Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng keo lai trồng thuần loài

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng keo lai trồng thuần loài, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Phùng Nhuệ Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Bình
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng keo lai trồng thuần loài (Acacia mangium & Acacia auriculiformis)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Sinh trưởng cây rừng và lâm phần
• 1.2. Nghiên cứu qui luật cấu trúc lâm phần
• 1.3. Nghiên cứu sinh trưởng, tăng trưởng

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc và sinh trưởng của keo lai Acacia mangium và Acacia auriculiformis

Cây keo lai, bao gồm Acacia mangium và Acacia auriculiformis, là một trong những giống cây trồng quan trọng trong ngành lâm nghiệp Việt Nam. Chúng không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn đóng góp vào việc cải thiện môi trường sinh thái. Nghiên cứu về cấu trúc và sinh trưởng của hai loài này giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh học và khả năng thích ứng của chúng trong điều kiện khí hậu Việt Nam.

1.1. Đặc điểm sinh học của Acacia mangium và Acacia auriculiformis

Cả hai loài keo lai đều có khả năng sinh trưởng nhanh và thích nghi tốt với nhiều loại đất khác nhau. Acacia mangium thường phát triển mạnh ở vùng đất ẩm, trong khi Acacia auriculiformis có thể chịu hạn tốt hơn. Sự khác biệt này ảnh hưởng đến việc lựa chọn giống cây cho từng vùng sinh thái.

1.2. Vai trò của keo lai trong lâm nghiệp và môi trường

Cây keo lai không chỉ cung cấp gỗ mà còn giúp cải thiện chất lượng đất và bảo vệ môi trường. Chúng có khả năng cố định đạm, làm tăng độ phì nhiêu của đất, từ đó hỗ trợ cho sự phát triển của các loại cây trồng khác.

II. Thách thức trong nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng của keo lai

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng của keo lai cũng gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự thay đổi trong quản lý rừng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Việc hiểu rõ những thách thức này là cần thiết để phát triển các giải pháp bền vững.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sinh trưởng của keo lai

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện khí hậu, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của Acacia mangium và Acacia auriculiformis. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định có thể làm giảm năng suất và chất lượng gỗ.

2.2. Ô nhiễm môi trường và tác động đến cây keo

Ô nhiễm không khí và đất có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của cây keo. Các chất độc hại có thể làm giảm khả năng sinh trưởng và sức đề kháng của cây trước các bệnh tật.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng của keo lai

Để nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng của keo lai, nhiều phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm khảo sát thực địa, phân tích mẫu đất và cây, cũng như sử dụng công nghệ hiện đại như cảm biến và mô hình hóa.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập dữ liệu

Khảo sát thực địa giúp thu thập thông tin về điều kiện sinh trưởng của cây keo. Dữ liệu về chiều cao, đường kính và mật độ cây được ghi nhận để phân tích sự phát triển của chúng trong các điều kiện khác nhau.

3.2. Sử dụng công nghệ hiện đại trong nghiên cứu

Công nghệ cảm biến và mô hình hóa giúp theo dõi sự phát triển của cây keo theo thời gian. Các dữ liệu thu thập được từ cảm biến có thể cung cấp thông tin chính xác về điều kiện môi trường và sự sinh trưởng của cây.

IV. Kết quả nghiên cứu về cấu trúc và sinh trưởng của keo lai

Kết quả nghiên cứu cho thấy Acacia mangium và Acacia auriculiformis có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu Việt Nam. Năng suất gỗ của cây keo lai đạt mức cao, từ 30 đến 32 m³/ha mỗi năm, cho thấy tiềm năng lớn trong ngành lâm nghiệp.

4.1. Năng suất gỗ và chất lượng sản phẩm

Năng suất gỗ của keo lai cao hơn so với nhiều loại cây trồng khác. Chất lượng gỗ cũng được đánh giá cao, phù hợp cho nhiều ứng dụng trong ngành công nghiệp chế biến gỗ.

4.2. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý rừng

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong quản lý rừng, giúp tối ưu hóa quy trình trồng và chăm sóc cây keo. Điều này không chỉ nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu keo lai

Nghiên cứu về cấu trúc và sinh trưởng của keo lai Acacia mangium và Acacia auriculiformis đã chỉ ra nhiều tiềm năng trong ngành lâm nghiệp. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để giải quyết các thách thức hiện tại và phát triển các phương pháp trồng trọt bền vững.

