Nghiên Cứu Bệnh Héo Xanh Vi Khuẩn (Ralstonia solanacearum) Gây Hại Cây Trồng Tại Hà Nội

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu bệnh héo xanh vi khuẩn ralstonia solanacearum smith hại một số cây trồng cạn vụ thu đông, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Lê Đình Tiến
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Tấn Dũng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Bệnh Héo Xanh Vi Khuẩn Gây Hại Cây Trồng Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Héo Xanh Vi Khuẩn Gây Hại Cây Trồng Hà Nội

Bệnh héo xanh vi khuẩn là một trong những bệnh hại nguy hiểm nhất đối với nhiều loại cây trồng tại Hà Nội và các vùng lân cận. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Ralstonia solanacearum, có khả năng lây nhiễm trên diện rộng và gây thiệt hại lớn về năng suất và chất lượng. Bệnh có thể gây hại trên nhiều loại cây rau màu quan trọng, bao gồm cà chua, khoai tây, ớt, cà pháo và lạc. Nghiên cứu về bệnh héo xanh là vô cùng quan trọng để tìm ra các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do bệnh héo xanh gây ra cho nông dân. Bệnh này đặc biệt nghiêm trọng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, nơi điều kiện thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và lây lan của vi khuẩn. Các biện pháp phòng trừ bệnh héo xanh bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, và quản lý đất đai hợp lý.

1.1. Lịch sử phát hiện và tầm quan trọng của bệnh héo xanh

Bệnh héo xanh vi khuẩn được Smith mô tả lần đầu tiên vào năm 1896 trên cây cà chua, cà tím và khoai tây. Sau đó, bệnh được phát hiện trên nhiều loại cây trồng khác nhau trên khắp thế giới. Ralstonia solanacearum là một trong những loài vi khuẩn gây bệnh thực vật quan trọng nhất, có khả năng lây nhiễm trên hơn 200 loài cây trồng thuộc 35 họ khác nhau (Kelman, 1953). Sự phổ biến và khả năng gây hại rộng rãi của vi khuẩn này khiến nó trở thành một thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp. Các nhà khoa học trên toàn thế giới đã và đang nỗ lực nghiên cứu để tìm ra các biện pháp hiệu quả để kiểm soát bệnh héo xanh rũ.

1.2. Phân bố địa lý và mức độ gây hại của bệnh héo xanh

Bệnh héo xanh vi khuẩn phổ biến ở các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới trên thế giới. Ở Việt Nam, bệnh gây hại trên nhiều loại cây trồng quan trọng như cà chua, khoai tây, ớt và lạc. Tình hình bệnh héo xanh ngày càng trở nên nghiêm trọng do biến đổi khí hậu và việc sử dụng đất đai không hợp lý. Ảnh hưởng của bệnh héo xanh rất lớn, có thể làm giảm năng suất cây trồng từ 30% đến 70% ở một số vùng. Việc theo dõi và kiểm soát bệnh héo xanh là rất quan trọng để đảm bảo an ninh lương thực và thu nhập cho nông dân.

II. Cách Nhận Biết Triệu Chứng Bệnh Héo Xanh Vi Khuẩn Trên Cây Trồng

Việc nhận biết sớm triệu chứng bệnh héo xanh là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp phòng trừ kịp thời. Các triệu chứng ban đầu thường bao gồm lá héo rũ vào buổi trưa, sau đó hồi phục vào buổi tối. Tuy nhiên, theo thời gian, cây sẽ héo rũ hoàn toàn và chết. Khi cắt ngang thân cây bị bệnh, có thể thấy bó mạch bị thâm nâu và có dịch vi khuẩn chảy ra. Trên củ khoai tây, có thể thấy các vết thâm nâu và dịch nhầy. Các triệu chứng này có thể khác nhau tùy thuộc vào loại cây trồng và mức độ nhiễm bệnh. Theo dõi và phát hiện sớm triệu chứng bệnh là chìa khóa để hạn chế lây lan bệnh héo xanh. Quan sát thường xuyên và kỹ lưỡng sẽ giúp bạn phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trên cây trồng.

