rừng trồng.
4. Quyền sử dụng đất lâm nghiệp: Quyền tài sản pháp lý được xác lập qua giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấu thành tư liệu sản xuất cốt lõi của doanh nghiệp lâm nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hệ thống báo cáo giai đoạn 2010 - 2014 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa tại 5 đơn vị: Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Lâm nghiệp Lục Nam, Mai Sơn, Lục Ngạn, Yên Thế và Sơn Động.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 5/5 công ty lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh (đạt tỷ lệ khảo sát 100% đối tượng chuyển đổi), kết hợp phỏng vấn sâu 25 cán bộ quản lý, chuyên viên kiểm lâm và đại diện 150 hộ gia đình nhận khoán đất rừng. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với doanh nghiệp và chọn mẫu phân tầng có chủ đích đối với hộ nhận khoán được lựa chọn nhằm đảm bảo bao quát đầy đủ các vùng sinh thái đặc trưng từ vùng thấp Yên Thế đến vùng cao Sơn Động.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh và ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT) nhằm bóc tách chính xác những rào cản nội tại của mô hình tổ chức, đo lường chênh lệch chỉ tiêu kinh tế trước và sau chuyển đổi, đồng thời đánh giá tác động khách quan của các văn bản pháp quy như Nghị định 200/2004/NĐ-CP và Nghị định 118/2014/NĐ-CP trong mốc thời gian từ năm 2010 đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp tại tỉnh Bắc Giang ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, tồn tại khoảng cách cực lớn giữa diện tích đất được giao quản lý và tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tổng diện tích đất lâm nghiệp 5 công ty quản lý lên tới 13.002,50 ha, nhưng đến năm 2014 mới chỉ duy nhất Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Lâm nghiệp Yên Thế được cấp 0,32 ha giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đạt tỷ lệ khiêm tốn 0,012% diện tích của công ty và chỉ chiếm 0,0025% tổng quỹ đất lâm nghiệp giao cho các công ty trên địa bàn tỉnh. Trong khi đó, khối hộ gia đình cá nhân toàn tỉnh đã được cấp khoảng 59.000 giấy chứng nhận với diện tích tương ứng 74.000 ha.

Thứ hai, cơ cấu tài nguyên rừng phân bổ không đồng đều và tiềm ẩn nhiều rủi ro quản trị. Trong tổng số 146.435,4 ha đất lâm nghiệp toàn tỉnh, diện tích rừng sản xuất chiếm ưu thế với 113.462,2 ha (tỷ lệ 77,5%), rừng phòng hộ chiếm 18.879,9 ha (12,9%) và rừng đặc dụng chiếm 14.093,3 ha (9,6%). Mặc dù 5 công ty lâm nghiệp đang nắm giữ 7.500 ha rừng trồng tập trung với trữ lượng gỗ thương phẩm ước đạt 250.000 m3, hiệu quả khai thác kinh tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng đất đai.

Thứ ba, tình trạng tranh chấp và lấn chiếm đất đai diễn biến phức tạp. Hiện còn khoảng 500 ha đất lâm nghiệp tại xã Đèo Gia (huyện Lục Ngạn) và xã Lục Sơn (huyện Lục Nam) chưa thể giao xuống người dân do bất đồng về phương án diện tích. Ủy ban nhân dân cấp xã hiện đang quản lý hơn 1.000 ha đất lâm nghiệp dự kiến cho thuê nhưng chưa thể hoàn thiện thủ tục pháp lý. Điển hình tại huyện Sơn Động, các vụ lấn chiếm đất rừng do lâm trường bàn giao về địa phương đã bùng phát mạnh tại các xã Long Sơn, Dương Hưu và An Lạc.

Thứ tư, năng lực tự chủ tài chính và tiếp cận tín dụng của các công ty rất hạn chế. Do tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ đạt 0,0025%, các công ty không có tài sản thế chấp hợp pháp để vay vốn ngân hàng thương mại, dẫn đến việc thiếu hụt nguồn lực đầu tư thâm canh cho 7.500 ha rừng trồng, năng suất sinh khối gỗ đạt thấp so với tiềm năng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ sự lúng túng trong quá trình chuyển đổi thể chế. Việc chuyển đổi từ cơ chế lâm trường quốc doanh sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên trong thời gian dài thực chất chỉ mang tính hình thức, làm phát sinh hiện tượng "bình mới rượu cũ". Tư tưởng trông chờ bao cấp còn đè nặng, trong khi nguồn ngân sách địa phương bố trí cho công tác đo đạc địa chính, cắm mốc ranh giới còn thiếu hụt nghiêm trọng.