5.1. Tương lai của nghiên cứu keo lai

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển giống cây keo lai có khả năng chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

5.2. Đề xuất giải pháp bền vững cho ngành lâm nghiệp

Các giải pháp bền vững như quản lý rừng thông minh và sử dụng công nghệ hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường trong ngành lâm nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây keo lai là giống lai tự nhiên giữa keo tai tượng (Acacia mangium) và keo lá tràm (Acacia auriculiformis), sở hữu tốc độ sinh trưởng vượt bậc với năng suất ghi nhận tại Trạm Bàu Bàng đạt từ 120 đến 130 m3/ha ở giai đoạn 4 tuổi, tương ứng mức tăng trưởng bình quân hàng năm từ 30 đến 32 m3/ha/năm. Tại khu vực Tây Nguyên, diện tích trồng keo lai đã nhanh chóng mở rộng đạt khoảng 5.000 ha, song song với hàng nghìn hecta được gây trồng tập trung tại các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai, Bình Định và Phú Yên trong khuôn khổ Dự án trồng mới 5 triệu hecta rừng của Chính phủ. Mặc dù loài cây này đóng vai trò chiến lược trong việc cung cấp gỗ nguyên liệu giấy, ván dăm và phủ xanh đất trống đồi núi trọc, các công trình trước đây chủ yếu dừng lại ở mức độ khảo nghiệm giống hoặc mô tả định tính, hoàn toàn thiếu vắng những nghiên cứu định lượng chuyên sâu về cấu trúc lâm phần và động thái sinh trưởng.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt cơ sở toán học lâm sinh tin cậy để xây dựng hệ thống bảng biểu điều tra chuyên dụng, gây khó khăn cho công tác điều chế rừng và lập kế hoạch nuôi dưỡng tỉa thưa. Đề tài hướng tới mục tiêu làm rõ các quy luật cấu trúc đường kính, chiều cao, tán cây, mô hình hóa động thái sinh trưởng thể tích và phân chia cấp năng suất cho rừng trồng keo lai thuần loài đều tuổi từ 3 đến 6 tuổi. Phạm vi nghiên cứu được thiết lập trên mạng lưới 7 tỉnh đại diện cho các vùng sinh thái trọng điểm gồm Hà Tĩnh, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Tây, Quảng Trị và Bình Dương. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống công cụ định lượng chính xác với sai số dưới 10%, tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc để nâng cao hiệu quả kinh tế và tối ưu hóa chu kỳ kinh doanh rừng trồng sản xuất tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết sản lượng rừng kinh điển kết hợp với lý thuyết quá trình ngẫu nhiên và mô hình hóa toán học sinh học rừng. Trong lâm học hiện đại, cấu trúc lâm phần được định nghĩa là quy luật sắp xếp tổ hợp của các cá thể cây rừng trong không gian và thời gian, phản ánh sự cạnh tranh gay gắt về dinh dưỡng khoáng và ánh sáng sau khi rừng khép tán. Để lượng hóa phân bố số cây theo đường kính, nghiên cứu kế thừa lý thuyết phân bố xác suất liên tục Weibull do Bailey đề xuất năm 1973, cho phép mô tả linh hoạt các dạng phân bố từ đối xứng, lệch trái đến lệch phải.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết tương quan allometric sinh trưởng thân cây của Schumacher, Gompertz và Korf để biểu diễn mối liên hệ phi tuyến giữa các nhân tố điều tra gồm đường kính ngang ngực, chiều cao vút ngọn và thể tích cây đứng. Khái niệm cấp đất và chỉ số lập địa được xác định thông qua chiều cao tầng ưu thế tại tuổi cơ sở, đóng vai trò là chỉ tiêu độc lập phản ánh tiềm năng sản xuất của lập địa mà ít bị chi phối bởi mật độ ban đầu hay cường độ tỉa thưa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra điển hình kết hợp giải tích thân cây trên mạng lưới 58 ô tiêu chuẩn tạm thời có diện tích 1.000 m2 mỗi ô, phân bố tại 7 tỉnh nghiên cứu. Toàn bộ cây trong ô tiêu chuẩn được đo đếm đường kính ngang ngực ở vị trí 1,3 m bằng thước kẹp kính với cự ly phân cấp 2 cm, đo chiều cao vút ngọn bằng thước Blume-Leiss và đo đường kính tán theo phương pháp dóng cọc tiêu hai chiều trực giao. Cỡ mẫu giải tích bao gồm 153 cây tiêu chuẩn được chọn ngẫu nhiên có chủ đích theo 3 cấp đường kính bình quân diện tích tiết diện ngang. Thân cây sau khi chặt hạ được phân đoạn 1 m và chia thành 10 đoạn bằng nhau để xác định chính xác đường kính có vỏ, đường kính không vỏ và độ thon thân cây.

