Luận văn thạc sĩ vnu ulis lexpression du temps dans le roman sans famille dhector malot et sa traduction en vietnamien

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis lexpression du temps dans le roman sans famille dhector malot et sa traduction en, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: M. Đinh Hồng Vân
• Trường học: Université Nationale De Hanoi École Supérieure De Langues Et D‟études Internationales
• Chuyên ngành: Linguistique
• Đề tài: Cách Diễn Đạt Thời Gian Trong Tiểu Thuyết Không Gia Đình Của Hector Malot Và Cách Dịch Các Phương Tiện Biểu Đạt Đó Sang Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Mémoire de fin d’études post-universitaires
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CADRE THÉORIQUE
• 1.1. Quelques notions de la traduction
• 1.2. Les trois niveaux de la traduction
• 1.3. Une bonne traduction
• 1.4. Fidélité et liberté
• 1.5. Temps et expressions de temps
• 1.5.1. Qu’est-ce que le temps?
• 1.5.2. Qu’est-ce que l’expression du temps?
• 1.5.3. Sous-classes de mot d’expression de temps en français
• 1.5.3.1. Noms ou groupes de nom
• 1.5.3.1.1. Le moment de l’action
• 1.5.3.1.2. L’époque
• 1.5.3.1.3. Les noms de temps
• 1.5.3.2. La durée
• 2. CHƯƠNG 2: Comment les adverbes de temps et les locutions adverbiales temporelles sont-ils traduits dans les deux versions vietnamiennes
• 2.1. Présentation du corpus
• 2.2. Analyse du corpus
• 2.3. L’ordre des faits
• 2.4. Explication des différences relevées du corpus de deux traductions
• 2.5. Niveau de discours
• 3. CHƯƠNG 3: Propositions pédagogiques
• 3.1. Difficultés dans l’utilisation des formes de temps verbales
• 3.2. Au niveau sémantique
• 3.3. La corrélation de temps
• 3.4. Le thème et le propos

Tóm tắt

I. Tổng quan về cách diễn đạt thời gian trong Sans Famille

Tiểu thuyết 'Sans Famille' của Hector Malot là một tác phẩm nổi tiếng trong văn học Pháp, kể về cuộc đời của một cậu bé mồ côi tên Rémi. Trong tác phẩm này, cách diễn đạt thời gian đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cốt truyện và phát triển nhân vật. Diễn đạt thời gian không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về bối cảnh mà còn tạo ra cảm xúc và sự kết nối với nhân vật. Bài viết này sẽ phân tích các phương tiện biểu đạt thời gian trong tiểu thuyết và cách mà bản dịch tiếng Việt đã thể hiện chúng.

1.1. Tầm quan trọng của thời gian trong tiểu thuyết

Thời gian trong 'Sans Famille' không chỉ là một yếu tố cấu thành mà còn là một phương tiện để thể hiện sự phát triển của nhân vật. Các cấu trúc thời gian như quá khứ, hiện tại và tương lai được sử dụng để tạo ra những mốc quan trọng trong cuộc đời của Rémi. Điều này giúp người đọc cảm nhận được sự thay đổi và trưởng thành của nhân vật qua từng giai đoạn.

1.2. Các phương tiện diễn đạt thời gian trong tác phẩm

Tác phẩm sử dụng nhiều phương tiện để diễn đạt thời gian, bao gồm adverbes và locutions adverbiales. Những từ như 'ngày', 'đêm', 'trong quá khứ', và 'tương lai' không chỉ đơn thuần là từ ngữ mà còn mang ý nghĩa sâu sắc, phản ánh tâm trạng và cảm xúc của nhân vật. Việc phân tích các phương tiện này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách mà Hector Malot xây dựng câu chuyện.

II. Vấn đề trong việc dịch các phương tiện diễn đạt thời gian sang tiếng Việt

Việc dịch các phương tiện diễn đạt thời gian từ tiếng Pháp sang tiếng Việt trong 'Sans Famille' gặp nhiều thách thức. Ngôn ngữ Việt Nam và tiếng Pháp có những khác biệt lớn về cách diễn đạt thời gian. Điều này dẫn đến việc các bản dịch có thể không truyền tải được đầy đủ ý nghĩa và sắc thái của nguyên tác. Bài viết sẽ phân tích những khó khăn trong việc dịch và cách mà các dịch giả đã giải quyết vấn đề này.