So sánh với các nghiên cứu của Lê Đức Thịnh (2009) và Lê Văn Bách (2011) ở cấp độ quốc gia, thực trạng tại Bắc Giang phản ánh đúng quy luật chung: việc thiếu minh bạch trong ranh giới đất đai là nguồn cơn chính dẫn đến xâm lấn tài nguyên. Đồng thời, khi đối chiếu với mô hình thành công của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Lâm nghiệp Đak Tô (quản lý 41.168 ha gắn với chứng chỉ rừng quốc tế) và Công ty Sông Kôn tại Bình Định (khai thác 25.000 m3 gỗ rừng trồng/năm, doanh thu đạt 20 tỷ đồng), các công ty tại Bắc Giang bộc lộ điểm yếu lớn do chưa chuyển hướng mạnh sang liên doanh chế biến sâu và quản lý rừng bền vững.

Cấu trúc số liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ hình tròn phản ánh cơ cấu 3 loại rừng (rừng sản xuất chiếm 77,5%, rừng phòng hộ chiếm 12,9%, rừng đặc dụng chiếm 9,6%) và bảng ma trận đối chiếu tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giữa 5 công ty lâm nghiệp. Cách trình bày này giúp làm rõ điểm nghẽn pháp lý cốt lõi: 4/5 công ty (Lục Nam 2.681,5 ha, Mai Sơn 2.552,5 ha, Lục Ngạn 2.823 ha, Sơn Động 2.552 ha) hoàn toàn có tỷ lệ cấp sổ đỏ bằng 0,00%, giải thích trực tiếp cho sự đình trệ trong thu hút đầu tư lâm nghiệp công nghệ cao.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện chính sách chuyển đổi cơ cấu lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang theo định hướng tái cơ cấu ngành, 4 nhóm giải pháp trọng tâm cần được thực thi đồng bộ:

Thứ nhất, đẩy nhanh tiến độ đo đạc địa chính và hoàn thành cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang cần chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bố trí nguồn kinh phí chuyên biệt từ ngân sách, triển khai cắm mốc ranh giới dứt điểm cho 13.002,50 ha đất lâm nghiệp của 5 công ty, phấn đấu trong giai đoạn 2016 - 2020 nâng tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đạt trên 85% tổng diện tích được giao.