Dữ liệu giải tích được phân tách thành hai tập hợp độc lập: 135 cây dùng để ước lượng tham số mô hình và 18 cây dùng để kiểm nghiệm sai số dự báo. Phương pháp phân tích hồi quy phi tuyến tính và phương pháp tối đa hợp lý được áp dụng để xác định hệ số phương trình, kiểm định độ phù hợp phân bố thực nghiệm bằng tiêu chuẩn Chi-bình phương ở mức ý nghĩa 0,05. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm loại bỏ tính chủ quan của phương pháp đồ thị truyền thống, đảm bảo các phương trình toán học vừa phản ánh trung thực bản chất sinh học vừa đáp ứng tiêu chuẩn sai số trong điều tra lâm nghiệp. Quá trình thu thập và xử lý số liệu được triển khai hoàn chỉnh trong giai đoạn 2000 - 2002.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hàm phân bố Weibull mô phỏng xuất sắc quy luật phân bố số cây theo đường kính của rừng trồng keo lai với 55 trên tổng số 58 ô tiêu chuẩn chấp nhận giả thuyết thống kê ở mức ý nghĩa 0,05, đạt tỷ lệ phù hợp 94,83%. Dạng phân bố lệch phải chiếm ưu thế tuyệt đối với 34 ô tiêu chuẩn, tương đương 61,81%, trong khi dạng lệch trái chiếm 23,63% với 13 ô và dạng đối xứng chiếm 12,72% với 7 ô tiêu chuẩn.

Thứ hai, mối quan hệ tương quan giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực tuân theo hàm logarit một chiều có hệ số tương quan rất cao, dao động từ 0,95 đến 0,98. Tương quan giữa đường kính tán và đường kính thân cây biểu thị tuyến tính đạt hệ số tương quan từ 0,70 đến 0,73. Đồng thời, mối quan hệ giữa chiều cao bình quân tầng trội và chiều cao cây có tiết diện bình quân được xác lập qua phương trình hàm mũ với hệ số tương quan r đạt 0,985 và giá trị kiểm định tb đạt 33,96.

Thứ ba, thể tích cây cá lẻ và trữ lượng lâm phần tăng trưởng vượt bậc với mối liên hệ mật thiết giữa thể tích không vỏ và thể tích có vỏ đạt hệ số tương quan r bằng 0,999. Khối lượng riêng gỗ keo lai ở giai đoạn 4 tuổi đạt bình quân 0,455 g/cm3 và tăng lên 0,542 g/cm3 ở giai đoạn 5 tuổi, cao hơn rõ rệt so với keo tai tượng có tỷ trọng 0,414 g/cm3 và keo lá tràm có tỷ trọng 0,469 g/cm3.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu thực nghiệm khi đối chiếu qua đồ thị phân bố tần số lý thuyết và thực tế cho thấy đường cong Weibull bám sát mật độ cây ở từng cấp kính, phản ánh rõ nét sự phân hóa kích thước cá thể dưới áp lực cạnh tranh không gian dinh dưỡng. Việc trình bày dữ liệu thông qua biểu đồ phân tán hồi quy và bảng ma trận thể tích hai nhân tố minh chứng rõ tính quy luật của quá trình sinh trưởng. Tỷ lệ lệch phải cao giải thích hiện tượng rừng trồng thuần loài keo lai có tốc độ vươn cao và nở rộng thân rất nhanh ở những năm đầu, tập trung số lượng cây lớn ở các cỡ kính trung bình và nhỏ trước khi bước vào giai đoạn tỉa thưa tự nhiên mạnh mẽ.

So với các kết quả khảo nghiệm của GS. Lê Đình Khả thực hiện năm 1999 tại Ba Vì và Sông Mây, tốc độ sinh trưởng đường kính của keo lai trong nghiên cứu này cao gấp 1,3 đến 1,8 lần và thể tích thân cây cao gấp 2 lần so với keo tai tượng cùng tuổi. Ưu thế lai sinh học thể hiện rõ rệt qua khả năng cố định đạm của nốt sần Rhizobium dày đặc, giúp cây phát triển mạnh mẽ ngay cả trên nền đất laterit nghèo kiệt tại Bình Dương hay đất đồi xói mòn ở Phú Lương, Thái Nguyên. Biểu thể tích hai nhân tố xây dựng từ mô hình thực nghiệm có sai số hệ thống là âm 6,65% và sai số trung bình 8,4%, hoàn toàn nằm trong giới hạn sai số cho phép dưới 10% của quy chuẩn điều tra rừng quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình tỉa thưa lâm sinh định lượng: Các công ty lâm nghiệp và ban quản lý rừng phòng hộ cần tiến hành tỉa thưa lần đầu ở giai đoạn rừng đạt 2,5 đến 3 tuổi, ngay khi diện tích tán rừng bắt đầu khép kín hoàn toàn. Cường độ tỉa thưa cần đưa mật độ từ 1.666 cây/ha ban đầu về mức tối ưu từ 800 đến 1.000 cây/ha nhằm tập trung không gian dinh dưỡng cho cây sinh trưởng đường kính lớn.

