Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh cây giổi ăn hạt michelia tonkinensis a chev tại tỉnh hòa bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh cây giổi ăn hạt michelia tonkinensis a, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Đặng Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Minh Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Trồng Thâm Canh Cây Giổi Ăn Hạt (Michelia Tonkinensis A.Chev) Tại Tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.1.3. Nhận xét, đánh giá chung
• 1.2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, ĐỊA ĐIỂM, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.2.3.1. Nghiên cứu chọn lọc cây trội cung cấp vật liệu nhân giống
• 1.2.3.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhân giống Giổi ăn hạt bằng phương pháp ghép
• 1.2.3.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh cây Giổi ăn hạt tại một số địa điểm trên địa bàn tỉnh Hòa Bình
• 1.2.3.4. Đề xuất một số giải pháp kỹ thuật nhằm phát triển cây Giổi ăn hạt tại khu vực nghiên cứu theo hướng thâm canh
• 1.2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.3. KHÁI QUÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên tỉnh Hòa Bình
• 1.3.1.1. Vị trí địa lý
• 1.3.1.2. Địa chất, thổ nhưỡng
• 1.3.2. Tài nguyên rừng
• 1.3.3. Điều kiện dân sinh, kinh tế - xã hội của khu vực
• 1.3.3.1. Kinh tế - xã hội
• 1.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.4.1. Nghiên cứu chọn lọc cây trội cung cấp vật liệu nhân giống
• 1.4.1.1. Năng suất quả (hạt) và sinh trưởng quần thể Giổi ăn hạt tại tỉnh Hòa Bình
• 1.4.1.2. Đánh giá các chỉ tiêu lựa chọn cây trội dự tuyển
• 1.4.1.3. Kết quả tuyển chọn cây trội dự tuyển theo năng suất quả đảm bảo năng suất
• 1.4.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhân giống Giổi ăn hạt bằng phương pháp ghép
• 1.4.2.1. Ảnh hưởng của phương pháp ghép và loại cành ghép đến tỉ lệ sống
• 1.4.2.2. Ảnh hưởng của phương pháp ghép, loại cành ghép đến sinh trưởng chồi ghép
• 1.4.2.3. Ảnh hưởng của thời vụ ghép và loại cành ghép tới tỉ lệ sống
• 1.4.2.4. Ảnh hưởng của thời vụ ghép, loại cành ghép đến sinh trưởng chồi ghép
• 1.4.2.5. Ảnh hưởng của tuổi gốc ghép và loại cành ghép đến tỉ lệ sống và sinh trưởng chiều cao của chồi
• 1.4.3. Một số biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh cây Giổi ăn hạt tại Hòa Bình
• 1.4.3.1. Mô hình thí nghiệm phân bón lót cho cây Giổi tại Bình Thanh, huyện Cao Phong
• 1.4.3.2. Mô hình thí nghiệm làm đất tại xã Tử Nê, huyện Tân Lạc
• 1.4.4. Đề xuất một số giải pháp kỹ thuật nhằm phát triển cây Giổi ăn hạt tại khu vực nghiên cứu
• 1.5. KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh cây Giổi ăn hạt

Cây Giổi ăn hạt (Michelia tonkinensis A.Chev) là loài cây đặc hữu của Việt Nam, có giá trị kinh tế cao. Nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt tại tỉnh Hòa Bình đã chỉ ra rằng cây này không chỉ có giá trị về mặt kinh tế mà còn có vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học. Việc thâm canh cây Giổi ăn hạt sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời cải thiện đời sống của người dân địa phương.

1.1. Đặc điểm sinh thái và phân bố của cây Giổi ăn hạt

Cây Giổi ăn hạt phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là Hòa Bình. Loài cây này ưa thích môi trường ẩm ướt, có độ pH đất thấp và thường mọc ở độ cao từ 700-1.000m. Đặc điểm sinh thái này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển và nhân giống cây Giổi ăn hạt.

