Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng khu bảo tồn thiên nhiên mường nhé tại xã chung chải huyện mường nhé tỉnh điện biên

Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, Điện Biên, cung cấp thông tin quan trọng về hệ sinh thái và bảo tồn.

• Tác giả: Lê Văn Quyết
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thế Anh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Lâm Sinh
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Cấu Trúc Rừng Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Mường Nhé Tại Xã Chung Chải – Huyện Mường Nhé – Tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng
• 1.3. Cấu trúc tổ thành
• 1.4. Hình thái của cấu trúc rừng
• 1.5. Nghiên cứu về định lượng cấu trúc rừng
• 1.5.1. Về cấu trúc tầng thứ 3
• 1.5.2. Về quy luật phân bố số cây theo cỡ đường kính (N/D1.3)
• 1.5.3. Về quy luật phân bố số cây theo chiều cao (N/Hvn)
• 1.5.4. Về quy luật tương quan giữa chiều cao và đường kính thân cây (D1.3/Hvn)
• 1.6. Nghiên cứu về tái sinh rừng
• 1.7. Nghiên cứu về phân loại trạng thái rừng
• 1.8. Nghiên cứu cấu trúc rừng
• 2. CHƯƠNG II: MỤC TIÊU - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 2.3.2. Đặc điểm cấu trúc tầng cây tái sinh
• 2.3.3. Đề xuất một số giải pháp quản lý và phát triển rừng
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp
• 2.4.2. Phương pháp nội nghiệp
• 3. CHƯƠNG III: ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Đặc điểm đất đai
• 3.1.3. Tài nguyên rừng
• 3.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.2.1. Hiện trạng dân số, dân tộc, lao động và phân bố dân cư
• 3.2.2. Hiện trạng sử dụng đất
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Cấu trúc tầng cây cao
• 4.2. Cấu trúc tổ thành
• 4.3. Phân chia trạng thái rừng
• 4.4. Nghiên cứu quy luật phân bố lâm phần
• 4.4.1. Phân bố số cây theo cỡ đường kính (N- D1)
• 4.4.2. Phân bố số cây theo cỡ chiều cao (N - Hvn)
• 4.5. Quy luật tương quan
• 4.5.1. Tương quan giữa Hvn - D1
• 4.6. Đặc điểm cấu trúc tầng cây tái sinh
• 4.6.1. Tổ thành tái sinh
• 4.6.2. Mật độ tái sinh và cây tái sinh có triển vọng
• 4.6.3. Chất lượng tái sinh
• 4.6.4. Phân bố số cây tái sinh theo cao chiều cao và nguồn gốc
• 4.7. Đề xuất một số giải pháp quản lý và phát triển rừng
• 4.8. Những thuận lợi khó khăn trong công tác quản lý rừng
• 4.9. Đề xuất một số giải pháp quản lý và bảo vệ rừng
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đặc trưng cấu trúc tầng cây cao
• 5.2. Đặc trưng cấu trúc tầng tái sinh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu cấu trúc rừng tại Mường Nhé

Nghiên cứu cấu trúc rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, Điện Biên là một chủ đề quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững. Khu bảo tồn này không chỉ có giá trị sinh thái mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Việc hiểu rõ cấu trúc rừng sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra các biện pháp bảo vệ và phát triển rừng hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và sinh thái của khu bảo tồn Mường Nhé

Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé có diện tích lớn với nhiều loại hình sinh thái khác nhau. Đặc điểm khí hậu, địa hình và thổ nhưỡng tại đây tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nhiều loài thực vật và động vật. Sự đa dạng này không chỉ góp phần vào việc bảo tồn mà còn tạo ra các giá trị kinh tế cho cộng đồng địa phương.

1.2. Vai trò của rừng trong bảo tồn môi trường

Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái, bảo vệ nguồn nước và đất đai. Đặc biệt, rừng còn là nơi cung cấp các sản phẩm lâm sản quý giá cho người dân địa phương. Việc bảo tồn rừng không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sinh kế cho cộng đồng.

II. Thách thức trong việc bảo tồn rừng tại Mường Nhé

Mặc dù có nhiều giá trị, khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo tồn. Các hoạt động khai thác rừng, biến đổi khí hậu và áp lực từ dân số gia tăng đang đe dọa đến sự tồn tại của hệ sinh thái nơi đây. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Tác động của khai thác rừng đến cấu trúc rừng

Khai thác rừng không bền vững đã dẫn đến sự suy giảm đáng kể về diện tích và chất lượng rừng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học mà còn làm giảm khả năng phục hồi của hệ sinh thái. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn để bảo vệ rừng.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến hệ sinh thái

Biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi lớn trong điều kiện khí hậu và môi trường sống của các loài. Sự thay đổi này có thể dẫn đến sự suy giảm đa dạng sinh học và làm tăng nguy cơ tuyệt chủng của nhiều loài động thực vật quý hiếm.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc rừng tại Mường Nhé

Để nghiên cứu cấu trúc rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, các phương pháp khoa học hiện đại đã được áp dụng. Việc sử dụng các công cụ và kỹ thuật tiên tiến giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy về cấu trúc rừng.

3.1. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp

Phương pháp điều tra ngoại nghiệp bao gồm việc khảo sát thực địa, thu thập mẫu cây và đo đạc các thông số sinh học. Các dữ liệu này sẽ được phân tích để đánh giá cấu trúc và tình trạng rừng hiện tại.

3.2. Phân tích dữ liệu và mô hình hóa cấu trúc rừng

Sau khi thu thập dữ liệu, các nhà nghiên cứu sẽ sử dụng các phần mềm phân tích để mô hình hóa cấu trúc rừng. Việc này giúp hiểu rõ hơn về sự phân bố của các loài cây và mối quan hệ giữa chúng trong hệ sinh thái.

IV. Kết quả nghiên cứu cấu trúc rừng tại Mường Nhé

Kết quả nghiên cứu cho thấy cấu trúc rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé rất đa dạng và phong phú. Sự phân bố của các loài cây cho thấy một hệ sinh thái khỏe mạnh, tuy nhiên cũng có những dấu hiệu suy giảm do tác động của con người.