2.1. Triệu chứng bệnh héo xanh trên cây họ cà cà chua ớt cà pháo

Trên cây họ cà, triệu chứng ban đầu của bệnh héo xanh thường là lá héo rũ vào buổi trưa, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết nóng. Sau đó, lá sẽ vàng úa và rụng dần. Thân cây có thể bị thâm nâu và xuất hiện các vết nứt. Nếu cắt ngang thân cây, có thể thấy bó mạch bị thâm đen và có dịch vi khuẩn chảy ra. Quả có thể bị thối nhũn và rụng. Bệnh héo xanh vi khuẩn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho năng suất và chất lượng cây họ cà.

2.2. Triệu chứng bệnh héo xanh trên cây lạc và khoai tây

Trên cây lạc, bệnh héo xanh thường gây ra tình trạng cây héo rũ đột ngột và chết. Lá có thể bị vàng úa và rụng. Rễ cây có thể bị thối nhũn. Trên củ khoai tây, bệnh có thể gây ra các vết thâm nâu và dịch nhầy. Củ có thể bị thối nhũn trong quá trình bảo quản. Bệnh héo xanh có thể làm giảm năng suất và chất lượng cây lạc và khoai tây.

III. Phương Pháp Phân Lập và Xác Định Tác Nhân Gây Bệnh Héo Xanh

Để xác định chính xác tác nhân gây bệnh héo xanh, cần thực hiện phân lập và xác định vi khuẩn Ralstonia solanacearum trong phòng thí nghiệm. Phương pháp phân lập thường bao gồm việc lấy mẫu từ cây bị bệnh, nuôi cấy trên môi trường đặc hiệu và quan sát các đặc điểm hình thái của khuẩn lạc. Các đặc tính sinh hóa của vi khuẩn cũng được sử dụng để xác định chính xác loài vi khuẩn. Ngoài ra, các phương pháp sinh học phân tử như PCR có thể được sử dụng để xác định nhanh chóng và chính xác vi khuẩn Ralstonia solanacearum. Kết quả phân lập và xác định là cơ sở quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng trừ bệnh phù hợp.

3.1. Kỹ thuật phân lập và nuôi cấy vi khuẩn Ralstonia solanacearum

Kỹ thuật phân lập vi khuẩn Ralstonia solanacearum bao gồm các bước: lấy mẫu từ cây bị bệnh, khử trùng bề mặt mẫu, nghiền mẫu trong dung dịch vô trùng, và cấy dịch nghiền lên môi trường nuôi cấy đặc hiệu như môi trường SPA hoặc PPSA. Sau khi nuôi cấy, các khuẩn lạc điển hình của Ralstonia solanacearum sẽ xuất hiện. Các khuẩn lạc này thường có màu trắng sữa, bóng và có dịch nhầy. Việc nuôi cấy vi khuẩn giúp tăng sinh số lượng vi khuẩn để thực hiện các xét nghiệm tiếp theo.

3.2. Các phương pháp xác định đặc tính sinh hóa và sinh học phân tử

Các đặc tính sinh hóa của vi khuẩn Ralstonia solanacearum có thể được xác định bằng các xét nghiệm như thử nghiệm Gram, thử nghiệm oxidase, thử nghiệm catalase và thử nghiệm khả năng sử dụng các nguồn carbon khác nhau. Phương pháp sinh học phân tử như PCR sử dụng các đoạn mồi đặc hiệu để khuếch đại DNA của vi khuẩn Ralstonia solanacearum. Kết quả PCR có thể được sử dụng để xác định nhanh chóng và chính xác sự hiện diện của vi khuẩn trong mẫu bệnh.

