Kiến thức thực hành phòng chống sốt xuất huyết dengue của người dân phường bạch đằng quận hai bà trưng hà nội năm 2023 và một số yếu tố liên quan

Nội dung bài viết cung cấp kiến thức thực hành phòng chống sốt xuất huyết dengue tại phường Bạch Đằng, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội năm 2023.

• Tác giả: Phí Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Cao Thị Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Kiến Thức, Thực Hành Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Dengue Tại Phường Bạch Đằng, Hà Nội Năm 2023 Và Một Số Yếu Tố Liên Quan
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về bệnh sốt xuất huyết Dengue
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết
• 1.1.2.1. Mầm bệnh
• 1.1.2.2. Nguồn bệnh
• 1.1.2.3. Đường lây
• 1.1.2.4. Cơ thể cảm thụ
• 1.1.3. Triệu chứng và diễn biến bệnh
• 1.1.4. Biến chứng của bệnh
• 1.2. Hoạt động phòng, chống bệnh sốt xuất huyết Dengue
• 1.2.1. Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, diệt lăng quăng/bọ gậy
• 1.2.2. Phòng chống muỗi đốt
• 1.2.3. Nhiệm vụ của Cộng tác viên
• 1.3. Tình hình dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.3.1. Tình hình bệnh sốt xuất huyết trên thế giới

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Sốt Xuất Huyết Dengue Tại Hà Nội 2023

Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra. Bệnh lây truyền qua đường máu, với trung gian là muỗi Aedes aegypti. Bệnh nhân thường có biểu hiện sốt cao đột ngột, kèm theo xuất huyết da hoặc niêm mạc và giảm tiểu cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 390 triệu ca mắc mới, trong đó 96 triệu ca có biểu hiện lâm sàng. Một nghiên cứu khác ước tính 3,9 tỷ người có nguy cơ nhiễm virus, với 70% gánh nặng ở châu Á. Kiểm soát vector truyền bệnh là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Nâng cao nhận thức cộng đồng về mức độ nguy hiểm của bệnh và thực hành các phương pháp phòng bệnh có ý nghĩa quan trọng. Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như chưa có vắc xin phòng chống dịch bệnh Sốt xuất huyết nên rất khó khăn trong công tác phòng chống dịch Sốt xuất huyết.

Trích dẫn từ tài liệu gốc: "Bệnh lây theo đường máu, trung gian truyền bệnh là muỗi Aedes aegypti. Bệnh có biểu hiện lâm sàng chủ yếu là sốt cấp diễn, kèm theo xuất huyết ở da hoặc niêm mạc và giảm tiểu cầu ở trong máu [12]."

1.1. Yếu Tố Dịch Tễ Học Sốt Xuất Huyết Dengue Tổng Quan

Vi rút Dengue thuộc nhóm Flavivirus, họ Flaviviridae, có 4 typ huyết thanh: 1, 2, 3 và 4. Nguồn bệnh chính là người mắc bệnh, kể cả thể nhẹ. Bệnh lây truyền qua muỗi Aedes aegypti và Aedes albopictus. Muỗi vằn đốt người vào ban ngày, sinh sản ở các dụng cụ chứa nước sạch. Tính cảm thụ bệnh không khác biệt về giới tính. Theo dịch tễ học, Việt Nam chia thành 3 vùng dịch khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện khí hậu và sự lưu hành của muỗi. Cần chú trọng đến việc phòng chống sốt xuất huyết ngay từ việc kiểm soát vector truyền bệnh.

1.2. Triệu Chứng và Diễn Biến Sốt Xuất Huyết Cần Nhận Biết Sớm

Bệnh sốt xuất huyết Dengue có biểu hiện lâm sàng đa dạng và diễn biến nhanh chóng qua ba giai đoạn: sốt, nguy hiểm và hồi phục. Giai đoạn sốt thường có sốt cao đột ngột, nhức đầu, chán ăn, và xuất huyết dưới da. Giai đoạn nguy hiểm thường vào ngày thứ 3-7 của bệnh, có thể gây biến chứng nặng. Một số trường hợp nặng có thể có biểu hiện suy tạng như viêm gan nặng, viêm não, viêm cơ tim. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách rất quan trọng để cứu sống bệnh nhân sốt xuất huyết dengue.

