Nghiên Cứu Bệnh Nocardiosis Ở Cá Chim Vây Vàng Tại Khánh Hòa Và Phú Yên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu công nghệ sinh học nghiên cứu bệnh nocardiosis ở cá chim vây vàng nuôi tại khánh hòa và phú yên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Phan Nguyễn Minh Thư
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Khắc Hùng
• Trường học: Đại học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Công nghệ Sinh học
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Nocardiosis Ở Cá Chim Vây Vàng Tại Khánh Hòa Và Phú Yên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHI VI KHUẨN NOCARDIA
• 1.1. Đặc điểm phân loại học của Nocardia
• 1.2. Đặc điểm sinh học của chi Nocardia
• 1.2.1. Đặc điểm hình thái và sinh trưởng
• 1.2.2. Đặc điểm khuẩn lạc của vi khuẩn Nocardia
• 1.2.3. Đặc điểm hóa sinh của các loài vi khuẩn thuộc chi Nocardia
• 1.2.3.1. Nhuộm Acid-fast Ziehl-Neelsen
• 1.2.3.2. Phản ứng catalase
• 1.3. Tổng quan về cá chim vây vàng
• 1.3.1. Đặc điểm cá chim vây vàng
• 1.3.1.1. Vị trí phân loại
• 1.3.1.2. Đặc điểm hình thái
• 1.3.2. Sinh thái và phân bố của cá chim vây vàng
• 1.3.2.1. Phân bố địa lý
• 1.3.2.2. Đặc điểm sinh thái
• 1.3.3. Những tiềm năng của việc nuôi cá chim vây vàng tại Việt Nam
• 1.4. Các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.4.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4.1.1. Những loại bệnh ở cá có xuất hiện các đốm trắng trên nội tạng đã được phát hiện và công bố ở Việt Nam
• 1.4.1.2. Tình hình nghiên cứu cá chim vây vàng
• 1.4.2. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.5. Các phương pháp định danh loài thuộc chi Nocardia
• 1.5.1. Định danh bằng test hóa sinh
• 1.5.2. Phương pháp PCR
• 1.5.3. Giải trình tự các gene mã hóa cho tiểu phần 16S rDNA
• 1.5.4. Kỹ thuật điện di trong trường xung điện (điện di trong trường điện thay đổi, PFGE)
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Hóa chất và vật liệu
• 2.2. Môi trường
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nghiên cứu dịch tễ học bệnh đốm trắng (Nocardiosis) ở cá chim vây vàng
• 2.3.1.1. Thu mẫu cá bệnh
• 2.3.1.2. Phân lập vi khuẩn từ cá bệnh
• 2.3.1.3. Nuôi cấy và bảo quản vi khuẩn
• 2.3.2. Nghiên cứu các biến đổi bệnh lý trong mô và tế bào của các tổ chức cá bệnh theo phương pháp mô học của Tonguthai và cs
• 2.3.3. Định danh vi khuẩn bằng sinh học phân tử
• 2.3.3.1. Phương pháp tách chiết 16S rDNA tổng số
• 2.3.3.2. Phương pháp PCR khuếch đại đoạn gen 16S rDNA của Nocardia sp
• 2.3.3.3. Kỹ thuật điện di gel Agarose
• 2.3.3.4. Tách chiết DNA từ gel agarose
• 2.3.3.5. Giải trình tự đoạn gen 16S rDNA của Nocardia sp
• 2.3.4. Xác định quan hệ di truyền bằng phương pháp điện di xung điện trường (PFGE-pulsed-field gel electrophoresis)
• 2.3.5. Cảm nhiễm ngược các chủng vi khuẩn phân lập được vào cá chim vây vàng khỏe
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Một số đặc điểm dịch tễ học bệnh đốm trắng (Nocardiosis) ở cá chim vây vàng
• 3.1.1. Tần suất gặp của bệnh đốm trắng trên cá chim vây vàng tại các vùng điều tra
• 3.1.2. Các dấu hiệu chính của bệnh đốm trắng nội tạng ở cá chim vây vàng tại Khánh Hòa, Phú Yên
• 3.1.3. Kết quả nhuộm mô cá bệnh trên các tiêu bản phết
• 3.2. Nghiên cứu biến đổi mô, phân lập, định danh và xác định nguồn gốc của vi khuẩn Nocardia sp.
• 3.2.1. Phân lập vi khuẩn từ cá bệnh
• 3.2.2. Định danh dựa trên sinh học phân tử
• 3.2.3. Xác định nguồn gốc di truyền của các chủng phân lập được bằng điện di xung điện trường
• 3.2.4. Kết quả thí nghiệm xác định tác nhân gây bệnh
• 3.2.5. Kết quả thí nghiệm xác định độc lực của vi khuẩn
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Nocardiosis Cá Chim Vây Vàng

Cá chim vây vàng (Trachinotus blochii) là đối tượng nuôi mới nổi bật, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, gần đây, ngành nuôi trồng gặp nhiều khó khăn do sự xuất hiện của các bệnh phức tạp, đặc biệt là bệnh Nocardiosis. Bệnh gây thiệt hại không nhỏ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và kinh tế của người nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định tình hình dịch tễ học và tác nhân gây bệnh tại Khánh Hòa và Phú Yên. Việc hiểu rõ về bệnh sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng và điều trị hiệu quả. Theo luận văn của Phan Nguyễn Minh Thư, bệnh đốm trắng nội tạng do Nocardiosis đang là một vấn đề đáng lo ngại.