IV. Biện Pháp Phòng Trừ Bệnh Héo Xanh Vi Khuẩn Hiệu Quả Cho Cây Trồng

Hiện nay, chưa có biện pháp nào có thể tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn Ralstonia solanacearum trong đất. Do đó, các biện pháp phòng trừ bệnh héo xanh chủ yếu tập trung vào việc hạn chế sự lây lan của vi khuẩn và tăng cường khả năng chống chịu của cây trồng. Các biện pháp bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, xử lý đất, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và áp dụng các biện pháp sinh học. Biện pháp phòng trừ tổng hợp là cách tiếp cận hiệu quả nhất để kiểm soát bệnh héo xanh.

4.1. Sử dụng giống cây trồng kháng bệnh và luân canh cây trồng

Việc sử dụng giống kháng bệnh là một trong những biện pháp phòng trừ bệnh héo xanh hiệu quả nhất. Tuy nhiên, không có giống nào hoàn toàn kháng bệnh, do đó cần kết hợp với các biện pháp khác. Luân canh cây trồng giúp giảm mật độ vi khuẩn Ralstonia solanacearum trong đất. Nên luân canh với các loại cây trồng không phải là ký chủ của vi khuẩn, ví dụ như cây lúa, ngô hoặc các loại rau họ thập tự.

4.2. Xử lý đất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý

Xử lý đất bằng vôi hoặc các chất khử trùng đất có thể giúp giảm mật độ vi khuẩn Ralstonia solanacearum trong đất. Tuy nhiên, việc sử dụng hóa chất cần được thực hiện cẩn thận để tránh gây ô nhiễm môi trường. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn có thể giúp kiểm soát bệnh héo xanh. Tuy nhiên, cần sử dụng thuốc theo hướng dẫn của nhà sản xuất và tuân thủ các quy định về an toàn lao động và bảo vệ môi trường.

4.3. Ứng dụng biện pháp sinh học trong phòng trừ bệnh héo xanh

Một số loại vi khuẩn đối kháng như Bacillus subtilis có khả năng ức chế sự phát triển của Ralstonia solanacearum. Sử dụng các chế phẩm sinh học chứa vi khuẩn đối kháng có thể giúp kiểm soát bệnh héo xanh một cách an toàn và hiệu quả. Các kinh nghiệm phòng trừ từ các nông dân và nhà khoa học cũng chỉ ra rằng việc sử dụng các loại phân hữu cơ có thể cải thiện sức khỏe của đất và tăng cường khả năng chống chịu bệnh của cây trồng.

V. Nghiên Cứu Thực Tế Tình Hình Bệnh Héo Xanh Tại Hà Nội và Phụ Cận

Nghiên cứu tại Hà Nội và các vùng phụ cận cho thấy bệnh héo xanh vi khuẩn là một vấn đề nghiêm trọng đối với nhiều loại cây trồng. Các khảo sát đã ghi nhận sự phân bố rộng rãi của bệnh trên cà chua, khoai tây, ớt và cà pháo. Phân bố bệnh héo xanh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại đất, điều kiện thời tiết và giống cây trồng. Dịch tễ học bệnh héo xanh cho thấy bệnh thường phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm và đất đai kém thoát nước. Việc theo dõi và nghiên cứu liên tục là cần thiết để hiểu rõ hơn về tình hình bệnh héo xanh và đưa ra các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

5.1. Kết quả điều tra và đánh giá mức độ gây hại trên các loại cây trồng

Kết quả điều tra cho thấy bệnh héo xanh gây thiệt hại đáng kể cho cây trồng ở Hà Nội và phụ cận. Tỷ lệ bệnh có thể lên đến 50-70% trên một số ruộng cà chua và khoai tây. Thiệt hại do bệnh héo xanh gây ra không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng sản phẩm. Các kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết phải áp dụng các biện pháp phòng trừ bệnh một cách kịp thời và hiệu quả.