II. Thực Trạng Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Tại Phường Bạch Đằng 2023

Phường Bạch Đằng, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội là khu vực có mật độ dân cư cao, điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo, làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh sốt xuất huyết. Thực tế, nhiều năm liền, phường là điểm nóng về sốt xuất huyết dengue. Trong năm 2017, quận Hai Bà Trưng có số ca mắc đứng thứ 3/30 quận huyện. Việc nâng cao nhận thức và thực hành phòng bệnh của người dân là rất quan trọng. Nghiên cứu này đánh giá kiến thức và thực hành phòng chống sốt xuất huyết của người dân phường Bạch Đằng năm 2023, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan. Mục tiêu là cung cấp cơ sở khoa học cho các biện pháp can thiệp hiệu quả.

2.1. Tình Hình Dịch Tễ Tại Quận Hai Bà Trưng Hà Nội

Trong giai đoạn 2017-2022, số ca mắc sốt xuất huyết tại quận Hai Bà Trưng biến động, với đỉnh điểm vào năm 2017. Đến năm 2022, số ca mắc giảm nhưng vẫn là vấn đề cần quan tâm. Phường Bạch Đằng, với đặc điểm dân cư đông đúc và điều kiện sống đa dạng, đối mặt với nguy cơ dịch tễ học sốt xuất huyết cao. Cần có các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết chủ động và toàn diện.

2.2. Vai Trò của Vệ Sinh Môi Trường trong Phòng Chống Sốt Xuất Huyết

Mật độ dân cư cao và điều kiện vệ sinh kém tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản và phát triển. Việc loại bỏ các ổ chứa nước đọng, vệ sinh môi trường xung quanh nhà là biện pháp quan trọng để phòng chống sốt xuất huyết. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc duy trì vệ sinh môi trường và diệt muỗi.

III. Phương Pháp Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Dengue Hiệu Quả Nhất

Cách phòng bệnh do virut Dengue và sốt xuất huyết tốt nhất là diệt muỗi, lăng quăng/bọ gậy và phòng chống muỗi đốt. Cần loại bỏ nơi sinh sản của muỗi bằng cách đậy kín dụng cụ chứa nước, thả cá vào bể nước, thau rửa các dụng cụ chứa nước thường xuyên, và thu gom phế thải. Phòng chống muỗi đốt bằng cách mặc quần áo dài tay, ngủ trong màn, dùng bình xịt muỗi và kem xua muỗi. Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức của người dân về phòng chống sốt xuất huyết là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền, y tế và cộng đồng trong công tác phòng chống dịch.

3.1. Diệt Lăng Quăng Bọ Gậy Biện Pháp Quan Trọng Từ Gốc Rễ

Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi là biện pháp then chốt. Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước. Thả cá hoặc mê zô vào các dụng cụ chứa nước lớn. Thau rửa các dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ hàng tuần. Thu gom và hủy các vật dụng phế thải chứa nước. Bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn. Cần sự tham gia tích cực của từng hộ gia đình trong việc diệt lăng quăng bọ gậy.

3.2. Phòng Chống Muỗi Đốt Bảo Vệ Bản Thân và Gia Đình

Phòng chống muỗi đốt là biện pháp bảo vệ cá nhân hiệu quả. Mặc quần áo dài tay. Ngủ trong màn kể cả ban ngày. Dùng bình xịt diệt muỗi, hương muỗi, kem xua muỗi. Cho người bị sốt xuất huyết nằm trong màn để tránh lây lan bệnh. Cần nâng cao ý thức tự bảo vệ của mỗi người dân trong việc phòng chống muỗi đốt.

IV. Nghiên Cứu Kiến Thức và Thực Hành Phòng Chống SXH 2023

Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá kiến thức và thực hành của người dân phường Bạch Đằng về phòng chống sốt xuất huyết. Phương pháp nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang, thu thập dữ liệu thông qua phỏng vấn trực tiếp. Mẫu nghiên cứu được chọn ngẫu nhiên. Dữ liệu được xử lý và phân tích bằng phần mềm thống kê. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng về mức độ hiểu biết và hành vi phòng bệnh của người dân, từ đó đề xuất các giải pháp can thiệp phù hợp. Cần đặc biệt chú trọng đến kiến thức người dân và thực hành người dân.

4.1. Thiết Kế Nghiên Cứu và Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang để đánh giá kiến thức phòng chống sốt xuất huyết và thực hành phòng chống sốt xuất huyết của người dân. Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi. Quá trình thu thập dữ liệu tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghiên cứu, đảm bảo tính bảo mật thông tin của đối tượng nghiên cứu.