2. Áp dụng bảng biểu thể tích hai nhân tố chuyên dụng: Các cơ quan tư vấn quy hoạch và đơn vị điều tra tài nguyên rừng cần đưa biểu thể tích lập từ phương trình tương quan vào ứng dụng thực tế để tính toán trữ lượng gỗ đứng. Việc ứng dụng công cụ này giúp giảm 40% chi phí đo đếm chiều cao ngoài thực địa nhưng vẫn đảm bảo độ tin cậy với sai số trung bình dưới 8,4%.

3. Quy hoạch vùng trồng theo phân cấp năng suất lập địa: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên cần sử dụng hệ thống đường cong chỉ số cấp đất để xác định các lập địa loại một và loại hai có khả năng cho năng suất trên 30 m3/ha/năm, ưu tiên đầu tư thâm canh rừng gỗ lớn xuất khẩu giai đoạn 2003 - 2010.

4. Kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng cây giống vô tính: Trung tâm Giống cây rừng và các vườn ươm địa phương phải thực hiện nghiêm quy trình nhân giống bằng phương pháp giâm hom từ các dòng keo lai ưu trội F1 đã được công nhận, loại bỏ hoàn toàn các cá thể phân ly có hình thái cành nhánh lớn hoặc phân thân kém chất lượng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kỹ sư lâm sinh và cán bộ kỹ thuật lâm nghiệp: Nắm vững quy luật động thái cấu trúc lâm phần để thiết kế mật độ trồng, thời điểm và cường độ tỉa thưa chính xác cho từng đối tượng rừng keo lai thuần loài.
• Doanh nghiệp chế biến gỗ và sản xuất bột giấy: Sử dụng hệ thống biểu thể tích và chỉ tiêu khối lượng riêng gỗ từ 0,455 đến 0,542 g/cm3 để dự báo sản lượng nguyên liệu, định giá rừng cây đứng và lập kế hoạch chuỗi cung ứng dài hạn.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Lâm học: Tiếp cận phương pháp luận giải tích thân cây chuẩn tắc, kỹ thuật ứng dụng hàm phân bố Weibull và các mô hình toán sinh học trong nghiên cứu sản lượng rừng.
• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Khai thác cơ sở dữ liệu khoa học về năng suất rừng trồng nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế - sinh thái, phục vụ việc phân bổ chỉ tiêu trồng rừng sản xuất và quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung.

Câu hỏi thường gặp

Hàm phân bố Weibull có ưu điểm gì khi ứng dụng mô tả cấu trúc đường kính keo lai? Hàm Weibull sở hữu tính linh hoạt rất cao với miền giá trị liên tục, có khả năng biến đổi hình dạng để biểu diễn chính xác cả ba trạng thái phân bố gồm lệch phải, đối xứng và lệch trái. Kết quả kiểm định Chi-bình phương trên 58 ô tiêu chuẩn cho thấy 94,83% số ô phù hợp ở mức ý nghĩa 0,05, phản ánh đúng thực tế phân hóa cá thể trong lâm phần.

Năng suất sinh trưởng bình quân hàng năm của rừng trồng keo lai đạt mức bao nhiêu? Theo số liệu điều tra thực nghiệm, rừng trồng keo lai 4 tuổi đạt trữ lượng từ 120 đến 130 m3/ha, tương ứng với lượng tăng trưởng thể tích bình quân hàng năm đạt từ 30 đến 32 m3/ha/năm. Đây là mức năng suất vượt trội so với hầu hết các loài cây lâm nghiệp bản địa và ngoại lai khác cùng thời kỳ.

Khối lượng riêng gỗ keo lai có đáp ứng yêu cầu công nghiệp sản xuất ván dăm và giấy không? Khối lượng riêng gỗ keo lai tăng đều theo tuổi, đạt 0,455 g/cm3 ở giai đoạn 4 tuổi và đạt 0,542 g/cm3 ở giai đoạn 5 tuổi. Tỷ trọng này nằm ở vị trí trung gian tối ưu giữa keo tai tượng và keo lá tràm, đáp ứng hoàn hảo các tiêu chuẩn cơ lý của công nghiệp bột giấy và ván dăm xuất khẩu.

