Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu bộ đôi thâm hụt và chính sách tài khóa vãng lai tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích mối quan hệ giữa chính sách tài khóa và tỷ giá hối đoái thực tại Việt Nam, tập trung vào thâm hụt và đối nghịch.

• Tác giả: Dương Đăng Phương
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quốc Việt
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Bộ đôi thâm hụt hay bộ đôi đối nghịch. Chính sách tài khóa, tài khoản vãng lai và tỷ giá hối đoái thực ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC MÔ HÌNH LÝ THUYẾT VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. Các mô hình lý thuyết cơ bản
• 2.1.1. Mối quan hệ giữa thâm hụt NSNN và thâm hụt TKVL
• 2.2. Các kết quả nghiên cứu trước
• 2.2.1. Nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ cho “Bộ đôi thâm hụt”
• 2.2.2. Nghiên cứu thực nghiệm ủng hộ “Bộ đôi đối nghịch”
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình và dữ liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp luận nghiên cứu
• 3.2.1. Kiểm định nghiệm đơn vị - ADF
• 3.2.2. Lựa chọn độ trễ cho mô hình
• 3.2.3. Kiểm định nhân quả Granger
• 3.2.4. Mô hình tự hồi quy Vector – VAR
• 3.3. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 3.3.1. Kiểm định tính dừng của dữ liệu
• 3.3.2. Lựa chọn độ trễ cho mô hình
• 3.3.3. Kiểm định tính dừng của phần dư
• 3.3.4. Kiểm định AR Roots Graph
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.1.1. Mối quan hệ giữa thâm hụt NSNN và thâm hụt TKVL giai đoạn 1994 - 2003
• 4.1.2. Mối quan hệ giữa thâm hụt NSNN và thâm hụt TKVL giai đoạn 2004 – 2013
• 4.2. Kết quả hồi qui mô hình Vector tự hồi qui - VAR
• 4.3. Những tác động của thâm hụt ngân sách Chính phủ đến các thành phần TKVL và tỷ giá hối đoái danh nghĩa
• 4.4. Phân tích tác động của những thành phần ngân sách Chính phủ đến các thành phần của TKVL
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu chính
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về bộ đôi thâm hụt và chính sách tài khóa ở Việt Nam

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và chính sách tài khóa ở Việt Nam đã thu hút sự quan tâm lớn từ các nhà kinh tế học. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức, việc hiểu rõ mối quan hệ này là rất cần thiết. Bài viết này sẽ phân tích các khía cạnh khác nhau của bộ đôi thâm hụt, từ nguyên nhân đến tác động của nó đối với nền kinh tế Việt Nam.

1.1. Định nghĩa bộ đôi thâm hụt và chính sách tài khóa

Bộ đôi thâm hụt bao gồm thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai. Chính sách tài khóa là công cụ mà chính phủ sử dụng để điều chỉnh chi tiêu và thuế nhằm ảnh hưởng đến nền kinh tế. Việc hiểu rõ định nghĩa này giúp xác định mối quan hệ giữa hai yếu tố này.

1.2. Tình hình thâm hụt ngân sách ở Việt Nam

Thâm hụt ngân sách ở Việt Nam đã gia tăng trong những năm gần đây, đặc biệt sau các gói kích cầu kinh tế. Theo số liệu từ IMF, thâm hụt ngân sách năm 2009 đã vượt 10% GDP, cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách tài khóa hiệu quả để kiểm soát tình hình.

II. Vấn đề và thách thức liên quan đến bộ đôi thâm hụt

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về thâm hụt ngân sách và chính sách tài khóa, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định mối quan hệ giữa chúng. Các vấn đề như nợ công gia tăng, lạm phát và tỷ giá hối đoái thực đều có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này.

2.1. Tác động của thâm hụt ngân sách đến nền kinh tế

Thâm hụt ngân sách có thể dẫn đến việc gia tăng nợ công, làm giảm khả năng chi tiêu của chính phủ trong tương lai. Điều này có thể ảnh hưởng đến các chính sách phát triển kinh tế bền vững.