1.1. Giới Thiệu Về Cá Chim Vây Vàng Tiềm Năng Thách Thức

Cá chim vây vàng được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng và tiềm năng kinh tế. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành nuôi trồng cá chim vây vàng đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự bùng phát của các loại bệnh, trong đó có Nocardiosis cá chim vây vàng. Bệnh gây ra các đốm trắng nội tạng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển của cá. Việc nghiên cứu và kiểm soát bệnh là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

1.2. Tổng Quan Về Bệnh Nocardiosis Nguyên Nhân Và Triệu Chứng

Bệnh Nocardiosis ở cá là một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Nocardia gây ra. Bệnh thường biểu hiện với các triệu chứng như đốm trắng trên nội tạng, lở loét da và các vấn đề về hô hấp. Việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Nghiên cứu dịch tễ học và xác định loài vi khuẩn gây bệnh là bước đầu tiên để xây dựng các biện pháp phòng và trị bệnh hiệu quả.

II. Dịch Tễ Học Nocardiosis Cá Chim Vây Vàng Khánh Hòa Phú Yên

Nghiên cứu dịch tễ học bệnh Nocardiosis ở cá chim vây vàng tại Khánh Hòa và Phú Yên đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá mức độ lây lan và ảnh hưởng của bệnh. Việc thu thập và phân tích mẫu bệnh phẩm từ các vùng nuôi khác nhau giúp xác định tỷ lệ nhiễm bệnh, các yếu tố nguy cơ và đặc điểm dịch tễ học của bệnh. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để xây dựng các biện pháp phòng bệnh phù hợp với từng vùng nuôi. Theo luận văn, 233 mẫu bệnh phẩm đã được thu thập để phục vụ cho nghiên cứu dịch tễ học.

2.1. Phương Pháp Thu Mẫu Phân Tích Bệnh Phẩm Nocardiosis ở Cá

Việc thu mẫu bệnh phẩm đúng cách là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu. Mẫu bệnh phẩm thường được thu từ các cơ quan nội tạng như gan, thận, lách, và các vết loét trên da. Sau khi thu thập, mẫu bệnh phẩm được xử lý và phân tích bằng các phương pháp như nhuộm Gram, nuôi cấy vi khuẩn và xét nghiệm PCR để xác định sự hiện diện của vi khuẩn Nocardia.

2.2. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Nocardiosis Yếu Tố Nguy Cơ Phân Tích Chi Tiết

Kết quả nghiên cứu dịch tễ học cho thấy tỷ lệ mắc bệnh Nocardiosis ở cá chim vây vàng tại Khánh Hòa và Phú Yên có sự khác biệt giữa các vùng nuôi. Các yếu tố nguy cơ như mật độ nuôi cao, chất lượng nước kém và chế độ dinh dưỡng không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc xác định các yếu tố nguy cơ giúp người nuôi có thể thực hiện các biện pháp phòng bệnh chủ động.

2.3. Dấu hiệu lâm sàng của Nocardiosis cá chim vây vàng

Các dấu hiệu lâm sàng của bệnh Nocardiosis ở cá chim vây vàng bao gồm các nốt sần trên da, vây bị xơ, mòn và các đốm trắng trên nội tạng. Cá bệnh thường có biểu hiện lờ đờ, kém ăn và chậm lớn. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu lâm sàng giúp người nuôi có thể phát hiện bệnh kịp thời và thực hiện các biện pháp điều trị phù hợp.

III. Phân Lập Định Danh Vi Khuẩn Nocardia Gây Bệnh Cá Chim Vàng

Việc phân lập và định danh chính xác loài vi khuẩn Nocardia gây bệnh ở cá chim vây vàng là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Các phương pháp truyền thống như nuôi cấy vi khuẩn và xét nghiệm sinh hóa thường được sử dụng để phân lập và định danh vi khuẩn. Tuy nhiên, các phương pháp sinh học phân tử như PCR và giải trình tự gen 16S rRNA cho phép xác định loài vi khuẩn một cách chính xác và nhanh chóng hơn.

3.1. Phương Pháp Nuôi Cấy Phân Lập Vi Khuẩn Nocardia Trong Phòng Thí Nghiệm

Vi khuẩn Nocardia có thể được nuôi cấy trên các môi trường thạch đặc biệt như Ogawa. Sau khi nuôi cấy, các khuẩn lạc vi khuẩn được phân lập và kiểm tra đặc điểm hình thái và sinh hóa. Việc nuôi cấy và phân lập vi khuẩn là bước quan trọng để xác định tác nhân gây bệnh và thực hiện các xét nghiệm tiếp theo.

3.2. Kỹ Thuật PCR Giải Trình Tự Gen 16S rRNA Để Định Danh Loài Nocardia

Kỹ thuật PCR và giải trình tự gen 16S rRNA là các phương pháp sinh học phân tử hiện đại cho phép định danh loài vi khuẩn Nocardia một cách chính xác. Đoạn gen 16S rRNA của vi khuẩn được khuếch đại bằng PCR và sau đó được giải trình tự. Trình tự gen thu được được so sánh với các trình tự gen đã biết trong cơ sở dữ liệu để xác định loài vi khuẩn.

3.3. Phân tích quan hệ di truyền của Nocardia seriolae

Kỹ thuật PFGE được sử dụng để phân tích quan hệ di truyền của 20 chủng Nocardia seriola. Kết quả phân tích cho thấy có sự tương đồng cao về di truyền giữa các chủng phân lập từ hai tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên.

IV. Điều Trị Phòng Bệnh Nocardiosis Cá Chim Vây Vàng Hiệu Quả

Việc điều trị và phòng bệnh Nocardiosis cá chim vây vàng đòi hỏi sự kết hợp giữa các biện pháp quản lý môi trường, dinh dưỡng và sử dụng thuốc kháng sinh. Việc cải thiện chất lượng nước, giảm mật độ nuôi và cung cấp chế độ dinh dưỡng cân đối giúp tăng cường sức đề kháng của cá. Trong trường hợp bệnh bùng phát, việc sử dụng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ thú y là cần thiết.

