Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc và tái sinh cây thuốc Schima wallichii ở miền Bắc

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cấu trúc và tái sinh vối thuốc schima wallichii ở miền núi phía Bắc, cung cấp thông tin quý giá cho bảo tồn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Giang
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc và tái sinh Vối thuốc (Schima wallichii Choisy) tự nhiên ở một số tỉnh miền núi phía Bắc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu về cấu trúc rừng
• 1.3. Nghiên cứu về tái sinh rừng
• 1.4. Nghiên cứu về loài Vèi thuèc

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu cấu trúc cây thuốc Schima wallichii

Nghiên cứu về cây thuốc Schima wallichii là một lĩnh vực quan trọng trong bảo tồn và phát triển tài nguyên thiên nhiên ở miền Bắc Việt Nam. Cây thuốc này không chỉ có giá trị kinh tế mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Việc hiểu rõ cấu trúc và đặc điểm sinh học của cây sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc bảo tồn và phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây Schima wallichii

Cây Schima wallichii thuộc họ Theaceae, có chiều cao từ 20-30m, với tán lá dày và xanh tốt. Cây thường mọc ở những vùng núi cao, nơi có độ ẩm cao và ánh sáng đầy đủ.

1.2. Vai trò của Schima wallichii trong hệ sinh thái

Cây Schima wallichii đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái, cung cấp nơi cư trú cho nhiều loài động vật và thực vật khác. Nó cũng giúp cải thiện chất lượng đất và ngăn chặn xói mòn.

II. Thách thức trong việc bảo tồn cây thuốc Schima wallichii

Mặc dù có giá trị cao, cây Schima wallichii đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn. Sự khai thác quá mức và biến đổi khí hậu là những yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Tác động của khai thác đến cây Schima wallichii

Khai thác gỗ và các sản phẩm từ cây Schima wallichii đã dẫn đến sự suy giảm số lượng cây trong tự nhiên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn tài nguyên mà còn làm mất cân bằng sinh thái.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến cây thuốc

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây Schima wallichii. Nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tác động này để có biện pháp ứng phó kịp thời.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc cây Schima wallichii

Để nghiên cứu cấu trúc của cây Schima wallichii, các phương pháp hiện đại như phân tích hình thái, sinh lý và sinh hóa được áp dụng. Những phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn sâu sắc về đặc điểm sinh học của cây.

3.1. Phân tích hình thái cây Schima wallichii

Phân tích hình thái giúp xác định các đặc điểm bên ngoài của cây như chiều cao, đường kính thân và hình dạng lá. Những thông tin này rất quan trọng trong việc đánh giá sức khỏe và khả năng sinh trưởng của cây.

3.2. Nghiên cứu sinh lý và sinh hóa

Nghiên cứu sinh lý và sinh hóa của cây Schima wallichii giúp hiểu rõ hơn về khả năng thích nghi của cây với môi trường. Các chỉ số như khả năng quang hợp, hô hấp và tích lũy chất dinh dưỡng được đo lường để đánh giá sức khỏe cây.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về cây Schima wallichii đã chỉ ra rằng cây có khả năng tái sinh tốt trong môi trường tự nhiên. Những ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu này có thể giúp cải thiện các biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững.

4.1. Tái sinh tự nhiên của cây Schima wallichii

Cây Schima wallichii có khả năng tái sinh tự nhiên tốt, đặc biệt trong các khu vực được bảo vệ. Việc duy trì môi trường sống tự nhiên là rất quan trọng để hỗ trợ quá trình này.

4.2. Ứng dụng trong bảo tồn và phát triển

Nghiên cứu về cây Schima wallichii có thể được áp dụng trong các chương trình bảo tồn và phát triển bền vững. Việc phát triển các mô hình trồng cây và bảo vệ môi trường sống sẽ giúp duy trì nguồn tài nguyên này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về cây Schima wallichii không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao. Việc bảo tồn và phát triển cây thuốc này cần được chú trọng hơn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong bảo tồn

Nghiên cứu về cây Schima wallichii giúp nâng cao nhận thức về giá trị của cây thuốc trong bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Điều này cần được thúc đẩy trong cộng đồng.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu

Trong tương lai, cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa về cây Schima wallichii để phát triển các biện pháp bảo tồn hiệu quả. Việc hợp tác giữa các nhà khoa học và cộng đồng địa phương là rất cần thiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ PTNT Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ============== NguyÔn thÞ h­¬ng giang Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm cÊu tróc vµ t¸i sinh Vèi thuèc (schima wallichii choisy) tù nhiªn ë mét sè tØnh miÒn nói phÝa b¾c LuËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ néi - 2009 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 §Æt vÊn ®Ò Cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng­êi, vai trß vµ ý nghÜa to lín cña tµi nguyªn rõng ngµy cµng ®­îc kh¼ng ®Þnh. §øng tr­íc nhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña x· héi vÒ c¸c s¶n phÈm gç vµ l©m s¶n ngoµi gç thùc tiÔn s¶n xuÊt l©m nghiÖp kh«ng ngõng ®ßi hái ph¶i nghiªn cøu vµ chän läc nh÷ng loµi c©y cã gi¸ trÞ ®Ó bæ sung vµo tËp ®oµn c¬ cÊu c©y trång. ViÖc nghiªn cøu ph¸t triÓn nh÷ng loµi c©y cã triÓn väng lµ mét h­íng ®i ®óng, cÇn thiÕt vµ phï hîp víi tiÕn tr×nh qu¶n lý rõng bÒn v÷ng ë n­íc ta hiÖn nay, trong ®ã viÖc nghiªn cøu ph¸t triÓn c¸c loµi c©y b¶n ®Þa ®a t¸c dông lµ rÊt quan träng. Nghiªn cøu vÒ cÊu tróc vµ t¸i sinh rõng lµ nh÷ng nghiªn cøu rÊt quan träng lµm c¬ së cho c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh x©y dùng vµ ph¸t triÓn rõng.

Trªn quan ®iÓm sinh th¸i, ®Æc ®iÓm cÊu tróc thÓ hiÖn râ nÐt nh÷ng mèi quan hÖ qua l¹i gi÷a c¸c thµnh phÇn cña hÖ sinh th¸i rõng vµ gi÷a chóng víi m«i tr­êng, viÖc nghiªn cøu cÊu tróc rõng nh»m duy tr× rõng nh­ mét hÖ sinh th¸i æn ®Þnh, cã sù hµi hoµ cña c¸c nh©n tè cÊu tróc, lîi dông tèi ®a mäi tiÒm n¨ng cña ®iÒu kiÖn lËp ®Þa vµ ph¸t huy bÒn v÷ng c¸c chøc n¨ng cã lîi cña rõng c¶ vÒ kinh tÕ, x· héi vµ sinh th¸i. T¸i sinh rõng lµ mét qu¸ tr×nh sinh häc mang tÝnh ®Æc thï cña hÖ sinh th¸i, nã ®¶m b¶o cho nguån tµi nguyªn cã kh¶ n¨ng t¸i s¶n xuÊt më réng nÕu con ng­êi n¾m b¾t ®­îc quy luËt t¸i sinh vµ ®iÒu khiÓn nã phôc vô cho kinh doanh rõng. V× vËy, t¸i sinh rõng trë thµnh vÊn ®Ò then chèt trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c ph­¬ng thøc kinh doanh rõng. N¾m ®­îc ®Æc ®iÓm cÊu tróc vµ t¸i sinh rõng, c¸c nhµ l©m nghiÖp cã thÓ chñ ®éng trong viÖc x¸c lËp c¸c kÕ ho¹ch vµ biÖn ph¸p kü thuËt t¸c ®éng chÝnh x¸c vµo rõng, gãp phÇn qu¶n lý vµ kinh doanh rõng bÒn v÷ng.

Nh÷ng hiÓu biÕt vÒ cÊu tróc vµ t¸i sinh rõng cßn lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh ®­îc c¸c biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh trong kinh doanh rõng. ë ViÖt Nam, trong c¸c loµi c©y b¶n ®Þa ®­îc quan t©m th× Vèi thuèc lµ mét trong nh÷ng loµi c©y rÊt cã triÓn väng. Vèi thuèc (Schima wallichii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Choisy) ®­îc biÕt ®Õn lµ mét loµi c©y gç lín, cã ph©n bè réng vµ ®a t¸c dông. Gç Vèi thuèc thuéc nhãm V, nÆng vµ bÒn ch¾c, kh«ng cong vªnh, mèi mät, lâi vµ gi¸c ®Òu cã mµu n©u rÊt ®Ñp, gç ®­îc dïng lµm cét nhµ, ®å gia dông, th©n c©y th¼ng, trßn ®Òu, ®¬n trôc, kh«ng cã b¹nh vÌ.