5.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh héo xanh

Phân tích cho thấy điều kiện thời tiết nóng ẩm, đất đai kém thoát nước và việc sử dụng giống mẫn cảm là những yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh héo xanh. Mầm bệnh trong đất có thể tồn tại trong thời gian dài và lây lan qua nước tưới, dụng cụ làm vườn và côn trùng. Lây lan bệnh héo xanh cũng có thể xảy ra qua hạt giống và cây con bị nhiễm bệnh.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Héo Xanh

Bệnh héo xanh vi khuẩn là một thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp tại Hà Nội và các vùng lân cận. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học của vi khuẩn Ralstonia solanacearum, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh và các biện pháp phòng trừ hiệu quả là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các giống cây trồng kháng bệnh, tìm kiếm các biện pháp sinh học mới và cải tiến các phương pháp quản lý đất đai. Nghiên cứu bệnh cây cần được ưu tiên để bảo vệ sản xuất nông nghiệp và đảm bảo an ninh lương thực.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Nghiên cứu đã xác định được mức độ phổ biến và tác hại của bệnh héo xanh trên các loại cây trồng quan trọng tại Hà Nội và phụ cận. Các biện pháp phòng trừ tổng hợp bao gồm sử dụng giống kháng bệnh, luân canh cây trồng, xử lý đất và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý được khuyến nghị để kiểm soát bệnh. Cần tăng cường công tác phòng bệnh và nâng cao nhận thức của nông dân về bệnh héo xanh.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu sâu hơn về bệnh héo xanh

Các nghiên cứu sâu hơn nên tập trung vào việc xác định các chủng vi khuẩn Ralstonia solanacearum gây bệnh phổ biến tại Hà Nội và phụ cận, tìm hiểu cơ chế kháng bệnh của các giống cây trồng và phát triển các biện pháp sinh học mới để kiểm soát bệnh. Phân tích đất và nước cũng cần được thực hiện để xác định nguồn gốc và đường lây lan của vi khuẩn. Nghiên cứu về giống kháng bệnh cần được đẩy mạnh để cung cấp cho nông dân các giống cây trồng có khả năng chống chịu bệnh tốt hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 1. Lịch sử nghiên cứu, mức độ phổ biến và tác hại của bệnh héo xanh vi khuẩn Trong lịch sử, đã có nhiều nghiên cứu về bệnh vi khuẩn hại cây kể từ khi vi khuẩn hại cây được phát hiện 1866. Sau đó, Hallier đã nghiên cứu và phát hiện vi khuẩn gây thối củ khoai tây (1875).

Đến 1880, Brull người Mỹ đã đi sâu nghiên cứu về bệnh vi khuẩn trên các loại cây ăn quả đặc biệt là vi khuẩn gây cháy xám cây lê. Lần đầu tiên, vi khuẩn gây héo xanh được Smith nghiên cứu và đặt tên là Pseudomonas solanacearum năm 1896, khi nghiên cứu bệnh héo xanh trên cây cà chua, cà tím và khoai tây tại Mỹ. Đồng thời, ông cũng mô tả triệu chứng bệnh héo xanh trên các cây trồng này. Đến năm 1909, tác giả phát hiện bệnh héo xanh trên cây thuốc lá.

Nhưng đến năm 1905, bệnh héo xanh vi khuẩn ở lạc mới được phát hiện lần đầu tiên ở Indonexia (Machmud and Rats, 1994). Sau này, Yabuuchi đã nghiên cứu và đề nghị đổi tên vi khuẩn gây bệnh héo xanh vi khuẩn thành tên mới Ralstonia solanacearum Smith (Yabuuchi). Vi khuẩn Ralstonia solanacearum là loài có phổ ký chủ rộng, chúng có khả năng ký sinh và gây hại trên 200 loài cây trồng, cây rừng thuộc hơn 35 họ thực vật khác nhau, chủ yếu là những cây ký chủ thuộc họ cà, họ đâu, họ chuối (Kelman, 1953). Bệnh héo xanh vi khuẩn là bệnh gây hại nghiêm trọng, phổ biến có phân bố rộng rãi và điển hình nhất ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và những vùng có khí hậu ôn hoà trên thế giới (Kelman, 1997).