4.1. Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Nocardiosis Lưu Ý Quan Trọng

Việc sử dụng kháng sinh trong điều trị Nocardiosis cần tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc và gây khó khăn cho việc điều trị sau này. Cần lựa chọn kháng sinh phù hợp với loài vi khuẩn gây bệnh và tuân thủ liều lượng và thời gian điều trị được khuyến cáo.

4.2. Biện Pháp Phòng Bệnh Nocardiosis Quản Lý Môi Trường Dinh Dưỡng

Việc quản lý môi trường và dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng bệnh Nocardiosis. Cần đảm bảo chất lượng nước tốt, duy trì mật độ nuôi hợp lý và cung cấp chế độ dinh dưỡng cân đối cho cá. Việc sử dụng các chế phẩm sinh học giúp cải thiện chất lượng nước và tăng cường sức đề kháng của cá cũng là một biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

4.3. Liều gây chết LD50 của vi khuẩn Nocardia seriolae

Kết quả thí nghiệm cảm nhiễm ngược cho thấy LD50 của Nocardia seriolae trên cá chim vây vàng là 1. Điều này có nghĩa là cần một lượng vi khuẩn nhất định để gây bệnh và gây chết cá.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Nocardiosis Trong Thực Tiễn Nuôi Cá

Kết quả nghiên cứu về bệnh Nocardiosis ở cá chim vây vàng có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc phòng và trị bệnh cho cá. Việc xác định chính xác loài vi khuẩn gây bệnh và các yếu tố nguy cơ giúp người nuôi có thể áp dụng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả hơn. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cũng là cơ sở để xây dựng các quy trình nuôi cá an toàn và bền vững.

5.1. Xây Dựng Quy Trình Nuôi Cá An Toàn Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu

Dựa trên kết quả nghiên cứu về Nocardiosis, người nuôi có thể xây dựng quy trình nuôi cá an toàn, bao gồm các biện pháp quản lý môi trường, dinh dưỡng và phòng bệnh. Quy trình nuôi cá an toàn giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và tăng năng suất nuôi trồng.

5.2. Tiềm Năng Phát Triển Ngành Nuôi Cá Chim Vây Vàng Bền Vững Giải Pháp

Việc kiểm soát hiệu quả bệnh Nocardiosis là yếu tố then chốt để phát triển ngành nuôi cá chim vây vàng bền vững. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý và người nuôi để xây dựng các giải pháp phòng và trị bệnh hiệu quả, đồng thời đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Nocardiosis

Nghiên cứu về bệnh Nocardiosis ở cá chim vây vàng đã cung cấp những thông tin quan trọng về dịch tễ học, tác nhân gây bệnh và các biện pháp phòng trị bệnh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như cơ chế gây bệnh của vi khuẩn Nocardia, hiệu quả của các loại thuốc kháng sinh mới và các biện pháp phòng bệnh sinh học. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các giải pháp phòng và trị bệnh bền vững, thân thiện với môi trường.

6.1. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Chuyên Sâu Về Nocardiosis Ở Cá

Các hướng nghiên cứu chuyên sâu về Nocardiosis ở cá cần tập trung vào việc tìm hiểu cơ chế gây bệnh của vi khuẩn, phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác, đánh giá hiệu quả của các loại thuốc kháng sinh mới và nghiên cứu các biện pháp phòng bệnh sinh học.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Nocardiosis Đối Với Ngành Thủy Sản

Nghiên cứu về Nocardiosis có tầm quan trọng to lớn đối với ngành thủy sản. Kết quả nghiên cứu giúp bảo vệ sức khỏe của cá nuôi, tăng năng suất nuôi trồng, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cá chim vây vàng (Trachinotus blochii) là đối tượng nuôi biển có giá trị kinh tế vượt trội tại các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ như Khánh Hòa và Phú Yên. Với hàm lượng dinh dưỡng dồi dào gồm 43% protein, 10% lipid cùng hàm lượng Omega-3 cao, loài cá này đạt giá trị xuất khẩu từ 8 đến 10 USD/kg và đáp ứng tốt nhu cầu tiêu thụ nội địa ở mức giá từ 600.000 đến 1.000.000 đồng/kg. Tuy nhiên, sự phát triển của nghề nuôi lồng bè đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng khi bệnh đốm trắng nội tạng (Nocardiosis) bùng phát trên diện rộng. Vào các tháng giao thời giữa mùa khô và mùa mưa (khoảng tháng 7 đến tháng 8), dịch bệnh này có thể khiến tỷ lệ chết tích lũy của đàn cá thương phẩm lên tới 80%, gây thiệt hại nặng nề cho các hộ nuôi trồng thủy sản.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là tình trạng thiếu hụt dữ liệu dịch tễ học toàn diện, sự nhầm lẫn trong chẩn đoán lâm sàng với các bệnh nhiễm khuẩn khác và việc chưa làm rõ nguồn gốc di truyền của chủng vi khuẩn gây bệnh tại khu vực miền Trung. Nhằm giải quyết triệt để vấn đề này, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Công nghệ Sinh học của tác giả Phan Nguyễn Minh Thư thực hiện mục tiêu: xác định tình hình dịch tễ học bệnh Nocardiosis trên cá chim vây vàng tại hai tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên; đồng thời phân lập, định danh chính xác loài vi khuẩn gây bệnh và đánh giá mối quan hệ di truyền giữa các chủng phân lập được. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm từ tháng 10 năm 2014 đến tháng 6 năm 2015 trên 233 mẫu bệnh phẩm thu thập thực tế. Kết quả của luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở sinh học phân tử tin cậy để xây dựng phác đồ phòng trị và giảm thiểu tỷ lệ thất thoát kinh tế trong ngành nuôi biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân loại học vi sinh vật của bộ Actinomycetales, họ Nocardiaceae, thuộc chi Nocardia. Đây là nhóm trực khuẩn hiếu khí, Gram dương, có cấu trúc phân nhánh dạng sợi đặc thù và thành tế bào chứa hàm lượng cao acid mycolic, meso-diaminopimelic acid cùng arabinogalactan. Đặc tính kháng acid yếu khi nhuộm Ziehl-Neelsen là chỉ dấu quan trọng để phân biệt Nocardia với các vi khuẩn gây bệnh thông thường khác.