Mô hình thể tích thân cây đứng trong luận văn có độ tin cậy và sai số như thế nào? Phương trình thể tích hai nhân tố được xây dựng từ 135 cây giải tích và kiểm nghiệm độc lập trên 18 cây tiêu chuẩn ngoài mô hình. Kết quả kiểm định cho thấy hệ số tương quan r đạt mức trên 0,970, sai số hệ thống âm 6,65% và sai số trung bình 8,4%, hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn sai số dưới 10% trong lâm nghiệp.

Rừng keo lai nên được trồng với mật độ ban đầu bao nhiêu và khi nào cần can thiệp tỉa thưa? Mật độ trồng ban đầu phù hợp nhất cho mục đích kinh doanh gỗ công nghiệp là 1.666 cây/ha với cự ly 3 m x 2 m. Do cây sinh trưởng rất nhanh và khép tán từ 2 đến 2,5 tuổi, lâm phần cần được tiến hành tỉa thưa nuôi dưỡng nhẹ ở giai đoạn 2,5 đến 3 tuổi để duy trì tốc độ phát triển đường kính.

Kết luận

• Luận văn đã giải quyết trọn vẹn yêu cầu cấp bách của thực tiễn sản xuất thông qua việc định lượng hóa toàn diện các quy luật cấu trúc và sinh trưởng của keo lai trồng thuần loài.
• Xác lập thành công tính phù hợp vượt trội của hàm phân bố Weibull đối với cấu trúc đường kính với 94,83% ô tiêu chuẩn đạt chuẩn kiểm định thống kê.
• Xây dựng hoàn chỉnh hệ thống phương trình tương quan chiều cao, đường kính tán và biểu thể tích hai nhân tố có độ chính xác cao với sai số trung bình chỉ 8,4%.
• Cung cấp cơ sở khoa học lâm sinh vững chắc cho việc phân cấp năng suất đất và xây dựng quy trình kỹ thuật nuôi dưỡng, tỉa thưa rừng trồng keo lai giai đoạn 3 đến 6 tuổi.
• Đề nghị các cơ quan chuyên môn tiếp tục mở rộng chuỗi dữ liệu giải tích ở các cấp tuổi lớn hơn từ 7 đến 10 tuổi nhằm hoàn thiện biểu sản lượng rừng gỗ lớn toàn diện trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ PTnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp Phùng Nhuệ Giang NGHIÊN CỨU CẤU TRÚC VÀ SINH TRƯỞNG KEO LAI TRỒNG THUẦN LOÀI (Acacia mangium & Acacia auriculiformis) LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc TS. Nguyễn Trọng Bình Hµ t©y - 2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Lêi c¶m ¬n Thùc hiÖn chñ tr­¬ng cña l·nh ®¹o nhµ tr­êng vÒ viÖc kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô cho c¸n bé, gi¸o viªn, thÊy râ nhiÖm vô, tr¸ch nhiÖm cña ng­êi gi¸o viªn trong mét tr­êng chuyªn nghiÖp chuyªn ®µo t¹o c¸n bé cho ngµnh l©m nghiÖp, b¶n th©n ®· theo häc ch­¬ng tr×nh ®µo t¹o Cao häc kho¸ 2 cña Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp ViÖt Nam (2000 - 2002) ®­îc më t¹i Tr­êng §¹i häc T©y Nguyªn. Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn luËn v¨n tèt nghiÖp cuèi kho¸, b¶n th©n ®· ®­îc sù quan t©m gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c thÇy, c« gi¸o, Ban gi¸m hiÖu tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, Khoa sau ®¹i häc, Ban gi¸m hiÖu tr­êng Trung häc L©m nghiÖp T©y Nguyªn, Tr­êng §¹i häc T©y Nguyªn, tËp thÓ c¸n bé c«ng nh©n viªn Trung t©m khoa häc vµ s¶n xuÊt l©m nghiÖp §«ng Nam Bé, Tr¹m nghiªn cøu BÇu Bµng vÒ ®iÒu kiÖn vËt chÊt vµ tinh thÇn. Cã ®­îc b¶n luËn v¨n tèt nghiÖp cuèi kho¸ nµy, cïng víi sù nç lùc cña b¶n th©n, t«i ®· nhËn ®­îc sù gióp ®ì to lín vµ quÝ b¸u cña c¸c thÇy, c« gi¸o cña Khoa sau §¹i häc, ®Æc biÖt lµ sù gióp ®ì cña TS.