1.2. Giá trị kinh tế của cây Giổi ăn hạt

Cây Giổi ăn hạt không chỉ cung cấp hạt làm gia vị mà còn có giá trị trong ngành dược phẩm và chế biến tinh dầu. Gỗ của cây Giổi cũng được ưa chuộng trong xây dựng và sản xuất đồ mộc, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

II. Vấn đề và thách thức trong việc trồng thâm canh cây Giổi ăn hạt

Mặc dù cây Giổi ăn hạt có nhiều tiềm năng, nhưng việc trồng thâm canh vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như giống cây chưa được tuyển chọn, kỹ thuật trồng chưa đồng bộ và sự suy giảm quần thể tự nhiên đang ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Sự suy giảm quần thể cây Giổi ăn hạt

Quần thể cây Giổi ăn hạt đang bị suy giảm do khai thác quá mức và thiếu sự tái sinh tự nhiên. Điều này dẫn đến việc cần thiết phải có các biện pháp bảo tồn và phát triển bền vững cho loài cây này.

2.2. Thiếu hụt kỹ thuật trồng và chăm sóc

Nhiều địa phương chưa áp dụng các kỹ thuật trồng thâm canh hiệu quả, dẫn đến năng suất thấp. Việc thiếu kiến thức về chăm sóc cây cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

III. Phương pháp nghiên cứu và giải pháp trồng thâm canh cây Giổi ăn hạt

Để nâng cao năng suất cây Giổi ăn hạt, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu và giải pháp trồng thâm canh hiệu quả. Các nghiên cứu hiện tại đã chỉ ra rằng việc chọn giống và áp dụng kỹ thuật trồng hợp lý có thể cải thiện đáng kể năng suất.

3.1. Nghiên cứu chọn giống cây Giổi ăn hạt

Việc chọn giống cây trội có năng suất cao là rất quan trọng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tuyển chọn giống từ các cây có năng suất tốt sẽ giúp nâng cao chất lượng và số lượng sản phẩm.

3.2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây Giổi ăn hạt

Áp dụng các kỹ thuật trồng như làm đất, bón phân hợp lý và chăm sóc cây trong giai đoạn đầu sẽ giúp cây phát triển tốt hơn. Việc này không chỉ tăng năng suất mà còn giảm thiểu rủi ro trong quá trình trồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt

Kết quả nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao. Các mô hình thí nghiệm đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.1. Mô hình thí nghiệm trồng cây Giổi ăn hạt

Các mô hình thí nghiệm tại Hòa Bình đã cho thấy rằng việc áp dụng phân bón hợp lý và kỹ thuật làm đất đúng cách có thể nâng cao năng suất cây Giổi ăn hạt lên đến 30% so với phương pháp truyền thống.

4.2. Kết quả khảo sát và đánh giá năng suất

Kết quả khảo sát cho thấy năng suất trung bình của cây Giổi ăn hạt đã tăng lên đáng kể, từ 200 kg/ha lên 300 kg/ha sau khi áp dụng các biện pháp thâm canh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cây Giổi ăn hạt tại Hòa Bình

Cây Giổi ăn hạt có tiềm năng lớn trong việc phát triển kinh tế cho người dân Hòa Bình. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng thâm canh sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo tồn nguồn gen quý giá của loài cây này.

5.1. Tương lai phát triển cây Giổi ăn hạt

Với những kết quả nghiên cứu tích cực, cây Giổi ăn hạt có thể trở thành cây trồng chủ lực tại Hòa Bình, góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo vệ môi trường.

5.2. Đề xuất các chính sách hỗ trợ phát triển

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để khuyến khích người dân tham gia trồng và chăm sóc cây Giổi ăn hạt, từ đó tạo ra nguồn thu nhập ổn định và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Giổi ăn hạt có tên khoa học là Michelia tonkinensis A.Chev, 1918 thuộc chi Giổi Michelia, họ Mộc lan Magnoliaceae. Tuy nhiên hiện nay nhiều nhà khoa học vẫn còn sự nhầm lẫn giữa 2 loài Giổi ăn hạt (Michelia tonkinensis A., 1918) và Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy) do thiếu những dẫn liệu khoa học về loài, đặc biệt các dẫn liệu về phân loại thực vật; đa dạng di truyền và ADN mã vạch, hiện vẫn còn nhiều tranh cãi giữa hai loài do chúng có nhiều đặc điểm giống nhau.