2.1. Khó khăn trong việc dịch adverbes thời gian

Các adverbes thời gian trong tiếng Pháp thường có nhiều nghĩa và sắc thái khác nhau. Khi dịch sang tiếng Việt, các dịch giả phải lựa chọn từ ngữ phù hợp để truyền tải đúng ý nghĩa. Ví dụ, từ 'bây giờ' có thể được dịch thành 'hiện tại' hoặc 'ngay bây giờ' tùy thuộc vào ngữ cảnh. Việc này đòi hỏi sự nhạy bén và hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ.

2.2. Sự khác biệt trong cấu trúc ngữ pháp

Cấu trúc ngữ pháp của tiếng Pháp và tiếng Việt có sự khác biệt rõ rệt. Trong khi tiếng Pháp có thể sử dụng nhiều thì khác nhau để diễn đạt thời gian, tiếng Việt lại thường sử dụng các từ chỉ thời gian đơn giản hơn. Điều này có thể dẫn đến việc mất đi một số sắc thái trong bản dịch. Phân tích các ví dụ cụ thể sẽ giúp làm rõ vấn đề này.

III. Phương pháp phân tích cách diễn đạt thời gian trong Sans Famille

Để phân tích cách diễn đạt thời gian trong 'Sans Famille', một phương pháp tiếp cận toàn diện sẽ được áp dụng. Phương pháp này bao gồm việc so sánh các bản dịch khác nhau và phân tích cách mà các phương tiện diễn đạt thời gian được sử dụng trong từng bản. Điều này sẽ giúp làm rõ sự khác biệt và những lựa chọn ngôn ngữ của các dịch giả.

3.1. So sánh giữa các bản dịch

Việc so sánh giữa các bản dịch của Hà Mai Anh và Huỳnh Lý sẽ giúp làm nổi bật những khác biệt trong cách diễn đạt thời gian. Mỗi dịch giả có phong cách riêng và cách hiểu khác nhau về nguyên tác, điều này ảnh hưởng đến cách họ dịch các phương tiện thời gian. Phân tích này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự đa dạng trong dịch thuật.

3.2. Phân tích ngữ cảnh sử dụng

Ngữ cảnh sử dụng các phương tiện diễn đạt thời gian trong tác phẩm là rất quan trọng. Việc phân tích ngữ cảnh sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách mà thời gian được thể hiện và cảm nhận trong từng tình huống. Điều này không chỉ giúp làm rõ ý nghĩa mà còn tạo ra sự kết nối giữa nhân vật và người đọc.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu về thời gian trong Sans Famille

Nghiên cứu về cách diễn đạt thời gian trong 'Sans Famille' không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ. Những hiểu biết từ nghiên cứu này có thể giúp giáo viên và học sinh hiểu rõ hơn về cách sử dụng thời gian trong văn học và giao tiếp hàng ngày.

4.1. Giáo dục ngôn ngữ qua văn học

Việc sử dụng văn học như một công cụ giảng dạy ngôn ngữ có thể giúp học sinh tiếp cận với các khái niệm ngữ pháp một cách tự nhiên và sinh động. Phân tích cách diễn đạt thời gian trong 'Sans Famille' có thể giúp học sinh nhận thức rõ hơn về cách sử dụng thời gian trong tiếng Việt và tiếng Pháp.

4.2. Tăng cường khả năng dịch thuật

Nghiên cứu này cũng có thể giúp các dịch giả tương lai cải thiện kỹ năng dịch thuật của mình. Bằng cách hiểu rõ hơn về cách diễn đạt thời gian trong các ngôn ngữ khác nhau, họ có thể truyền tải ý nghĩa một cách chính xác và hiệu quả hơn.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về thời gian trong văn học

Nghiên cứu về cách diễn đạt thời gian trong 'Sans Famille' mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực văn học và dịch thuật. Việc hiểu rõ hơn về cách mà thời gian được thể hiện trong văn học không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật mà còn làm phong phú thêm kiến thức về ngôn ngữ và văn hóa.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra nhiều tác phẩm khác trong văn học Pháp và Việt Nam để so sánh cách diễn đạt thời gian. Điều này sẽ giúp làm rõ hơn về sự khác biệt và tương đồng trong cách mà các nền văn hóa khác nhau thể hiện thời gian.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu liên ngành

