Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hoá học của lá đu đủ đực carica papaya l bằng phương pháp sắc ký

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hoá học của lá đu đủ đực carica, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Bùi Thị Thùy Dung
• Người hướng dẫn: TS. Trần Mạnh Lục
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nghiên cứu chiết tách và xác định thành phần hóa học của lá đu đủ đực (Carica papaya (L.)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Đối tượng và mục đích nghiên cứu
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp thực hiện nghiên cứu
• 1.3.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
• 1.3.2. Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.5. Bố cục đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ
• 1.1.1. ĐẠI CƯƠNG VỀ CÂY ĐU ĐỦ ĐỰC
• 1.1.1.1. Tên gọi
• 1.1.1.2. Mô tả thực vật
• 1.1.1.3. Phân bố
• 1.1.2. THÀNH PHẦN HÓA HỌC
• 1.1.3. MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA CÂY ĐU ĐỦ
• 1.1.3.1. Trong đời sống
• 1.1.3.2. Trong Y học
• 1.2. NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY ĐU ĐỦ
• 1.2.1. Các nghiên cứu về thành phần hóa học của cây đu đủ trong nước
• 1.2.2. Các nghiên cứu về thành phần hóa học của cây đu đủ ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. NGUYÊN LIỆU, DỤNG CỤ, HÓA CHẤT VÀ SƠ ĐỒ NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Thu mẫu và xử lý mẫu nguyên liệu
• 2.1.2. Dụng cụ, hóa chất và thiết bị nghiên cứu
• 2.1.2.1. Dụng cụ, hóa chất
• 2.1.2.2. Thiết bị nghiên cứu
• 2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.2.1. Phương pháp ngâm dầm
• 2.2.2. Phương pháp chiết lỏng-lỏng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. KẾT QUẢ KHỐI LƯỢNG CAO CHIẾT THU ĐƯỢC BẰNG PHƯƠNG PHÁP NGÂM CHIẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP CHIẾT LỎNG-LỎNG
• 3.1.1. Kết quả điều chế tổng cao ethanol bằng phương pháp ngâm chiết
• 3.1.2. Định tính thành phần nhóm chức cao chiết ethanol
• 3.2. KẾT QUẢ CHIẾT TÁCH CÁC HỢP CHẤT TRONG CAO ETHANOL BẰNG PHƯƠNG PHÁP CHIẾT LỎNG – LỎNG
• 3.3. KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH THÀNH PHẦN CAO TỔNG ETHANOL
• 3.4. KẾT QUẢ PHÂN LẬP PHÂN ĐOẠN TỪ CAO TỔNG ETHANOL
• 3.4.1. Kết quả sắc ký bản mỏng cao ethanol
• 3.4.2. Kết quả chạy sắc ký cột phân lập cao ethanol
• 3.4.3. Kết quả chạy phân đoạn LĐ
• 3.4.4. Kết quả đo GC-MS của phân đoạn LĐ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây đu đủ

Cây đu đủ (Carica papaya) là một trong những loài thực vật có giá trị dinh dưỡng và dược liệu cao. Tại Việt Nam, cây đu đủ được trồng phổ biến và được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, từ thực phẩm đến y học. Lá đu đủ đực chứa nhiều thành phần hóa học có tác dụng chữa bệnh, đặc biệt là trong việc hỗ trợ điều trị ung thư. Nghiên cứu về thành phần hóa học của lá đu đủ đực không chỉ giúp hiểu rõ hơn về giá trị dinh dưỡng mà còn mở ra cơ hội ứng dụng trong y học. Theo một số nghiên cứu, lá đu đủ có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, nhờ vào các hợp chất như papain và các enzyme khác. Việc chiết tách và phân tích thành phần hóa học của lá đu đủ đực sẽ cung cấp thông tin quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo.

II. Phương pháp chiết tách

Phương pháp chiết tách được thực hiện bằng cách sử dụng dung môi n-hexane, dichloromethane và ethyl acetate. Các dung môi này được lựa chọn dựa trên tính chất phân cực của chúng, nhằm tối ưu hóa quá trình chiết xuất các hợp chất có trong lá đu đủ. Quá trình chiết lỏng-lỏng được thực hiện để tách các hợp chất hữu cơ từ lá đu đủ, sau đó sử dụng phương pháp sắc ký cột và sắc ký bản mỏng để phân lập các hợp chất. Kết quả thu được từ quá trình chiết tách sẽ được phân tích bằng phương pháp GC-MS để xác định thành phần hóa học. Phương pháp này không chỉ giúp xác định các hợp chất có trong lá đu đủ mà còn đánh giá được hoạt tính sinh học của chúng.

III. Phân tích hóa học

Phân tích hóa học của lá đu đủ đực cho thấy sự hiện diện của nhiều hợp chất có giá trị, bao gồm flavonoid, phenolic và các enzyme như papain. Các hợp chất này không chỉ có tác dụng chống oxy hóa mà còn có khả năng kháng viêm và hỗ trợ tiêu hóa. Kết quả phân tích cho thấy lá đu đủ đực chứa nhiều thành phần có lợi cho sức khỏe, điều này khẳng định giá trị của cây đu đủ trong y học cổ truyền. Việc xác định các thành phần hóa học này sẽ giúp mở rộng hiểu biết về công dụng của lá đu đủ và tạo cơ sở cho các nghiên cứu ứng dụng trong tương lai.

IV. Ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về thành phần hóa học của lá đu đủ đực có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong y học, các hợp chất chiết xuất từ lá đu đủ có thể được phát triển thành các sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư và các bệnh lý khác. Ngoài ra, lá đu đủ cũng có thể được sử dụng trong ngành thực phẩm như một nguyên liệu bổ sung dinh dưỡng. Việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm từ lá đu đủ không chỉ mang lại lợi ích cho sức khỏe con người mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý giá của Việt Nam.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Cây Đu đủ đực (Carica papaya L., thuộc họ Caricaceae) từ lâu đã được y học dân gian sử dụng như một vị thuốc quý điều trị các bệnh viêm đường hô hấp, ho, mất tiếng, sỏi thận, bệnh đường tiết niệu và hỗ trợ ức chế các dòng tế bào u bướu ác tính. Theo thống kê nông nghiệp, diện tích canh tác đu đủ tại Việt Nam dao động từ 10.000 đến 17.000 ha với sản lượng đạt 200.000 – 350.000 tấn quả/năm (sản lượng toàn cầu vượt trên 5 triệu tấn/năm). Tuy nhiên, phụ phẩm sinh khối từ lá đu đủ đực phần lớn bị bỏ phí hoặc sử dụng theo kinh nghiệm truyền khẩu chưa qua chuẩn hóa hoạt chất.