4.2. Tiêu Chí Đánh Giá Kiến Thức và Thực Hành Chi Tiết

Nghiên cứu sử dụng bộ tiêu chí cụ thể để đánh giá kiến thức phòng chống sốt xuất huyết và thực hành phòng chống sốt xuất huyết của người dân. Tiêu chí đánh giá kiến thức bao gồm hiểu biết về nguyên nhân, triệu chứng, đường lây và biện pháp phòng bệnh. Tiêu chí đánh giá thực hành bao gồm các hành vi phòng bệnh tại nhà và cộng đồng.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Phòng Chống SXH tại Hà Nội

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chương trình can thiệp nâng cao kiến thức phòng chống sốt xuất huyết và cải thiện thực hành phòng chống sốt xuất huyết của người dân. Các chương trình can thiệp cần tập trung vào đối tượng có kiến thức và thực hành còn hạn chế. Cần sử dụng các kênh truyền thông đa dạng để tiếp cận người dân. Đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp là rất quan trọng để đảm bảo tính bền vững. Cần tập trung vào tuyên truyền để nâng cao ý thức phòng chống sốt xuất huyết.

5.1. Giải Pháp Nâng Cao Kiến Thức Phòng Chống Sốt Xuất Huyết

Để nâng cao kiến thức phòng chống sốt xuất huyết, cần tổ chức các buổi nói chuyện, hội thảo, phát tờ rơi, và sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào các thông tin cơ bản về bệnh, cách phòng bệnh hiệu quả, và tầm quan trọng của việc tham gia vào các hoạt động phòng chống dịch.

5.2. Cải Thiện Thực Hành Phòng Chống Sốt Xuất Huyết Hướng Dẫn

Để cải thiện thực hành phòng chống sốt xuất huyết, cần hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh tại nhà và cộng đồng. Cần cung cấp các dụng cụ và hóa chất cần thiết để người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Cần tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường định kỳ để loại bỏ các ổ chứa nước đọng.

VI. Kết Luận và Tương Lai Phòng Chống Sốt Xuất Huyết năm 2023

Nghiên cứu này cung cấp bức tranh toàn diện về kiến thức và thực hành của người dân phường Bạch Đằng về phòng chống sốt xuất huyết. Kết quả nghiên cứu cho thấy còn nhiều hạn chế trong kiến thức và thực hành của người dân. Cần có các biện pháp can thiệp hiệu quả để nâng cao nhận thức và cải thiện hành vi phòng bệnh. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành phòng bệnh để xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp hơn. Cần tập trung vào việc chủ động phòng chống sốt xuất huyết.

6.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính và Ý Nghĩa Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra những điểm yếu trong kiến thức và thực hành phòng chống sốt xuất huyết của người dân. Kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết phải có các chương trình giáo dục sức khỏe cộng đồng hiệu quả và dễ tiếp cận để cải thiện tình hình.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo và Khuyến Nghị Chính Sách

Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi phòng bệnh và đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp. Khuyến nghị chính sách bao gồm tăng cường đầu tư cho các hoạt động phòng chống dịch bệnh và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây ra, với hơn 390 triệu ca mắc mới mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 96 triệu ca có biểu hiện lâm sàng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xác định thế kỷ 21 là thế kỷ phòng chống bệnh SXHD do sự gia tăng nhanh chóng về số ca mắc và phạm vi lây lan của bệnh. Tại Việt Nam, số ca mắc SXHD có xu hướng tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội. Quận Hai Bà Trưng, trong đó có phường Bạch Đằng, là một trong những điểm nóng về dịch bệnh với số ca mắc tăng từ 6 trường hợp năm 2021 lên 68 trường hợp năm 2022. Phường Bạch Đằng có mật độ dân cư cao, điều kiện vệ sinh chưa đồng đều, tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn truyền bệnh phát triển.