Khung lý thuyết bệnh học thủy sản hiện đại xác định Nocardiosis là dạng nhiễm trùng u hạt hệ thống mạn tính. Bốn loài vi khuẩn chính từng được ghi nhận gây bệnh trên động vật thủy sản gồm Nocardia seriolae, Nocardia asteroides, Nocardia salmonicida và Nocardia crassostreae. Trong đó, Nocardia seriolae là tác nhân phổ biến nhất gây hiện tượng xuất hiện các nốt u hạt trắng ở gan, thận, lách và hoại tử cơ.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết dịch tễ học mô tả và dịch tễ học phân tích nhằm đo lường tỷ lệ hiện mắc, tỷ lệ tích lũy và nguy cơ tương đối (Relative Risk - RR). Về mặt sinh học phân tử, nghiên cứu ứng dụng nguyên lý bảo tồn của tiểu phần 16S rDNA trong định danh loài và tiêu chuẩn phân loại mức độ liên quan di truyền của Tenover trong kỹ thuật điện di xung điện trường (PFGE) để truy xuất phả hệ và biến cố tiến hóa của vi khuẩn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế điều tra cắt ngang kết hợp nghiên cứu hồi cứu trên cỡ mẫu 233 con cá chim vây vàng bị bệnh thu thập từ các bè nuôi tại Khánh Hòa (147 mẫu) và Phú Yên (86 mẫu). Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập các cá thể bộc lộ dấu hiệu bệnh lý điển hình như phồng rộp da, tổn thương vây và suy kiệt, phục vụ tối ưu cho việc phân lập mầm bệnh.

Quy trình phân tích vi sinh sử dụng môi trường thạch đặc trưng Ogawa chứa malachite green 2% và dịch trứng gà tươi, ủ ở nhiệt độ từ 26 đến 28 độ C trong thời gian từ 6 đến 10 ngày để chọn lọc vi khuẩn phát triển chậm. Các chủng thuần khiết được kiểm tra đặc tính hóa sinh gồm phản ứng catalase, nhuộm Gram, nhuộm kháng acid Ziehl-Neelsen và thử nghiệm lên men đường.

Phương pháp sinh học phân tử thực hiện tách chiết DNA tổng số bằng bộ kit chuyên dụng, khuếch đại đoạn gen mục tiêu bằng phản ứng PCR với cặp mồi đặc hiệu N5F1 (5'-TGA GCC TGA ACT GCA TGG TTC-3') và N5R1 (5'-ACG GTA TCG CAG CCC TCT GTA-3') cho kích thước sản phẩm 1069 bp. Sản phẩm PCR tinh sạch được giải trình tự theo phương pháp Sanger, đối chiếu dữ liệu BLAST trên hệ thống NCBI và thiết lập cây phát sinh chủng loại bằng phần mềm MEGA 6. Mối quan hệ di truyền được xác định qua kỹ thuật PFGE sử dụng hai enzyme cắt giới hạn XbaI và AseI trên hệ thống CHEF Mapper ở 14 độ C trong 20 giờ 18 phút. Độc lực của vi khuẩn được đánh giá qua cảm nhiễm ngược trên 450 con cá khỏe cỡ 20 đến 22 cm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát dịch tễ học cho thấy bệnh đốm trắng lưu hành rất rộng tại vùng biển Nam Trung Bộ. Tại thời điểm điều tra, tỷ lệ lồng nuôi đang nhiễm bệnh đạt 27,90% trên toàn bộ 233 mẫu khảo sát, trong đó Khánh Hòa ghi nhận 27,89% (41/147 lồng) và Phú Yên là 27,90% (24/86 lồng). Đáng chú ý, tỷ lệ các hộ từng ghi nhận bệnh trong những năm trước đó lên tới 43,35% (Khánh Hòa chiếm 49,66% và Phú Yên chiếm 32,56%).

Phân tích bệnh tích lâm sàng trên 100% mẫu cá bệnh ghi nhận các dấu hiệu đặc trưng: da mất nhớt, xuất hiện các nốt phồng rộp vỡ ra tạo vết loét màu nâu xám, gốc vây lưng và vây bụng bị xơ mòn, xuất hiện khối u dọc cột sống gây biến dạng gù vẹo. Giải phẫu nội tạng cho thấy vô số nốt u hạt màu trắng đục kích thước từ 1 đến 2 mm bao phủ gan, thận, lách và xoang bụng; đầu thận sưng to gấp 2 đến 3 lần so với cá thể khỏe mạnh.

Từ 233 mẫu bệnh phẩm, nghiên cứu đã phân lập được 75 chủng vi khuẩn trên môi trường Ogawa và chọn 56 chủng thuần để phân tích sinh hóa, sinh học phân tử. Phản ứng PCR với cặp mồi đặc hiệu đều nhân lên đoạn gen kích thước chuẩn 1069 bp. Giải trình tự 16S rDNA của các chủng đại diện cho thấy mức độ tương đồng tuyệt đối 100% với loài Nocardia seriolae trên ngân hàng gen NCBI. Phân tích PFGE trên 20 chủng đại diện bằng enzyme XbaI tạo ra 17 băng (kích thước 40 - 800 kb, thuộc 1 pulsotype duy nhất X1), còn enzyme AseI tạo ra 19 băng (kích thước 40 - 1100 kb, phân thành 2 pulsotype A1 và A2). Thí nghiệm cảm nhiễm ngược tái hiện thành công 100% triệu chứng bệnh lý và xác định độc lực của chủng vi khuẩn gây chết cá thí nghiệm.

