BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---------- ---------- MAI KHẮC PHI CHIẾN LƯỢC ĐẦU TƯ THUẬN XU HƯỚNG - MỘT NGHIÊN CỨU TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH ---------- ---------- MAI KHẮC PHI CHIẾN LƯỢC ĐẦU TƯ THUẬN XU HƯỚNG - MỘT NGHIÊN CỨU TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ ĐẠT CHÍ Tp.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ kinh tế này do chính tác giả nghiên cứu và thực hiện. Các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận văn này là trung thực và được tổng hợp từ các nguồn đáng tin cậy. Tác giả: Mai Khắc Phi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng và hình TÓM TẮT.
GIỚI THIỆU CHUNG. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY. Thị trường hiệu quả và các chiến lược đầu tư. Chiến lược đầu tư nghịch xu hướng.
Chiến lược đầu tư thuận xu hướng. Hiệu ứng mùa vụ và quy mô công ty. Chiến lược thuận xu hướng trong dài hạn. Nguyên nhân của lợi nhuận đầu tư thuận xu hướng.
Lợi nhuận chiến lược đầu tư thuận xu hướng như là một phần bù rủi ro. Mô hình tài chính hành vi. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Dữ liệu nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Tỷ suất sinh lợi của các danh mục đầu tư theo xu hướng. Các nhân tố liên quan đến lợi nhuận chiến lược.
Danh mục đầu tư theo xu hướng trong dài hạn. Thị trường chứng khoán Việt Nam và khả năng vận dụng chiến lược đầu tư thuận xu hướng. Các giai đoạn phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Khả năng vận dụng chiến lược đầu tư thuận xu hướng .62 Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ HÌNH Bảng 4.1: Tỷ suất sinh lợi của các danh mục đầu tư thuận xu hướng Bảng 4.1: Nhân tố Beta và Giá trị vốn hóa thị trường của các danh mục đầu tư thuận xu hướng Bảng 4.2 : Tỷ suất sinh lợi của các danh mục đầu tư thuận xu hướng dựa trên quy mô công ty và hệ số Beta Bảng 4.3: Tỷ suất sinh lợi của các danh mục đầu tư thuận xu hướng trong dài hạn Hình 4.1: Tỷ suất sinh lợi trung bình hàng tháng và tỷ suất sinh lợi tích lũy trong dài hạn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM TẮT Các lý thuyết tài chính đa phần đều dựa trên lý thuyết thị trường hiệu quả và lý thuyết bước đi ngẫu nhiên làm nền tảng, với cơ sở lý luận là sự thay đổi giá cả đơn thuần là các chuyển động ngẫu nhiên và giá quá khứ không thể mang đến chỉ dẫn cho giá tương lai.
Trong một thị trường hiệu quả, giá của chứng khoán phản ánh đầy đủ mọi thông tin đã biết. Do đó nhà đầu tư không thể kiếm được lợi nhuận bằng cách căn cứ vào các thông tin đã biết hay những hình thái biến động của giá cả trong quá khứ. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, một số nghiên cứu thực nghiệm lại cho thấy điều ngược lại. Theo đó, dựa trên những yếu tố bất thường, nhà đầu tư có thể tìm kiếm lợi nhuận dựa trên các quan sát giá chứng khoán trong quá khứ.
Chiến lược đầu tư thuận xu hướng là một chiến lược đầu tư tiêu biểu bằng cách khai thác tính thiếu hiệu quả của thị trường. Chiến lược này dựa trên một ý tưởng cơ bản là giá chứng khoán trên thị trường sẽ di chuyển theo một xu hướng nhất định trong một khoảng thời gian tương đối kéo dài. Điều này đồng nghĩa với việc nếu một cổ phiếu mới bắt đầu tăng giá thì nó có thể kéo dài xu hướng tăng giá trong một khoảng thời gian nhất định. Bằng cách tính tỷ suất sinh lợi trong quá khứ của các cổ phiếu (trong 1 tháng, hoặc 3 tháng, 6 tháng trước đó), sau đó sắp xếp các cổ phiếu này theo thứ tự giảm dần về tỷ suất sinh lợi trong quá khứ, và chia nhóm các cổ phiếu thành 5 hay 10 nhóm.
Các nhóm cổ phiếu đầu là gọi là nhóm cổ phiếu “đang thắng” là các cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi cao nhất trong vài tháng gần đây, các cổ phiếu thuộc nhóm cuối gọi là nhóm “đang thua”, là nhóm các cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi thấp nhất trong thời gian gần đây. Nhà đầu tư sẽ bán khống các cổ phiếu thuộc nhóm “đang thua”, mua vào các cổ phiếu thuộc nhóm “đang thắng”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 Bằng cách sử dụng chuỗi dữ liệu chứng khoán Việt Nam, cụ thể là 30 chứng khoán trong rổ VN30 trong khoảng 6,5 năm (từ tháng 01/2007 – tháng 06/2013), kết quả nghiên cứu cho thấy: - Có thể dự đoán tỷ suất sinh lợi trong tương lai dựa trên tỷ suất sinh lợi quá khứ trong ngắn hạn. - Chiến lược đầu tư thuận xu hướng mang lại tỷ suất sinh lợi dương với thời gian nắm giữ danh mục từ 3 – 12 tháng.
