CHƯƠNG I: BỐI CẢNH HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI, MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ CHÍNH CỦA LUẬN VĂN 1. Bối cảnh hình thành đề tài Trong quá trình nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong y học từ năm 1985 đến nay của Phòng thí nghiệm Công nghệ laser, chúng tôi nhận thức được nhiều điều quan trọng. Trong đó nổi bật nhất là: “Sự cung cấp máu không đầy đủ với chất lượng thấp sẽ sinh ra hàng loạt các rối loạn khác nhau trong cơ thể người”. Đồng thời chúng tôi cũng nhận thấy: “Để giải quyết vấn đề nêu trên một cách trọn vẹn, có một phương pháp đang ngày càng chứng tỏ tính hiệu quả bằng sự tăng cường dòng máu với chất lượng cao để nuôi cơ thể dựa trên sự cải thiện hệ tuần hoàn sẵn có của cơ thể người trên cơ sở sử dụng laser bán dẫn công suất thấp”.
Cụ thể hơn, chúng tôi xin trình bày các vấn đề chính sau đây: 1. Sử dụng quang trị liệu hay quang châm bằng laser công suất thấp trong điều trị Khi sử dụng quang trị liệu hay quang châm bằng laser công suất thấp trong điều trị thì mạch máu ở vùng được chùm tia tác động sẽ giãn rộng ra làm tăng vi tuần hoàn, tạo điều kiện nuôi dưỡng vùng tổn thương tốt hơn và đưa đến hiệu quả điều trị cao hơn. Để thấy rõ điều này, chúng tôi trình bày kết quả nghiên cứu bằng thực nghiệm của Agov B. Thí nghiệm này được tiến hành trên thỏ và chỉ ra những thay đổi lớn về khẩu kính của vi mạch, mạch máu và mạch bạch huyết khi được chiếu bằng laser khí He-Ne, kết quả được trình bày ở Bảng 1.
9 PHAN VĂN TÔ NI LUẬN VĂN THẠC SĨ 2017 Bảng 1.1 Giãn vi mạch, mạch máu và mạch bạch huyết của thỏ sau khi được chiếu laser khí He-Ne Nhóm chiếu (mm) Nhóm chứng (mm) Sau 5 buổi chiếu Các tĩnh mạch da 109 ± 4,1 90 ± 3,17 Các tĩnh mạch mạc treo 276 ± 11,2 133 ± 19,4 ruột non Khẩu kính bạch mạch ở 405 ± 12,3 355 ± 14,8 cơ tim Sau 10 buổi chiếu Đường kính động mạch 626 ± 20,5 560 ± 15,2 cơ tim Bạch mạch Giãn rộng hai lần Tĩnh mạch cơ tim 810 ± 12,3 665 ± 15,2 Sau 15 buổi chiếu Đường kính động mạch 691 ± 12,3 560 ± 15,2 cơ tim Đường kính động mạch 119 ± 7,3 93 ± 8,0 dưới da Đường kính động mạch 166 ± 10,3 107 ± 13,0 treo 10 PHAN VĂN TÔ NI LUẬN VĂN THẠC SĨ 2017 Từ Bảng 1.1 cho thấy, khi sử dụng quang trị liệu hoặc quang châm bằng laser công suất thấp trong điều trị sẽ làm tăng vi tuần hoàn ở vùng tổn thương được chữa trị, dem lại hiệu quả điều trị cao. Sử dụng laser công suất thấp nội tĩnh mạch trong điều trị Việc sử dụng laser công suất thấp nội tĩnh mạch trong điều trị nhằm cải thiện hệ tuần hoàn máu sẵn có trong cơ thể người một cách tốt nhất. Giữa những năm 70 của thế kỷ XX ở Liên bang Xô viết nghiên cứu thành công laser khí He-Ne nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 632,8 nm. Đến năm 1981, việc sử dụng laser khí He-Ne nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 632,8 nm với công suất phát xạ 2mW hay 5mW ở chế độ liên tục trong nghiên cứu và điều trị lâm sàng được phổ biến rộng rãi bởi các nhà khoa học Liên Xô E.
