Chương 1, tác giả luận văn đã phân tích khá đầy đủ các loại bối cảnh sử dụng tục ngữ được thống kê trong nhiều tác phẩm văn học đương đại (văn xuôi) của Việt Nam và đưa ra những bình diện mới của tục ngữ trong Chương 2. Đặc biệt, trong Chương 3, tác giả luận văn này còn tiến tới việc xác định đặc trưng thể loại tục ngữ từ góc nhìn bối cảnh, một cách xác định thể loại dựa trên quan điểm xem folklore là một quá trình, diễn xướng và ngữ cảnh sử dụng. Cách xác định thể loại tục ngữ và các vấn đề liên quan từ góc nhìn này khá mới mẻ so với cách nhìn truyền thống vì bao hàm cả cái nhìn của lí luận phê bình dân gian, cái nhìn ít được coi trọng trước đây. Có thể nói, luận văn lấy đối tượng nghiên cứu là các bối cảnh trong tác phẩm văn học giai đoạn 1930 - 1945 cho đến 13 gần đây nên đã góp phần phản ánh lại các bối cảnh sử dụng tục ngữ trong quá khứ (hiện còn hoặc không còn tồn tại trong thực tiễn hiện nay).
Đó là ưu điểm của luận văn nhưng vì thế mà tính chất thực tế của bối cảnh có thể có một độ chênh nhất định. Ở đây, bối cảnh của tục ngữ trong tác phẩm được tái miêu tả qua quá trình hư cấu, tưởng tượng và hoạt động sáng tạo của nhà văn nên ít nhiều đã bị khúc xạ so với thực tế. Luận án tiến sĩ Nghiên cứu truyện dân gian Khmer ĐBSCL dưới góc nhìn bối cảnh của Huỳnh Vũ Lam bảo vệ thành công năm 2015 là một công trình nghiên cứu vừa mang tính lí luận vừa mang tính ứng dụng về lí thuyết bối cảnh. Lấy thể loại truyện dân gian làm đối tượng nghiên cứu, tác giả luận án đã có những đóng góp quan trọng về việc xây dựng các công cụ lí luận cụ thể nhằm khảo sát truyện dân gian Khmer trên cơ sở phân tích và diễn giải các sự kiện diễn xướng truyện dân gian.
Kết quả vận dụng các công cụ lí luận đã chứng minh có sự tồn tại những chiều kích mới của truyện dân gian Khmer cũng như những khả năng mới của hướng tiếp cận bối cảnh trong việc vận dụng lí luận của nó nhằm khảo sát các hiện tượng folklore cụ thể ở các nền văn hóa. Dù vậy, tác giả cũng nhận thấy những khó khăn nhất định trong vận dụng lí thuyết bối cảnh: “Với mục tiêu nghiên cứu lí thuyết và ứng dụng bước đầu trong truyện dân gian Khmer ĐBSCL, những phương pháp tiếp cận và kiến giải theo một số tiêu chí của việc diễn xướng mà mục tiêu khoa học của luận án đã đề xuất chỉ phù hợp tương đối trong phạm vi công trình này và loại truyện dân gian trong dạng nghiên cứu trường hợp. Tính chất khách quan và yêu cầu mẫu khảo sát phải đủ lớn và chuẩn hóa để có thể đi đến kết luận theo cách nghiên cứu truyền thống là điều không thể thực hiện được trong hướng tiếp cận bối cảnh” (Huỳnh Vũ Lam, 2015). Luận án này sau đó đã được hoàn chỉnh và in thành sách vào năm 2019 do Nhà xuất bản Hội nhà văn phát hành.