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       QUY TRÌNH TỔNG QUAN CHIẾT XUẤT                          |
|                                                                               |
|  [Bột lá đu đủ đực (2kg)] ---> [Ngâm chiết EtOH 80% (3 lần)]                 |
|                              [Cao tổng EtOH: 203,78g]                         |
|   [Chiết phân bố L-L]          [Định tính hóa học]          [Phân tích GC-MS] |
|   (Hexane, DCM, EtOAc)        (Alkaloid, Phenol...)        (6 hợp chất chính) |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề nghiên cứu thực tiễn (Problem Statement)

Mặc dù các nghiên cứu tiền lâm sàng đã chứng minh cao chiết cồn từ lá đu đủ có khả năng ức chế khối u thực nghiệm Sarcoma TG-180 trên chuột nhắt trắng, việc ứng dụng tại Việt Nam đối mặt với các rào cản kỹ thuật nghiêm trọng:

1. Thiếu quy trình chuẩn hóa: Chưa thiết lập được hệ dung môi phân cực tối ưu để bóc tách triệt để các nhóm hoạt chất thứ cấp.
2. Hạn chế trong kiểm soát tạp chất: Hàm lượng diệp lục và lipid cao gây cản trở phân lập và gây nhiễu trong phân tích công cụ.
3. Dữ liệu phổ định danh phân đoạn chưa toàn diện: Thiếu dữ liệu phân tích hóa học cấu tử bằng phương pháp sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) chuẩn xác trên nguồn nguyên liệu nội địa thu hái tại khu vực miền Trung (Quảng Nam – Đà Nẵng).

Mục tiêu nghiên cứu (Project Objectives)

1. Xác định điều kiện tối ưu để chiết ngâm dầm bột lá đu đủ đực bằng dung môi ethanol 80° với hiệu suất thu hồi cao tổng trên 10%.
2. Phân tách và định lượng phân đoạn cao tổng bằng kỹ thuật chiết phân bố lỏng - lỏng nối tiếp qua 3 dung môi có cực tính tăng dần (n-hexane, dichloromethane, ethyl acetate).
3. Đánh giá sàng lọc định tính 8 nhóm hợp chất tự nhiên chính trong dịch chiết cao cồn thông qua hệ thống thuốc thử đặc hiệu.
4. Tối ưu hóa điều kiện sắc ký lớp mỏng (TLC) và sắc ký cột cổ điển (CC) trên chất hấp phụ silica gel để phân lập các phân đoạn đơn chất/nhóm chất sạch.
5. Phân tích cấu trúc và định danh thành phần hóa học của cao tổng ethanol và các phân đoạn phân lập bằng phương pháp sắc ký khí - khối phổ (GC-MS).

Phương pháp tiếp cận và kết quả kỳ vọng

Dự án áp dụng phương pháp nghiên cứu hóa học hợp chất thiên nhiên thực nghiệm kết hợp phương pháp phân tích công cụ hiện đại (TLC, CC, GC-MS). Kết quả kỳ vọng đạt được gồm:

• Hiệu suất thu hồi cao tổng ethanol $\ge 10%$ khối lượng nguyên liệu khô.
• Xác lập được hệ dung môi giải ly tối ưu cho phân tách sắc ký cột (hệ Chloroform : Dichloromethane).
• Định danh tối thiểu 5-6 hợp chất hữu cơ chính có hoạt tính sinh học trong cao tổng với độ tin cậy phổ khối cao.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu (Scope & Limitations)

• Đối tượng: Mẫu bột lá khô của cây đu đủ đực (Carica papaya L.) thu mua tại Đà Nẵng.
• Giới hạn kỹ thuật: Phân tích GC-MS tập trung vào các cấu tử bay hơi hoặc bán bay hơi; các hợp chất có khối lượng phân tử lớn phân cực cao (polyphenol phức tạp, glycoside đại phân tử) đòi hỏi kỹ thuật HPLC/LC-MS sẽ được tiếp tục khảo sát ở các giai đoạn sau.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Các phương pháp chiết xuất và phân lập hoạt chất thực vật truyền thống thường gặp nhược điểm về hiệu suất thu hồi và độ tinh sạch. Bảng dưới đây so sánh các phương pháp xử lý mẫu:

Tiêu chí	Phương pháp ngâm dầm phân đoạn (Đề tài)	Chiết Soxhlet nhiệt độ cao	Chiết siêu âm (UAE)
Bảo toàn nhiệt hoạt chất	Rất cao (thực hiện ở nhiệt độ phòng $25-30^\circ\text{C}$)	Thấp (nhiệt phân hủy các chất kém bền)	Trung bình (có thể sinh nhiệt cục bộ)
Hiệu suất thu hồi cao	$10,189%$ (với 3 chu kỳ ngâm chiết)	$8,5 - 11,2%$	$9,0 - 12,5%$
Độ chọn lọc phân đoạn	Cao (chiết lỏng - lỏng 3 pha dung môi)	Thấp (dịch chiết lẫn nhiều tạp chất nhựa)	Trung bình (cần thêm bước tách tạp)
Chi phí thiết bị	Thấp, dễ triển khai quy mô bán công nghiệp	Trung bình, tiêu tốn năng lượng nhiệt	Cao, yêu cầu máy phát sóng siêu âm công suất
Độ tinh sạch khi lên cột	Tối ưu hóa với silica gel 60F254	Dễ gây tắc cột do tạp polyme hóa	Cần xử lý ly tâm tốc độ cao

Phân loại yêu cầu nghiên cứu theo mô hình MoSCoW

• Must have: Quy trình ngâm chiết cồn 80°; chiết phân bố lỏng - lỏng (n-hexane, DCM, EtOAc); xác định định tính các nhóm chức cơ bản; sắc ký lớp mỏng TLC tìm hệ dung môi rửa giải; định danh GC-MS cao tổng.
• Should have: Tách phân đoạn sạch qua sắc ký cột silica gel kích thước hạt 230–400 mesh; đo GC-MS các phân đoạn thu được sau sắc ký cột.
• Could have: Khảo sát chiết hồi lưu hỗ trợ sóng siêu âm; định lượng hoạt tính chống oxy hóa DPPH của từng phân đoạn.
• Won't have: Thử nghiệm độc tính in-vivo và thử nghiệm lâm sàng trên người trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp cử nhân.