Vá, l¸ vµ rÔ c©y ®­îc dïng lµm thuèc ch÷a bÖnh vµ s¶n xuÊt c¸c chÕ phÈm c«ng nghiÖp. Víi kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt tèt, Vèi thuèc cßn ®­îc trång lµm ®­êng b¨ng c¶n löa rÊt cã hiÖu qu¶ (Ph¹m Ngäc H­ng - 2001). Ngoµi ra, Vèi thuèc cßn ®­îc ®Ò xuÊt lµ mét trong sè Ýt loµi c©y ­u tiªn cho trång rõng phßng hé ®Çu nguån (CÈm nang ngµnh L©m nghiÖp, Ch­¬ng X, 2004). Víi nh÷ng ®Æc tÝnh ­u viÖt lµ ­a s¸ng, kh¶ n¨ng chèng chÞu cao, sinh tr­ëng t­¬ng ®èi nhanh, t¸i sinh tù nhiªn tèt,… Vèi thuèc ®· ®­îc ­u tiªn lùa chän trång ë nh÷ng n¬i cã ®iÒu kiÖn lËp ®Þa ®· bÞ suy tho¸i nghiªm träng do mÊt rõng l©u ngµy, ë n¬i ®Êt trèng, ®åi nói träc hoÆc ë n¬i cã ®iÒu kiÖn tù nhiªn kh¾c nghiÖt.

HiÖn nay, nhu cÇu sö dông gç Vèi thuèc trong x©y dùng nhµ cöa lµ rÊt lín, ®Æc biÖt lµ víi ®ång bµo c¸c d©n téc miÒn nói, gç Vèi thuèc chñ yÕu ®­îc lÊy tõ rõng tù nhiªn nh­ng do khai th¸c qu¸ møc nªn hÇu hÕt chØ cßn l¹i nh÷ng c©y cã ®­êng kÝnh nhá, gi¸ trÞ sö dông ch­a cao. Nghiªn cøu vÒ c©y Vèi thuèc ë n­íc ta tiÕn hµnh ch­a nhiÒu, ch­a cã hÖ thèng, ®Æc biÖt lµ vÒ cÊu tróc vµ t¸i sinh nªn mÆc dï lµ c©y cã nhiÒu tiÒm n¨ng nh­ng ch­a ®­îc ph¸t triÓn do thiÕu nh÷ng hiÓu biÕt vÒ loµi c©y nµy. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn ®ã, ®Ò tµi: "Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm cÊu tróc vµ t¸i sinh Vèi thuèc (Schima wallichii Choisy) tù nhiªn ë mét sè tØnh miÒn nói phÝa B¾c" ®­îc thùc hiÖn lµ rÊt cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa khoa häc, thùc tiÔn lín. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 1.

Trªn thÕ giíi 1. Nghiªn cøu vÒ cÊu tróc rõng - VÒ c¬ së sinh th¸i cña cÊu tróc rõng: CÊu tróc rõng lµ h×nh thøc biÓu hiÖn bªn ngoµi cña nh÷ng mèi quan hÖ qua l¹i bªn trong gi÷a thùc vËt rõng víi nhau vµ gi÷a chóng víi m«i tr­êng sèng. Nghiªn cøu cÊu tróc rõng ®Ó biÕt ®­îc nh÷ng mèi quan hÖ sinh th¸i bªn trong cña quÇn x·, tõ ®ã cã c¬ së ®Ó ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p kü thuËt t¸c ®éng phï hîp. C¸c nghiªn cøu vÒ cÊu tróc sinh th¸i cña rõng m­a nhiÖt ®íi ®· ®­îc Richard P.