NguyÔn Träng B×nh. T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c tíi TS. NguyÔn Träng B×nh - Ng­êi thÇy ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, d×u d¾t vµ chØ b¶o nh÷ng kiÕn thøc vÒ chuyªn m«n thiÕt thùc vµ nh÷ng chØ dÉn khoa häc quÝ b¸u. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù quan t©m Ban gi¸m hiÖu tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, Khoa sau ®¹i häc, Ban gi¸m hiÖu tr­êng Trung häc L©m nghiÖp T©y Nguyªn, Tr­êng §¹i häc T©y Nguyªn ®· khuyÕn khÝch vµ quan t©m tíi viÖc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n cho ®éi ngò c¸n bé ngµnh L©m nghiÖp nãi chung vµ b¶n th©n nãi riªng Xin ch©n thµnh c¶m ¬n quÝ thÇy, c« gi¸o vµ b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®· gióp ®ì nhiÖt t×nh, v« t­ vÒ ®iÒu kiÖn vËt chÊt, tinh thÇn vµ nh÷ng kinh nghiÖm, chØ dÉn khoa häc quÝ b¸u.

Cuèi cïng, mét lÇn n÷a xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy, c« gi¸o, c¸c ®¬n vÞ vµ c¸ nh©n ®· gióp ®ì trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn luËn v¨n tèt nghiÖp. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Gia Lai, th¸ng 12 n¨m 2002 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 §Æt vÊn ®Ò Keo lai lµ tªn gäi ®Ó chØ gièng lai tù nhiªn gi÷a Keo tai t­îng (Acacia mangium) vµ Keo l¸ trµm (Acacia aurriculiformis), do Trung t©m gièng c©y rõng, thuéc ViÖn Khoa häc L©m nghiÖp ViÖt Nam ph¸t hiÖn vµ chñ tr× nghiªn cøu, ®ang ®­îc nhiÒu ng­êi quan t©m HiÖn nay, gièng Keo lai ®· ®­îc Trung t©m nghiªn cøu gièng c©y rõng chän läc, nh©n gièng vµ kh¶o nghiÖm gièng thµnh c«ng vµ ®· ®­îc Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n cho g©y trång thö ë c¸c vïng sinh th¸i chÝnh trong c¶ n­íc b­íc ®Çu cho kÕt qu¶ kh¶ quan. Qua kÕt qu¶ nghiªn cøu b­íc ®Çu cho thÊy còng gièng nh­ c¸c loµi keo bè mÑ, ®©y lµ gièng cã nhiÒu ®Æc tÝnh sinh vËt häc vµ sinh th¸i häc ­u viÖt h¬n mét sè loµi c©y trång rõng kh¸c: sinh tr­ëng nhanh, biªn ®é sinh th¸i réng, cã kh¶ n¨ng thÝch øng víi nhiÒu lo¹i ®Êt, ®iÒu kiÖn lËp ®Þa kh¸c nhau. V× thÕ, Keo lai cã kh¶ n¨ng c¶i t¹o ®Êt, c¶i t¹o m«i sinh, cã kh¶ n¨ng ®¶m b¶o thµnh c«ng trong c«ng t¸c trång rõng vµ vµ c¶i thiÖn nguån gièng, ®Æc biÖt lµ cho phÐp t¹o ra vïng trång nguyªn liÖu lín, tËp trung cho c«ng nghiÖp.

Theo nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu b­íc ®Çu, s¶n phÈm gç Keo lai cã thÓ sö dông trong c«ng nghiÖp giÊy, c«ng nghiÖp gia c«ng chÕ biÕn c¸c lo¹i v¸n sµn, v¸n d¨m, ®ãng thïng hµng, kiÖn hµng, v¸n sµn xuÊt khÈu, cung cÊp gç cñi vµ chÊt ®èt t¹i chç cho ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng. Ngoµi ra, trong c¸c m« h×nh n«ng l©m kÕt hîp, Keo lai còng cã thÓ lµ mét trong sè loµi c©y trång kÕt hîp víi c¸c loµi c©y môc ®Ých kh¸c nh­: Cµ phª, Sao ®en. võa ®Ó c¶i t¹o ®Êt, võa lµ c©y ch¾n giã vµ cho s¶n phÈm nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña m« h×nh. Víi nh÷ng ­u ®iÓm ®ã, loµi Keo lai ®ang lµ mét trong nh÷ng gièng c©y trång ®­îc nhiÒu tæ chøc, c¸ nh©n quan t©m ®Ó trång rõng c«ng nghiÖp, rõng phñ xanh ®Êt trèng, ®åi nói träc vµ Keo lai còng lµ ®èi t­îng ®­îc ®Æc biÖt quan t©m trong dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng cña ChÝnh phñ.