2.2. Mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai

Nhiều nghiên cứu cho thấy có sự tương quan giữa thâm hụt ngân sách và thâm hụt tài khoản vãng lai. Khi thâm hụt ngân sách gia tăng, có thể dẫn đến việc cải thiện tài khoản vãng lai, nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng.

III. Phương pháp nghiên cứu bộ đôi thâm hụt ở Việt Nam

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và chính sách tài khóa, tác giả đã sử dụng mô hình VAR để phân tích dữ liệu từ Quý 1-1994 đến Quý 1-2014. Phương pháp này cho phép kiểm định mối quan hệ giữa các biến số kinh tế một cách chính xác.

3.1. Mô hình VAR và dữ liệu nghiên cứu

Mô hình VAR được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến như thâm hụt ngân sách, tài khoản vãng lai, và tỷ giá hối đoái thực. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức và được kiểm định tính dừng.

3.2. Kiểm định nhân quả Granger

Kiểm định nhân quả Granger được áp dụng để xác định xem liệu thâm hụt ngân sách có ảnh hưởng đến tài khoản vãng lai hay không. Kết quả kiểm định sẽ giúp làm rõ mối quan hệ giữa hai yếu tố này.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại của mối quan hệ 'bộ đôi đối nghịch' giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai. Khi thâm hụt ngân sách tăng lên, tài khoản vãng lai có xu hướng cải thiện. Điều này mở ra hướng đi mới cho các chính sách tài khóa ở Việt Nam.

4.1. Phân tích kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy rằng việc tăng chi tiêu chính phủ có thể dẫn đến việc cải thiện tài khoản vãng lai. Điều này cho thấy rằng chính sách tài khóa có thể được sử dụng như một công cụ để điều chỉnh cán cân kinh tế.

4.2. Ứng dụng chính sách tài khóa hiệu quả

Các nhà hoạch định chính sách cần xem xét các yếu tố vĩ mô khi thiết kế chính sách tài khóa. Việc áp dụng các biện pháp hợp lý có thể giúp kiểm soát thâm hụt ngân sách và cải thiện tài khoản vãng lai.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của bộ đôi thâm hụt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mối quan hệ giữa thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai ở Việt Nam là phức tạp và cần được xem xét kỹ lưỡng. Các chính sách tài khóa cần được điều chỉnh để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại của mối quan hệ 'bộ đôi đối nghịch'. Điều này mở ra hướng đi mới cho các chính sách tài khóa ở Việt Nam.

5.2. Đề xuất chính sách cho tương lai

Các nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh các biện pháp tài khóa để đảm bảo sự ổn định và phát triển của nền kinh tế trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã thúc đẩy nhiều quốc gia triển khai các gói kích thích kinh tế quy mô lớn, tiêu biểu như gói kích cầu 170 tỷ USD năm 2008 và 787 tỷ USD năm 2009 của Mỹ, hay gói 586 tỷ USD của Trung Quốc. Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành hai gói kích cầu với tổng quy mô 9 tỷ USD vào năm 2009, khiến tỷ lệ thâm hụt ngân sách nhà nước (NSNN) tăng vọt từ mức 3,8% GDP năm 2008 lên 10,0% GDP năm 2009 và duy trì ở mức 7,8% GDP năm 2010. Thực trạng thâm hụt tài khóa kéo dài đã đặt ra bài toán cấp bách về sự bất cân đối vĩ mô, đặc biệt là mối liên hệ giữa thâm hụt ngân sách và cán cân tài khoản vãng lai (TKVL).