Những kết quả nghiên cứu, khảo sát về mức độ phổ biến và tác hại của bệnh HXVK trên một số cây trồng ở các vùng địa lý khác nhau đã được nhiều tác giả đề cập đến (Titatan, 1986; Prio et al. Bệnh héo xanh do vi khuẩn R.solanacearum (Smith) gây ra là vấn đề nghiêm trọng trong ngành công nghiệp sản xuất khoai tây ở Malawwi do làm giảm năng suất và chất lượng bảo quản của củ sau thu hoạch. Để định lượng mức Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 4 độ và tỷ lệ mắc bệnh, một cuộc khảo sát về kiến thức của nông dân trong việc xác định sự lây lan cũng như việc kiểm soát căn bệnh này đã được tiến hành với 81 nông dân và 489 củ khoai tây thu thập ngẫu nhiên trong 8 chợ lớn để xác định bệnh tiềm ẩn bằng phương pháp DAS- ELISA. Kế quả cho thấy 100 % nông dân đã nhận thức được sự xuất hiện của bệnh héo xanh do vi khuẩn trên cánh đồng của họ và phương thức lây lan.

Mức độ nhễm bệnh của vi khuẩn gây bệnh héo xanh được đánh giá cao hơn 25 % so với các loại vi khuẩn khác (Kagona, 2008) Tại Ấn Độ từ năm 1940 có báo cáo về bệnh HXVK hại ở khoai tây và cà chua (Kelman, 1953). Đầu tiên gây hại ở vùng Gusdaspenr thuộc bang Punjab, sau đó xuất hiện ở Bombay năm 1954 (Kelman, 1954). Đến năm 1964 người ta đã xác định các nòi và các biovar gây hại của vi khuẩn Ralstonia solanacearum (Mehan, 1994). Bệnh phát sinh, phát triển, phân bố rộng rãi ở nhiều vùng trồng trọt đã gây nên những thiệt hại đáng kể.

Trên khoai tây, bệnh không những gây héo ngoài đồng mà còn làm thối củ trong bảo quản. Ở một số vùng, bệnh làm giảm đáng kể năng suất tới 30-70%. Theo Sinha (1986), bệnh héo xanh vi khuẩn là loại bệnh phổ biến, gây nhiễm trên nhiều loại cây trồng khác nhau như: cà chua, khoai tây, lạc, ớt, gừng, đay, đặc biệt ở một số vùng sản xuất kinh tế, bệnh héo xanh vi khuẩn có thể làm giảm tới 70% năng suất. Ở Sri Lanka, bệnh HXVK được phát hiện đầu tiên từ những năm 1930 trên cây cà chua, cà.

Bệnh lây nhiễm trên nhiều loại cây trồng: cà chua, khoai tây, cà, ớt, và phân bố rộng rãi ở các vùng sinh thái ẩm và khô, ở các địa hình đất đai cao, thấp khác nhau. Trên cây cà chua, ở một vài nơi mức độ nhiễm bệnh tương đối nghiêm trọng. Trên cây cà chua mức độ thiệt hại có thể lên đến 81.5% trên giống mẫn cảm Margolobe và 47.0% đối với giống Talatuoya (Abeygunawardena, 1963). Ở Trung Quốc, bệnh héo xanh vi khuẩn (HXVK) gây hại nghiêm trọng trên nhiều loại cây trồng thuộc họ cà, họ đậu và họ hoà thảo.