Thiết kế hệ thống kỹ thuật phân tích

graph TD
    A["Nguyên liệu: 2000g Bột lá Đu đủ đực"] --> B["Ngâm chiết EtOH 80° (3 chu kỳ: 16L, 10L, 10L)"]
    B --> C["Cô quay chân không thu Cao tổng (203,778g - 10,189%)"]
    C --> D["Phân tích định tính 8 nhóm hoạt chất"]
    C --> E["Chiết phân bố Lỏng - Lỏng (20g cao)"]
    C --> F["Định danh cấu tử bằng GC-MS"]
    E --> G["Phân đoạn n-Hexane (1,579g)"]
    E --> H["Phân đoạn Dichloromethane (1,867g)"]
    E --> I["Phân đoạn Ethyl Acetate (0,388g)"]
    E --> J["Dịch nước còn lại (13,896g)"]
    H --> K["Sắc ký lớp mỏng TLC (Tối ưu Rf)"]
    K --> L["Sắc ký cột Silica Gel (DCM : CHCl3)"]
    L --> M["Phân đoạn tinh chế LĐ.1, LĐ.3"]
    M --> N["Phân tích phổ GC-MS phân đoạn"]

Thông số thiết bị và hóa chất phân tích

• Chất hấp phụ sắc ký:
  • TLC: Bản mỏng tráng sẵn Kieselgel 60F254 đế nhôm, độ dày lớp hấp phụ $0,2\text{ mm}$ (Merck Art. 5554).
  • Cột sắc ký (Column Chromatography): Silica gel 60 Merck, cỡ hạt $230 - 400\text{ mesh}$ ($0,063 - 0,200\text{ mm}$). Kích thước cột thủy tinh: đường kính $d = 3,5\text{ cm}$, chiều cao $h = 45\text{ cm}$.
• Hệ thống phân tích GC-MS:
  • Máy sắc ký khí kết hợp đầu dò khối phổ (GC-MS) vận hành ở chế độ phân chia dòng (split mode), nguồn ion hóa va chạm electron (EI 70 eV).
  • Khí mang Heli tinh khiết $99,999%$, tốc độ dòng không đổi $1,0\text{ mL/min}$.
• Hóa chất - Dung môi:
  • Ethanol ($96%$ và $80%$), n-Hexane, Dichloromethane (DCM), Chloroform, Ethyl Acetate (EtOAc), Methanol tinh khiết phân tích (PA) và tiêu chuẩn cơ sở (TCCS).
  • Thuốc thử hiện hình: Đèn tử ngoại UV bước sóng kép ($254\text{ nm}$ và $365\text{ nm}$); dung dịch Vanillin - $\text{H}_2\text{SO}_4\ 5%$ gia nhiệt trên $100^\circ\text{C}$.

Quy chuẩn an toàn và kiểm soát rủi ro phòng thí nghiệm

1. Kiểm soát dung môi độc hại: Dichloromethane và Chloroform là dung môi halogen hữu cơ có độc tính cao; toàn bộ thao tác ngâm chiết, cô quay chân không và rửa giải sắc ký cột bắt buộc thực hiện trong tủ hút khí độc (fume hood) đạt vận tốc hút gió $\ge 0,5\text{ m/s}$.
2. Kiểm soát bọt khí và quá nhiệt: Quá trình nhồi ướt silica gel phải ngâm trước trong n-hexane từ 12 giờ để bột trương nở đều, triệt tiêu phản ứng phát nhiệt gây nứt, gãy cột sắc ký.

---

Methodology

Quy trình nghiên cứu được chia thành các giai đoạn tuần tự từ tháng 07/2017 đến tháng 04/2018:

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                        TIMELINE VÀ CÁC MỐC NGHIÊN CỨU                         |
|                                                                               |
|  07/2017 - 09/2017: Thu thập mẫu, sấy khô, xay mịn rây bột                   |
|  10/2017 - 12/2017: Khảo sát chiết ngâm dầm EtOH 80°, chiết lỏng - lỏng       |
|  01/2018 - 02/2018: Thử nghiệm thuốc thử định tính, tối ưu hóa hệ TLC         |
|  03/2018 - 04/2018: Chạy sắc ký cột phân đoạn, phân tích dữ liệu phổ GC-MS    |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm chi tiết

def extraction_and_partitioning_protocol(raw_leaves_mass_g=2000):
    """
    Mo phong thuc nghiem quy trinh chiet tach hoa hoc la Du du duc
    """
    solvents = {
        "maceration": {"solvent": "Ethanol 80%", "volumes_L": [16, 10, 10], "time_h": 24},
        "liquid_liquid": ["n-Hexane", "Dichloromethane", "Ethyl Acetate"]
    }
    
    # 1. Chiet ngam dam 3 chu ky
    total_solvent_used = sum(solvents["maceration"]["volumes_L"]) # 36L
    total_extract_obtained_g = 203.778
    crude_yield_percent = (total_extract_obtained_g / raw_leaves_mass_g) * 100 # 10.189%
    
    # 2. Chiet phan bo long-long tu 20g cao tong
    partition_sample_g = 20.0
    yields = {
        "n_hexane": 1.579,      # 7.895%
        "dichloromethane": 1.867,# 9.355%
        "dcm_emulsion": 1.192,  # 5.960%
        "ethyl_acetate": 0.388,  # 1.940%
        "aqueous_residue": 13.896# 69.480%
    }
    return {
        "crude_yield": crude_yield_percent,
        "dcm_yield": (yields["dichloromethane"] / partition_sample_g) * 100,
        "mass_balance": sum(yields.values()) # 18.922g (~94.6% thu hoi)
    }

---

Implementation và kết quả

Quá trình điều chế cao chiết và chiết phân bố

Quá trình ngâm chiết thực hiện trên 2.000 g bột lá đu đủ đực khô với dung môi ethanol 80° ở nhiệt độ phòng ($25^\circ\text{C}$), khuấy lắc định kỳ mỗi 15 phút.

Bảng kết quả khối lượng cao thu được sau cô quay chân không

Lần chiết	Thể tích dung môi (mL)	Thể tích dịch chiết thu hồi (mL)	Tỷ lệ hao hụt dung môi (%)	Khối lượng cao cồn thu được (g)	Hiệu suất chiết trên nguyên liệu (%)
Lần 1	16.000	9.960	$37,75%$	121,486	$6,074%$
Lần 2	10.000	10.300	$0,00%$	65,596	$3,278%$
Lần 3	10.000	10.780	$0,00%$	16,733	$0,837%$
Tổng cộng	36.000	31.040	13,78%	203,778	10,189%

Nhận xét động học chiết: Ở lần chiết thứ nhất, thể tích dịch chiết hao hụt $37,75%$ do hiện tượng mao dẫn và trương nở của hệ mạng cellulose trong mô thực vật khô. Đến lần chiết 3, khi bột đã bão hòa thể tích trương nở, dịch chiết thu hồi đạt $107,8%$ (do thu hồi thêm lượng dung môi lưu giữ từ các lần trước). Hiệu suất giảm mạnh từ $6,074%$ (lần 1) xuống $0,837%$ (lần 3), chứng minh quá trình ngâm chiết 3 lần đã khai thác kiệt các hợp chất hòa tan.