Trên cơ sở các công trình nghiên cứu đã được công bố, chúng tôi nhận thấy về cơ chế điều trị của laser nội tĩnh mạch gồm hai phần: a. Phần thứ nhất gồm các hiệu ứng trực tiếp lên các thành phần của hệ tuần hoàn, bao gồm: - Tim; - Mạch máu; - Máu; nhằm cải thiện tuần hoàn máu. Cụ thể hơn gồm: 1. Sử dụng laser nội tĩnh mạch điều trị có hiệu quả tốt với nhiều loại bệnh khác nhau về tim như: - Nhồi máu cơ tim; - Thiếu máu cơ tim; - Rối loạn nhịp tim; - Hở van tim; 11 PHAN VĂN TÔ NI LUẬN VĂN THẠC SĨ 2017 Như vậy, khi thực hiện điều trị bằng laser công suất thấp nội tĩnh mạch trước tiên là làm cho tim khỏe, đảm nhiệm tốt vai trò bơm máu đến các mô và tế bào khắp cơ thể.
Khi sử dụng laser nội tĩnh mạch trong điều trị, mạch máu sẽ thông thoáng hơn vì: - Đường kính lòng mạch máu giãn ra; - Độ xơ vữa động mạch máu giảm đi đáng kể; Ở [25] cho biết, khi mổ tử thi 1.000 người lính khỏe mạnh tử trận nhận thấy: xơ vữa động mạch bắt đầu từ tuổi 20, đến 40 tuổi thì các động mạch bị xơ vữa. Xơ vữa thường xảy ra ở động mạch vành, động mạch cảnh trong, động mạch não, động mạch chủ bụng. Năm 1989, Pashenev điều trị bằng laser khí He-Ne nội tĩnh mạch cho bệnh nhân thiếu máu cơ tim và nhận thấy, chỉ số xơ vữa giảm từ mức 4,14 xuống mức 3,14 [8]. Đối với chất lượng dòng máu Một loạt các công trình nghiên cứu ở Liên Xô cho thấy sau khi điều trị bằng laser khí He-Ne nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 632,8 nm chất lượng dòng máu được tăng lên rõ rệt [9, 18], cụ thể: - Giảm kết dính tiểu cầu; - Hoạt hóa hệ tiêu sợi huyết; - Tối ưu hóa phổ lipid máu; Những điều trình bày trên đây cho thấy, khi điều trị bằng laser công suất thấp nội tĩnh mạch thì tuần hoàn máu được cải thiện đáng kể.
Phần thứ hai: khi tuần hoàn máu được cải thiện dẫn đến hàng loạt các hiệu ứng toàn thân như: - Điều chỉnh miễn dịch đặc hiệu và không đặc hiệu; 12 PHAN VĂN TÔ NI LUẬN VĂN THẠC SĨ 2017 - Tăng cường hoạt tính kháng oxy hóa; - Tăng khả năng kết hợp của oxy với hồng cầu, tăng vận chuyển oxy máu; - Giảm kết dính tiểu cầu, hoạt hóa hệ tiêu sợi huyết, tối ưu hóa lipid máu; - Chống rung, chống loạn nhịp, điều chỉnh huyết áp; - Tác động tới cấu trúc và tính thấm màng tế bào, chuyển hóa và điều hòa tế bào, sự tổng hợp ATP và các polyme sinh học. Trong thời gian đầu, phương pháp laser công suất thấp nội tĩnh mạch được áp dụng điều trị các bệnh lý liên quan đến tim mạch. Đến năm 1989, nhiều báo cáo công bố kết quả nghiên cứu sử dụng phương pháp laser He-Ne nội tĩnh mạch trong nhiều lĩnh vực khác trong y học. Theo thống kê của chúng tôi, phương pháp laser công suất thấp nội tĩnh mạch điều trị có hiệu quả đối với 70 loại bệnh và hội chứng khác nhau [10].