Bệnh héo xanh khoai tây được phát hiện đầu tiên vào cuối năm 1970, lúc đầu bệnh chỉ phát sinh gây hại ở một số vùng nhỏ tại tỉnh Hunan và Sichuan nhưng hiện nay bệnh đã phát triển lan rộng ra các tỉnh phía Bắc (He, 1986). Bệnh héo xanh vi khuẩn hại lạc phát sinh phát triển mạnh và phân bố rộng trên 17 tỉnh trồng lạc của Trung Quốc, gây thiệt hại khoảng 45 – 65 nghìn tấn (Tan and Liao, 1990). Bệnh HXVK Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 5 còn gây hại trên nhiều cây trồng khác như: cà chua, khoai lang, gừng, ớt, vừng, dâu tằm (He, 1986). Còn ở Malaysia, bệnh HXVK gây hại nghiêm trọng trên nhiều cây trồng (Mehan et al,1986).

Trên lạc, tỷ lệ cây nhiễm bệnh trung bình chiếm từ 5-20% và là nguyên nhân chính làm diện tích trồng lạc giảm từ 5.318 ha năm 1986 với sản lượng tương ứng là 19.437 tấn giảm còn 5000 tấn. Vi khuẩn gây bệnh còn lây nhiễm trên nhiều cây ký chủ khác như: cà chua, khoai tây, thuốc lá, và cây cà (Lum, 1990). Ở Thái Lan, bệnh HXVK là bệnh hại quan trọng và phân bố rộng rãi ở các vùng trồng cây trong cả nước. Kể từ lần đầu tiên bệnh HXVK hại trên cà chua được phát hiện vào năm 1957 cho tới nay, bệnh đã gây thiệt hại đáng kể vè năng suất trên nhiều loại cây trồng khác nhau: cà chua, khoai tây, gừng, cà, ớt, thuốc lá (Titatan, 1986).

Ở Indonesia từ những năm 1990 có báo cáo về bệnh HXVK gây hại trên lạc, khoai tây, cà chua. ở các vùng Cirebon và phía tây Java và sau đó ở hầu hết các vùng trồng lạc và khoai tây đều bị nhiễm bệnh HXVK như Sumatra, Java, phía nam và phía bắc vùng Bali.phổ biến biovar 2, nòi 3 (Machmud, 1986) 1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, đặc tính sinh lý, sinh hoá của loài vi khuẩn R. solanacearum Bệnh HXVK do loài Pseudomonas solanacearum Smith gây ra, thuộc họ Pseudomonadaceae lớp Eubacteriales.

Về mặt vị trí phân loại, danh pháp quốc tế và tên khoa học đối với loài Ralstonia solanacearum Smith ra bệnh HXVK đã được các tác giả đề cập. Sự thay đổi tên gọi loài vi khuẩn gây bệnh héo xanh theo thời gian như sau: + Bacillus solanacearum Smith 1896 + Bacterium solanacearum (Smith) Chester 1897. + Bacterium solanacearum var asiaticum Smith 1914. + Pseudomonas solanacearum (Smith 1896) Smith 1914 + Phytomonas solanacearum (Smith) Bergey et al.

+ Xanthomonas solanacearum (Smith) Dowson 1943. Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 6 + Xanthomonas solanacearum var asiatica (Smith) Elliott 1951 + Burkholderria solanacearum (Smith 1896). Yabuuchi et al. Gần đây, với những kết quả nghiên cứu của nhiều tác giải về phân loại, giám định vi khuẩn gây bệnh héo xanh, theo đề xuất mới của Yabuuchi et al (1992), tại Hội nghị quốc tế lần 2 về bệnh HXVK tại Pháp (1997) đã thống nhất, đổi tên và gọi loài vi khuẩn này là Ralstonia solancearum Smith (Smith, 1896;Yabuuchi et al, 1996).