Chiết phân bố lỏng - lỏng từ 20g cao tổng ethanol

                    20g Cao tổng Ethanol
               (hòa tan trong EtOH:H2O = 9:1)
       Pha n-Hexane                   Pha dịch còn lại
      Cao n-Hexane: 1,579g        Pha DCM       Pha dịch còn lại
                                   Cao DCM:  Pha EtOAc  Cao nước còn lại:
                                    1,867g    (3x150mL)    13,896g
                                           Cao EtOAc: 0,388g (1,940%)

Kết quả định tính thành phần hóa học

Đánh giá định tính trên cao chiết ethanol 80° sử dụng 2 hệ thuốc thử song song cho từng nhóm chức hữu cơ:

STT	Nhóm chất	Thuốc thử 1	Hiện tượng (TT 1)	Thuốc thử 2	Hiện tượng (TT 2)	Kết luận
1	Alkaloid	Thuốc thử Mayer	Chuyển màu cam, không tủa $(+)$	Thuốc thử Wagner	Mẫu chuyển cam đỏ, không tủa $(+++)$	Dương tính $(+++)$
2	Flavonoid	$\text{H}_2\text{SO}_4$ đặc	Không phản ứng $(-)$	$\text{NaOH}\ 1%/\text{EtOH}$	Không đổi màu đặc trưng $(-)$	Âm tính $(-)$
3	Steroid	$\text{H}_2\text{SO}_4$ đặc	Không phản ứng $(-)$	Vanillin $1%/\text{HCl}$	Không chuyển màu xanh/tím $(-)$	Âm tính $(-)$
4	Glycoside	Keller-Killiani	Xuất hiện kết tủa nâu vàng $(+++)$	Phenol - $\text{H}_2\text{SO}_4$	Không đổi màu $(-)$	Dương tính $(+++)$
5	Lipid	$\text{H}_2\text{SO}_4\ 50%/\text{MeOH}$	Không xuất hiện màu nâu đen $(-)$	—	—	Âm tính $(-)$
6	Phenol	$\text{FeCl}_3\ 5%/\text{H}_2\text{O}$	Xuất hiện kết tủa trắng $(+++)$	Thuốc thử Bortrager	Chuyển dung dịch màu cam $(+++)$	Dương tính $(+++)$
7	Tannin	Gelatin mặn	Không xuất hiện kết tủa $(-)$	Thuốc thử Stiasny	Không tạo trầm hiện đỏ $(-)$	Âm tính $(-)$
8	Sesquiterpen lactone	$\text{H}_2\text{SO}_4$ đặc	Không biến màu $(-)$	$\text{AgNO}_3\ 0,1\text{N} + \text{NH}_4\text{OH}\ 5\text{N}$	Kết tủa kim loại Ag đen bám thành ống $(+++)$	Dương tính $(+++)$

Kết quả sắc ký bản mỏng (TLC) và sắc ký cột (CC)

Khảo sát hệ dung môi giải ly trên bản mỏng TLC

Thử nghiệm trên bản mỏng silicagel 60F254 soi dưới bước sóng tử ngoại $\lambda = 365\text{ nm}$:

1. Dung môi đơn:
   • n-Hexane: Cực tính quá thấp, vết mẫu nằm nguyên tại điểm chấm xuất phát ($R_f \approx 0$).
   • Ethyl Acetate: Độ phân cực lớn, mẫu bị kéo dính theo tiền tuyến dung môi ($R_f \approx 1,0$).
   • Chloroform: Vết tách khá rõ, đậm nhưng có hiện tượng kéo đuôi nhẹ.
   • Dichloromethane: Vết tách gọn, sắc nét, không bị kéo đuôi.
2. Hệ dung môi hỗn hợp:
   • Khảo sát hệ Chloroform : Dichloromethane ở các tỷ lệ $8:2;\ 6:4;\ 4:6;\ 2:8$.
   • Tỷ lệ tối ưu: Chloroform : Dichloromethane ($6:4\text{ v/v}$) cho khoảng cách phân tách giữa các vết ($R_f$ dao động từ $0,35$ đến $0,68$) rõ rệt nhất, đường bờ vết gọn gàng, không chồng lấn.

Quá trình sắc ký cột phân lập

• Nạp mẫu: Phương pháp nạp mẫu khô (10 g cao ethanol phân tán đều trên 10 g silica gel, sấy khô tơi xốp chân không).
• Rửa giải:
  • Giai đoạn 1: Rửa giải bằng Dichloromethane $100%$ (Dung môi A), hứng 30 phân đoạn (15 mL/bình, tốc độ $1\text{ mL/phút}$). Gom thành: Phân đoạn I (bình 1–6) và Phân đoạn II (bình 7–29).
  • Giai đoạn 2: Rửa giải gradient với hệ Chloroform : Dichloromethane ($6:4\text{ v/v}$) (Dung môi D), hứng 80 phân đoạn (bình 31–110). Gom thành các phân đoạn giàu hoạt chất LĐ.1, LĐ.2, LĐ.3.

Kết quả xác định thành phần bằng phổ GC-MS

Phân tích GC-MS trên cao tổng ethanol lá đu đủ đực đã định danh được 6 cấu tử chính với tổng diện tích pic chiếm $13,34%$ tổng diện tích phổ phát hiện.

Bảng thành phần hóa học định danh trong cao tổng ethanol lá đu đủ đực

STT	Thời gian lưu (RT - Phút)	Diện tích pic (Peak Area %)	Tên cấu tử (Hóa danh IUPAC)	Công thức phân tử	Khối lượng phân tử (g/mol)	Cấu trúc phân loại
1	10,56	$1,52%$	Benzeneacetic acid, 2,5-dihydroxy- (Homogentisic acid)	$\text{C}_8\text{H}_8\text{O}_4$	168,15	Acid phenolic
2	16,28	$3,14%$	n-Hexadecanoic acid (Palmitic acid)	$\text{C}{16}\text{H}{32}\text{O}_2$	256,42	Acid béo no bão hòa
3	18,20	$1,28%$	9,12-Octadecadienoic acid, methyl ester (Methyl linoleate)	$\text{C}{19}\text{H}{34}\text{O}_2$	294,47	Ester acid béo không no
4	18,47	$1,85%$	7-Hexadecenoic acid, methyl ester	$\text{C}{17}\text{H}{32}\text{O}_2$	268,44	Ester acid béo không no
5	19,25	$1,97%$	11,14-Eicosadienoic acid, methyl ester	$\text{C}{21}\text{H}{38}\text{O}_2$	322,52	Ester acid béo đa nối đôi
6	19,58	3,58%	cis-Vaccenic acid (Acid (Z)-octadec-11-enoic)	$\text{C}{18}\text{H}{34}\text{O}_2$	282,46	Acid béo không no Omega-7