4.1. Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao

Cấu trúc tầng cây cao tại Mường Nhé cho thấy sự đa dạng về loài và kích thước. Các loài cây lớn thường chiếm ưu thế, tạo ra một môi trường sống phong phú cho các loài động vật.

4.2. Tình trạng tái sinh rừng

Tình trạng tái sinh rừng tại khu bảo tồn cho thấy có sự phục hồi nhất định, nhưng vẫn cần có các biện pháp bảo vệ và khôi phục để đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng.

V. Giải pháp quản lý và phát triển rừng bền vững

Để bảo vệ và phát triển rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé, cần có các giải pháp quản lý hiệu quả. Việc kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế là rất cần thiết để đảm bảo lợi ích cho cộng đồng địa phương.

5.1. Đề xuất các biện pháp bảo vệ rừng

Các biện pháp bảo vệ rừng cần được thực hiện đồng bộ, bao gồm việc tăng cường quản lý, giám sát và giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của rừng.

5.2. Khuyến khích phát triển kinh tế bền vững

Khuyến khích các hoạt động kinh tế bền vững như du lịch sinh thái và sản xuất nông nghiệp hữu cơ sẽ giúp tạo ra nguồn thu nhập cho người dân mà không làm tổn hại đến rừng.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu cấu trúc rừng

Nghiên cứu cấu trúc rừng tại khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hệ sinh thái mà còn đóng góp vào công tác bảo tồn và phát triển bền vững. Tương lai của khu bảo tồn phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan trong việc bảo vệ và phát triển rừng.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong bảo tồn

Nghiên cứu cấu trúc rừng là cơ sở để đưa ra các quyết định quản lý hợp lý, giúp bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững.

6.2. Hướng đi tương lai cho khu bảo tồn Mường Nhé

Hướng đi tương lai cho khu bảo tồn cần tập trung vào việc phát triển các chương trình bảo tồn, nâng cao nhận thức cộng đồng và khuyến khích các hoạt động kinh tế bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rừng đóng vai trò là hệ sinh thái tự dưỡng quan trọng, thực hiện chức năng hấp thụ khí carbonic ($CO_2$), quang hợp tạo khí oxy ($O_2$), điều tiết nguồn nước, chống xói mòn bảo vệ đất và duy trì môi trường sống cho các loài sinh vật. Theo Quyết định số 45/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch tổng thể bảo tồn đa dạng sinh học của cả nước đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé thuộc trung tâm đa dạng sinh học Hoàng Liên Sơn, nằm trên địa bàn vùng địa lý Tây Bắc và được quy hoạch thành khu dự trữ thiên nhiên lớn nhất vùng với quy mô hơn 47.000 ha. Đây là sinh cảnh phân bố của nhiều loài động vật nguy cấp có ý nghĩa bảo tồn toàn cầu như Voi (Elephas maximus), Bò tót (Bos gaurus), Gấu ngựa (Ursus thibetanus), Gấu chó (Ursus malayanus), cùng các loài thực vật núi cao có giá trị kinh tế như Pơ mu (Fokienia hodginsii).

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, tài nguyên rừng tại khu vực nghiên cứu chịu nhiều tác động bất lợi dẫn đến suy giảm diện tích, suy thoái chất lượng lâm phần và tổn hại tính đa dạng sinh học. Nhằm xác lập luận cứ khoa học cho các biện pháp kỹ thuật lâm sinh, phục hồi hệ sinh thái và quản lý rừng bền vững, tác giả Lê Văn Quyết thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Lâm sinh tại Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam với đề tài: "Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé tại Xã Chung Chải – Huyện Mường Nhé – Tỉnh Điện Biên".

Nhiệm vụ nghiên cứu được cụ thể hóa theo hệ thống mục tiêu:

1. Mục tiêu chung: Xác định một số đặc điểm về quy luật kết cấu của các trạng thái rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé (địa bàn xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên), làm cơ sở khoa học đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển rừng bền vững.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Thứ nhất, xác định kết cấu lâm phần, mô phỏng các quy luật phân bố số cây theo đường kính, chiều cao và quy luật tương quan giữa các nhân tố cấu trúc lâm phần.
   • Thứ hai, đề xuất các giải pháp kỹ thuật lâm sinh nhằm quản lý, bảo vệ và phát triển vốn rừng tại khu vực nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Các trạng thái rừng tự nhiên được phân loại theo tiêu chuẩn quy định tại Thông tư số 33/2018/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Không gian: Các trạng thái rừng thuộc phân khu phục hồi sinh thái trên địa bàn xã Chung Chải, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên.
• Thời gian: Khóa luận hoàn thành trong khuôn khổ khóa đào tạo 2017–2021, kế thừa các tài liệu quản lý tài nguyên và số liệu dân sinh kinh tế của vùng dự án mốc đến năm 2014 và bản đồ quy hoạch lâm nghiệp định hướng đến năm 2025–2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận lâm học nhiệt đới và khung pháp lý chuyên ngành:

• Khung phân loại trạng thái rừng tự nhiên theo trữ lượng thân gỗ đứng căn cứ theo Thông tư số 33/2018/TT-BNNPTNT ngày 16 tháng 11 năm 2018 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, phân chia thành 5 cấp trữ lượng: Loại I (rừng giàu: trữ lượng $>200\text{ m}^3/\text{ha}$), Loại II (rừng trung bình: $>100 - 200\text{ m}^3/\text{ha}$), Loại III (rừng nghèo: $>50 - 100\text{ m}^3/\text{ha}$), Loại IV (rừng nghèo kiệt: $10 - 50\text{ m}^3/\text{ha}$) và Loại V (rừng chưa có trữ lượng: $<10\text{ m}^3/\text{ha}$).
• Cơ sở lý thuyết cấu trúc và thảm thực vật: Hệ thống phân loại thảm thực vật rừng Việt Nam của Thái Văn Trừng (1978, 1998) với 14 kiểu thảm; quan điểm điều chế và diễn thế thứ sinh rừng tự nhiên của Trần Ngũ Phương (1970, 1985–1988); các nghiên cứu mô hình hóa cấu trúc rừng nhiệt đới của Richards P.W, Baur, Đồng Sỹ Hiền, Nguyễn Hải Tuất, Đào Công Khanh, Bảo Huy.
• Phương pháp điều tra ngoại nghiệp:
  • Phương pháp kế thừa: Thu thập tài liệu điều kiện tự nhiên, tài nguyên rừng và kinh tế – xã hội từ Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé.
  • Thiết kế ô tiêu chuẩn (OTC): Lập 10 ô tiêu chuẩn đại diện tại các vị trí khác nhau. Mỗi OTC có diện tích $2.000\text{ m}^2$ (kích thước $40\text{ m} \times 50\text{ m}$), thiết lập theo định lý Pythagore với chiều dài 50 m chạy song song đường đồng mức và chiều rộng 40 m vuông góc với đường đồng mức.
  • Thu thập chỉ tiêu tầng cây cao: Đo đường kính ngang ngực ($D_{1.3}$) cho tất cả cây thân gỗ có $D_{1.3} \ge 6\text{ cm}$ bằng thước kẹp kính; đo chiều cao vút ngọn ($H_{vn}$) và chiều cao dưới cành ($H_{dc}$) bằng thước đo cao Blumeiss với độ chính xác $0,1\text{ m}$; đo gián tiếp đường kính tán ($Dt$) thông qua hình chiếu trên mặt đất; đánh giá phẩm chất thân cây theo 3 cấp (tốt, trung bình, xấu).
  • Thu thập chỉ tiêu tầng cây tái sinh: Bố trí 5 ô dạng bản (ÔDB) diện tích $25\text{ m}^2$ ($5\text{ m} \times 5\text{ m}$) trong mỗi OTC (gồm 4 ô tại 4 góc và 1 ô tại trung tâm OTC). Xác định tên loài, phân cấp chiều cao ($<0,5\text{ m}$ và các cấp lớn hơn), phân cấp chất lượng (tốt, trung bình, xấu) và phân loại nguồn gốc phát sinh (tái sinh từ hạt hoặc chồi).
• Phương pháp xử lý nội nghiệp:
  • Phân tích thống kê toán học ứng dụng trong lâm nghiệp trên máy tính bằng phần mềm chuyên dụng và bảng tính.
  • Kiểm tra tính thuần nhất của hai mẫu bằng tiêu chuẩn phi tham số $U$ của Mann và Whitney ở mức ý nghĩa với ngưỡng bác bỏ giả thuyết $|U| > 1,96$.
  • Xác định tổ thành loài tầng cây cao theo chỉ số quan trọng ($IV%$) dựa trên phương pháp của Daniel Mamilod, Vũ Đình Huề và Đào Công Khanh: $$IV% = \frac{N% + G%}{2}$$ Trong đó $N%$ là mật độ tương đối và $G%$ là tiết diện ngang thân cây tương đối. Nhóm loài có $IV% > 5%$ được xác định là nhóm loài có ý nghĩa sinh thái; loài hoặc nhóm loài có $IV% > 50%$ giữ vai trò ưu thế sinh thái.
  • Tính toán các đặc trưng thống kê mẫu: Giá trị trung bình mẫu ($\bar{X}$), phương sai ($S^2$), độ lệch chuẩn ($S$), hệ số biến động ($S%$), hệ số bất đối xứng ($Sk$) và hệ số nhọn ($Ex$).
  • Mô phỏng quy luật phân bố số cây theo đường kính ($N - D_{1.3}$) và chiều cao ($N - H_{vn}$) bằng ba hàm lý thuyết: Hàm khoảng cách, hàm giảm Meyer và hàm phân bố xác suất Weibull.
  • Kiểm định độ phù hợp giữa tần số lý thuyết và thực nghiệm bằng tiêu chuẩn $\chi^2$ (Chi-square) của Pearson ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$.
  • Nghiên cứu tương quan giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực ($H_{vn} - D_{1.3}$) thông qua thử nghiệm 10 hàm toán học, tập trung phân tích hàm Logarithmic và hàm bậc ba Cubic, đánh giá qua hệ số tương quan $R$, hệ số xác định $R^2$ và giá trị kiểm định Sig.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng kết lịch sử nghiên cứu cấu trúc rừng tự nhiên trên thế giới và tại Việt Nam. Tác giả khái quát các luận điểm sinh thái học của Baur, Richard P.W về tổ thành và hình thái rừng mưa nhiệt đới; tổng hợp các ứng dụng toán học trong phân bố cấu trúc lâm phần của Balley (hàm Weibull), Loetch, Roemich (họ hàm Beta, Gamma), Meyer, Poisson, Charlier. Tại Việt Nam, tác giả hệ thống hóa các công trình phân loại thảm thực vật của Thái Văn Trừng, Trần Ngũ Phương; các nghiên cứu mô hình hóa cấu trúc đường kính và chiều cao của Đồng Sỹ Hiền (dùng hàm Meyer và đường cong Poisson), Nguyễn Hải Tuất (phân bố khoảng cách), Trần Văn Con, Lê Sáu, Đào Công Khanh, Bảo Huy. Đồng thời, chương I điểm lại hiện trạng nghiên cứu về quá trình tái sinh tự nhiên và các công trình điều tra thực vật chí, tài nguyên cây gỗ rừng Việt Nam.

Chương II. Mục tiêu - Nội dung - Phương pháp nghiên cứu

Tác giả xác định mục tiêu chung và 2 mục tiêu cụ thể; giới thiệu đối tượng nghiên cứu là các trạng thái rừng phân chia theo Thông tư 33/2018/TT-BNNPTNT tại xã Chung Chải. Chương này mô tả tường minh quy trình lập 10 ô tiêu chuẩn kích thước $40\text{ m} \times 50\text{ m}$ ($2.000\text{ m}^2$) và 5 ô dạng bản $25\text{ m}^2$ trong mỗi OTC; đưa ra các biểu mẫu phiếu điều tra ngoại nghiệp cho tầng cây cao và tầng tái sinh. Về phương pháp nội nghiệp, tác giả công bố hệ thống công thức tính toán chỉ số mức độ quan trọng $IV%$, thuật toán kiểm định $U$ Mann-Whitney, công thức toán học của phân bố khoảng cách, hàm Meyer, hàm Weibull, phép kiểm nghiệm $\chi^2$ Pearson và các phương trình mô hình hóa tương quan $H_{vn} - D_{1.3}$.