Tên gọi và phân loại Giổi ăn hạt có tên khoa học là Michelia tonkinensis A.Chev, 1918 thuộc chi Giổi Michelia, họ Mộc lan Magnoliaceae. Khi nghiên cứu về chi Michelia, Prosea (1998) cho biết có khoảng 30 loài bao gồm: Michelia alba DC. Law Yuh- Wu (1984) cho rằng có tới 40 loài. Thời gian sau các nhà thực vật học lại phát hiện bổ sung và thông báo có khoảng 80 loài, trong đó có 70 loài phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Á.

Các nghiên cứu khác: Do Giổi ăn hạt là loài đặc hữu ở Việt Nam, các thông tin khoa học về loài hiện rất ít có các tài liệu trên thế giới mô tả. Tổng hợp lại các công trình nghiên cứu cho thấy, hiện trên thế giới hầu như chưa có tác giả nào tập trung nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt. Tuy nhiên do có đặc điểm hình thái và sinh thái rất giống với Giổi xanh nên việc tập hợp các nghiên cứu có liên quan tới loài Giổi xanh như: Đặc điểm sinh thái và đặc điểm nguồn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 gen; chọn và nhân giống; kỹ thuật trồng; Thu hái, chế biến, bảo quản và sử dụng. cũng góp phần cung cấp nhiều thông tin khoa học hữu ích khi nghiên cứu về cây Giổi ăn hạt.

Đây cũng là những khoảng trống cần được làm rõ đối với loài Giổi ăn hạt. Tình hình nghiên cứu trong nước Tên gọi và phân loại Giổi ăn hạt có tên khoa học là Michelia tonkinensis A.Chev thuộc chi Giổi (Michelia), họ Mộc lan (Magnoliaceae). Các kết quả nghiên cứu về tên gọi và phân loại cho thấy chưa có sự thống nhất giữa các nhà nghiên cứu trong nước về số lượng loài trong chi Giổi ở Việt Nam. Mặt khác, vẫn còn tồn tại song song 2 quan điểm đối lập trong việc định danh đối với loài Giổi ăn hạt khi loài này có nhiều đặc điểm hình thái rất giống với Giổi xanh.

Hình thái Theo tài liệu “Lâm sản ngoài gỗ” đã mô tả chi tiết đặc điểm hình thái cây Giổi ăn hạt là cây gỗ lớn, thường xanh, cao 25-35 m, đường kính 40-60 cm hay trên 1 m; tán nhỏ, màu xanh đậm. Thân tròn thẳng, gốc có bạnh vè nhỏ; vỏ nhẵn, màu xám hoặc nâu nhạt, có nhiều vết địa y hình bản; thịt vàng hay xanh nhạt, giòn, có mùi thơm nhẹ. Phân cành cao, cành mọc chếch, cành con nhẵn, có nhiều vết sẹo do vòng lá kèm để lại và có nhiều lỗ vỏ rải rác. Lá đơn, mọc cách, xếp đều trên cành; phiến lá dai, cứng, dài 8-25 cm, rộng 5-12 cm, hình bầu dục hẹp, đầu có mũi nhọn ngắn, gốc lá tròn hoặc hình nêm, mặt trên màu lục đậm xanh bóng, mặt dưới lục nhạt.

Gân bên 10-12 đôi nổi rõ; cuống lá dài 1-2 cm, không có vết sẹo; phiến lá và cuống lá nhẵn. Lá kèm nhọn, sớm rụng để lại vết sẹo trên cành non. Hoa đơn độc mọc ở đầu cành hay đối diện với chỗ đính của cuống lá; cuống hoa dài 2,5-3,5 cm; bao hoa nhiều, mọc vòng, chưa phân hóa thành đài và tràng, màu trắng hay vàng nhạt, có mùi thơm, Nhị nhiều, trung đới có mũi nhọn ngắn. Cả nhị và lá LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 noãn đều xếp xoắn ốc trên một trục hoa hình trụ.