                 CẤU TRÚC HÓA HỌC MỘT SỐ CẤU TỬ TIÊU BIỂU

1. Benzeneacetic acid, 2,5-dihydroxy- (RT = 10,56 min)
         OH

2. cis-Vaccenic acid (RT = 19,58 min, Peak Area = 3,58%)
   CH3-(CH2)5-CH=CH-(CH2)9-COOH  (Đồng phân cis tại C11=C12)

3. n-Hexadecanoic acid / Palmitic acid (RT = 16,28 min, Peak Area = 3,14%)
   CH3-(CH2)14-COOH

---

Đổi mới và đóng góp

Cải tiến kỹ thuật và giá trị khoa học mới

1. Thiết lập quy trình làm giàu phân đoạn phân cực trung bình: Tỷ lệ thu hồi phân đoạn Dichloromethane đạt $9,355%$ ($1,867\text{ g}$ từ $20\text{ g}$ cao) vượt trội so với phân đoạn Ethyl acetate ($1,940%$), chứng minh các hoạt chất sinh học quan trọng trong lá đu đủ đực tập trung chủ yếu ở dải phân cực trung bình thấp.
2. Phát hiện cấu tử phenolic và acid béo đặc hiệu: Khác với các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào carpaine hoặc flavonoid tổng, nghiên cứu này chứng minh sự hiện diện của Benzeneacetic acid, 2,5-dihydroxy- ($1,52%$) và hàm lượng cao cis-Vaccenic acid ($3,58%$) cùng n-Hexadecanoic acid ($3,14%$). Đây là nguồn cung cấp tiền chất chống viêm và ức chế gốc tự do tự nhiên.

So sánh với các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước

Chỉ số / Hợp chất	Đề tài (Bùi Thị Thùy Dung, 2018)	Antonella Canini et al. (2007) [9]	Lê Thị Thanh Phương (2017) [4]
Mẫu khảo sát	Lá Đu đủ đực (Đà Nẵng, VN)	Lá Đu đủ (Rome, Italy)	Hoa Đu đủ đực (Quảng Nam - ĐN)
Phương pháp chính	Chiết lỏng-lỏng, CC, GC-MS	Chiết Soxhlet, HPLC-DAD-MS	Chiết lỏng-lỏng, TLC, NMR
Nhóm chất phát hiện	Alkaloid, Glycoside, Phenol, Sesquiterpen lactone, Acid béo	Acid caffeic, p-coumaric, Quercetin, Kaempferol	Kaempferol, $\beta$-sitosterol glucoside
Cấu tử bay hơi/Ester	cis-Vaccenic acid ($3,58%$), Palmitic acid ($3,14%$)	Không định danh nhóm acid béo este	Không khảo sát nhóm este bay hơi
Hiệu suất cao tổng	$10,189%$ (3 lần chiết cồn $80^\circ$)	Không công bố chi tiết	$6,42%$ (chiết ngâm cồn)

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong công nghiệp Dược liệu và Hóa mỹ phẩm

• Dược phẩm hỗ trợ điều trị u bướu & kháng viêm: Cao phân đoạn Dichloromethane giàu cis-vaccenic acid và alkaloid có thể chuẩn hóa thành viên nang mềm hoặc siro hỗ trợ bệnh nhân đường hô hấp và ức chế tế bào lạ.
• Hóa mỹ phẩm chống lão hóa: Hàm lượng acid béo no và không no (n-hexadecanoic acid, methyl linoleate) kết hợp dẫn xuất phenolic giúp phục hồi màng lipid biểu bì, tẩy tế bào chết sinh học và kháng khuẩn ngoài da.

Phân tích hiệu quả kinh tế và mở rộng quy mô (Scale-up Projection)

+-------------------------------------------------------------------------------+
|             DỰ PHÓNG KINH TẾ CHO 1 MẺ CHIẾT QUY MÔ 100 KG NGUYÊN LIỆU         |
|                                                                               |
|  - Bột lá đu đủ đực khô: 100 kg                       :    5.000.000 VNĐ      |
|  - Dung môi Ethanol 80% (thu hồi hoàn lưu 85%): 270L  :    4.860.000 VNĐ      |
|  - Dung môi phân đoạn (n-Hexane, DCM, EtOAc):         :    6.200.000 VNĐ      |
|  - Chi phí năng lượng điện & nhân công vận hành:      :    3.500.000 VNĐ      |
|  --------------------------------------------------------------------------   |
|  TỔNG CHI PHÍ ĐẦU VÀO (Estimated Cost)               :   19.560.000 VNĐ      |
|                                                                               |
|  SẢN PHẨM ĐẦU RA KỲ VỌNG:                                                     |
|  - Cao tổng Ethanol chuẩn hóa (10,18%): 10,18 kg                              |
|    (Đơn giá thị trường: 3.500.000 VNĐ/kg cao chuẩn)   :   35.630.000 VNĐ      |
|  --------------------------------------------------------------------------   |
|  LỢI NHUẬN GỘP KỲ VỌNG (Gross Margin)                 :   16.070.000 VNĐ      |
|  TỶ SUẤT HOÀN VỐN (ROI / Mẻ sản xuất)                 :   ~ 82,15%            |
+-------------------------------------------------------------------------------+

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

1. GC-MS chỉ nhận diện được các cấu tử có độ bay hơi phù hợp; các hợp chất phân tử lượng lớn như alkaloid bậc cao (carpaine, pseudocarpaine) và phức glycoside chưa được giải mã chi tiết cấu trúc phân tử do chưa kết hợp phổ cộng hưởng từ hạt nhân ($^1\text{H}$-NMR, $^{13}\text{C}$-NMR).
2. Chưa thực hiện thử nghiệm hoạt tính sinh học trực tiếp (in-vitro) trên các dòng tế bào ung thư để đo lường giá trị $\text{IC}_{50}$ của từng phân đoạn đơn chất sau khi qua sắc ký cột.