- Trong dài hạn, chiến lược đầu tư thuận xu hướng không mang lại kết quả tích cực. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU CHUNG Từ khi thị trường chứng khoán ra đời, đã có rất nhiều lý thuyết dày công nghiên cứu phương pháp đầu tư có lợi nhuận cao trên thị trường này như phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật hay các quy mua khi có tin xấu, bán khi có tin tốt. Tuy vậy kết quả của nó không thỏa mãn mong muốn của những nhà đầu tư.
Một nghiên cứu của Alfred Cowles (1932) về hoạt động của những nhà môi giới chứng khoán đã dẫn đến kết luận rằng tính trung bình, lợi nhuận đem lại từ các danh mục đầu tư do họ thực hiện cũng không hơn một danh mục đầu tư được lựa chọn ngẫu nhiên. Những nghiên cứu về xu hướng giá của thị trường chứng khoán sử dụng số liệu thống kê trong nhiều năm cũng rút ra: Chỉ có một điều chắc chắn đối với giá cổ phiếu là chúng lên xuống rất thất thường. Nói tóm lại, những nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua đưa đến kết luận không thể kiếm lợi nhuận cao trên thị trường chứng khoán bằng các quy tắc hay công thức bởi vì nhìn chung nó cũng không tốt hơn một cơ cấu đầu tư chứng khoán được đa dạng hóa và lựa chọn ngẫu nhiên. Điều này đã khiến cho các nhà lý thuyết tài chính đi sâu nghiên cứu nhằm tìm ra câu trả lời tại sao một thị trường tài chính hoạt động tốt lại loại bỏ được tình trạng lợi nhuận quá cao trong một thời gian dài.
Lý thuyết thị trường hiệu quả là một câu trả lời. Trong một thị trường hiệu quả, giá của chứng khoán phản ánh đầy đủ mọi thông tin đã biết. Do đó nhà đầu tư không thể kiếm được lợi nhuận bằng cách căn cứ vào các thông tin đã biết hay những hình thái biến động của giá cả trong quá khứ. Có thể nói một cách ngắn gọn là các nhà đầu tư không thể khôn hơn thị trường.
Thị trường hiệu quả có 3 hình thái: Dạng yếu: Giá chứng khoán phản ánh đầy đủ thông tin đã công bố trong quá khứ. Điều này có nghĩa là dựa vào thông tin trong quá khứ thì nhà đầu tư không thắng được thị trường LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Dạng trung bình: Giá chứng khoán đã chịu tác động đầy đủ của thông tin công bố trong quá khứ cũng như thông tin vừa công bố xong. Nhà đầu cơ không thể dựa vào thông tin trong quá khứ cũng như thông tin vừa được công bố để có thể mua rẻ bán đắt chứng khoán, vì ngay khi thông tin được công bố, giá chứng khoán đã thay đổi phản ánh đầy đủ thông tin vừa công bố. Dạng mạnh: Giá của chứng khoán đã phản ánh tất cả thông tin công bố trong quá khứ, hiện tại, cũng như các thông tin nội bộ Một số nghiên cứu thực nghiệm đã chứng minh dạng yếu và dạng trung bình của lý thuyết có thể đúng.
Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác lại chống lại lý thuyết dạng mạnh. Nhiều nghiên cứu chỉ ra nhiều bất hiệu quả của thị trường mà nhà đầu tư có thể thu được lợi nhuận. Ví dụ, nhà đầu tư có thể thắng thị trường nếu mua các cổ phiếu có P/E thấp hoặc mua cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi cao trong quá khứ và nắm giữ trong ngắn hạn … Do đó, lý thuyết thị trường hiệu quả vẫn tồn tại một số hạn chế, không giải thích được một cách thuyết phục những hiện tượng như: Sự sụt giảm mạnh mẽ của giá cả chứng khoán trong những thời điểm nào đó (Ví dụ như đã xảy ra ở thị trường chứng khoán Mỹ từ 15/10/1987 đến ngày 19/10/1987 – Sự kiện ngày thứ Hai đen tối). Lý thuyết thị trường hiệu quả tỏ ra đúng với những cổ phiếu riêng rẽ chứ không hoàn toàn đúng đối với toàn bộ thị trường.
Thị trường chứng khoán trong dài hạn có những biến động tự đảo ngược rõ rệt mà nhiều nhà kinh tế học cho rằng đó là kết quả của tâm lý chung của hầu hết những người tham gia thị trường. Khi thị trường bị ảnh hưởng bởi làn sóng tâm lý thì trên góc độ vĩ mô không một nỗ lực cá nhân nào có đủ nguồn lực để tác động hay đảo ngược. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Thị trường hiệu quả giả định rằng tất cả các nhà đầu tư đều nhận thức tất cả các thông tin sẵn có trên thị trường theo cách thức giống nhau. Tuy nhiên thực tế đã chứng minh khác.
Nếu một nhà đầu tư tìm kiếm các cơ hội đầu tư đang bị định dưới giá thực chất trong khi một nhà đầu tư khác đánh giá một cổ phiếu dựa trên tiềm năng tăng trưởng của nó, thì chắc chắn rằng hai nhà đầu tư này sẽ đi đến hai kết luận hoàn toàn khác nhau về giá trị thị trường hợp lý của một cổ phiếu. Vì các nhà đầu tư đánh giá cổ phiếu rất khác nhau nên việc chắc chắn xem một cổ phiếu sẽ đáng giá như thế nào trong một thị trường hiệu quả là điều không thể.