C¸c nghiªn cøu nµy th­êng nªu lªn quan ®iÓm, kh¸i niÖm vµ m« t¶ ®Þnh tÝnh vÒ tæ thµnh, d¹ng sèng vµ tÇng phiÕn cña rõng.N [1] ®· nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò vÒ c¬ së sinh th¸i häc nãi chung vµ vÒ c¬ së sinh th¸i häc trong kinh doanh rõng m­a nãi riªng, trong ®ã ®· ®i s©u nghiªn cøu c¸c nh©n tè cÊu tróc rõng, c¸c kiÓu xö lý vÒ mÆt l©m sinh ¸p dông cho rõng m­a tù nhiªn. [33] nghiªn cøu cÊu tróc h×nh th¸i rõng th«ng qua viÖc biÓu diÔn c¸c phÉu ®å rõng, nghiªn cøu c¸c nh©n tè cÊu tróc sinh th¸i th«ng qua viÖc m« t¶ ph©n lo¹i theo c¸c kh¸i niÖm d¹ng sèng, tÇng phiÕn,. Kh¸i niÖm hÖ sinh th¸i ®­îc lµm s¸ng tá lµ c¬ së ®Ó nghiªn cøu c¸c nh©n tè cÊu tróc trªn quan ®iÓm sinh th¸i häc. - VÒ m« t¶ h×nh th¸i cÊu tróc rõng: HiÖn t­îng thµnh tÇng lµ mét trong nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n vÒ cÊu tróc h×nh th¸i cña quÇn thÓ thùc vËt vµ lµ c¬ së ®Ó t¹o nªn cÊu tróc tÇng thø.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Ph­¬ng ph¸p vÏ biÓu ®å mÆt c¾t ®øng cña rõng do David vµ P.W Risa (1933 - 1934) ®Ò x­íng vµ sö dông lÇn ®Çu tiªn ë Guyan ®Õn nay vÉn lµ ph­¬ng ph¸p cã hiÖu qu¶ ®Ó nghiªn cøu cÊu tróc tÇng cña rõng. Tuy nhiªn, ph­¬ng ph¸p nµy cã nh­îc ®iÓm lµ chØ minh ho¹ ®­îc c¸ch s¾p xÕp the h­íng th¼ng ®øng cña c¸c loµi c©y gç trong mét diÖn tÝch cã h¹n. Cusen (1951) ®· kh¾c phôc b»ng c¸ch vÏ mét sè gi¶i kÒ bªn nhau vµ ®­a l¹i mét h×nh t­îng vÒ kh«ng gian ba chiÒu. Ph­¬ng ph¸p biÓu ®å tr¾c diÖn do David vµ Richards (1933 - 1934) ®Ò xuÊt trong khi ph©n lo¹i vµ m« t¶ rõng nhiÖt ®íi phøc t¹p vÒ thµnh phÇn loµi vµ cÊu tróc th¶m thùc vËt theo chiÒu n»m ngang vµ chiÒu th¼ng ®øng.W (1968) [34] ®· ®i s©u nghiªn cøu cÊu tróc rõng m­a nhiÖt ®íi vÒ mÆt h×nh th¸i.

Theo t¸c gi¶ nµy, mét ®Æc ®iÓm næi bËt cña rõng m­a nhiÖt ®íi lµ tuyÖt ®¹i bé phËn thùc vËt ®Òu thuéc th©n gç. Rõng m­a th­êng cã nhiÒu tÇng (th«ng th­êng nhÊt lµ cã ba tÇng, ngo¹i trõ tÇng c©y bôi vµ tÇng c©y th©n cá). Trong rõng m­a nhiÖt ®íi ngoµi c©y gç lín, c©y bôi vµ c¸c loµi c©y th©n cá cßn cã nhiÒu loµi c©y leo ®ñ h×nh d¸ng vµ kÝch th­íc, cïng nhiÒu thùc vËt phô sinh b¸m trªn th©n c©y, cµnh c©y,. "Rõng m­a thùc sù lµ mét quÇn l¹c hoµn chØnh vµ cÇu kú nhÊt vÒ mÆt cÊu t¹o vµ còng phong phó nhÊt vÒ mÆt loµi c©y".