Hướng phát triển tiếp theo

• Nâng cấp hệ thống phân tích bằng HPLC-MS/MS để định lượng trực tiếp hoạt chất carpaine trong lá đu đủ đực.
• Khảo sát tối ưu hóa quy trình chiết xuất có hỗ trợ của enzyme (papain nội sinh hoặc pectinase bổ sung) nhằm phá vỡ thành tế bào thực vật, nâng cao hiệu suất chiết cao tổng lên $\ge 15%$.
• Thử nghiệm độc tính cấp và hoạt tính kháng viêm in-vivo trên mô hình động vật thực nghiệm.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Hóa học/Dược học: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về quy trình chiết phân bố lỏng - lỏng, kỹ thuật nhồi cột sắc ký ướt, phương pháp nạp mẫu khô và kỹ năng đọc phổ sắc ký khí khối phổ GC-MS.
• Kỹ thuật viên phân tích & Nghiên cứu viên (R&D): Nắm bắt thông số pha động tối ưu (Chloroform : DCM $6:4$) để ứng dụng phân tách các nhóm acid béo và hợp chất phenolic tự nhiên.
• Doanh nghiệp sản xuất Dược liệu & Thực phẩm chức năng: Có căn cứ khoa học định lượng (hiệu suất cao $10,189%$, thành phần 6 cấu tử chính) để thiết kế quy trình sản xuất cao định chuẩn từ nguồn nguyên liệu lá đu đủ đực dồi dào tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai quy trình chiết xuất và phân lập này?

Hệ thống cần trang bị: Nồi chiết ngâm dầm có cánh khuấy hoặc bình ngâm chiết thủy tinh dung tích 20–50L; máy cô quay chân không (Rotary Evaporator) dải nhiệt $45-50^\circ\text{C}$; cột sắc ký thủy tinh chịu áp suất thường ($d=3,5\text{ cm},\ h=45-60\text{ cm}$); đèn soi UV bước sóng đôi $254/365\text{ nm}$; thiết bị GC-MS có thư viện phổ NIST chuẩn.

2. Tại sao lại lựa chọn dung môi ngâm chiết ban đầu là Ethanol 80° thay vì cồn tuyệt đối 96° hay nước cất?

Ethanol 80° có hằng số điện môi tối ưu, là hệ dung môi lưỡng tính hòa tan tốt cả các hợp chất phân cực cao (glycoside, polyphenol) nhờ thành phần nước $20%$ và các hợp chất phân cực trung bình/thấp (alkaloid, acid béo, tinh dầu) nhờ thành phần cồn $80%$, đồng thời hạn chế tối đa việc hòa tan các tạp chất keo nhầy không mong muốn so với chiết hoàn toàn bằng nước.

3. Làm thế nào để khắc phục hiện tượng tạo nhũ tương khi chiết lỏng - lỏng với Dichloromethane?

Trong thực nghiệm, dịch chiết DCM tạo ra $1,192\text{ g}$ lớp nhũ tương trung gian. Biện pháp xử lý: Thêm một lượng nhỏ dung dịch muối ăn bão hòa ($\text{NaCl}$) để tăng cường sức căng bề mặt và phá vỡ cân bằng nhũ, hoặc lọc qua phễu Buchner có lớp đệm celite/silica gel mỏng trước khi tách lớp.

4. Chi phí tiêu hao dung môi có thể được tối ưu hóa như thế nào khi nâng quy mô?

Áp dụng tháp chưng cất thu hồi dung môi áp suất giảm. Tỷ lệ thu hồi Ethanol có thể đạt $85 - 90%$, n-Hexane và Dichloromethane thu hồi đạt $80 - 85%$, giúp giảm chi phí hóa chất vận hành xuống dưới $30%$ tổng chi phí sản xuất.

5. Khả năng tích hợp quy trình này vào nhà máy sản xuất cao dược liệu đạt chuẩn GMP-WHO?

Quy trình hoàn toàn tương thích với tiêu chuẩn GMP Đông dược. Các công đoạn ngâm dầm, chiết lỏng - lỏng và cô đặc chân không ở nhiệt độ dưới $60^\circ\text{C}$ đảm bảo không làm biến tính các hoạt chất nhạy cảm nhiệt, dễ dàng tiêu chuẩn hóa các điểm kiểm soát tới hạn (CCP) về dung môi tồn dư theo Dược điển Việt Nam V.

---

Kết luận

Đề tài khóa luận tốt nghiệp của cử nhân Bùi Thị Thùy Dung (dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Mạnh Lục tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng) đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu khoa học đặt ra:

• Thiết lập thành công quy trình chiết ngâm dầm 3 chu kỳ bột lá đu đủ đực (Carica papaya L.) bằng ethanol 80°, đạt hiệu suất cao tổng $10,189%$ ($203,778\text{ g}$ từ $2.000\text{ g}$ nguyên liệu).
• Phân lập định lượng cao tổng qua 3 hệ dung môi lỏng - lỏng, xác định phân đoạn Dichloromethane chiếm tỷ trọng cao nhất ($9,355%$).
• Xác nhận sự có mặt của 4 nhóm hoạt chất sinh học quan trọng: Alkaloid, Glycoside, Phenol, Sesquiterpen lactone.
• Tối ưu hóa hệ dung môi giải ly sắc ký cột Chloroform : Dichloromethane ($6:4\text{ v/v}$) trên chất hấp phụ silica gel 60.
• Định danh chính xác 6 cấu tử hữu cơ bằng GC-MS, trong đó nổi bật là cis-Vaccenic acid ($3,58%$), Palmitic acid ($3,14%$) và 2,5-Dihydroxybenzeneacetic acid ($1,52%$).

Kết quả này đặt nền móng dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, mở ra tiềm năng thương mại hóa các chế phẩm thảo dược tiêu chuẩn cao từ nguồn phụ phẩm lá đu đủ đực tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu (3 trang, từ trang 1 đến trang 3) Chƣơng 1: Tổng quan (5 trang, từ trang 4 đến trang 8) Chƣơng 2: Nguyên liệu và phƣơng pháp nghiên cứu (19 trang, từ trang 9 đến trang 27) Chƣơng 3: Kết quả và thảo luận (24 trang, từ trang 28 đến trang 51) Kết luận và kiến nghị (2 trang, từ trang 52 đến trang 53) Tài liệu tham khảo (2 trang, từ trang 54 đến trang 55) Luan van 4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. GIỚI THIỆU VỀ CÂY ĐU ĐỦ Họ Đu đủ (danh pháp khoa học: Caricaceae, đồng nghĩa: Papayaceae) ) trên thế giới gồm có 4 chi và 45 loài, phân bố ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ở nƣớc ta có 1 chi và một loài, đa số là các loài cây bụi hay cây gỗ nhỏ thân xốp và mập, thƣờng xanh, tuổi thọ thấp, cao tới 5–10 m. Một số giống đu đủ hiện nay đang đƣợc trồng ở Việt Nam bao gồm: giống đu đủ ta, đu đủ Mêhico, đu đủ So Lo, đu đủ Trung Quốc, đu đủ Thái Lan, đu đủ Đài Loan.