Thảo luận kết quả

Cơ chế bệnh sinh được lý giải bởi cấu trúc thành tế bào giàu lipid của Nocardia seriolae, giúp vi khuẩn tồn tại nội bào dai dẳng trong đại thực bào, kích thích phản ứng viêm u hạt mạn tính và tạo nên hàng loạt đốm trắng hoại tử khắp các cơ quan nội tạng. Hiện tượng sưng to của đầu thận phản ánh sự suy giảm nghiêm trọng chức năng tạo máu và điều hòa miễn dịch của cá.

Dữ liệu dịch tễ và phân tích di truyền trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ lưu hành bệnh giữa hai địa phương, kết hợp với bảng ma trận tương đồng di truyền PFGE. Việc 20 chủng vi khuẩn chỉ phân thành một dạng hình pulsotype với enzyme XbaI và hai dạng hình tương đồng cao với AseI chứng minh các ổ dịch tại Khánh Hòa và Phú Yên có cùng một nguồn gốc lây lan, nhiều khả năng bắt nguồn từ nguồn cá giống trôi nổi hoặc thức ăn tươi sống chưa qua kiểm dịch.

So sánh với các công bố quốc tế tại Nhật Bản, Đài Loan và Trung Quốc, các chủng Nocardia seriolae phân lập trên cá chim vây vàng tại Việt Nam có sự tương đồng hoàn toàn về mặt sinh học phân tử và bệnh lý học. Khác với các dòng vi khuẩn gây bệnh cấp tính như Vibrio hay Photobacterium, Nocardia seriolae gây nhiễm trùng tiềm tàng, kéo dài và bùng phát mạnh khi nhiệt độ nước biển biến động vào mùa mưa, dẫn đến tỷ lệ chết tích lũy cao và khó điều trị bằng các biện pháp kháng sinh truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng cá giống: Thiết lập quy trình kiểm dịch bắt buộc bằng kỹ thuật PCR đặc hiệu đối với toàn bộ đàn cá giống kích cỡ từ 3 đến 5 cm trước khi thả nuôi thương phẩm. Cơ quan quản lý thủy sản địa phương phối hợp cùng các viện nghiên cứu chủ trì thực hiện nhằm đưa tỷ lệ nhiễm mầm bệnh ban đầu xuống dưới 5% trong vòng 6 tháng đầu thả giống.

2. Cải tiến chế độ dinh dưỡng và vệ sinh lồng bè: Chuyển đổi tối thiểu 70% khẩu phần ăn từ cá tạp tươi sống sang thức ăn công nghiệp dạng viên có hàm lượng protein trên 40% và bổ sung vitamin C, beta-glucan để tăng sức đề kháng. Người nuôi cần thực hiện khử trùng lưới lồng định kỳ 30 ngày một lần bằng dung dịch sát khuẩn an toàn nhằm hạn chế vi khuẩn bám dính.

3. Xây dựng mạng lưới chẩn đoán nhanh tại hiện trường: Triển khai kỹ thuật nhuộm kháng acid Ziehl-Neelsen kết hợp que thử chẩn đoán nhanh tại các chi cục thú y vùng ven biển. Phân viện Thú y Miền Trung chịu trách nhiệm tập huấn kỹ thuật cho cán bộ cơ sở để rút ngắn thời gian xác định bệnh xuống dưới 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng phồng rộp ngoài da.

4. Định hướng nghiên cứu sản xuất vắc-xin phòng bệnh: Đầu tư nghiên cứu chế tạo vắc-xin bất hoạt hoặc vắc-xin tái tổ hợp từ chính các chủng Nocardia seriolae nội địa đã được giải mã di truyền. Mục tiêu trong lộ trình từ 2 đến 3 năm đạt hiệu quả bảo hộ miễn dịch trên 75% cho đàn cá nuôi lồng bè, do các trường đại học và viện chuyên ngành phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Nuôi trồng Thủy sản, Công nghệ Sinh học và Bệnh học Thủy sản: Tài liệu cung cấp quy trình chuẩn mực về kỹ thuật phân lập vi khuẩn khó mọc trên môi trường Ogawa, phương pháp định danh 16S rDNA và kỹ thuật điện di xung điện trường (PFGE) ứng dụng trong truy xuất nguồn gốc mầm bệnh.

• Kỹ sư thủy sản và cán bộ khuyến nông, thú y vùng ven biển: Cung cấp cẩm nang chi tiết về các dấu hiệu bệnh tích lâm sàng, phác đồ giải phẫu nhận diện sớm u hạt nội tạng và phương pháp xử lý dịch tễ khi bệnh Nocardiosis xuất hiện trong mùa mưa.

• Chủ trang trại và hợp tác xã nuôi cá biển lồng bè tại miền Trung: Nắm vững các mốc thời gian nhạy cảm (tháng 7 - 8 hàng năm), hiểu rõ tác hại của nguồn giống không rõ nguồn gốc để chủ động chuyển đổi quy trình cho ăn và phòng bệnh chủ động.

• Doanh nghiệp sản xuất thức ăn thủy sản và chế phẩm sinh học: Dữ liệu về đặc tính vi khuẩn và độc lực giúp các đơn vị nghiên cứu phát triển các dòng sản phẩm tăng cường miễn dịch tự nhiên, men vi sinh ức chế vi khuẩn dạng sợi và xây dựng lộ trình nghiên cứu vắc-xin thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh đốm trắng nội tạng trên cá chim vây vàng do loài vi khuẩn nào gây ra? Nghiên cứu đã xác định chính xác tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Nocardia seriolae, thuộc chi Nocardia, họ Nocardiaceae. Đây là trực khuẩn hiếu khí, Gram dương, kháng acid yếu và có khả năng tạo mạng sợi gây viêm u hạt mạn tính trong cơ thể cá.