Thứ hai, đổi mới chính sách tài chính, thuế và mở rộng tiếp cận vốn tín dụng đầu tư. Sở Tài chính chủ trì phối hợp với hệ thống ngân hàng hướng dẫn 5 công ty lâm nghiệp thực hiện định giá tài sản vốn rừng đối với 7.500 ha rừng trồng tập trung theo Thông tư liên tịch 17/2015/TTLT-BNNPTNT-BTC; xóa bỏ các khoản nợ đọng kéo dài và tạo điều kiện để doanh nghiệp sử dụng giá trị rừng trồng làm tài sản thế chấp vay vốn ưu đãi, tái đầu tư nâng cao chất lượng rừng trong khung thời gian 2016 - 2020.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế giao khoán đất rừng và ổn định sinh kế xã hội. Các công ty lâm nghiệp cần chấm dứt hình thức khoán trắng, chuyển dịch hoàn toàn sang mô hình khoán công đoạn hoặc liên doanh chia sẻ lợi ích theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP; phối hợp với chính quyền huyện Lục Ngạn, Lục Nam xử lý dứt điểm 500 ha đất tranh chấp, bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định cho hơn 3.000 hộ gia đình nhận khoán.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và xác lập chứng chỉ quản lý rừng bền vững. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn các công ty lâm nghiệp chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang các dòng keo, bạch đàn mô chất lượng cao, phấn đấu nâng năng suất rừng trồng bình quân từ 15 m3/ha/năm lên 20 - 25 m3/ha/năm, đồng thời xây dựng phương án quản lý rừng bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế cho tối thiểu 5.000 ha rừng sản xuất đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang): Báo cáo cung cấp cơ sở thực tiễn để ban hành các quyết định điều chỉnh quy hoạch đất lâm nghiệp 146.435,4 ha, xử lý vướng mắc pháp lý đối với hơn 1.000 ha đất do cấp xã quản lý và xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách đo đạc địa chính giai đoạn 2016 - 2020.
2. Ban lãnh đạo 5 Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh: Tài liệu cung cấp khung hướng dẫn xây dựng đề án tái cơ cấu doanh nghiệp theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP, tối ưu hóa phương thức quản trị cho 13.002,50 ha đất và thương mại hóa bền vững 250.000 m3 trữ lượng gỗ.
3. Học viên, nhà nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp đánh giá chính sách công, phân tích SWOT doanh nghiệp nhà nước và xử lý xung đột đất đai trong quá trình chuyển đổi thể chế kinh tế nông lâm nghiệp.
4. Các hiệp hội chế biến gỗ và nhà đầu tư lâm nghiệp: Cung cấp bức tranh tổng thể về vùng nguyên liệu 50.000 ha tại Bắc Giang, giúp các doanh nghiệp xây dựng chiến lược liên kết chuỗi giá trị trồng, khai thác và chế biến gỗ xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ cấp sổ đỏ cho các công ty lâm nghiệp tại Bắc Giang chỉ đạt 0,0025% là gì?
Nguyên nhân chủ yếu do thiếu hụt nghiêm trọng kinh phí bố trí cho công tác đo đạc lập bản đồ địa chính và cắm mốc ranh giới ngoài thực địa. Bên cạnh đó, tình trạng tranh chấp, lấn chiếm hàng trăm ha đất lâm nghiệp giữa người dân bản địa và các lâm trường cũ diễn ra phức tạp, khiến hồ sơ pháp lý về quyền sử dụng đất của 13.002,50 ha đất không thể hoàn thiện.

Việc chuyển đổi sang mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên giải quyết vấn đề gì cho lâm trường quốc doanh?
Mô hình mới giúp phân định rõ ràng giữa nhiệm vụ sản xuất kinh doanh thương mại và nhiệm vụ công ích bảo vệ môi trường sinh thái. Công ty chuyển sang cơ chế hạch toán kinh tế độc lập theo Luật Doanh nghiệp, loại bỏ tư tưởng trông chờ bao cấp, tạo quyền tự chủ trong việc khai thác 250.000 m3 gỗ và tổ chức lao động thâm canh 7.500 ha rừng trồng.

Chính sách khoán đất rừng tại các công ty lâm nghiệp Bắc Giang đang gặp bất cập gì?
Nhiều công ty áp dụng hình thức khoán trắng, giao đất nhưng không kiểm soát được quy trình kỹ thuật lâm sinh và sản phẩm đầu ra. Hệ quả là phát sinh tranh chấp diện tích, điển hình như tồn đọng 500 ha đất chưa giao tại huyện Lục Ngạn và Lục Nam, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp và sinh kế của hơn 3.000 hộ gia đình nhận khoán.

Các công ty lâm nghiệp làm thế nào để tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng khi chưa có sổ đỏ?
Giải pháp cấp thiết là thực hiện định giá tài sản vốn rừng theo Thông tư liên tịch 17/2015/TTLT-BNNPTNT-BTC đối với 7.500 ha rừng trồng tập trung. Ủy ban nhân dân tỉnh cần có cơ chế bảo lãnh tín dụng hoặc chấp thuận phương án định giá rừng trồng làm tài sản thế chấp hợp pháp, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ các tổ chức tài chính.