Tại Hà Nội, chỉ có duy nhất giống đu đủ Đài Loan đƣợc trồng ở các huyện: Gia Lâm, Đông Anh, Sóc Sơn, Thạch Thất,. ĐẠI CƢƠNG VỀ CÂY ĐU ĐỦ ĐỰC 1. Tên gọi Tên khoa học: Carica papaya Tên thông thƣờng: Đu đủ đực hay Đu đủ Theo phân loại thực vật [8]: - Giới: Plantae (Giới Thực vật) - Bộ: Brassicales (Bộ Cải hay Mù tạc) - Họ: Caricaceae (Họ Đu đủ) - Chi: Carica - Loài: C. Tiêu bản cây Đu đủ [8] 1.

Mô tả thực vật Cây Đu đủ cao từ 3-7 m, thân thẳng, đôi khi phân nhánh. Vỏ mang rất nhiều sẹo của cuống lá. Lá mọc so le ở ngọn cây, phiến lá to rộng chia làm 6-9 thùy, thùy hình trứng nhọn, mép có răng cƣa không đều, cuống lá rỗng và dài 30-5 0 cm. Hoa trắng nhạt hay xanh nhạt, khác gốc.

Hoa đực mọc ở kẽ lá, thành chùy có cuống lá rất dài. Hoa cái có tràng dài hơn tràng của hoa đực, mọc thành chùy ở kẽ lá. Quả thịt, hình Luan van 5 trứng to dài 20-30 cm, đƣờngkính 15-20 cm. Thịt quả dày, lúc đầu có màu xanh lục, sau ngả màu vàng cam.

Trong ruột có rất nhiều hạt đen to bằng hạt tiêu, xung quanh có lớp nhầy[3]. Hình ảnh thân (a), lá (b), hoa (c) và trái (d) của cây Đu đủ đực. Phân bố Cây Đu đủ (Carica papaya Linn) là một loại cây ăn quả có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ. Hiện nay, Đu đủ đƣợc trồng ở các nƣớc vùng nhiệt đới, những nơi có nhiệt độ bình quân trong năm không thấp hơn 150C.

Sản lƣợng Đu đủ trên thế giới khoảng trên 5 triệu tấn quả/năm [5]. Ở Việt Nam, cây Đu đủ đƣợc trồng hầu hết ở các tỉnh miền Bắc và miền Nam. Tuy nhiên, chúng đƣợc trồng nhiều ở các tỉnh đồng bằng, dọc theo các con sông, trên các loại đất phù sa. Diện tích trồng Đu đủ của cả nƣớc ƣớc khoảng 10000-17000 hecta với sản lƣợng khoảng 200-350 nghìn tấn quả [5].

THÀNH PHẦN HÓA HỌC  Các enzyme (enzymes): Nhựa chứa khá nhiều enzyme nhƣ papain, chymopapain, papaya glutamine cyclotransferase, glutaminyl-peptide-cyclotransferase, chitinase, papaya peptidase A và B, alpha-D_mannosidase và N-acetyl-beta-D-glucosaminidase. Quả chứa beta-galactosidase I, II và III, và 1-amino cyclopropane-1-carboxylase (ACC) oxidase, phenol-D-glucosyltransferase.  Carotenoid: Trong đu đủ chín có 19 carotenoid, chủ yếu là cryptoxanthin (48%), beta carotene (30%) và cryptoflavin (13%),violaxanthin và zeaxanthin.  Alkaloid: Lá chứa carpinin carpain; ruột thân có pseudo carpain.

Luan van 6  Monoterpenoid: Quả chứa 4-terpineol, linalool và linalool oxid.  Flavonoid: Chồi non chứa quercetin, myricetin và kaempferol.  Các khoáng chất và vitamin: calcium, sắt,magiê, phốt pho, kali, natri, kẽm,đồng, mangan, thiamine (B1), beta caroten (tiền vitamin A), riboflavine(B2), niacin (B3), pantothenic Acid (B5) ascorbic acid (C), vitamin E, riêngchồi còn có alpha tocopherol.  Glucosinolat: Trong hạt có benzyl isothiocyanate.

 Dầu béo của hạt chứa 16,97% acid béo bão hòa (gồm 11,38% palmitic,5,25 % stearic, 0,31% arachidic acid) và 78,63% acid béo chƣa bão hòa(76,5% oleic và 2,13% linoleic)[3]. MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỦA CÂY ĐU ĐỦ 1. Trong đời sống  Dƣỡng sinh với Đu đủ Đu đủ chín có quanh năm và mùa nào dùng cũng tốt cho sức khoẻ. Vào mùa hè, ăn Đu đủ có tác dụng thanh tâm, nhuận phế, giải nhiệt, giải độc.

Vào thu đông, Đu đủ giúp nhuận táo, ôn bổ tỳ vị, dƣỡng can, nhuận phế, chỉ khái, hoá đàm[14].  Làm đẹp với Đu đủ Đu đủ rất giàu enzyme tự nhiên, dễ dàng thấm sâu vào làn da giúp đẹp da, mau lành các tổn thƣơng trên da. Đu đủ cũng có tác dụng tẩy tế bào da chết, hồi phục sự tƣơi trẻ cho làn da[14].  Chữa bệnh với Đu đủ Trong Đu đủ có chứa rất nhiều loại enzim, ví nhƣ enzim papain rất tốt cho tiêu hoá, giúp tiêu hoá các thức ăn giàu protein một cách dễ dàng hơn.

Đối với những bệnh nhân mắc bệnh celiac (một loại bệnh mà không thể tiêu hoá protein trong lúa mì, hay gliandin) thì có thể ăn đu đủ xanh để chữa căn bệnh này[14]. Trong Y học Dƣới đây là một số tác dụng chữa bệnh trong Y học của cây Đu đủ  Lá Đu đủ phòng ngừa ung thƣ Luan van 7 Trong lá Đu đủ có chứa chất papain, có khả năng thủy phân chất đạm, trung hòa các độc tố, tăng cƣờng hệ miễn dịch đồng thời chống lại sự phát triển của khối u[15].  Hạt Đu đủ Hạt Đu đủ rất dồi dào hàm lƣợng axit oleic và palmitic. Các loại axit béo có trong hạt đu đủ cũng đƣợc cho là giúp cho cơ thể của chúng ta phòng chống bệnh ung thƣ, giúp gan, thận khỏe mạnh.