Ở Việt Nam, việc nghiên cứu ứng dụng phương pháp laser khí He-Ne công suất thấp nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 632,8 nm trong điều trị được tiến hành từ năm 1991. Những chiếc laser khí He-Ne nội tĩnh mạch được nhập từ Liên bang Nga và Trung Quốc, chúng có cùng đặc điểm: - Bước sóng làm việc là 632,8 nm; - Làm việc ở chế độ liên tục với công suất cố định (thường 2 mW hoặc 5 mW) [16]; được nghiên cứu sử dụng trong điều trị các bệnh lý hệ thần kinh (thiểu năng tuần hoàn não, Parkinson, mất ngủ kéo dài), các bệnh lý trong da liễu (vẩy nến, Eczema) bước đầu đã thu được những kết quả đáng khích lệ. Năm 2000, Phòng thí nghiệm Công nghệ laser – Trường Đại học Bách Khoa nghiên cứu chế tạo thành công thiết bị laser bán dẫn công suất thấp nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 650 nm với công suất chùm tia và tần số điều biến thay đổi linh hoạt. Đây là chiếc laser bán dẫn công suất thấp nội tĩnh mạch đầu tiên được nghiên 13 PHAN VĂN TÔ NI LUẬN VĂN THẠC SĨ 2017 cứu chế tạo tại Việt Nam.
Công trình này được công bố vào tháng 04 năm 2002 tại Hội nghị Khoa học và Công nghệ lần thứ 8 của Trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG TP.HCM ở Phân ban “Quang châm bằng laser bán dẫn”1. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 650 nm trong điều trị nhiều loại chứng và bệnh khác nhau ở phía Nam Việt Nam. Từ năm 2000 đến nay, Phòng thí nghiệm Công nghệ laser và các cơ sở y tế lớn phía Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 650 nm trong điều trị lâm sàng loại bệnh khó điều trị khác nhau. Các kết quả này lần lượt được công bố ở: - Kỷ yếu Hội nghị Khoa học và Công nghệ lần thứ 9, 10, 11, 12, 13 và 14 ở Phân ban “Quang châm bằng laser bán dẫn” lần lượt vào các năm 2005, 2007, 2009, 2011, 2013 và 2015 ; - Kỷ yếu Hội nghị khoa học toàn quốc về “Những tiến bộ trong Vật lý kỹ thuật và Ứng dụng” lần thứ I, II, III và IV lần lượt vào các năm 2009, 2011, 2013 và 2015 (ISBN: 978-604-913-232-2 – NXB Khoa học Tự nhiên) ; - Kỷ yếu Hội nghị khoa học toàn quốc về “Những tiến bộ trong Quang học, Quang tử, Quang phổ và Ứng dụng lần thứ VII và lần thứ IX vào các năm 2013 và 2016 (ISSN: 1859-4171 – NXB Khoa học Tự nhiên và Công nghệ) ; - Kỷ yếu Hội nghị Khoa học về khoa học tự nhiên của học viên cao học và nghiên cứu sinh các nước ASEAN lần thứ 2, 3 và 4 ở Vinh (Việt Nam) 1 Kỷ yếu Hội nghị khoa học về “Quang châm bằng laser bán dẫn” lần thứ hai, 2002.
14 PHAN VĂN TÔ NI LUẬN VĂN THẠC SĨ 2017 năm 2011, Phnom Penh (Cambodia) năm 2013, Bangkok (Thailand) năm 2015 (ISBN: 978-604-913-088-5 – NXB Khoa học Tự nhiên và Công nghệ). Từ các kết quả các công trình công bố trên đây, chúng tôi nhận thấy: Laser bán dẫn công suất thấp nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 650 nm góp phần không nhỏ trong việc cải thiện hoàn chỉnh hệ tuần hoàn máu trong cơ thể người. Trên cơ sở đó giúp hỗ trợ điều trị có hiệu quả tốt nhiều dạng bệnh khác nhau. Ngoài ra, chúng tôi nhận thấy mặt hạn chế ủa phương pháp điều trị này, đó là: khi sử dụng laser bán dẫn công suất thấp nội tĩnh mạch làm việc ở bước sóng 650 nm (màu đỏ) tác động lên dòng máu đang lưu thông trong tĩnh mạch, bước sóng này chủ yếu tác động lên bạch cầu, nên thấy xuất hiện một đốm đỏ dưới da phía đầu ra kim quang học.
Như chúng ta đã biết, máu được cấu tạo bởi huyết tương và thành phần hữu hình. Trong đó, thành phần hữu hình chiếm 40 – 45% gồm các loại tế bào như: hồng cầu (99%), bạch cầu và tiểu cầu (1%) [28].