Bài học thực tiễn từ các tỉnh như Kon Tum và Bình Định có ý nghĩa gì đối với Bắc Giang?
Kinh nghiệm từ Công ty Đak Tô (Kon Tum) và Sông Kôn (Bình Định) chứng minh rằng việc gắn quản lý rừng bền vững với chế biến sâu và kinh doanh đa dạng dịch vụ cây giống mang lại nguồn thu ổn định trên 20 tỷ đồng/năm. Bắc Giang cần học hỏi mô hình khoán công đoạn và hợp tác chế biến gỗ để nâng cao giá trị 113.462,2 ha rừng sản xuất.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình chuyển đổi thể chế kinh tế tại 5 công ty lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, chỉ rõ điểm nghẽn pháp lý khi tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới đạt 0,0025% diện tích giao.
• Hệ thống hóa hiện trạng quản trị 146.435,4 ha đất lâm nghiệp toàn tỉnh, đánh giá hiệu quả kinh tế của 7.500 ha rừng trồng tập trung với trữ lượng 250.000 m3 gỗ và tác động sinh kế đến hơn 3.000 hộ dân.
• Chỉ ra các nguyên nhân gây thất thoát tài nguyên, tranh chấp 500 ha đất tồn đọng và tình trạng lấn chiếm phức tạp tại các điểm nóng như huyện Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam.
• Đề xuất khung 4 nhóm giải pháp chiến lược bao gồm: hoàn thiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đạt trên 85% vào năm 2020, tháo gỡ cơ chế tín dụng vốn rừng, đổi mới hình thức giao khoán và áp dụng tiêu chuẩn quản lý rừng bền vững.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang hoàn thiện đề án sắp xếp doanh nghiệp nông lâm nghiệp giai đoạn 2016 - 2020; các cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp lâm nghiệp cần khẩn trương phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy ngành lâm nghiệp phát triển hiệu quả, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I, Điều 1. Luan van 15 Theo tinh thần đổi mới, Nghị Quyết số 28 của Bộ Chính trị về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển Nông, Lâm trường quốc doanh ngày 16 tháng 6 năm 2003, Các CTLN đã được Đảng, nhà nước và các địa phương quan tâm thông qua việc ban hành các cơ chế, chính sách và các giải pháp giúp các công ty vượt qua những khó khăn trong quá trình đổi mới nền kinh tế theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế. Môi trường pháp lý cho sự đổi mới và phát triển của các CTLN đó là các văn bản pháp luật và chính sách của nhà nước ngày càng hoàn thiện và đồng bộ như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Luật Doanh nghiệp nhà nước, Luật Khuyến khích đầu tư trong nước.và văn bản dưới luật cùng với các cơ chế, chính sách về tài chính, tín dụng.đã tạo môi trường pháp lý thuận lợi và đem lại lợi ích ngày càng nhiều hơn, chắc chắn hơn trong quản lý và sản xuất kinh doanh rừng của các CTLN, đây là yếu tố rất cơ bản để các CTLN nhà nước được đổi mới và phát triển. Khoa học kỹ thuật và công nghệ đã có nhiều thành tựu mới tác động tích cực đến các hoạt động BVR, phát triển rừng như về giống cây trồng bao gồm từ việc chọn loài cây, tạo giống cây trồng, chăm sóc, nuôi dưỡng rừng trồng để trong thời gian ngắn nhất, với chi phí thấp và hợp lý nhất có thể khai thác sản phẩm.

Công nghệ thông tin giúp cho CTLN nắm bắt kịp thời những thông tin về kỹ thuật, thị trường, giá cả để từ đó lựa chọn và quyết định phương án KD rừng có hiệu quả nhất. Thị trường lâm sản nhất là thị trường gỗ nguyên liệu cho SX ván dăm, bột giấy, hàng dân dụng cao cấp đang mở rộng không chỉ cho hiện tại mà còn cho cả tương lai, đây là cơ hội tốt để các CTLN xây dựng phương án sản xuất kinh doanh ổn định, lâu dài. Hội nhập kinh tế quốc tế tạo cơ hội cải thiện môi trường đầu tư, xâm nhập thị trường lâm sản thế giới, tiếp thu khoa học, công nghệ tiên tiến và đầu tư tài chính nhất là áp dụng giống cây trồng mới, sử dụng thiết bị, công nghệ trong khai thác, chế biến đặc biệt về quản lý lâm nghiệp nói chung và quản lý CTLN nói riêng. Các Chính sách chuyển đổi cơ cấu Lâm trường quốc doanh sang Công ty lâm nghiệp 1.

Tổng quan chính sách chuyển đổi cơ cấu Lâm trường quốc doanh Luan van 16 1. Tổng quan một chính sách chuyển đổi cơ cấu Lâm trường quốc doanh sang Công ty lâm nghiệp Chính sách là tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào đó của chính phủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cách làm để thực hiện các mục tiêu đó. Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường. Ở nước ta mọi chủ trương, chính sách đều bắt nguồn từ đường lối của Đảng và nhà nước, đối với Chính sách chuyển đổi LTQD sang CTLN cũng như vậy.