Nghiên cứu về cách diễn đạt thời gian không chỉ nằm trong lĩnh vực ngôn ngữ học mà còn liên quan đến văn hóa, tâm lý học và xã hội học. Việc kết hợp các lĩnh vực này sẽ giúp tạo ra cái nhìn toàn diện hơn về cách mà con người hiểu và trải nghiệm thời gian.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI ÉCOLE SUPÉRIEURE DE LANGUES ET D‟ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT DES ÉTUDES POST-UNIVERSITAIRES NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH L’EXPRESSION DU TEMPS DANS LE ROMAN SANS FAMILLE D’HECTOR MALOT ET SA TRADUCTION EN VIETNAMIEN CÁCH DIỄN ĐẠT THỜI GIAN TRONG TIỂU THUYẾT KHÔNG GIA ĐÌNH CỦA HECTOR MALOT VÀ CÁCH DỊCH CÁC PHƯƠNG TIỆN BIỂU ĐẠT ĐÓ SANG TIẾNG VIỆT (Mémoire de fin d‟études post-universitaires) Option : LINGUISTIQUE Code : 602 202 03 HANOI - 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITÉ NATIONALE DE HANOI ÉCOLE SUPÉRIEURE DE LANGUES ET D‟ÉTUDES INTERNATIONALES DÉPARTEMENT DES ÉTUDES POST-UNIVERSITAIRES NGUYỄN THỊ HỒNG HẠNH L’EXPRESSION DU TEMPS DANS LE ROMAN SANS FAMILLE D’HECTOR MALOT ET SA TRADUCTION EN VIETNAMIEN CÁCH DIỄN ĐẠT THỜI GIAN TRONG TIỂU THUYẾT KHÔNG GIA ĐÌNH CỦA HECTOR MALOT VÀ CÁCH DỊCH CÁC PHƯƠNG TIỆN BIỂU ĐẠT ĐÓ SANG TIẾNG VIỆT (Mémoire de fin d‟études post-universitaires) Option : LINGUISTIQUE Code : 602 202 03 Directeur de recherche : M. Đinh Hồng Vân HANOI - 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Je tiens à exprimer mes reconnaissances à Monsieur Dinh Hong Van, mon directeur de recherche pour sa suggestion du sujet de recherche ainsi que ses renseignements sur les procédés de le réaliser, et sur la documentation nécessaire dans le processus de cette recherche. Je remercie également les professeurs du Département de Langues et de culture françaises qui m‟ont aidée à améliorer mon français en nous fournissant les connaissances de langue par leurs cours durant deux années d‟études post- universitaires. Mes remerciements sont également à mes amis de promotion du français post-universitaire et à ma famille.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLES DES MATIÈRE INTRODUCTION 1. Objectifs de la recherche. Questions de recherche et hypotheses. Méthodologie de recherché.

Structure du mémoire. 3 CHAPITRE I: CADRE THÉORIQUE. Quelques notions de la traduction. Qu‟est-ce que la traduction?.

Les trois niveaux de la traduction. Une bonne traduction. Fidélité et liberté. Temps et expressions de temps.

Qu‟est-ce que le temps?. Qu‟est-ce que l‟expression du temps?. Sous-classes de mot d‟expression de temps en français. Noms ou groupes de nom .1 Le moment de l‟action.

La fréquence ou l‟habitude. Prépositions et locutions prépositives. Corrélation des temps. Adverbes et locutions adverbiales de temps.

Rapport de simultanéité. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Rapport de postériorité:. Autres moyens d‟expression de temps:.

Emploi des adverbes et locutions adverbiales de temps.Sous-classes des adverbes de temps. Adverbes de date. Une époque ou un moment. Rôle des adverbes de temps.

Rôle dans la cohésion du texte. Fonction des adverbes de temps. Position des adverbes. Identification syntaxique des adverbes de temps.

41 CHAPITRE 2: Comment les adverbes de temps et les locutions adverbiales temporelles sont-ils traduits dans les deux versions vietnamiennes. Présentation du corpus .Analyse du corpus. L‟ordre des faits. Explication des différences relevées du corpus de deux traductions.

77 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] de discours. 79 CHAPITRE 3: Propositions pédagogiques. Difficultés dans l‟utilisation des formes de temps verbales. Au niveau sémantique.

La corrélation de temps .Le thème et le propos. 97 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Problématique Le roman Sans famille d‟Hector Malot, un écrivain français, est un des plus lus dans le monde entier. C‟est le récit d‟un garçon nommé Rémi, sans parents, nourri par la nourrice Barberin puis élevé par le vieux Vitallis, un montreur des bêtes, un ancien chanteur très célèbre.