Công trình này có nhiều đóng góp trong giới thiệu và vận dụng hướng tiếp cận bối cảnh mà một trong những điểm son của nó là trình diễn các kĩ thuật kiến giải truyện dân gian Khmer trong 3 loại bối cảnh tiêu biểu (kích thích ngẫu nhiên, thương thảo giữa các thành viên, lễ hội). Năm 2018, lí luận của hướng tiếp cận bối cảnh tiếp tục được vận dụng để tiếp cận thể loại truyện cổ dân gian có yếu tố Phật giáo qua luận án tiến sĩ Truyện cổ dân gian có yếu tố Phật giáo của Việt Nam và Myanmar nghiên cứu theo hướng tiếp cận bối cảnh của Nguyễn Hữu Nghĩa. Mặc dù thể hiện thái độ khiêm nhường, nhưng khẳng định của tác giả luận án cho thấy những đóng góp đáng kể của công trình này cho ngành nghiên cứu folklore học ở Việt Nam: 14 Dù không đặt ra mục tiêu nghiên cứu lí thuyết, qua các phương pháp tiến hành thu thập, xử lí tư liệu và trình bày kết quả khảo sát, luận án có thể mang lại những đóng góp khiêm nhường về những vấn đề mang tính phương pháp luận của hướng nghiên cứu bối cảnh. Các vấn đề liên quan đến việc hoạch định phạm vi tiếp cận tư liệu, nhóm người cung cấp thông tin, kỹ thuật điều tra xã hội và dân tộc học, vấn đề các cấp độ của bối cảnh, việc định nghĩa khái niệm, thao tác phân loại và phân tích đặc điểm, giá trị của đối tượng nghiên cứu.
dưới một góc độ khá mới mẻ và khác biệt so với hướng nghiên cứu truyền thống sẽ được thể hiện khá toàn diện trong các nội dung của luận án (Nguyễn Hữu Nghĩa, 2018). Phát triển từ luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ Nghiên cứu folklore trong bối cảnh, Lý thuyết và ứng dụng (trên cứ liệu tục ngữ trong văn học Việt Nam) bảo vệ thành công 2020 của Lê Thị Thanh Vy là một mốc son nổi bật mới nhất trong nghiên cứu và ứng dụng hướng tiếp cận bối cảnh ở Việt Nam. Công trình này đã khẳng định một bước tiến tiếp theo của việc tiếp nhận và ứng dụng hướng tiếp cận bối cảnh vào nghiên cứu tục ngữ ở Việt Nam. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu của luận án đã mở ra một chân trời lí luận được tiếp cận hết sức kinh điển: diễn trình lại sự ra đời và phát triển của hướng tiếp cận bối cảnh Hoa Kỳ, xác định vai trò, vị trí của nó trong folklore học Hoa Kỳ và phân tích chi tiết toàn bộ sự đóng góp của hướng tiếp cận bối cảnh trong nghiên cứu folklore.
Tác giả Lê Thị Thanh Vy đã dành hẳn 2 chương trong công trình của mình để thực hiện mục tiêu đó. Có thể nói, đây là công trình nghiên cứu công phu, bài bản về tục ngữ nhưng lại có chức năng diễn giải một cách đầy đủ nhất về sự phát triển và các vấn đề lí luận của hướng tiếp cận bối cảnh trên thế giới cả về chiều sâu lẫn chiều rộng, cả về vi mô lẫn vĩ mô, cả về đương đại lẫn lịch đại so với các công trình trước đó. Sau khi đã rút ra những đóng góp của hướng nghiên cứu folklore theo bối cảnh đối với các hướng tiếp cận trước đó, tác giả khẳng định: Trên đây là những đóng góp của hướng tiếp cận bối cảnh trong folklore học trong việc tăng trưởng nhận thức về thể loại, chuẩn hóa hoạt động sưu tầm và xây dựng một mô hình đa công cụ giúp phân tích một sự kiện folklore. Cùng với việc bổ sung các khái niệm mới trong nhận thức về folklore (như khái niệm “bối cảnh”), nhận thức lại/ mở rộng những khái niệm căn cốt của folklore học (như khái niệm “truyền thống”, “dân gian”) (…) có thể nói, hướng tiếp cận bối cảnh đã có những thúc đẩy đa diện đối với ngành folklore học Hoa Kỳ.