HiÖn nay, tuy ®ang trong giai ®o¹n thö nghiÖm nh­ng do thÊy râ ®­îc hiÖu qu¶ vµ nh÷ng lîi Ých ch¾c ch¾n mµ c©y Keo lai mang l¹i, mét sè c«ng ty, tæ chøc c¸ nh©n vµ ®¬n vÞ kinh doanh rõng ®· m¹nh d¹n sö dông gièng Keo lai vµo trång rõng tËp trung víi ph­¬ng thøc trång rõng th©m canh ®Ó t¹o vïng nguyªn liÖu vµ t¹o s¶n phÈm hµng ho¸. TÝnh ®Õn thêi ®iÓm nµy, riªng c¸c tØnh T©y Nguyªn ­íc tÝnh ®· trång ®­îc kho¶ng 5.000ha Keo lai, trong ®ã chñ yÕu lµ rõng do c«ng ty nguyªn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 liÖu giÊy §ång Nai trång lµm nguyªn liÖu, ngoµi ra cßn cã hµng ngh×n ha do ng­êi d©n c¸c tØnh §ång Nai, B×nh D­¬ng, B×nh Ph­íc, B×nh §Þnh, Phó Yªn trång ®Ó phñ xanh ®Êt trèng, ®åi nói träc vµ hµng tr¨m ha do c¸c Trung t©m gièng L©m nghiÖp thuéc ViÖn khoa häc L©m nghiÖp ViÖt Nam trång ®Ó phôc vô cho môc ®Ých nghiªn cøu. T¹i tr¹m BÇu Bµng thuéc Trung t©m nghiªn cøu khoa häc vµ s¶n xuÊt L©m nghiÖp §«ng Nam Bé, c©y Keo lai trång 4 tuæi khi khai th¸c tr÷ l­îng ®¹t tõ 120- 130m3/ha. TÝnh trung b×nh mçi n¨m c©y Keo lai sinh tr­ëng ®¹t tr÷ l­îng tõ 30 ®Õn 32m3/ha- §©y lµ mét n¨ng suÊt mµ c¸c loµi c©y trång rõng kh¸c tõ tr­íc ®Õn nay ë n­íc ta ch­a cã n¬i nµo ®¹t ®­îc.

MÆc dï Keo lai cã nhiÒu ®Æc tÝnh ­u viÖt, nh­ng do míi ph¸t hiÖn vµ nghiªn cøu nªn cho ®Õn nay, tuy ®· ®­îc trång tËp trung víi diÖn tÝch lín nh­ng nh÷ng nghiªn cøu vÒ Keo lai cßn qu¸ Ýt. C¸c c«ng tr×nh ®· nghiªn cøu chñ yÕu tËp trung nghiªn cøu vÒ ®Æc ®iÓm loµi, kh¶o nghiÖm gièng, t×m hiÓu kh¶ n¨ng g©y trång vµ giíi thiÖu gi¸ trÞ sö dông còng nh­ tiÒm n¨ng cña Keo lai trong c«ng t¸c trång rõng s¶n xuÊt, rõng phßng hé. Næi bËt vÒ lÜnh vùc nµy lµ c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cña cña GS. Lª §×nh Kh¶ vµ c¸c céng sù (1997) (1998), (1999) [22].

MÆc dï nh÷ng nghiªn cøu vÒ Keo lai ®· gãp phÇn kh«ng nhá cho viÖc ghi nhËn tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh ­u viÖt, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc g©y trång réng r·i vµ b­íc ®Çu lµm râ mét sè trë ng¹i trong thùc tiÔn s¶n xuÊt gièng cña c©y Keo lai ë n­íc ta, nh­ng cßn thiÕu v¾ng nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ cÊu tróc vµ sinh tr­ëng cña Keo lai. V× thÕ, ch­a cã c¬ së khoa häc ch¾c ch¾n ®Ó x©y dùng c¸c lo¹i b¶ng biÓu chuyªn dông còng nh­ hÖ thèng biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh hîp lý phôc vô c«ng t¸c ®iÒu tra, kinh doanh vµ nu«i d­ìng rõng. VÊn ®Ò thùc tiÔn ®Æt ra lµ cÇn ph¶i cã c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ lÜnh vùc cÊu tróc vµ sinh tr­ëng ®Ó phôc vô tèt h¬n cho viÖc g©y trång réng r·i, kinh doanh vµ nu«i d­ìng rõng Keo lai ë ViÖt Nam. Tõ nh÷ng yªu cÇu thùc tiÔn vµ lý luËn trªn, ®­îc sù nhÊt trÝ cña Héi ®ång khoa häc Khoa Sau ®¹i häc Tr­êng ®¹i häc L©m nghiÖp, chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: "Nghiªn cøu qui luËt cÊu tróc vµ sinh tr­ëng cña Keo lai trång thuÇn loµi".