Dấu hiệu lâm sàng rõ nhất để phát hiện bệnh Nocardiosis ở ngoài lồng bè là gì? Cá bệnh thường bơi lờ đờ, da mất chất nhớt, xuất hiện các nốt phồng rộp dưới da khi vỡ tạo ổ loét màu nâu xám, gốc vây xơ mòn và cột sống bị biến dạng gù vẹo. Khi giải phẫu, nội tạng như gan, tỳ tạng và thận phủ kín các đốm trắng nhỏ từ 1 đến 2 mm.

Tại sao môi trường Ogawa lại được ưu tiên lựa chọn để phân lập vi khuẩn gây bệnh này? Nocardia seriolae sinh trưởng rất chậm và dễ bị lấn át bởi các tạp khuẩn hoại sinh phát triển nhanh. Môi trường Ogawa với thành phần malachite green 2% ức chế hiệu quả vi khuẩn phụ trợ, tạo điều kiện tối ưu để vi khuẩn mục tiêu hình thành khuẩn lạc đặc trưng sau 6 đến 10 ngày ủ.

Kỹ thuật PFGE đã chứng minh điều gì về nguồn gốc vi khuẩn tại Khánh Hòa và Phú Yên? Kết quả phân cắt DNA bằng enzyme XbaI và AseI cho thấy các mẫu vi khuẩn tại hai tỉnh có kiểu hình điện di tương đồng rất cao, lần lượt tạo 17 và 19 băng chuẩn. Điều này khẳng định các chủng Nocardia seriolae phân lập tại hai địa phương có mối quan hệ di truyền chặt chẽ và cùng chung nguồn gốc.

Thời điểm nào trong năm bệnh Nocardiosis bùng phát mạnh nhất và gây thiệt hại ra sao? Bệnh thường bùng phát đỉnh điểm vào giai đoạn giao mùa giữa mùa khô và mùa mưa từ tháng 7 đến tháng 8 hàng năm. Dịch bệnh diễn biến âm thầm nhưng dai dẳng, có thể làm tỷ lệ chết tích lũy của đàn cá nuôi lồng đạt mức 80%, gây tổn thất kinh tế nghiêm trọng.

Kết luận

• Luận văn đã xác định toàn diện bức tranh dịch tễ học bệnh Nocardiosis trên cá chim vây vàng tại Khánh Hòa và Phú Yên với tỷ lệ hiện mắc đạt 27,90% và tỷ lệ từng mắc trong quá khứ là 43,35%.
• Định danh chính xác 100% các chủng vi khuẩn phân lập được thuộc loài Nocardia seriolae dựa trên trình tự gen 16S rDNA kích thước 1069 bp, đồng thời chứng minh tính bảo tồn cao của loài vi khuẩn này.
• Phân tích điện di xung điện trường (PFGE) với 17 đến 19 băng phân cắt khẳng định các chủng vi khuẩn tại hai tỉnh Nam Trung Bộ có quan hệ di truyền cực kỳ gần gũi và chung nguồn gốc tiến hóa.
• Đóng góp bộ dữ liệu khoa học có giá trị thực tiễn cao giúp hoàn thiện quy trình chẩn đoán mô bệnh học, phân lập vi sinh và đánh giá độc lực mầm bệnh thủy sản nguy hiểm.
• Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ quan chuyên môn và hộ nuôi cần khẩn trương áp dụng quy trình kiểm soát giống bằng sinh học phân tử, cải thiện an toàn sinh học lồng nuôi và đẩy mạnh nghiên cứu vắc-xin đặc hiệu để bảo vệ bền vững ngành nuôi cá chim vây vàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài Trong nhiều năm trở lại đây, ngành thủy sản đã phát triển và trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của cả nƣớc, đứng thứ ba sau dầu khí và dệt may. Việc xuất khẩu thủy sản không ngừng tăng trong những năm nhƣ: năm 2007 đạt trên 3,65 tỷ USD, năm 2008 đạt 4,5 tỷ USD, năm 2009 đạt 4,4 tỷ USD, năm 2010 đạt 5,034 tỷ USD, năm 2011 đạt 6 tỷ USD và năm 2012 phấn đấu đạt 6,3 – 6,5 tỷ USD. Để đạt đƣợc chỉ tiêu trên thì chiến lƣợc của ngành đƣợc đƣa ra là tăng cƣờng chế biến các sản phẩm xuất khẩu do vậy đòi hỏi phải có nguồn nguyên liệu chất lƣợng cao nhằm đạt đƣợc mục tiêu trên. Cá chim vây vàng (Trachinotus blochii) là loài cá có giá trị dinh dƣỡng cao, đã và đang đƣợc sự quan tâm của rất nhiều cá nhân, đơn vị nuôi trồng thủy sản tại các tỉnh ven biển Nam Trung bộ nhƣ Khánh Hòa, Phú Yên, Ninh Thuận.

Loài cá này là đối tƣợng nuôi mới và mang lại lợi ích kinh tế rất lớn cho ngƣời nuôi trồng thủy sản và đã đƣợc sản xuất giống và nuôi thƣơng phẩm ở một số tỉnh nói trên. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, một số bệnh bắt đầu xuất hiện và có những diễn biến phức tạp trên đàn cá thƣơng phẩm, trong đó đặc biệt là bệnh đốm trắng nội tạng nhƣ lách, gan, thận, và trong khoang bụng cá chim vây vàng gây chết hàng loạt gây thiệt hại rất lớn về kinh tế. Vì vậy nhu cầu cần đặt ra đó là xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh Norcadiosis và chính xác loài vi khuẩn gây bệnh, đồng thời xác định quan hệ di truyền của các chủng vi khuẩn Norcadia sp. phân lập đƣợc ở các vùng địa lý khác nhau, từ đó đƣa ra biện pháp phòng và trị bệnh do vi khuẩn này gây ra.