Và vì thế, hướng tiếp cận bối cảnh có thể được nhìn nhận như một bước ngoặt của folklore Hoa Kỳ trong hành trình tiến về 15 hiện đại, không chỉ khu biệt folklore học với dân tộc học và nghiên cứu văn học nhằm thiết định sự tự trị ngành học, mà còn khu biệt với truyền thống folklore châu Âu vốn chú trọng chiều kích lịch sử, lãng mạn, dân tộc tính. trong nghiên cứu folklore ( Lê Thị Thanh Vy, 2020). Nhìn chung, hướng tiếp cận dưới góc nhìn bối cảnh trong nghiên cứu folklore ở Việt Nam đã bước đầu được giới thiệu và vận dụng. Các công trình triển khai theo hướng vận dụng không chỉ làm rõ được nhiều hiện tượng folklore mà còn giới thiệu được các công cụ lí luận mới, bổ sung và mở rộng lí luận cho lĩnh vực folklore học ở Việt Nam.
Nghiên cứu ca dao - dân ca Đồng bằng sông Cửu Long và những bước đi đầu tiên trong tiếp cận dưới góc nhìn bối cảnh Khoảng thế kỷ XVII, ca dao - dân ca ở ĐBSCL hình thành cùng với lịch sử khẩn hoang của vùng đất này. Đến năm 1888, công việc sưu tầm bắt đầu được ghi nhận ở phương diện học thuật với những câu ca dao - dân ca do Trương Vĩnh Ký ghi lại trong số đầu tiên của bộ Miscellanées (Imprimerie Commerciale Rey Curiol, 1888). Tiếp theo đó, nhiều học giả đã cố gắng sưu tầm lại các câu ca dao - dân ca và đặt tên các văn bản sưu tầm này dựa vào chức năng hoặc dạng thức mà nó tồn tại trong thực tế. Có thể kể đến những tư liệu được sưu tầm như: Câu hát An Nam của Trương Minh Ký, Câu hát đối và câu hò tuồng, truyện thơ, xạo của Đặng Lễ Nghi, Câu hát huê tình của Đinh Thái Sơn, Câu hát đối đáp của Nguyễn Bá Thời, Phong dao và ca dao mới của Chu Ngọc Chi, Câu hò xay lúa của Nguyễn Công Chánh, Hò xay lúa của Hoàng Minh Tự, Hát huê tình đối đáp của Khấu Võ Nghi.
Đánh giá về tình hình sưu tầm ca dao - dân ca trong thời kì này, nhà nghiên cứu Huỳnh Ngọc Trảng cho rằng: “Ngoài các “câu hát” trong Miscellanées (1888) và những câu “tục diêu” dẫn chứng trong bộ “Đại Nam Quốc âm tự vị” (1895) thì cuốn “Câu hát An Nam” của Trương Minh (Ký?) xuất bản ở Sài Gòn, năm 1886 có thể coi là sưu tập ca dao Nam bộ đầu tiên. Kế đó, sưu tập câu hát góp - Recueill de Chanson populaires (xuất bản lần đầu năm 1897, tái bản lần thứ tư, 1910) của Huỳnh Tịnh Của là sưu tập đáng chú ý khác”, và “Đầu thế kỷ XX, cùng với các ấn phẩm thơ, tuồng, truyện, tích (mà đa phần là “bổn cũ soạn lại” và dịch ra quốc ngữ, các tài liệu Hán Nôm) các sưu tập ca dao - dân ca cũng được xuất bản ngày càng nhiều hơn” (Huỳnh Ngọc Trảng, 2006). Có thể nói, công việc sưu tầm, biên soạn ca dao đã thực sự được bắt đầu từ cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX và đã được những thành tự đáng ghi nhận. Đặc 16 biệt, các công trình sưu tầm thời kì này ít nhiều còn lưu giữ được một số yếu tố của ca dao - dân ca trong hình thức diễn xướng.
Bản thân việc sử dụng các thuật ngữ để gọi tên ca dao - dân ca thời kì này đã phản ánh được dạng thức diễn xướng của ca dao - dân ca trong thực tế. Dù vậy, thời kì này vẫn còn hiếm các công trình mang tính chất nghiên cứu chuyên sâu. Những năm 1960, 1970, folklore học Việt Nam tiếp tục ghi nhận những sưu tầm, nghiên cứu trên các tờ báo, tạp chí và ấn phẩm xuất bản ở miền Nam.