Quả kép, dài 7-10 cm, mang 3-5 lá noãn rời, vách dày, hình trứng thuôn, đầu nhọn, đáy thót lại, vỏ có nhiều lỗ khí; khi chín tự mở bằng rãnh. Quả chín có nội nhũ màu đỏ, mềm, có vị ngọt; hạt 2-5 trong 1 đại, to khoảng 1 cm, có tinh dầu thơm, vị cay (Triệu Văn Hùng, 2007). Đặc điểm sinh thái và đặc điểm nguồn gen Các nghiên cứu về đặc điểm phân bố đều khẳng định Giổi ăn hạt là loài cây đặc hữu của Việt Nam. Giổi ăn hạt phân bố từ Lào Cai đến các tỉnh Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên, tập trung nhiều ở các tỉnh như: Hòa Bình, Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Phú Thọ, Nghệ An.

Nghiên cứu về nơi mọc: Giổi phân bố khá phổ biến trong các khu rừng á nhiệt đới thường xanh ở độ cao 700-1. Chúng thường mọc trên các sườn phía Đông và Đông Nam của các núi đất, trên các loại đất nâu vàng trên phù sa cổ, đất đỏ trên mác ma, trung tính và bazơ, đất đỏ vàng trên đá biến chất, đá sét, đất vàng đỏ trên đá mác ma axit, đất vàng nhạt trên đá cát. Ít gặp trên các đất có nguồn gốc từ núi đá vôi. Tuỳ theo địa phương phân bố, Giổi mọc cùng các loài cây lá rộng khác nhau như: Dẻ đá, Re, Trám trắng, Gội, Rè, Sến mật, Giổi xanh, Táu mật, Vối thuốc.

Trong quần xã, Giổi ăn hạt thuộc nhóm loài cây ưu thế chiếm tầng tán trên. Về nhu cầu sinh thái: Giổi ăn hạt khi còn nhỏ là cây trung tính, lớn lên là cây ưa sáng, thường vươn lên chiếm tầng cao nhất của rừng. Giổi ăn hạt thích nghi ở những nơi có lượng mưa cao từ 1.500 mm/năm, nhiệt độ trung bình 20-250C; độ ẩm không khí trung bình 85-87%. Nghiên cứu về tái sinh: Nhìn chung, Giổi ăn hạt có khả năng tái sinh tốt, tuy nhiên mật độ cây tái sinh từ hạt và từ chồi còn thấp, tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng chiếm 40-50%; phân bố không đều và phụ thuộc vào độ tàn che của rừng.

Kết quả nghiên cứu này bước đầu cho thấy, Giổi ăn hạt có thể nhân giống bằng cả 2 hình thức vô tính và hữu tính, điều này mở ra nhiều hướng đi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 mới trong nghiên cứu nhân giống, chọn giống và trồng thâm canh loài Giổi ăn hạt theo hướng lấy quả. Nghiên cứu về vật hậu: Giổi ăn hạt có 2 vụ một năm. Vụ chính ra hoa tháng 2-3, quả chín tháng 9-10; mùa phụ ra hoa tháng 7-8, quả chín vào tháng 3-4. Giổi ăn hạt thường ra hoa kết quả hàng năm; nhưng thường có chu kỳ sai quả nhất định.

Nghiên cứu về đặc điểm nguồn gen: Hầu hết các tài liệu đều cho thấy Giổi ăn hạt là loài đặc hữu của Việt Nam. Tuy nhiên, do hạt Giổi có độ ẩm trong hạt cao nên nhanh mất sức nảy mầm, thời gian bảo quản tối đa không quá 4 tháng. Giổi ăn hạt có biến động về năng suất, chất lượng hạt (chiều dài, chiều rộng, độ dày của hạt) theo từng năm. Hoàng Thanh Lộc (2016) khi nghiên cứu về tính đa dạng di truyền bằng phân tích tính đa hình DNA genome của 20 mẫu lá Giổi ăn hạt với 24 chỉ thị (20 chỉ thị ISSR và 04 chỉ thị SSR) cho thấy giữa các cá thể cây trội được chọn tuyển có sự khác biệt về mặt di truyền và có tính đa dạng di truyền cao.