Ce garçon a grandi dans la difficulté, a travaillé péniblement pour vivre mais il garde toujours les qualités humaines, telles que la loyauté, le courage, le respect de soi-même, la compassion pour les autres personnes, l‟amour pour le travail. Enfin, il a trouvé sa famille et vit une vie heureuse. Ce roman a passionné non seulement des enfants mais aussi des adultes de par le monde. Cependant, en lisant les deux versions vietnamiennes, l‟une traduite par le traducteur Ha Mai Anh, l‟autre par Huynh Ly, nous n‟avons pas eu la même impression.

Par conséquent, nous avons choisi d‟approfondir nos études pour voir la différence entre ces deux versions. Par manque aussi bien de connaissances linguistiques que de celles de la littérature, nous avons l‟intention d‟étudier seulement les expressions temporelles par les adverbes et les locutions adverbiales de temps à travers les deux versions en vietnamien. Etant donné que les adverbes de temps français sont très variés non seulement du point de vue de la forme mais aussi du sens, en fonction de leurs places et leurs rôles dans la phrase, ils peuvent avoir plusieurs significations. Alors, en analysant et comparant les moyens de réexpression temporelles des adverbes de temps français dans les deux versions vietnamiennes, nous pourrons savoir comment la langue vietnamienne, appartenant à une typologie linguistique tout à fait différente de celle du français, restitue toutes les nuances de sens des temps adverbiaux du français.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Objectifs de la recherche Cette recherche vise à présenter, premièrement, les façons d‟exprimer le temps en français dans l‟œuvre Sans famille, puis, deuxièmement, à chercher à comprendre si la langue vietnamienne peut reproduire les mêmes nuances de sens des adverbes et locutions adverbiales de temps que celles dans l‟original. Enfin, le but principal de cette recherche est pour révéler les différences s‟il y en a dans les deux versions en vietnamien concernant les traductions des adverbes et locutions adverbiales de temps. Questions de recherche et hypothèses Dans le cadre de cette recherche, nous essayons de trouver les réponses aux questions suivantes: 1- Comment le temps est-il représenté dans Sans famille ? 2- Les nuances sémantiques des moyens d'expression du temps ont-elles été restituées dans les deux versions en vietnamien ? 3- Y a-t-il des différences entre les deux versions en vietnamien dans l'emploi des moyens d'expression du temps pour traduire les significations temporelles de l'original ? Ces questions nous permettent de formuler les hypothè ses suivantes: - Le Vietnamien est la langue riche et expressive.

Donc, il est susceptible de transmetre les nuances sémantiques des temps adverbiaux. -Le degré de maîtrise de la langue vietnam et des connaissances imparfaites du francais des traducteurs peuvent être la cause de la différence entre deux versions en vietnamien. Méthodologie de recherche Dans le cadre de cette recherche, nous utiliserons la méthode descriptive car elle nous permet de présenter les circonstances de temporalité, de décrire l‟utilisation des expressions temporelles, ainsi, cette méthode nous fournit une 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] image précise du phénomène de temps dans des situations particulières présentées dans le roman Sans famille de l‟écrivain français Hector Malot. Notre étude se réalise sur un corpus constitué des traductions des adverbes et des locutions adverbiales de temps du roman Sans famille dont les versions ont été faites par Ha Mai Anh (1905-1975) et Huynh Ly (1914-1993).

Structure du mémoire Ce mémoire se compose de trois chapitres. Le premier chapitre aborde les problèmes théoriques tels que quelques notions de la traduction, ce qu‟est une bonne traduction et les temps et expressions de temps. Le deuxième chapitre constitue la partie principale du mémoire, lequel concentre sur l‟analyse du corpus pour trouver les réponses aux questions proposées. Le troisième chapitre porte sur les propositions pédagogiques.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPITRE I: CADRE THÉORIQUE I. Quelques notions de la traduction. Qu’est-ce que la traduction? La langue sert d‟un moyen de communication de l‟homme dans le monde entier. Il y a autant de cultures que de langues.