Chương III. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu

Chương III trình bày cơ sở dữ liệu thực địa về địa bàn nghiên cứu:

• Vị trí địa lý: Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé trải rộng trên địa bàn 5 xã (Sín Thầu, Leng Su Sìn, Chung Chải, Mường Nhé, Nậm Kè); phía Đông giáp huyện Mường Tè (Lai Châu), phía Tây giáp Lào, phía Đông Nam giáp xã Quảng Lâm (huyện Mường Nhé) và xã Na Cô Sa (huyện Nậm Pồ), phía Bắc giáp Trung Quốc.
• Địa hình và thổ nhưỡng: Địa hình núi đất xen núi đá trầm tích biến chất, chia thành 4 kiểu: núi cao trên 1.700 m (đỉnh Pu Pá Kun 1.892 m, đỉnh Pu San Hồ 1.860 m; độ dốc $>30^\circ$); núi trung bình từ 700 m đến 1.700 m; núi thấp từ 400 m đến dưới 700 m (độ dốc $20 - 25^\circ$); và thung lũng dưới 400 m. Các nhóm đất chính gồm đất mùn màu vàng nhạt/xám vàng núi cao, đất feralit mùn vàng đỏ núi trung bình, đất feralit vàng đỏ núi thấp, đất feralit xám biến đổi do canh tác nương rẫy và đất dốc tụ chân núi.
• Khí hậu và thủy văn: Khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao; nhiệt độ bình quân năm $22,5^\circ\text{C}$ (tối cao $39^\circ\text{C}$, tối thấp $0^\circ\text{C}$), độ ẩm trung bình 85%, lượng mưa bình quân $1.950\text{ mm}$ (80% lượng mưa tập trung vào tháng 6, 7, 8). Hệ thống thủy văn gồm hai trục chính là hệ thủy Nậm Ma và Nậm Nhé đổ về sông Đà, lưu lượng dòng chảy mùa kiệt đạt $4 - 6\text{ m}^3/\text{s}$.
• Hiện trạng rừng và kinh tế xã hội: Ban quản lý được giao quản lý $45.581\text{ ha}$ rừng đặc dụng (diện tích được cấp sổ đỏ là $44.309,89\text{ ha}$, diện tích có rừng là $33.051,61\text{ ha}$; quy hoạch đến giai đoạn 2025–2030 là $47.228\text{ ha}$). Thảm thực vật gồm kiểu rừng nhiệt đới ($<800\text{ m}$), rừng á nhiệt đới ($800 - 1.800\text{ m}$) và tràng cỏ cây bụi sau nương rẫy. Dân số vùng dự án thời điểm 31/12/2014 là 40.928 người với 7.953 hộ (bình quân 5,4 người/hộ, mật độ 22 người/$\text{km}^2$), tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 2,34%/năm, gồm 10 dân tộc (Thái, Mông, Dao, Kháng, Cống, Xạ Phang, Sán Chỉ, Hà Nhì, Si La, Kinh). Tổng diện tích tự nhiên $169.665\text{ ha}$, trong đó đất lâm nghiệp chiếm $89%$ ($151.353,9\text{ ha}$).

Chương IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung công bố và thảo luận các kết quả đo đếm, xử lý định lượng:

• Cấu trúc tổ thành: Phân tích chỉ số $IV%$ tại 10 OTC cho thấy các loài cây ưu thế chi phối cấu trúc lâm phần gồm Vối thuốc (VT), Dẻ (DE), Thành nghạnh (TN), Kháo (KH), Trẩu (TR), Xoan nhừ (XU), Giổi (GI), Bằng lăng (BLN), cùng hơn 30 loài phụ trợ thuộc kiểu rừng lá rộng thường xanh.
• Phân chia trạng thái rừng: Tổng hợp số loài ($S$), mật độ thân gỗ ($N/\text{ha}$), đường kính bình quân ($D_{tb}$), chiều cao bình quân ($H_{tb}$), tiết diện ngang ($G$) và trữ lượng gỗ ($V$) trên 10 ô tiêu chuẩn.
• Quy luật phân bố lâm phần: Trình bày các đặc trưng mẫu thống kê và kết quả thử nghiệm 3 hàm phân bố xác suất ($N - D_{1.3}$ và $N - H_{vn}$). Phân tích các biểu đồ phân bố thực nghiệm lệch trái hình chữ J.
• Quy luật tương quan sinh trưởng: Đánh giá mối quan hệ tương quan giữa $H_{vn}$ và $D_{1.3}$ qua bảng tham số của các dạng phương trình hồi quy, xác định hàm Cubic và hàm Logarithmic là các mô hình tối ưu.
• Cấu trúc tầng tái sinh và quản lý rừng: Đánh giá tổ thành tái sinh, tỷ lệ chất lượng, nguồn gốc chồi/hạt và thảo luận các thuận lợi, khó khăn trong công tác bảo vệ rừng đặc dụng.

Chương V. Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt các đặc trưng định lượng cốt lõi của cấu trúc tầng cây cao (tổ thành, mật độ, quy luật phân bố đường kính, chiều cao, phương trình tương quan) và tầng cây tái sinh; đưa ra các kiến nghị kỹ thuật quản lý lâm sinh nhằm bảo tồn diện tích rừng hiện có và định hướng phục hồi sinh thái.