Đây mới chỉ là kết quả bước đầu phân tích tính đa dạng di truyền của 20 cây trội đã được công nhận tại Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình. Do đó cần tiếp tục nghiên cứu về di truyền để tuyển chọn được nhiều cây trội có nguồn gen quý để phát triển Giổi ăn hạt tại các tỉnh miền Bắc. Chọn và nhân giống Nghiên cứu về chọn giống cây Giổi theo hướng lấy gỗ chỉ mới được bắt đầu trong dự án Phát triển giống cây lâm nghiệp bản địa giai đoạn 2006 - 2010, được thực hiện bởi Trung tâm nghiên cứu lâm đặc sản (nay là Trung tâm Nghiên cứu Lâm sản ngoài gỗ). Đối với Giổi ăn hạt, Hoàng Thanh Lộc (2015) đã nghiên cứu chọn lọc cây trội Giổi ăn hạt tại huyện Lạc Sơn, Hòa Bình.

Kết quả đã chọn được 20 cây trội theo tiêu chí lấy hạt; Năm 2017, Dự án “Giống cây lâm nghiệp tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2015 – 2018” đã lựa chọn và công nhận được 60 cây trội Giổi ăn hạt về sản lượng hạt tại tỉnh Hòa Bình LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Về nhân giống, được bắt đầu thực hiện bằng phương pháp gieo hạt. Theo Đỗ Anh Tuấn, (2013) các nhân tố che sáng và thành phần ruột bầu có ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây Giổi ăn hạt ở giai đoạn vườn ươm. Năm 2016, Hoàng Thanh Lộc đã nghiên cứu và thử nghiệm nhân giống Giổi ăn hạt bằng phương pháp ghép. Kỹ thuật trồng Từ năm 1959, Giổi ăn hạt đã được trồng thí nghiệm theo băng ở trạm Lâm sinh Đúng, Yên Cát, Thanh Hóa.

Kết quả sau 4 năm, cây đã có chiều cao 4,5 m và đường kính 9,5 cm; Năm 1980, Giổi ăn hạt được trồng ở Ngọc Lạc, Thanh Hóa, sau 20 năm đạt đường kính 1,3 m là 35 cm, chiều cao 23 m (Triệu Văn Hùng, 2007); Để bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen của 20 cây trội Giỏi ăn hạt, Hoàng Thanh Lộc, (2016) đã chọn phương pháp bảo tồn tại chỗ theo dạng trồng vườn giống vô tính cây ghép trong các vườn hộ gia đình tại xã Chí đạo, huyện Lạc Sơn. Về sinh trưởng của mô hình bảo tồn nguồn gen tại chỗ tại các vườn hộ gia đình sau trồng 18 tháng tuổi tỷ lệ sống đạt 94,7%, sinh trưởng về đường kính cây ghép ở vị trí 5cm tính từ mặt đất dao động từ 1,2-1,5cm; sinh trưởng chiều cao dao động từ 36-98cm, trung bình là 80,1cm. Thu hái, chế biến, bảo quản và sử dụng Hầu hết các tài liệu đều nói Giổi ăn hạt quả chín vào tháng 9-10 đây chính là thời điểm thu hái, sau khi thu hái thì đãi sạch vỏ trước khi gieo hạt. Theo kinh nghiệm của người dân Hòa Bình, thu hái quả Giổi bằng cách trèo lên cây dùng sào dài để móc từng chùm quả do Giổi ăn hạt là cây gỗ thẳng, phân cành cao và có tán rộng.

Còn theo kinh nghiệm của Trạm thực nghiệm lâm nghiệp Tân Lạc, Hòa Bình (thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao kỹ thuật Lâm sinh), Giổi ăn hạt sau khi thu hái, đem ủ khoảng 1-2 ngày để cho chín đều, sau đó tách quả lấy hạt; (i)- Ngâm hạt trong nước 30-350C khoảng 1 ngày cho mền phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.