Để đáp ứng những nhu cầu cấp thiết trên, chúng tôi đã tiến hành đề tài “Nghiên cứu bệnh Nocardiosis ở cá chim vây vàng nuôi tại tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên” 2. Mục tiêu - Xác định tình hình dịch tễ học bệnh đốm trắng (Nocardiosis) ở cá chim vây vàng đƣợc nuôi ở tỉnh Khánh Hòa và Phú yên - Xác định loài vi khuẩn Nocardia sp. gây bệnh đốm trắng ở cá chim vây vàng. Nội dung nghiên cứu Nội dung 1: Nghiên cứu dịch tễ học bệnh đốm trắng (Nocardiosis) ở cá chim vây vàng 1 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư Nội dung 2: Nghiên cứu biển đổi mô, phân lập, định danh và xác định quan hệ di truyền của vi khuẩn Nocardia sp.

Ý nghĩa khoa học: Xác định chính xác ở mức độ loài vi khuẩn gây ra bệnh đốm trắng ở nội tạng cá chim vây vàng, tìm hiểu chuyên sâu hơn về tác nhân gây bệnh đốm trắng nội trên cá chim vây vàng và từ đó đƣa ra biện pháp phòng chống bệnh. Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả là cơ sở cho việc phòng chống bệnh đốm trắng nội tạng của cá chim vây vàng nuôi ở Khánh Hòa và Phú Yên. 2 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư CHƢƠNG 1. Tổng quan về chivi khuẩn Nocardia 1.

Đặc điểm phân loại học của Nocardia Vi khuẩn Nocardia đƣợc nhà khoa học ngƣời Pháp Edmond Nocard (1850 – 1903) và là bác sĩ thú y phát hiện và phân lập đầu tiên ở bò vào năm 1888. Sau đó năm 1890, Eppinger phát hiện bệnh do vi khuẩn Nocardia gây ra ở ngƣời. Theo phân loại học, Nocardia đƣợc xếp vào: Giới: Bacteria Ngành : Actinobacteria Lớp: Actinobacteria Bộ: Actinomycetales Họ: Nocardiaceae Chi: Nocardia Loài: Nocardia aerocolonigenes Chi Nocardia có tổng cộng khoảng 85 loài đƣợc phát hiện bằng phƣơng pháp định danh truyền thống và sinh học phân tử, trong đó có một số loài gây bệnh ở động vật nhƣ: chó, trâu, bò, ngựa, dê, cừu, và chƣa có tài liệu nào cho thấy Nocardia gây bệnh ở lợn. Bốn loài gây bệnh trên cá đã đƣợc phát hiện là: Nocardia seriola(trƣớc đây là Nocardia kampachi), Nocardia asteroids, Nocardia salmonicida và Nocardia crassostreae [15,28].

Và một số gây bệnh cho ngƣời trong đó có 13 loài: Nocardia abscessus, Nocardia africana, Nocardia asteroides, Nocardia brasiliensis, Nocardia brevicatena, Nocardia cyriacigeorgica, Nocardia farcinica, Nocardia nova, Nocardia otitidiscaviarum, Nocardia paucivarans, Nocardia pseudo brasiliensis, Nocardia transvalensis, Nocardia veteran [48,46,25]. Đặc điểm sinh học của chi Nocardia 1. Đặc điểm hình thái và sinh trƣởng Chi Nocardia là vi khuẩn hiếu khí, Gram dƣơng (+), sinh bào tử, các bào tử trần nằm trên bó sợi (synnema), tƣơng tự bó sợi của nấm (ở Actinosynnema, Actinomadura) thƣờng có tỷ lệ GC trong ADN là 64% - 72%, hình que, dạng sợi, nhánh, không di chuyển và thuộc vi sinh vật hoại sinh. Chi Nocardia đƣợc tìm thấy khắp nơi trên thế giới, rộng rãi trong tự nhiên nhƣ: đất (nhất là đất đồi núi), cây, cỏ và 3 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư gỗ mục, vật liệu hữu cơ chết hoặc đang phân hủy.

Mô tế bào động vật và con ngƣời là môi trƣờng lý tƣởng để chúng phát triển và gây bệnh [5, 45].1: Hình ảnh vi khuẩn Nocardia bắt màu nhuộm Gram [7] Nocardia thƣờng đƣợc phân lập và nuôi cấy trên các môi trƣờng khác nhau nhƣ: thạch Sabouraud có glucose, thạch máu, thạch Lowenstein - Jensen, BHI, Ogawa và phát triển khá chậm trong các môi trƣờng nuôi cấy không chọn lọc [23]. Vi khuẩn Nocardia có thể sinh trƣởng trong phạm vi nhiệt độ rộng từ 15 - 37ºC. Tùy theo từng loài mà nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trƣởng của chúng khác nhau, ví dụ nhƣ Nocardia asteroid; Nocardia brasiliensis; Nocardia farcinica; Nocardia caviae gây bệnh trên ngƣời sinh trƣởng tốt ở 37ºC [44, 47]. Cấu trúc Cấu trúc tế bào của vi khuẩn Nocardia gồm: màng, thành tế bào, màng nguyên sinh, tế bào chất, thể nhân, các thể ẩn nhập trong nguyên sinh chất.

Đặc biệt trong thành tế bào của Nocardia chứa acid mycolic với 3 liên kết đôi và chuỗi mạch thẳng 40 – 60 carbon, meso-acid diaminopimelic (meso-A2pm), arabinogalactan - là hợp chất đƣợc tổng hợp từ arabinose và galactose (hình 1. 4 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư Hình 1.2: Cấu trúc thành tế bào của Nocardia [55] Thành phần phospholipid đặc trƣng của vi khuẩn là phosphatidylethanolamine. Nocardia chứa menaquinone, không chứa ubiquinone. Loại menaquinone chiếm ƣu thế trong các loài Nocardia là MK-8(H2) (menaquinone chứa một trong số tám đơn vị isoprene bị hydroxyl hóa) [5, 20].