Kết quả và đóng góp

1. Số liệu định lượng về phân chia trạng thái rừng

Kết quả điều tra thực địa trên 10 ô tiêu chuẩn ($2.000\text{ m}^2/\text{OTC}$) tại khu vực nghiên cứu được tổng hợp theo tiêu chuẩn phân loại của Thông tư 33/2018/TT-BNNPTNT:

OTC	Số loài ($S$)	Số cây điều tra ($N$)	Mật độ ($N/\text{ha}$)	$D_{tb}$ ($\text{cm}$)	$H_{tb}$ ($\text{m}$)	Tiết diện ngang $G$ ($\text{m}^2/\text{OTC}$)	Trữ lượng $V$ ($\text{m}^3/\text{ha}$)	Phân loại trạng thái
1	25	137	685	15,34	10,04	3,14	114,20	Rừng trung bình (TXB)
2	23	148	740	17,21	10,75	4,11	143,77	Rừng trung bình (TXB)
3	28	152	760	19,30	11,60	5,22	206,78	Rừng giàu (TXG)
4	22	141	705	13,10	10,23	2,41	72,84	Rừng nghèo (TXN)
5	24	149	745	16,80	10,50	3,89	134,80	Rừng trung bình (TXB)
6	19	156	780	14,20	10,40	2,78	89,50	Rừng nghèo (TXN)
7	21	145	725	17,80	10,90	4,45	155,20	Rừng trung bình (TXB)
8	26	161	805	18,00	11,20	4,68	168,40	Rừng trung bình (TXB)
9	24	150	750	14,90	10,35	2,95	96,10	Rừng nghèo (TXN)
10	20	143	715	16,50	10,60	3,72	128,60	Rừng trung bình (TXB)

Số liệu thực địa cho thấy trong 10 OTC có 6 ô thuộc trạng thái rừng trung bình (TXB), 3 ô thuộc trạng thái rừng nghèo (TXN) và 1 ô thuộc trạng thái rừng giàu (TXG). Mật độ thân cây dao động trong biên độ hẹp từ 685 đến 805 cây/ha, số loài dao động từ 19 đến 28 loài/OTC. Trữ lượng lâm phần có sự phân hóa mạnh giữa các trạng thái rừng, biến thiên từ $72,84\text{ m}^3/\text{ha}$ (rừng nghèo) đến $206,78\text{ m}^3/\text{ha}$ (rừng giàu).

2. Quy luật phân bố cấu trúc lâm phần

• Phân bố số cây theo cỡ đường kính ($N - D_{1.3}$): Đường kính bình quân mẫu tăng dần từ rừng nghèo ($13,1\text{ cm}$), rừng trung bình ($15,4 - 18,0\text{ cm}$) đến rừng giàu ($19,3\text{ cm}$). Hệ số biến động $S%$ dao động quanh mức $46,06%$. Đường cong phân bố thực nghiệm có dạng lệch trái (1 đỉnh ở cấp kính nhỏ), phản ánh cấu trúc rừng đang trong giai đoạn phục hồi sinh thái. Kiểm định $\chi^2$ cho thấy:
  • Hàm khoảng cách: 10/10 OTC có $\chi^2_{tính} \le \chi^2_{05}$, tuân theo quy luật lý thuyết.
  • Hàm Weibull: 6/10 OTC tuân theo quy luật, 4/10 OTC không tuân theo quy luật.
  • Hàm giảm Meyer: 9/10 OTC bị bác bỏ, chỉ có 1/10 trường hợp tuân theo hàm (OTC 10 thuộc rừng trung bình).
• Phân bố số cây theo cỡ chiều cao ($N - H_{vn}$): Chiều cao trung bình dao động từ $10,04\text{ m}$ đến $11,60\text{ m}$. Hệ số biến động tại rừng trung bình đạt $16,53%$, rừng nghèo đạt $20,39%$ và rừng giàu đạt $32%$. Kiểm định mức độ phù hợp cho thấy:
  • Hàm Weibull: Có 6/10 OTC phù hợp với tần số thực nghiệm ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$, được chọn là hàm tối ưu mô phỏng chiều cao lâm phần.
  • Hàm khoảng cách: Chỉ có 2/10 OTC phù hợp (thuộc trạng thái TXB), 8/10 trường hợp bị bác bỏ.
  • Hàm giảm Meyer: 0/10 trường hợp tuân theo quy luật.
• Quy luật tương quan $H_{vn} - D_{1.3}$: Tất cả 10 OTC đều có giá trị kiểm định $\text{Sig} < 0,05$, khẳng định tồn tại mối tương quan sinh trưởng chặt chẽ. Hệ số tương quan $R$ tại trạng thái rừng trung bình dao động từ tương đối chặt đến chặt ($0,86 - 0,91$, riêng OTC 4 đạt $R=0,34$ do lâm phần bị tác động mạnh); trạng thái rừng giàu đạt $R$ cao. Hàm Cubic dạng $H_{vn} = a + b_1 D_{1.3} + b_2 D_{1.3}^2 + b_3 D_{1.3}^3$ đạt độ tương thích ở 10/10 OTC; phương trình Logarithmic dạng $H_{vn} = a + b \cdot \ln(D_{1.3})$ được tác giả lựa chọn bổ sung để tính toán thuận tiện trong điều tra thực tế.

3. Đóng góp và đề xuất kỹ thuật

• Về giải pháp: Tác giả kiến nghị áp dụng các biện pháp nuôi dưỡng rừng tự nhiên, tỉa thưa vệ sinh đối với các cá thể bị sâu bệnh, cụt ngọn, cây phi mục đích chèn ép cây tái sinh mục đích; bảo vệ nghiêm ngặt các dải rừng giàu và rừng trung bình đang phục hồi; đồng thời kiểm soát canh tác nương rẫy ven ranh giới khu bảo tồn.
• Đóng góp học thuật: Cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng về thông số lâm học và xác định các hàm toán học phù hợp (hàm khoảng cách cho đường kính, hàm Weibull cho chiều cao) mô tả chính xác kết cấu rừng tự nhiên lá rộng thường xanh tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận một số giới hạn căn cứ trên phạm vi triển khai:

• Dung lượng mẫu ngoại nghiệp giới hạn ở 10 ô tiêu chuẩn đại diện, phân bố chủ yếu trên địa bàn xã Chung Chải, chưa bao quát toàn bộ 5 xã thuộc vùng đệm và vùng lõi của Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé.
• Tỷ lệ các trạng thái rừng điều tra chưa đồng đều (có 6 OTC rừng trung bình, 3 OTC rừng nghèo nhưng chỉ có 1 OTC rừng giàu), dẫn đến việc đối sánh tham số toán học cho trạng thái rừng giàu chưa có tính đại diện cao.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô điều tra trên các đai cao khác nhau của khu bảo tồn; thiết lập các ô định vị cố định để theo dõi định kỳ động thái tái sinh, tỷ lệ chết tự nhiên và tốc độ tăng trưởng đường kính – chiều cao của các loài cây mục đích qua các năm.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị sử dụng và tham khảo đối với:

• Giảng viên, sinh viên và học viên chuyên ngành Lâm sinh, Quản lý tài nguyên rừng, Điều tra quy hoạch rừng tại các trường đại học lâm nghiệp và nông lâm; đặc biệt có giá trị tham khảo về phương pháp thiết kế ô tiêu chuẩn, kỹ thuật tính toán chỉ số mức độ quan trọng ($IV%$) và quy trình ứng dụng các hàm toán học xác suất (khoảng cách, Weibull, Meyer) trong mô hình hóa kết cấu lâm phần.
• Cán bộ kỹ thuật, kiểm lâm viên tại Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé và Chi cục Kiểm lâm tỉnh Điện Biên trong việc tra cứu số liệu thực trạng trữ lượng, mật độ, tổ thành loài cây gỗ để xây dựng phương án quản lý rừng bền vững và kế hoạch làm giàu rừng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả căn cứ vào văn bản quy phạm pháp luật nào để phân chia các trạng thái rừng tại khu vực nghiên cứu? Tác giả căn cứ vào Thông tư số 33/2018/TT-BNNPTNT ngày 16 tháng 11 năm 2018 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Tiêu chuẩn này phân loại rừng tự nhiên theo trữ lượng cây đứng thành 5 cấp: Rừng giàu ($>200\text{ m}^3/\text{ha}$), Rừng trung bình ($>100 - 200\text{ m}^3/\text{ha}$), Rừng nghèo ($>50 - 100\text{ m}^3/\text{ha}$), Rừng nghèo kiệt ($10 - 50\text{ m}^3/\text{ha}$) và Rừng chưa có trữ lượng ($<10\text{ m}^3/\text{ha}$).

2. Kết quả mô hình hóa quy luật phân bố số cây theo cỡ đường kính ($N - D_{1.3}$) khẳng định hàm toán học nào là phù hợp nhất? Hàm khoảng cách là hàm mô phỏng tốt nhất quy luật phân bố $N - D_{1.3}$ tại khu vực nghiên cứu với 10/10 ô tiêu chuẩn đều thỏa mãn tiêu chuẩn kiểm định $\chi^2$ ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$. Hàm Weibull chỉ phù hợp ở 6/10 OTC, trong khi hàm giảm Meyer bị bác bỏ ở 9/10 OTC (chỉ phù hợp tại OTC 10).

3. Đối với cấu trúc chiều cao ($N - H_{vn}$), hàm toán học nào được lựa chọn để mô tả phân bố thực nghiệm? Hàm Weibull được xác định là mô hình phù hợp nhất để mô phỏng quy luật phân bố số cây theo chiều cao $N - H_{vn}$ với 6/10 OTC thỏa mãn kiểm định $\chi^2$. Hàm khoảng cách chỉ đạt độ tương thích ở 2/10 OTC, còn hàm Meyer không có trường hợp nào phù hợp (0/10 OTC).

4. Dạng phương trình nào được tác giả lựa chọn để biểu diễn mối quan hệ tương quan giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực ($H_{vn} - D_{1.3}$)? Tác giả xác định phương trình bậc ba dạng Cubic ($H_{vn} = a + b_1 D_{1.3} + b_2 D_{1.3}^2 + b_3 D_{1.3}^3$) có hệ số tương quan đạt độ tương thích cao ở cả 10/10 OTC. Đồng thời, phương trình Logarithmic ($H_{vn} = a + b \cdot \ln D_{1.3}$) cũng được lựa chọn kết hợp để phục vụ việc tính toán nhanh trong thực tiễn điều tra.

5. Quy mô diện tích đất có rừng và các kiểu thảm thực vật chính tại Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé được ghi nhận ra sao? Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé quản lý $45.581\text{ ha}$ rừng đặc dụng, trong đó diện tích đất có rừng là $33.051,61\text{ ha}$. Thảm thực vật phân bố thành ba kiểu chính: Thảm thực vật nhiệt đới ở đai cao dưới 800 m, Thảm thực vật rừng á nhiệt đới ở đai cao từ 800 m đến 1.800 m, và Tràng cỏ cây bụi hình thành sau nương rẫy và lửa rừng.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Văn Quyết đã giải quyết các mục tiêu nghiên cứu thông qua việc xác định đặc trưng cấu trúc lâm phần và điều kiện tự nhiên – xã hội tại xã Chung Chải, Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé. Kết quả nghiên cứu đã lượng hóa tổ thành loài ưu thế (Vối thuốc, Dẻ, Kháo, Trẩu), phân định 3 trạng thái rừng (rừng giàu, trung bình, nghèo) và chứng minh hàm khoảng cách phù hợp cho phân bố đường kính, hàm Weibull phù hợp cho phân bố chiều cao, cùng hàm hồi quy Cubic mô tả tương quan sinh trưởng thân cây. Các phát hiện định lượng này cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ công tác quy hoạch, nuôi dưỡng và bảo tồn đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng đặc dụng vùng Tây Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Trong vài thập niên gần đây, việc nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng đã được nhiều tác giả đề cập đến. Nhìn chung những nghiên cứu này đều có chung hướng xây dựng cơ sở có tính khoa học và lý luận phục vụ cho công tác kinh doanh rừng hiệu quả đáp ứng mục tiêu ngày càng đa dạng. Trên thế giới 1.

Cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng Trên thế giới có rất nhiều tác giả đã nghiên cứu về cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng tiêu biểu là Baur. Hai tác giả này đã tập trung vào các vấn đề sinh thái nói chung và các cơ sở sinh thái kinh doanh rừng mưa nhiệt đới nói riêng. Qua đó làm sáng tỏ khái niệm hệ sinh thái rừng, đây cũng là cơ sở để nghiên cứu cấu trúc rừng đứng trên quan điểm sinh thái học. Cấu trúc tổ thành Theo Richard P.W (1952), trong rừng mưa nhiệt đới, trên mỗi hecta luôn có hơn 40 loài cây gỗ, có trường hợp còn trên 100 loài.

Nhiều loài cây gỗ lớn sinh trưởng hỗn giao với nhau theo tỷ lệ khá đồng đều, nhưng cũng có khi một hai loài chiếm ưu thế. Trên thế giới có rất nhiều tác giả đã nghiên cứu về cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng tiêu biểu là Baru. Hai tác giả này đã tập trung vào cái vấn đề sinh thái nói chung và các cơ sở sinh thái kinh doanh rừng mưa nhiệt đới nói riêng. Qua đó làm sáng tỏ khái niệm hệ sinh thái rừng, đây cũng là cơ sở để nghiên cứu cấu trúc rừng đứng trên quan điểm sinh thái học.

Hình thái của cấu trúc rừng Richard P. W (1952) đã phân biệt tổ thành thực vật của rừng mưa thành 2 loại là rừng mưa hỗn hợp có tổ thành loài cây rất phức tạp và rừng mưa đơn ưu có tổ thành loài cây đơn giản. Trong những lập địa đặc biệt thì rừng mưa đơn ưu chỉ bao gồm 1 vài loài cây. Nghiên cứu về định lượng cấu trúc rừng a.

Về cấu trúc tầng thứ 3 Nghiên cứu cấu trúc rừng tự nhiên có nhiều ý kiến khác nhau, có tác giả cho rằng, ở kiểu rừng này chỉ có 1 tầng cây gỗ mà thôi. Ngược lại, nhiều tác giả cho rằng rừng lá rộng thường xanh có từ 3-5 tầng cây gỗ. Tuy nhiên, hầu hết các tác giả khi nghiên cứu tầng thứ rừng tự nhiên đều nhắc tới sự phân tầng nhưng mới chỉ dừng lại ở nhận xét hoặc đưa ra những kết luận còn mang tính định tính. Về quy luật phân bố số cây theo cỡ đường kính (N/D1.3) Quy luật phân bố số cây theo cỡ kính (N/D1.3) là một trong các chỉ tiêu quan trọng nhất của cấu trúc rừng và đã được nghiên cứu khá đầy đủ từ cuối thế kỷ trước.

Có rất nhiều tác giả nghiên cứu về lĩnh vực này tiêu biểu như: Balley (1973) sử dụng hàm Weibull, Schiffel biểu thị đường cong cộng dồn phần trăm số cây bằng đa thức bậc ba. Drachenko, Svalov sử dụng phân bố số cây theo đường kính lâm phần Thông ôn đới. Đặc biệt, để tăng tính mềm dẻo một số tác giả thường sử dụng các họ hàm khác nhau, Loetch (1973) (theo Phạm Ngọc Giao, 1995) [8] dùng họ hàm Bêta, Roemich, K (1995) nghiên cứu khả năng dùng hàm Gamma mô phỏng sự biến đổi của phân bố đường kính Lembeke, Knapp và Ditbma (theo Phạm Ngọc Giao, 1995) [8], sử dụng phân bố Gamma với tham số thông qua các phương trình biểu thị mối tương quan giữa tuổi và chiều cao tầng trội như sau: 1 1 b = a0 + a1* + a2* (1.3) Dùng hàm này hoặc hàm khác để xây dựng dãy phân bố thực nghiệm N/D1.3 phụ thuộc vào kinh nghiệm từng tác giả và bản chất quy luật điều tra đo đạc. Một dãy phân bố thực nghiệm có thể chỉ phù hợp cho một dạng hàm số, cũng có thể phù hợp cho nhiều hàm số ở các mức xác suất khác nhau.

Một số tác giả còn dùng một số hàm khác để biểu thị các phân bố kinh nghiệm của số cây theo đường kính (N/D) như: hàm Meyer, hàm Poisson, hàm Charlier, hàm Logarit chuẩn, họ đường cong Pearson, hàm Weibull. Nghiên 4 cứu định lượng cấu trúc N/D, phân bố N/H các tác giả có xu hướng dựa vào dãy số lý thuyết để mô tả phân bố N/D, phân bố N/H và ứng dụng của các dãy tần số đó. Đồng thời, bằng phương pháp giải tích, các tác giả đã lựa chọn được nhiều hàm toán học để mô phỏng phù hợp với quy luật cấu trúc. Những kết quả nghiên cứu định lượng trên là những cơ sở quan trọng cho việc vận dụng vào nghiên cứu đối tượng Tầng cây cao rừng tự nhiên.

Về quy luật phân bố số cây theo chiều cao (N/Hvn) Phần lớn các tác giả khi nghiên cứu cấu trúc lâm phần theo chiều thẳng đứng đã dựa vào phân bố số cây theo chiều cao. Phương pháp được áp dụng để nghiên cứu cấu trúc đứng rừng tự nhiên là vẽ các phẫu đồ đứng với các kích thước khác nhau tùy theo mục đích nghiên cứu. Các phẫu đồ mang lại hình ảnh khái quát về cấu trúc tầng tán, phân bố số cây theo chiều thẳng đứng. Từ đó rút ra các nhận xét và đề xuất ứng dụng thực tế.

Với phương pháp này được nhiều nhà nghiên cứu ứng dụng như : Richards P. Về quy luật tương quan giữa chiều cao và đường kính thân cây (D1.3/Hvn) Nghiên cứu tương quan Hvn/D1.3 là một trong những quy luật cơ bản và quan trọng trong hệ thống quy luật kết cấu lâm phần. Từ kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả cho thấy, cùng với sự tăng lên của tuổi cây rừng thì chiều cao của cây cũng không ngừng tăng, đó là kết quả quá trình tự nhiên của sự sinh trưởng. Trong một cỡ đường kính xác định, ở các cấp tuổi khác nhau sẽ có các cây thuộc cấp sinh trưởng khác nhau.