Nh»m gãp phÇn gi¶i quyÕt yªu cÇu cÊp b¸ch cña thùc tiÔn s¶n xuÊt hiÖn nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu Sinh tr­ëng c©y rõng vµ l©m phÇn lµ träng t©m cña s¶n l­îng rõng vµ lµ vÊn ®Ò cã tÝnh chÊt nÒn t¶ng ®Ó nghiªn cøu c¸c ph­¬ng ph¸p dù ®o¸n s¶n l­îng còng nh­ hÖ thèng biÖn ph¸p t¸c ®éng nh»m n©ng cao n¨ng suÊt cña rõng. Cã nhiÒu h­íng, nhiÒu ph­¬ng ph¸p kh¸c nhau khi nghiªn cøu cÊu tróc vµ sinh tr­ëng cña l©m phÇn. ë ch©u ¢u vµo cuèi thÕ kû 19 vµ ®Çu thÕ kû 20, vÊn ®Ò qui luËt ph©n bè sè c©y æn ®Þnh theo tÇn sè vµ tÇn suÊt ë c¸c cì tù nhiªn vÒ ®­êng kÝnh, chiÒu cao, thÓ tÝch,.

®· ®­îc nhiÒu t¸c gi¶ c«ng bè. NhiÒu vÊn ®Ò nghiªn cøu cÊu tróc vµ s¶n l­îng rõng tr­íc ®©y cßn nÆng vÒ nghiªn cøu ®Þnh tÝnh, m« t¶ th× nay ®· ®­îc nghiªn cøu ®Þnh l­îng. §Þnh h­íng nghiªn cøu cÊu tróc vµ s¶n l­îng rõng ®· ®­îc c¸c nhµ khoa häc kh¸t qu¸t l¹i d­íi d¹ng c¸c m« h×nh to¸n häc tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p nh»m ®Þnh l­îng c¸c qui luËt cña tù nhiªn, nhê ®ã ®· gi¶i quyÕt ®­îc nhiÒu vÊn ®Ò trong kinh doanh rõng, ®Æc biÖt trong lÜnh vùc lËp biÓu chuyªn dông phôc vô cho c«ng t¸c ®iÒu tra vµ dù ®o¸n s¶n l­îng còng nh­ x©y dùng hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p kinh doanh, nu«i d­ìng rõng cho tõng ®èi t­îng cô thÓ. Cho ®Õn nay, c¸c thµnh tùu trong nghiªn cøu vÒ khoa häc s¶n l­îng rõng cña nh©n lo¹i lµ rÊt ®å sé.

V× thÕ, trong khu«n khæ mét ®Ò tµi th¹c sÜ, t¸c gi¶ chØ kh¸i qu¸t mét sè c«ng tr×nh tiªu biÓu trong vµ ngoµi n­íc cã liªn quan tíi néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµm c¬ së ®Þnh h­íng cho viÖc lùa chän ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.Trªn thÕ giíi: 1. Nghiªn cøu ®Þnh l­îng qui luËt cÊu tróc l©m phÇn ViÖc nghiªn cøu qui luËt cÊu tróc lµ ®Ó t×m ra c¸c d¹ng cÊu tróc phæ biÕn nhÊt vµ c¸c d¹ng tèi ­u theo quan ®iÓm kinh tÕ, nghÜa lµ kiÓu cÊu tróc cho n¨ng suÊt gç cao nhÊt, chÊt l­îng gç phï hîp nhÊt víi nhu cÇu sö dông gç vµ b¶o vÖ m«i tr­êng. Trªn c¬ së nghiªn cøu c¸c qui luËt cÊu tróc cïng víi sù ph¸t triÓn cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt c¸c nhµ khoa häc ®· thu ®­îc nhiÒu thµnh tùu kh¶ quan khi nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy. Nghiªn cøu ®Þnh l­îng qui luËt qui luËt cÊu tróc ®­êng kÝnh th©n c©y Qui luËt ph©n bè sè c©y theo cì kÝnh (N/D) lµ mét trong c¸c chØ tiªu quan träng nhÊt cña cÊu tróc rõng vµ ®· ®­îc nghiªn cøu kh¸ ®Çy ®ñ tõ cuèi thÕ kû tr­íc.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.