Kraft (1884) [12] ®· tiÕn hµnh ph©n chia nh÷ng c©y rõng trong mét l©m phÇn thµnh 5 cÊp dùa vµo kh¶ n¨ng sinh tr­ëng, kÝch th­íc vµ chÊt l­îng cña c©y rõng. Ph©n cÊp cña Kraft ph¶n ¸nh ®­îc t×nh h×nh ph©n ho¸ c©y rõng, tiªu chuÈn ph©n cÊp râ rµng, ®¬n gi¶n vµ dÔ ¸p dông nh­ng chØ phï hîp víi rõng thuÇn loµi ®Òu tuæi (®Æc biÖt lµ rõng tr«ng thuÇn loµi). ViÖc ph©n cÊp c©y rõng cho rõng hçn loµi nhiÖt ®íi tù nhiªn lµ mét vÊn ®Ò phøc t¹p, cho ®Õn nay vÉn ch­a cã t¸c gi¶ nµo ®­a ra ®­îc ph­¬ng ¸n ph©n cÊp c©y rõng cho rõng nhiÖt ®íi tù nhiªn mµ ®­îc chÊp nhËn réng r·i. Sampion Gripfit (1948) [12], khi nghiªn cøu rõng tù nhiªn Ên §é vµ rõng Èm nhiÖt ®íi T©y Phi cã kiÕn nghÞ ph©n cÊp c©y rõng thµnh 5 cÊp dùa vµo kÝch th­íc vµ chÊt l­îng c©y rõng.

Khi nghiªn cøu vÒ cÊu tróc rõng tù nhiªn nhiÖt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 ®íi, nhiÒu t¸c gi¶ cã ý kiÕn kh¸c nhau trong viÖc x¸c ®Þnh tÇng thø, trong ®ã cã ý kiÕn cho r»ng, kiÓu rõng nµy chØ cã mét tÇng c©y gç mµ th«i. Richards (1952) [46] ph©n rõng ë Nigeria thµnh 6 tÇng víi c¸c giíi h¹n chiÒu cao lµ 6 - 12m, 12 - 18m, 18 - 24m, 24 - 30m, 30 - 36m vµ 36 - 42m, nh­ng thùc chÊt ®©y chØ lµ c¸c líp chiÒu cao. P (1971) [45] nghi ngê sù ph©n tÇng rõng rËm n¬i cã ®é cao d­íi 600m ë Puecto Rico vµ cho r»ng kh«ng cã sù tËp trung khèi t¸n ë mét tÇng riªng biÖt nµo c¶. Nh­ vËy, hÇu hÕt c¸c t¸c gi¶ khi nghiªn cøu vÒ tÇng thø theo chiÒu cao mang tÝnh c¬ giíi nªn ch­a ph¶n ¸nh ®­îc sù ph©n tÇng phøc t¹p cña rõng tù nhiªn nhiÖt ®íi.

- Nghiªn cøu ®Þnh l­îng cÊu tróc rõng: ViÖc nghiªn cøu cÊu tróc rõng ®· cã tõ l©u vµ ®­îc chuyÓn dÇn tõ m« t¶ ®Þnh tÝnh sang ®Þnh l­îng víi sù hç trî cña thèng kª to¸n häc vµ tin häc, trong ®ã viÖc m« h×nh ho¸ cÊu tróc rõng, x¸c lËp mèi quan hÖ gi÷a c¸c nh©n tè cÊu tróc rõng ®· ®­îc nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu cã kÕt qu¶. C¸c nghiªn cøu ®Þnh l­îng cÊu tróc rõng cßn ph¸t triÓn m¹nh mÏ khi c¸c hµm to¸n häc ®­îc ®­a vµo sö dông ®Ó m« pháng c¸c quy luËt kÕt cÊu l©m phÇn. (1971) ®· biÓu diÔn mèi quan hÖ gi÷a chiÒu cao vµ ®­êng kÝnh b»ng c¸c hµm håi quy, ph©n bè ®­êng kÝnh ngang ngùc, ®­êng kÝnh t¸n b»ng c¸c d¹ng ph©n bè x¸c xuÊt, Balley (1973) sö dông hµm Weibull ®Ó m« h×nh ho¸ cÊu tróc ®­êng kÝnh th©n c©y loµi Th«ng,.