Hạt Đu đủ cũng thể hiện ƣu điểm vƣợt trội của mình trong việc loại bỏ các ký sinh trùng đƣờng ruột ra khỏi cơ thể nhờ hàm lƣợng enzyme cao, một chất phân giải protein giúp phân hủy ký sinh trùng và trứng của chúng, cũng nhƣ các protein không tiêu hóa đƣợc hết trong các loại thực phẩm mà bạn ăn[15].  Quả Đu đủ có một số tác dụng nhƣ:  Làm tan sạn thận, sạn mật  Trị sốt rét rừng, sốt kinh niên(chỉ 1 lần là khỏi)  Trị rắn độc cắn  Trị bệnh trƣờng phong hạ huyết  Giúp nhuận tràng, tiêu tích trệ, lợi trung tiện, lợi tiểu  Trục giun  Trị di,mộng,hƣợt, tinh  Trị ho gà[17].  Hoa Đu đủ Theo nghiên cứu y khoa đã chứng minh hoa Đu đủ đực có khả năng hỗ trợ điều trị khối u và ngăn ngừa sự hình thành của một số chứng bệnh ung bƣớu khác[16]. NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA CÂY ĐU ĐỦ 1.

Các nghiên cứu về thành phần hóa học của cây đu đủ trong nƣớc Năm 1983, Nguyễn Tƣờng Vân và cộng sự đã chiết xuất và xác định đƣợc alcaloid carpaine trong lá Đu đủ [6]. Luan van 8 Năm 2015, Giang Thị Kim Liên và Đỗ Thị Lệ Uyên khảo sát thành phần hóa học của hoa Đu đủ đực. Kết quả cho thấy sự có mặt của alcaloid, este, acid béo, một số sterol trong hoa Đu đủ đực thu hái tại Đà Nẵng [2]. Năm 2017, Lê Thị Thanh Phƣơng đã phân lập đƣợc 2 hợp chất Kaempferol và β-sitosterol glucoside từ phân đoạn chloroform trong hoa Đu đủ đực thu hái trên địa bàn Quảng Nam - Đà Nẵng [4].

Các nghiên cứu về thành phần hóa học của cây đu đủ ngoài nƣớc Trên thế giới, năm 1965, Govindachari T. đã xác định đƣợc cấu trúc của carpaine và pseudocarpaine là alcaloid đƣợc phân lập từ lá Đu đủ [12]. Năm 1979, Chung-Shih Tang đã phân lập đƣợc 2 alcaloid piperideine là dehydrocarpaine I và dehydrocarpaine II từ lá Đu đủ [13]. và cộng sự đã xác định đƣợc glycoside là prunasin và sambunigrin trong lá và thân Đu đủ [11].

Năm 2007, Antonella Canini và cộng sự nghiên cứu các hợp chất phenol trong lá Đu đủ cho kết quả các hợp chất nhƣ sau: acid caffeic, acid p-coumaric, acid protocatechuic, kaempferol, quercetin và 5,7-dimethoxycoumair [9]. Luan van 9 CHƢƠNG 2 NGUYÊN LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. NGUYÊN LIỆU, DỤNG CỤ, HÓA CHẤT VÀ SƠ ĐỒ NGHIÊN CỨU 2. Thu mẫu và xử lý mẫu nguyên liệu Nguyên liệu mua đƣợc tại cơ sở bán nguyên liệu nghiên cứu tại Đà Nẵng, tháng 7/2018, xay thành bột mịn.

Lá đu đủ đực phơi khô Hình 2. Bột mịn lá đu đủ đực 2. Dụng cụ, hóa chất và thiết bị nghiên cứu a. Dụng cụ, hóa chất Các dung môi để chiết mẫu đều dùng loại tinh khiết (pure), khi dùng cho các loại sắc ký cột, sắc ký lớp mỏng sử dụng loại tinh khiết phân tích (pa).

Sắc ký lớp mỏng dùng loại đế nhôm tráng sẵn Kieselgel 60F254 độ dày 0,2 mm (Art. Các hệ dung môi triển khai sắc ký lớp mỏng STT Hệ dung môi(tỉ lệ thể tích) Kí hiệu 1 Chloroform : Dichlomethane(0:10) A 2 Chloroform : Dichlomethane(2:8) B 3 Chloroform : Dichlomethane(4:6) C 4 Chloroform : Dichlomethane(6:4) D 5 Chloroform : Dichlomethane(8:2) E 6 Ethyl acetate F Luan van 10 Các sắc ký lớp mỏng (SKLM) đƣợc soi dƣới đèn tử ngoại ở 254 và 365 nm, sau đó phun thuốc thử vanilin - H2SO4 5% và sấy ở trên 100C, để phát hiện các hợp chất. Sắc ký cột thƣờng sử dụng silica gel Merck 60, cỡ hạt 230 - 400 mesh (0,063 – 0,200 mm). Cân phân tích 3 số, bếp cách thủy, bếp điện, cốc thủy tinh, phễu chiết, ống đong, pipet, giấy lọc, cột sắc ký và các dụng cụ thí nghiệm khác.

Các hóa chất đã sử dụng STT Tên hóa chất Độ tinh khiết Tiêu chuẩn Nguồn gốc 1 Hexane Tinh khiết TCCS Trung Quốc 2 Ethyl acetate Tinh khiết TCCS Trung Quốc 3 Ethanol 96% Tinh khiết TCCS Trung Quốc 4 Diclometan Tinh khiết TCCS Trung Quốc 5 Dung dịch H2SO4 (98%) Tinh khiết TCCS Trung Quốc 6 Dung dịch HCl đậm đặc Tinh khiết TCCS Trung Quốc 7 Dung dịch NaOH Tinh khiết TCCS Trung Quốc 8 AgNO3 99,8% TCCS Trung Quốc 9 Dung dịch NH4OH Tinh khiết TCCS Trung Quốc 10 Vanillin Tinh khiết TCCS Trung Quốc 11 Methanol Tinh khiết TCCS Trung Quốc 12 Dung dịch Formol 36% Tinh khiết TCCS Trung Quốc b. Thiết bị nghiên cứu - Đèn UV bƣớc sóng 254 và 365 nm. Luan van 11 Hình 2. Đèn tử ngoại UV soi sắc ký bản mỏng - Máy sắc ký kết hợp khối phổ GC – MS.

CƠ SỞ LÝ THUYẾT CÁC PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2. Phƣơng pháp ngâm dầm Ngâm chất rắn (đã đƣợc nghiền nhỏ) vào dung môi thích hợp ở nhiệt độ và thời gian xác định. Sau đó lọc lấy hẳn dung dịch rồi cô đuổi dung môi ở áp suất thấp. Có thể lặp lại vài lần để cơ bản lấy hết hết lƣợng chất có khả năng hòa tan trong dung môi đó[7].

Phƣơng pháp chiết lỏng-lỏng a.