Đề tài tập trung giải quyết câu hỏi trọng tâm: Liệu nền kinh tế Việt Nam vận hành theo giả thuyết "Bộ đôi thâm hụt" (Twin Deficits - thâm hụt ngân sách làm trầm trọng thêm thâm hụt TKVL) hay "Bộ đôi đối nghịch" (Twin Divergence - thâm hụt ngân sách đi kèm sự cải thiện của TKVL)? Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là lượng hóa tác động động của các cú sốc tài khóa mở rộng đến từng thành phần của TKVL, lãi suất thực và tỷ giá hối đoái thực.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 20 năm, từ Quý 1/1994 đến Quý 1/2014, với bộ dữ liệu gồm 81 quan sát theo quý. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với các cơ quan quản lý vĩ mô trong việc kiểm soát tỷ lệ thâm hụt NSNN bình quân 6,08% GDP và thâm hụt TKVL bình quân 2,70% GDP, tạo cơ sở khoa học vững chắc để tái cơ cấu chi tiêu công và ổn định thị trường ngoại hối quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết kinh tế vĩ mô kinh điển:

Thứ nhất, mô hình trường phái Keynes (1936) và lý thuyết Mundell (1968) – Fleming (1962) ủng hộ giả thuyết Bộ đôi thâm hụt. Theo quan điểm này, sự gia tăng chi tiêu công khiến thâm hụt ngân sách mở rộng, đẩy lãi suất thị trường lên cao, thu hút dòng vốn nước ngoài chảy vào, từ đó làm tăng giá trị đồng nội tệ, kích thích nhập khẩu và làm suy giảm cán cân TKVL.

Thứ hai, định lý tương đương Ricardian (Barro, 1974; Buchanan, 1976) cho rằng việc cắt giảm thuế hay mở rộng thâm hụt ngân sách hiện tại sẽ không tác động đến TKVL, bởi người dân nhận thức được nghĩa vụ thuế sẽ tăng trong tương lai nên chủ động nâng cao tỷ lệ tiết kiệm tư nhân để bù trừ.

Thứ ba, lý thuyết Bộ đôi đối nghịch của Soyoung Kim và Nouriel Roubini (2008) chỉ ra rằng thâm hụt ngân sách có thể dẫn tới sự cải thiện TKVL và làm giảm giá trị thực của đồng nội tệ trong ngắn hạn. Hiện tượng này xuất hiện khi cú sốc tài khóa thúc đẩy tiết kiệm tư nhân gia tăng vượt trội và chèn lấn một phần đầu tư tư nhân thông qua kênh lãi suất thực.

Các khái niệm chính được vận hành trong mô hình bao gồm: Tổng sản phẩm quốc nội thực (RGDP), Ngân sách nhà nước tính theo tỷ lệ phần trăm GDP (GOV), Cán cân tài khoản vãng lai tính theo tỷ lệ phần trăm GDP (CUR), Lãi suất thực kỳ hạn 3 tháng (RIR) và Chỉ số tỷ giá hối đoái thực đa phương (REER).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu chuỗi thời gian thứ cấp theo quý từ Quý 1/1994 đến Quý 1/2014 (tổng quy mô mẫu đạt 81 quan sát), được trích xuất từ các tổ chức uy tín gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), cơ sở dữ liệu Datastream của Thomson Reuters và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Toàn bộ các chuỗi số liệu được loại bỏ yếu tố mùa vụ theo phương pháp chuẩn Census X11. Phương pháp chọn mẫu bao trùm toàn bộ giai đoạn kinh tế mở cửa sau Đổi mới 1986, khi lạm phát hạ nhiệt từ mức phi mã xuống còn 12% năm 1994 và tăng trưởng GDP bình quân đạt 8,2% giai đoạn 1991–1995.

Phương pháp phân tích chủ đạo là mô hình Vector tự hồi quy dạng rút gọn (VAR). Mô hình VAR được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc xử lý đồng thời mối quan hệ nội sinh động giữa các biến vĩ mô mà không đòi hỏi các giả định phân loại ngoại sinh chủ quan. Quy trình ước lượng được thực hiện nghiêm ngặt qua 4 bước:

1. Kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) xác định bậc tích hợp của chuỗi dữ liệu. Kết quả cho thấy các biến RGDP, GOV, REER dừng ở sai phân bậc nhất I(1), trong khi CUR và RIR dừng ở bậc 0 I(0) tại mức ý nghĩa 5%.
2. Lựa chọn độ trễ tối ưu p = 5 quý dựa trên tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC), phản ánh đầy đủ các tác động trễ tâm lý, công nghệ và thể chế trong chu kỳ kinh tế vĩ mô.
3. Kiểm định tính dừng của phần dư hồi quy (RESID01 đến RESID05) với giá trị P-value nhỏ hơn 0,01.
4. Kiểm định nghiệm đặc trưng AR Roots Graph chứng minh tất cả các điểm nghiệm đều nằm trọn vẹn bên trong vòng tròn đơn vị, bảo đảm mô hình VAR đạt trạng thái ổn định tuyệt đối.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ mô hình VAR 5 biến đã làm sáng tỏ cấu trúc tác động của chính sách tài khóa tại Việt Nam qua các phát hiện then chốt:

Thứ nhất, nghiên cứu bác bỏ giả thuyết Bộ đôi thâm hụt và khẳng định sự hiện diện vững chắc của hiện tượng "Bộ đôi đối nghịch" (Twin Divergence) tại Việt Nam. Phân kỳ dữ liệu lịch sử cho thấy trong giai đoạn 1994–2003, thâm hụt NSNN bình quân ở mức 5,74% GDP đi kèm thâm hụt TKVL 3,25% GDP. Đến giai đoạn 2004–2013, khi thâm hụt NSNN nới rộng lên mức 6,41% GDP thì thâm hụt TKVL lại thu hẹp đáng kể xuống còn 2,15% GDP (cải thiện 1,10 điểm phần trăm).

Thứ hai, kết quả hàm phản ứng xung (Impulse Response Functions) chỉ ra rằng một cú sốc thâm hụt ngân sách mở rộng mang lại tác động dương lên cán cân TKVL trong khoảng từ 3 đến 5 quý đầu tiên sau cú sốc, đồng thời tạo áp lực giảm giá đồng nội tệ trong tỷ giá thực.

Thứ ba, phân rã phương sai (Variance Decomposition) chứng minh cú sốc chi tiêu chính phủ giải thích khoảng 11% sự biến động của thâm hụt TKVL trong ngắn hạn, trong khi cú sốc ngược lại từ TKVL chỉ đóng góp xấp xỉ 2% vào sự thay đổi của thâm hụt ngân sách.

Thứ tư, khi phân rã TKVL thành 6 cấu phần (tiết kiệm tư nhân, ngân sách chính phủ, thu lãi ròng chính phủ, đầu tư tư nhân, đầu tư công và sai số thống kê), cú sốc chi tiêu thực của chính phủ (GOV2) thúc đẩy tiết kiệm tư nhân và thu lãi ròng gia tăng mạnh mẽ, đóng vai trò trợ lực chính nâng đỡ cán cân thanh toán tổng thể.

Thảo luận kết quả

Cơ chế lan truyền của hiện tượng Bộ đôi đối nghịch tại Việt Nam được lý giải qua hành vi vi mô và phản ứng thị trường. Khi chính phủ tăng chi tiêu hoặc chuyển nhượng ròng, khu vực hộ gia đình và doanh nghiệp có xu hướng nâng cao tỷ lệ tích lũy phòng ngừa rủi ro tương lai theo hiệu ứng Ricardian từng phần. Đồng thời, việc phát hành trái phiếu chính phủ để bù đắp bội chi đẩy lãi suất thực kỳ hạn 3 tháng tăng nhẹ, tạo ra hiệu ứng thoái lui đầu tư tư nhân cục bộ. Sự sụt giảm nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất và hàng hóa xa xỉ đã trực tiếp cải thiện cán cân thương mại và TKVL.

So sánh quốc tế cho thấy phát hiện này tương đồng với kết quả nghiên cứu của Soyoung Kim và Nouriel Roubini (2008) tại thị trường Mỹ giai đoạn 1973–2004. Ngược lại, kết quả này trái ngược với các phát hiện tại Thổ Nhĩ Kỳ (giai đoạn 1987–1998), Philippines (giai đoạn 1970–2005 với mức thâm hụt TKVL bình quân 2,7% GDP) hay Campuchia (giai đoạn 1996–2006), nơi các điều kiện thị trường tài chính kém phát triển khiến thâm hụt kép cùng chiều chiếm ưu thế.