Một số chính sách của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp: Nghị quyết số 28/NQ-TW ngày 16 tháng 6 năm 2003 của Bộ Chính trị về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh; Nghị định số 200/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về Sắp xếp, đổi mới và phát triển Lâm trường quốc doanh. Quyết định số 179/2003/QĐ-TTg ngày 03/9/2003 của Thủ Tướng Chính phủ về Chương trình, kế hoạch của Chính phủ thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về tiếp tục sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh. Sau khi có Nghị định 200/2004/NĐ-CP, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật liên quan tới hoạt động của CTLN đã được ban hành, trong đó có 5 văn bản luật, 19 nghị quyết/nghị định, 11 quyết định/chỉ thị, 11 thông tư và 6 văn bản khác. Các văn bản trên tập trung vào các nội dung về tổ chức quản lý doanh nghiệp, quản lý đất đai, vốn, quản lý kinh doanh rừng, đầu tư tài chính, chính sách thuế, chính sách tín dụng, lao động.

Ngày 12/3/2014 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 30-NQ/TW về sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp, Ngay sau khi ban hành Nghị quyết số 30-NQ/TW, Chính phủ đã ban hành các chương trình kế hoạch để triển khai thực hiện Nghị quyết này và ngày 17/12/2014 Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định 118/2014/NĐ-CP về sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp. Bên cạnh đó Luan van 17 các Bộ, ngành liên quan cũng đã xây dựng và ban hành các Thông tư hướng dẫn thực hiện cụ thể như sau: a) Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Thông tư số 02/2015/TT-BNNPTNT ngày 27/01/2015 về Hướng dẫn xây dựng đề án và phương án tổng thể sắp xếp, đổi mới công ty nông, lâm nghiệp theo Nghị định số 118/2014/NĐ-CP ngày 17/12/2014 của Chính phủ. - Thông tư số 38/2014/TT-BNNPTNT ngày 03/11/2014 hướng dẫn về phương án quản lý rừng bền vững. - Thông tư số 23/2013/TT-BNNPTNT ngày 04/5/2013 quy định về cải tạo rừng tự nhiên nghèo kiệt làm rừng sản xuất.

b) Bộ Tài nguyên và Môi trường - Thông tư số 07/2015/TT-BTMMT ngày 26/2/2015 quy định việc lập phương án sử dụng đất; lập hồ sơ ranh giới sử dụng đất; đo đạc, lập bản đồ địa chính; xác định giá thuê đất; giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đối với các công ty nông, lâm nghiệp. c) Bộ Tài chính - Thông tư số 207/2014/TT-BTC ngày 26/12/2014 quy định về xác định tiền thuê đất đối với công ty nông, lâm nghiệp sử dụng đất vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản. - Thông tư số 51/2015/TT-BTC ngày 17/4/2015 hướng dẫn một số vấn đề về xử lý tài chính khi sắp xếp, đổi mới và phát triển nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp. - Thông tư số 52/2015/TT-BTC ngày 17/4/2015 hướng dẫn một số vấn đề về cơ chế tài chính đặc thù sau khi sắp xếp, đổi mới và phát triển nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp.

d) Liên bộ Bộ Nông nghiệp và PTNT và Bộ Tài chính - Thông tư liên tịch số 17/2015/TTLT-BNNPTNT-BTC ngày 22/4/2015 hướng dẫn xác định giá trị rừng trồng, vườn cây khi thực hiện sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp. Nội dung các chính sách chuyển đổi cơ cấu Lâm trường quốc doanh sang công ty lâm nghiệp Việc chuyển đổi LTQD sang CTLN là một quá trình lâu dài, phức tạp liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều ngành (Nông nghiệp, Tài nguyên môi trường, Tài chính, Khoa học công nghệ, Lâm sinh…), thực chất chính sách chuyển đổi LTQD sang CTLN bao gồm một hệ thống nhiều chính sách khác nhau trong đó có một số chính sách cơ bản sau: a) Chính đất đai: Thông tư 04/2005/TT-BTNMT, ngày 18/07/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn các biện pháp quản lý, sử dụng đất đai khi sắp xếp, đổi mới và phát triển các LTQD. Thông tư cũng quy định cách xử lý cụ thể đối với một số diện tích đất như: diện tích giao trả địa phương; diện tích đất xây dựng công trình phúc lợi công cộng; diện tích đất đã cho thuê, cho mượn trái phép; diện tích đất bị tranh chấp, lấn chiếm… Tiếp theo, Chính phủ đã ban hành Nghị định 135/2005/NĐ-CP ngày 08/11/2005 về giao khoán đất rừng sản xuất. Thông tư liên bộ số 07/2011/TTLT-BNNPTNT-BTNMT ngày 29/1/2011 hướng dẫn một số nội dung về giao đất thuê rừng gắn với giao đất, thuê đất lâm nghiệp.