solancearum là loài không đồng nhất, đa dạng, với tính chuyên hoá khác nhau, bao gồm một số biovar và pathovar khác biệt nhau (Kelman,1997). solanacearum là loài ký sinh đa thực, chúng gây bệnh trên các chủng sinh lý khác nhau ở mỗi loài và giống cây trồng, trên mỗi vùng khác nhau có thể chỉ nhiễm một hay một số chủng của chúng và ở mức độ nặng nhẹ khác nhau (Kelman,1953; Hayward, 1994). solanacearum có hệ thống men rất phong phú để phân giải thức ăn, chúng có dạng hình gậy ngắn, kích thước 0,4 - 0,8 x 1,0 - 2,0 µm, hai đầu hơi tròn, thường có 1 - 4 lông roi ở một đầu, hảo khí, nhuộm Gram âm, không hình thành bào tử (Buddenhagen and Kelman, 1964). Trên môi trường nhân tạo SPA khuẩn lạc của vi khuẩn có màu trắng kem, trắng sữa dạng tròn nhỏ, láng bóng (Hayward, 1960).

Còn trên môi trường TZC, khuẩn lạc có hình không đều, nhày, rìa có màu trắng, ở giữa có phớt hồng nhạt (Kelman, 1953). Sự phát sinh, phát triển bệnh héo xanh vi khuẩn trên cây ký chủ có liên quan chặt chẽ đến điều kiện ngoại cảnh như: nhiệt độ và độ ẩm đất, lượng mưa, gió, kết cấu và pH đất, v. Nhiệt độ thích hợp cho vi khuẩn phát triển trong khoảng từ 28 – 35oC, nhiệt độ tối thiểu là 10oC và tối đa là 41oC (chúng có thể chết ở 520C trong vòng 10 phút). Vi khuẩn phát triển ở phạm vi pH khá rộng từ 5,0 - 8,5, nhưng thích hợp nhất là 7,0 – 7,2.

Độ ẩm đất và các vi sinh vật đối kháng cũng là những yếu tố hạn chế quan trọng nhằm khống chế hay thúc đẩy sự phát triển của bệnh (Kelman, 1997). Lượng mưa cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của vi khuẩn Ralstonia solanacearum. ở những vùng có mưa nhiều, nhiệt độ đất và không khí trong Học viện Nông nghiệp Việt Nam – Luận văn Thạc sỹ Khoa học Nông nghiệp Page 7 khoảng 25 – 35oC bệnh thường gây thiệt hại nặng. Sau những trận mưa, thời tiết nóng hoặc xen kẽ giữa những ngày mưa và nắng ấm là điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển nhanh (Tan and Liao, 1990).

solanacearum rất mẫn cảm với điều kiện ẩm độ thấp (Bruddenhagen and Kelman, 1964). Nghiên cứu những đặc tính sinh hóa chính của vi khuẩn R. solanacearum (He, 1983) đã chỉ ra rằng: R. solanacearum có khả năng tạo ra H2S, khử nitrat, có phản ứng oxidase và catalasa, ure, pectin, oxi hóa axetat, malonat và gluconat.

Vi khuẩn không hoá lỏng gelatin, thuỷ thân tinh bột, không phản ứng tạo indol và không sử dụng arginin. Solanacearum là vi khuẩn hiếu khí, không hình thành bào tử và có khả năng tổng hợp poly-β-hydroxybutyrat như là nguồn các bon dự trữ. Nó có thể tổng hợp sắc tố khuyếch tán mầu nâu trên môi trường thạch có chứa Tyrozin.solanacearum có thể khử nitrat thành nitrit và tạo ra khí nhưng không thể thuỷ phân tinh bột và không hoá lỏng gelatin. Nhiệt độ thích hợp cho vi khuẩn phát triển trong khoảng từ 25 -350C.Solanacearum có phản ứng rất khác nhau với kháng sinh, các biovar có thể mẫn cảm với streptomycin, nhưng chống chịu với penixilin viomyxin,.

Tính độc của vi khuẩn có mối quan hệ với hình thái khuẩn lạc và các race tổng hợp polysacharit ngoại bào (Kelman, 1954). Các biovar đột biến của P.