Các diễn biến động này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường xu hướng đối nghịch giữa tỷ lệ NSNN/GDP và CUR/GDP qua 81 quý, kết hợp bảng ma trận hệ số phân rã phương sai thể hiện tỷ trọng đóng góp của từng cú sốc tài khóa đến biến động của lãi suất thực và tỷ giá đa phương danh nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa điều hành kinh tế vĩ mô:

Thứ nhất, kiểm soát chặt chẽ kỷ luật tài khóa và tái cơ cấu chi tiêu công. Bộ Tài chính cần thiết lập mục tiêu duy trì tỷ lệ bội chi ngân sách nhà nước dưới ngưỡng trần an toàn 5,0% GDP trong kế hoạch tài chính trung hạn giai đoạn 2015–2020. Cơ quan quản lý cần ưu tiên nguồn vốn cho chi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông và năng lượng có tính lan tỏa cao, kiên quyết cắt giảm tỷ trọng chi thường xuyên và triệt tiêu các dự án kém hiệu quả nhằm hạn chế gánh nặng nợ vay nước ngoài.

Thứ hai, duy trì chính sách tiền tệ linh hoạt và ổn định lãi suất thực. Ngân hàng Nhà nước cần điều hành lãi suất thực kỳ hạn 3 tháng ở biên độ hợp lý từ 2,5% đến 4,0%/năm, vừa bảo đảm khuyến khích tiết kiệm tư nhân trong nước, vừa tránh gây áp lực thoái lui đầu tư quá mức đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân.

Thứ ba, tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước cần xây dựng quy chế chia sẻ dữ liệu định kỳ hàng quý, theo dõi sát sao mức độ hấp thu vốn của nền kinh tế và biến động của chỉ số tỷ giá thực đa phương REER, chủ động điều tiết tỷ giá thả nổi có quản lý nhằm hỗ trợ năng lực cạnh tranh xuất khẩu.

Thứ tư, minh bạch hóa hệ thống thông tin tài khóa và quản trị rủi ro nợ công. Cần duy trì trần nợ công quốc gia không vượt quá 65% GDP và nợ nước ngoài dưới mức 50% GDP, đồng thời chuẩn hóa hệ thống thống kê tài chính công theo tiêu chuẩn quốc tế để giảm thiểu các sai số thống kê trong hạch toán cán cân thanh toán quốc gia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chuyên môn:

1. Cơ quan hoạch định chính sách vĩ mô tại Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Cung cấp khung phân tích thực nghiệm để dự báo phản ứng của cán cân thanh toán và tỷ giá khi xây dựng các kịch bản kích cầu tài khóa.
2. Chuyên gia phân tích kinh tế và chiến lược gia đầu tư tại các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và quỹ đầu tư tài chính: Sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian 81 quý và mô hình tương quan động để nhận định xu hướng lãi suất thực, lạm phát và dòng vốn ngoại hối.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học khối ngành Kinh tế, Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu mẫu mực về phương pháp kinh tế lượng chuỗi thời gian, từ quy trình kiểm định nghiệm đơn vị ADF, chọn độ trễ AIC (p=5) đến phân tích hàm phản ứng xung và phân rã phương sai trong mô hình VAR.
4. Lãnh đạo doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tập đoàn đa quốc gia: Nắm bắt chu kỳ biến động trái chiều giữa chính sách tài khóa và tỷ giá hối đoái thực để chủ động xây dựng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá và tối ưu hóa dòng tiền kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Hiện tượng Bộ đôi đối nghịch tại Việt Nam được hiểu như thế nào? Bộ đôi đối nghịch phản ánh mối quan hệ nghịch chiều giữa cán cân ngân sách nhà nước và tài khoản vãng lai. Khi thâm hụt ngân sách tăng lên (ví dụ tăng từ mức bình quân 5,74% giai đoạn 1994–2003 lên 6,41% giai đoạn 2004–2013), cán cân tài khoản vãng lai không xấu đi mà ngược lại được cải thiện, thể hiện qua mức thâm hụt giảm từ 3,25% xuống 2,15% GDP.