Đặc điểm khuẩn lạc của vi khuẩn Nocardia Nocardia thƣờng là khuẩn lạc khô, chắc, xù xì, nhăn nheo hoặc nhẵn bóng, đa số có dạng vôi, dạng da hoặc dạng màng dẻo.Khuẩn lạc của Nocardia có màu sắc rất đa dạng nhƣ đỏ, vàng, trắng tùy từng loài và điều kiện ngoại cảnh. Khuẩn lạc Nocardia có kích thƣớc không đều nhau, có thể thay đổi tùy từng loài và điều kiện nuôi cấy (thành phần môi trƣờng, nhiệt độ, độ ẩm). Đƣờng kính mỗi khuẩn lạc khoảng 0,5 – 2 mm nhƣng cũng có khuẩn lạc đạt tới đƣờng kính 1 cm hoặc lớn hơn [5, 20]. 5 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư Hình 1.4: Khuẩn lạc của Nocardia steroides phân lập trên cùng một môi trường TSB và nhiệt độ nhưng đa dạng về kích thước, màu sắc, hình dạng [53] 1.

Đặc điểm hóa sinh của các loài vikhuẩn thuộc chi Nocardia 1. Nhuộm Acid-fast Ziehl-Neelsen Vi khuẩn thuộc chi Nocardia có cấu tạo vách tế bào không bình thƣờng, và có chứa phân tử acid mycolic. Chất nhuộm carbon fuchsin dƣới tác động của nhiệt độ sẽ gắn hữu cơ với acid mycolic và không bị mất màu, sau khi tẩy màu rồi nhuộm với xanh methylene trực khuẩn bắt màu hồng đỏ đặc trƣng cho vi khuẩn thuộc chi Nocardia [11]. 6 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư 1.

Nhuộm Gram Nhuộm Gram là phản ứng dùng để phân biệt vi khuẩn Gram dƣơng (+), hoặc Gram âm (-). Các loài thuộc chi Nocardia đều là vi khuẩn Gram dƣơng (+) nên khi quan sát dƣới kính hiển vi chúng sẽ bắt màu tím của thuốc nhuộm Gram. Phản ứng catalase Các loài thuộc chi Nocardia đều là vi sinh vật hiếu khí, có chứa chuỗi truyền điện tử cytochrome, đều có enzyme catalase, có khả năng biến dƣỡng năng lƣợng theo phƣơng thức hô hấp với oxy tạo ra H2O2. Enzyme catalase thủy phân H2O2 thành H2O và O2, ngăn cản sự tích tụ phân tử có tính độc cao này trong tế bào.

Sự thủy phân H2O2 sẽ giải phóng O2 đƣợc ghi nhận qua hiện tƣợng sủi bọt khí. Trên đây là một số phản ứng hóa sinh chung của vi khuẩn thuộc chi Nocardia. Ngoài ra, tùy từng loài Nocardia mà còn có phản ứng thủy phân khác nhau để phân loại và định danh chúng, ví dụ nhƣ: Các phản ứng Casein, L-tyrosine và Xanthine thủy phân để phân biệt chủng Nocardia (Bảng1.1: Một số phản ứng thủy phân để phân biệt các loài Nocardia [54] Casein thủy L-tyrosine thủy Xanthine thủy phân phân phân N. caviae - - + Streptomyces, + + + Nocardiopsis 7 Luận Văn Thạc Sĩ Phan Nguyễn Minh Thư 1.

Tổng quan về cá chim vây vàng 1. Đặc điểm cá chim vây vàng 1. Vị trí phân loại: Ngành: Vertebrata Lớp: Osteichthyes Bộ: Perciformes Họ: Carangidae Giống: Trachinotus Loài: Trachinotus blochii Lacepede, 1801 Tên tiếng anh: Snub – nose pampano Tên tiếng Việt: Cá chim vây vàng 1. Đặc điểm hình thái Cơ thể cá chim vây vàng hơi tròn, cao, dẹp chính giữa, lƣng hình vòng cung.

Trên đƣờng bên vảy sắp xếp khoảng 135 - 136 cái, chiều dài so với chiều cao 1,6 - 1,7 lần, so với chiều cao đầu 3,5 - 4 lần, cuống đuôi ngắn và dẹp, đầu nhỏ, chiều cao đầu lớn hơn chiều dài, môi tù về phía trƣớc. Hai lỗ mũi nằm gần nhau và ở môi trên: lỗ mũi trƣớc nhỏ hình tròn, lỗ mũi sau to hình bầu dục. Mép phía trƣớc xƣơng nắp mang có dạng hình cung tƣơng đối lớn, mép sau cong. Xƣơng nắp mang phía sau trơn, màng nắp mang tách rời, mỗi tia mang có 8 – 9 tơ mang ngắn.

Đầu và thân có màu trắng bạc, đỉnh đầu có màu xanh xám. Ở những cá thể trƣởng thành thỉnh thoảng có màu vàng cam đặc biệt trên cơ thể nhất là vùng miệng và nửa sau của thân. Phần đầu không có vảy, cơ thể có nhiều vảy nhỏ dính vào dƣới da. Phía trƣớc đƣờng bên có hình cung khá lớn, trên đƣờng bên vảy không có gờ.

Vây lƣng thứ 1 hƣớng về phía trƣớc, gai bằng và có 5 – 6 gai ngắn. Ở cá giống giữa các gai 12 có màng liền nhau, cá trƣởng thành màng thoái hóa thành những gai tách rời nhau. Vây lƣng thứ 2 có 1 gai và 19 – 20 tia vây, phần trƣớc của vây kéo dài hình lƣỡi liềm. Tia vây dài nhất gấp chiều dài của đầu 1,2 – 1,3 lần.

Vây hậu môn có 1 gai và 17 – 18 tia vây, phía trƣớc có hai gai ngắn. Vây hậu môn và vây lƣng thứ 2 hình dạng giống nhau, màu cam sẫm.