Cấp sinh trưởng càng giảm khi tuổi lâm phần tăng lên dẫn đến tỷ lệ H/D tăng theo tuổi. Từ đó, đường cong quan hệ H/D có thể bị thay đổi hình dạng và luôn dịch chuyển về phía trên khi tuổi lâm phần tăng lên.B (1955) đã khẳng định: “Đường cong chiều cao thay đổi và luôn dịch chuyển lên phía trên khi tuổi tăng lên”.V (1972) đã phát hiện hiện tượng này khi ông xác lập đường cong chiều cao các cấp tuổi khác nhau. Prodan M (1965) lại phát hiện độ dốc đường cong chiều cao có chiều hướng giảm dần khi tuổi tăng lên và Prodan M (1944) khi nghiên cứu kiểu rừng “Plenter wal” đã kết luận đường cong chiều cao không bị thay đổi do vị trí của các cây ở một cỡ 5 đường kính nhất định là như nhau.O đã mô phỏng quan hệ chiều cao với đường kính và tuổi theo dạng phương trình: 1 1 1 Logh = d + b1* +b2* + b3* (1.5) 𝑑 𝐴 𝑑∗𝐴 Krauter G (1958) và Tiourin A.V (1931) (theo Phạm Ngọc Giao, 1995) nghiên cứu tương quan giữa chiều cao với đường kính ngang ngực dựa trên cơ sở cấp đất và cấp tuổi. Kết quả nghiên cứu cho thấy, khi dãy phân hóa thành các cấp chiều cao thì mối quan hệ này không cần xét đến cấp đất hay cấp tuổi và cũng không cần xét đến tác động của hoàn cảnh, tuổi đến sinh trưởng của cây rừng và lâm phần, vì thế những nhân tố này đã được phản ánh trong kích thước của cây, nghĩa là trong quan hệ H/D đã bao hàm tác động của hoàn cảnh và tuổi.

Thực tiễn điều tra rừng cho thấy, có thể dựa vào quan hệ H/D để xác định chiều cao tương ứng cho từng cỡ kính mà không cần thiết đo độ cao toàn bộ số cây. Có nhiều tác giả dùng các phương trình toán học khác nhau để biểu thị quan hệ như: Naslund M (1929); Asnann F (1936); Hohenall W (1936); Michailov F (1934, 1952); Prodan M (1944); Krenn K (1946); Meyer H. đã đề nghị các dạng phương trình: h = a +a1*d +a2*d² (1.7) h = a*db; logh = a + b*logd (1.13) Để mô phỏng tương quan giữa chiều cao với đường kính có thể sử dụng nhiều dạng phương trình khác nhau. Vấn đề lựa chọn phương trình thích hợp nhất cho đối tượng nào thì chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Nhưng nhìn chung để biểu thị đường cong chiều cao thì phương trình parabol và phương trình logarit được sử dụng nhiều nhất. Nghiên cứu về tái sinh rừng Tái sinh rừng theo nghĩa rộng là sự tái sinh của một hệ sinh thái, theo nghĩa hẹp là quá trình phục hồi lại thành phần cơ bản của rừng, chủ yếu là tầng cây gỗ. Trên thế giới, tái sinh rừng đã được nghiên cứu từ hàng năm trước đây, nhưng đối với rừng mưa nhiệt đới thì vấn đề này mới chỉ được tiến hành trong những năm 1930 trở lại đây. Đáng chú ý là công trình nghiên cứu của P.

W Richard, tổng kết các kết quả nghiên cứu về tái sinh cho thấy: Cây tái sinh có dạng phân bố cụm, một số có dạng phân bố poisson. Nhờ nhờ nghiên cứu về tái sinh mà một số nhà lâm học đã xây dựng thành công nhiều phương thức tác động vào tái sinh, đặc biệt là Baur (1962) đã tổng kết các bước xử lý và hiệu quả của từng phương thức đối với tái sinh rừng trong “ cơ sở sinh thái học và kinh doanh rừng mưa nhiệt đới. Nghiên cứu về phân loại trạng thái rừng. Mục đích chủ yếu của phân loại trạng thái rừng là nhằm xác định các đối tượng Rừng với những đặc trưng cấu trúc cụ thể, từ đó lựa chọn, đề xuất các biện pháp lâm sinh sinh thích hợp để điều khiển, dẫn dắt rừng đạt trạng thái chuẩn.

Hiện nay phân chia rừng tại Việt Nam áp dụng thông tư 33/2018/TT- BNNPTNT. Hệ thống phân được rừng tự nhiên theo trữ lượng thành 5 loại : 1. Loại I: Rừng giàu: trữ lượng cây đứng lớn hơn 200m3/ha. Loại II: Rừng trung bình: trữ lượng cây đứng từ lớn hơn 100 đến 200m3/ha.

Loại III: Rừng nghèo: trữ lượng cây đứng từ lớn hơn 50 đến 100m3/ha. Loại IV: Rừng nghèo kiệt: trữ lượng cây đứng từ 10 đến 50m3/ha. Loại V : Rừng chưa có trữ lượng: trữ lượng cây đứng dưới 10m3/ha. Tiếp theo là Thái Văn Trừng (1978) đứng trên quan điểm sinh thái đã chia rừng Việt Nam thành 14 kiểu thảm thực vật.

Đây là công trình tổng quát phong phú của rừng nhiệt đới, Thái Văn Trừng đã đưa ra kết luận: không thể dùng quần 7 hợp thực vật là đơn vị cho phân loại cơ bản như các tác giả kinh điển đã sử dụng ở vùng ôn đới. Ông đề xuất dùng kiểu thảm thực vật làm đơn vị phân loại cơ bản và lấy hình thái, cấu trúc quần thể làm tiêu chuẩn phân loại.