Pour qu‟une culture soit diffusée d‟un pays à l‟autre, en particulier par la littérature, on a besoin de la traduction qui a pour fonction de rendre compréhensible en langue maternelle des lecteurs les textes initialement écrits en langue étrangère. En général, l‟acte de traduction implique tout d‟abord la compréhension d‟un texte, puis, dans le deuxième stade, la réexpression de ce texte dans la langue d‟arrivée. Cependant, la compréhension d‟un texte n‟est pas simple, car pour bien comprendre un texte, il faut que le traducteur ou l‟interprète, en plus de leurs connaissances linguistiques solides, se munisse des connaissances extralinguistiques. La qualité de la réexpression dépend pour la plus grande partie du degré de connaissances de la langue de départ, car si le traducteur a compris exactement ce qui est dit dans l‟original, au moins, l‟exactitude du contenu d‟un texte est assuré dans la traduction.

Après, le fait qu'une traduction est qualifiée meilleure lors qu‟une autre jugée moins préférée dépend de plusieurs facteurs y compris par exemple une bonne maîtrise de la langue d‟arrivée par le traducteur lui-même. Les trois niveaux de la traduction. Un texte peut être divisé en éléments plus petits: mots, phrases ou paragraphes. Il existe donc trois niveaux de traduction.

Le premier niveau concerne le mot, c‟est-à-dire le sémantisme lexical. Pour ce niveau, d‟abord le traducteur doit saisir le sens exact parmi les sens voisins du mot trouvé facilement dans des dictionnaires. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Concernant la phrase, il s‟agit d‟une bonne maîtrise de la langue de départ pour d‟abord éviter les correspondances possibles, puis la situer dans un contexte bien déterminé. Si au premier niveau, le sémantisme lexical est à peu près semblable, la phrase constituée de la saisie du sens des mot sera certainement floue qui rend difficile à comprendre la phrase du texte.

Et bien sûr, au troisième niveau, le niveau du texte dont l‟idée globale n‟est pas la somme des sens des mots, avec des correspondances, des phrases floues, le traducteur ne pourra pas donner une traduction fidèle à l‟origine. Pour pouvoir comprendre ce qu‟est le sens, il vaut mieux que nous introduisions ici les paroles de Jean-Paul Sartre, le philosophe et écrivain français. Il a écrit: (Ainsi) dès le départ, le sens n‟est plus contenu dans les mots puisque c‟est lui, au contraire, qui permet de comprendre la signification de chacun d‟eux; et l‟objet littéraire quoiqu‟il se réalise à travers le langage, n‟est jamais donné dans le langage; (.) aussi les cent mille mots aglinés dans un livre peuvent être lus un à un sans que le sens de l‟oeuvre en jaillisse: le sens n‟est pas la somme des mots, il en est la totalité organique”. (1985) : Qu‟est- ce que la littérature?, Gallimard, pp.

Cité par Marianne Lederer, (1994), dans La traduction aujourd‟hui, le modèle interpretatif). De ces phrase de Jean- Paul Sartre peuvent découler deux idées importantes qui déterminent le sens du texte traduit. Premièrement, le sens n‟est pas exprimé du mot, inversement, il aide à mieux comprendre ses valeurs. Deuxièmement, en face d‟un mot polysémique, la perception du traducteur joue un rôle décisif dans le transfert du sens conforme à l‟original, car sous quel angle de perception, le traducteur va choisir la valeur qui coïncidera avec l‟idée globale du texte, avec ce que l‟auteur du texte veut dire.

5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Une bonne traduction D‟abord, comme Marianne Lederer a affirmé dans “La traduction aujourd‟hui, le modèle interprétatif” qu‟une bonne traduction est une traduction équivalente: “La traduction pour être réussie, doit viser à établir une équivalence globale entre le texte original et le texte traduit” (Marianne Lederer. (1994) :La traduction aujourd‟hui. Le modèle interprétatif, p.

51) Nous allons présenter ci-dessous les critères d‟équivalence de la traduction proposée par Werner Koller dans son Introduction à la science de la traduction (cité par Marianne Lederer, (1994), dans La traduction aujourd‟hui, le modèle interprétatif). Koller, une traduction jugée équivalente quand elle satisfait les critères suivants: - Une traduction doit transmettre l‟information donnée par l‟original sur la réalité extra-linguistique. - Elle doit respecter le style: extension géographique des expressions - Elle doit être conforme au genre du texte traduit. - Elle doit être adaptée aux connaissances du lecteur pour être compris.

- Enfin, la forme de la traduction doit produire le même effet esthétique que l‟original.