b) Chính sách về cơ chế quản lý: Thông tư số 10/2005/TT-BNN của Bộ Nông nghiệp và PTNT đã hướng dẫn các địa phương xây dựng đề án sắp xếp, đổi mới LTQD trên địa bàn. Thông tư số 86/2005/TT-BNV, ngày 22/8/2005 của Bộ Nội vụ hướng dẫn về biên chế tối thiểu ban đầu của các Ban Quản lý rừng phòng hộ (RPH) và Ban Quản lý rừng đặc dụng (RĐD). Luật Doanh nghiệp 2005 là cơ sở quan trọng cho việc xây dựng các hướng dẫn về đổi mới tổ chức của LTQD. Theo đó, các LTQD sau khi được chuyển thành CTLN, thực hiện hoạt động SXKD theo Luật Doanh nghiệp.

Tiếp theo, Nghị định số 25/2010/NĐ-CP, ngày 19/03/2010 của Chính phủ về chuyển đổi công ty nhà nước thành CTTNHH một thành viên và tổ chức quản lý CTTNHH một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu. Một lần nữa, các CTLN trong cả nước lại đổi tên thành CTTNHH Nhà nước một thành viên (sau đây tiếp tục được gọi tắt là CTLN). Đây là một bước quan trọng để nhà nước hoàn thiện và thống nhất khung pháp lý Luan van 19 quản lý doanh nghiệp, không còn khái niệm doanh nghiệp nhà nước với tư cách là một loại hình doanh nghiệp riêng mà chỉ còn công ty TNHH, công ty cổ phần. c) Chính sách tài chính: Để triển khai Nghị định 200/2004/NĐ-CP, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 46/2005/TT-BTC, ngày 08/06/2005 hướng dẫn một số vấn đề về tài chính khi sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh và Thông tư số 59/2012/TT-BTC, ngày 12/04/2012 của Bộ Tài Chính Sửa đổi một số điều của Thông tư số 46/2005/TT-BTC, ngày 08/06/2005 của Bộ Tài Chính Hướng dẫn một số vấn đề về tài chính khi sắp xếp, đổi mới và phát triển nông, lâm trường quốc doanh.

Theo đó, các CTLN phải kiểm kê, đánh giá lại tài sản và vốn hiện có, bao gồm tài sản ngắn hạn, tài sản dài hạn, các khoản nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu (trong đó có cả rừng trồng, vườn cây, đàn gia súc). Việc đánh giá lại tài sản chỉ thực hiện khi CTLN chuyển đổi sở hữu: cổ phần hoá, giao, bán; không đánh giá lại tài sản đối với các CTLN là công ty nhà nước, các lâm trường chuyển sang Ban QLR, CTTNHHNN 1TV và các lâm trường thực hiện sáp nhập, hợp nhất, chia, tách., quy định và hướng dẫn thanh lý vườn cây, rừng trồng và bàn giao các công trình xây dựng cơ bản kèm theo giá trị cho địa phương hoặc các ngành liên quan như đường giao thông, hệ thống điện, công trình thủy lợi, trường học, bệnh xá…Nghị định 48/2007/NĐ-CP ngày 28/3/2007 của Chính phủ về định giá rừng và Thông tư 65/2008/TTLT-BNN-BTC ngày 26/5/2008 về nguyên tắc và phương pháp xác định giá các loại rừng đã giúp hướng dẫn đánh giá tài sản rừng trên ĐLN.