Tại sao thâm hụt ngân sách tăng lại giúp cải thiện tài khoản vãng lai? Khi chính phủ mở rộng chi tiêu tài khóa, người dân có xu hướng nâng cao mức độ tiết kiệm phòng ngừa nghĩa vụ thuế tương lai theo định lý Ricardian từng phần. Đồng thời, lãi suất thực tăng nhẹ làm giảm nhu cầu nhập khẩu hàng hóa đầu tư của khu vực tư nhân, giúp cán cân thương mại tái cân bằng tích cực.

Bộ dữ liệu trong nghiên cứu có quy mô và đặc điểm kỹ thuật ra sao? Nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu thứ cấp gồm 81 quan sát theo quý liên tục từ Quý 1/1994 đến Quý 1/2014. Tất cả các biến số vĩ mô đều được chuẩn hóa loại bỏ yếu tố mùa vụ thông qua thuật toán Census X11 và kiểm định tính dừng nghiêm ngặt bằng kiểm định ADF ở mức ý nghĩa 5%.

Mô hình VAR 5 biến được lựa chọn dựa trên tiêu chuẩn kỹ thuật nào? Mô hình ước lượng hệ 5 biến gồm RGDP, GOV, CUR, RIR và REER với độ trễ tối ưu p = 5 được xác lập theo tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC). Độ ổn định tuyệt đối của hệ phương trình được xác nhận thông qua kiểm định AR Roots Graph với 100% điểm nghiệm nằm trong vòng tròn đơn vị.

Nghiên cứu mang lại bài học gì cho việc điều hành các gói kích cầu kinh tế? Khi triển khai các gói kích thích quy mô lớn như gói 9 tỷ USD năm 2009, cơ quan quản lý không cần quá lo ngại về việc thâm hụt ngân sách sẽ làm đổ vỡ cán cân vãng lai trong ngắn hạn, miễn là chính sách tiền tệ duy trì lãi suất thực ổn định từ 2,5% đến 4,0%/năm và kiểm soát trần bội chi trung hạn dưới 5,0% GDP.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh sự tồn tại rõ nét của hiện tượng Bộ đôi đối nghịch giữa thâm hụt NSNN và cán cân TKVL tại Việt Nam trong suốt 20 năm (1994–2014).
• Minh chứng thực nghiệm khẳng định khi thâm hụt NSNN bình quân tăng từ 5,74% lên 6,41% GDP thì thâm hụt TKVL giảm từ 3,25% xuống 2,15% GDP.
• Cơ chế tác động vận hành thông qua sự gia tăng tiết kiệm tư nhân, gia tăng nguồn thu lãi ròng và sự điều chỉnh linh hoạt của tỷ giá hối đoái thực.
• Khung phương pháp luận VAR đa biến với 81 quan sát theo quý và độ trễ p = 5 bảo đảm tính vững chắc khoa học cho các phân tích phản ứng xung và phân rã phương sai.
• Đóng góp trọng tâm của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để tái định hình công tác điều hành chính sách tài khóa mở rộng gắn liền với mục tiêu ổn định vĩ mô trung hạn 2015–2020.

Bước tiếp theo, các nhà nghiên cứu cần mở rộng khung mẫu dữ liệu sau năm 2014 và tích hợp thêm các mô hình cấu trúc phi tuyến để phân tích tác động tài khóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để tiếp cận trọn vẹn mô hình kinh tế lượng và hệ thống dữ liệu chi tiết!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu 2008 đã gây ra tổn thất vô cùng to lớn đối với nền kinh tế thế giới nói chung và kinh tế Việt Nam nói riêng: GDP toàn cầu sụt giảm mạnh, tình hình thất nghiệp gia tăng dẫn đến nhiều vấn nạn xã hội xuất hiện. Trước tình hình đó, nhiều quốc gia đã tung ra các gói kích cầu nhằm cứu nguy cho nền kinh tế: Gói kích cầu 170 tỷ USD của chính phủ Mỹ năm 2008 và gói kích cầu thứ hai vào năm 2009 dưới thời kỳ Tổng thống Barack Obama trị giá 787 tỷ USD; Trung Quốc cũng tung ra gói kích cầu 4000 tỷ Nhân dân tệ (586 tỷ USD) vào năm 2009; Việt Nam cũng thực hiện hai gói kích cầu vào đầu năm 2009 trị giá 9 tỷ USD và gói kích cầu thứ hai vào cuối năm. Tuy nhiên sau những hành động này của Chính phủ thì việc thâm hụt ngân sách gia tăng điều không thể tránh khỏi. Theo báo cáo của Văn phòng ngân sách Quốc hội Mỹ công bố ngày cho thấy, mức thâm hụt ngân sách trong năm tài chính 2009, kết thúc vào ngày 30-9 là 1400 tỷ USD, tương đương với 9,9% GDP.

Vào năm 2008, thâm hụt ngân sách của Mỹ đạt 459 tỷ USD. Đây là mức thâm hụt lớn nhất kể từ năm 1945. Ở Việt Nam, thâm hụt ngân sách sau khi phát hành các gói kích cầu cũng ở mức báo động, nếu thâm hụt ngân sách năm 2008 là 3,8% so với GDP thì năm 2009, 2010 đã vượt lên mức 10% và 7,8% (theo số liệu của IMF). Sự tăng lên trong thâm hụt ngân sách chính phủ không những sẽ làm cho tình hình nợ quốc gia trở nên trầm trọng hơn mà còn tác động đến các yếu tố vĩ mô quan trọng khác như cán cân TKVL, lãi suất thực hay tỉ giá hối đoái thực.

Liên quan đến TKVL, các nhà nghiên cứu đều cho rằng thâm hụt TKVL xuất phát từ sự mất cân bằng trong kinh tế vĩ mô và điều này có ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế trong dài hạn. Một trong các biện pháp mà các nhà hoạch định chính sách kiểm soát thâm hụt TKVL là thông qua chính sách tài khoá. Tuy nhiên theo mô hình lý thuyết Keynes 1936, mối quan hệ giữa thâm hụt TKVL và thâm hụt NSNN là cùng chiều, tức là thâm hụt ngân sách và thâm hụt TKVL xuất hiện đồng thời. Hiện tượng này có tên là LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 “Thâm hụt kép”, xuất hiện lần đầu tiên ở Hoa Kỳ vào những năm 1980, lúc này đồng USD được đánh giá cao và sự thay đổi bất thường trong TKVL cũng như thâm hụt ngân sách ở Mỹ.

Các nước ở Châu Âu như Đức, Thuỵ Điển cũng đối mặt với vấn đề tương tự trong những năm đầu của thập niên 90. Lý thuyết thâm hụt kép cho rằng một sự gia tăng trong thâm hụt ngân sách sẽ gây ra một sự gia tăng trong thâm hụt TKVL thông qua sự gia tăng giá trị đồng nội tệ và ngược lại. Mối liên hệ của tình trạng này có thể được lý giải khi quốc gia đó trải qua sự bùng nổ đầu tư, thâm hụt TKVL có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng của đất nước hoặc tăng vay nợ nước ngoài, bán các tài sản cố định, tài sản tài chính… Vì vậy, thâm hụt TKVL liên tục làm cho quốc gia tăng nợ nước ngoài và kết quả là tăng thâm hụt ngân sách. Về mặt lý thuyết, các cơ chế đằng sau tình trạng thâm hụt kép có thể được giải thích thông qua học thuyết Keynes.

Ông xem xét sự thay đổi ngân sách Chính phủ là yếu tố chính làm thay đổi các biến số kinh tế.