Nghiên cứu nhằm đánh giá kiến thức và thực hành phòng chống SXHD của người dân phường Bạch Đằng năm 2023, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành này. Mục tiêu cụ thể là xác định tỷ lệ người dân có kiến thức và thực hành đạt chuẩn về phòng chống SXHD, cũng như mối liên hệ giữa các yếu tố nhân khẩu học, kinh tế, tiền sử mắc bệnh với kiến thức và thực hành. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2023 tại phường Bạch Đằng, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các chiến lược can thiệp nâng cao nhận thức và hành vi phòng chống SXHD, góp phần giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết về kiến thức và thực hành phòng chống SXHD, tập trung vào ba nhóm khái niệm chính: (1) Kiến thức về nguyên nhân, triệu chứng, đường lây truyền và biện pháp phòng chống SXHD; (2) Thực hành phòng chống SXHD bao gồm vệ sinh môi trường, xử lý dụng cụ chứa nước, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và phòng tránh muỗi đốt; (3) Các yếu tố nhân khẩu học và xã hội ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành như tuổi, giới tính, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng kinh tế gia đình, tiền sử mắc bệnh và nguồn thông tin tiếp cận. Mô hình nghiên cứu cũng xem xét mối quan hệ giữa kiến thức và thực hành, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan ảnh hưởng đến hai biến này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích, với cỡ mẫu 405 người dân từ 18 tuổi trở lên, đại diện cho các hộ gia đình tại phường Bạch Đằng. Mẫu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên hệ thống từ danh sách 5.285 hộ gia đình, với khoảng cách mẫu k=13. Bộ công cụ thu thập dữ liệu gồm 3 phần: thông tin chung, đánh giá kiến thức (20 câu hỏi) và đánh giá thực hành (10 câu hỏi) về phòng chống SXHD. Dữ liệu được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp, nhập liệu bằng phần mềm Epidata 3.1 và phân tích bằng SPSS 20.

Phân tích số liệu bao gồm thống kê mô tả (tỷ lệ %, trung bình, độ lệch chuẩn) và phân tích mối liên quan đơn biến, đa biến giữa kiến thức, thực hành và các yếu tố độc lập bằng kiểm định khi bình phương, hồi quy logistic và tương quan Pearson. Tiêu chuẩn đánh giá kiến thức và thực hành dựa trên điểm cắt 70% tổng điểm tối đa, phân loại thành nhóm “Đạt” và “Không đạt”. Nghiên cứu tuân thủ các nguyên tắc đạo đức, được phê duyệt bởi Hội đồng duyệt đề cương Trường Đại học Thăng Long và có sự đồng thuận của chính quyền địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ kiến thức đạt chuẩn về SXHD: Khoảng 58% người dân phường Bạch Đằng đạt điểm kiến thức ≥ 70% tổng điểm tối đa, trong đó kiến thức về triệu chứng đạt trung bình 6,5/8 điểm, kiến thức về lây truyền đạt 6,2/8 điểm và kiến thức về biện pháp phòng chống đạt 3,1/4 điểm. Tỷ lệ này cao hơn so với một số nghiên cứu trong nước như tại 11 tỉnh miền núi phía Bắc (35,3%) nhưng thấp hơn so với nghiên cứu tại phường Mễ Trì, Hà Nội (88,75%).

2. Tỷ lệ thực hành phòng chống SXHD đạt chuẩn: Khoảng 62% người dân đạt điểm thực hành ≥ 7/10 điểm, với các biện pháp phổ biến như đậy kín dụng cụ chứa nước (75%), loại bỏ nước đọng quanh nhà (68%), sử dụng màn chống muỗi (55%) và phun thuốc diệt muỗi (40%). Tỷ lệ thực hành đạt chuẩn cao hơn so với một số nghiên cứu trước đây tại TP Vũng Tàu (51,25%) và thấp hơn so với nghiên cứu tại phường Mễ Trì (74%).

3. Các yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành: Phân tích đa biến cho thấy trình độ học vấn (OR=2,8; p<0,01), nghề nghiệp (OR=2,1; p<0,05), và tiền sử mắc SXHD trong gia đình (OR=1,9; p<0,05) có liên quan tích cực đến kiến thức về SXHD. Tương tự, thực hành phòng chống SXHD có mối liên quan có ý nghĩa với kiến thức (OR=3,2; p<0,001), giới tính (nữ có thực hành tốt hơn, OR=1,5; p<0,05) và nguồn thông tin tiếp cận (OR=2,0; p<0,05). Mối tương quan tuyến tính giữa điểm kiến thức và điểm thực hành là r=0,45 (p<0,001), cho thấy kiến thức tốt góp phần nâng cao thực hành phòng chống.

4. Tình hình dịch bệnh và nguy cơ bùng phát: Số ca mắc SXHD tại phường Bạch Đằng tăng từ 6 trường hợp năm 2021 lên 68 trường hợp năm 2022, phản ánh nguy cơ bùng phát dịch cao do mật độ dân cư đông, điều kiện vệ sinh chưa đồng đều và thời tiết thuận lợi cho muỗi phát triển (nhiệt độ trung bình 26-32⁰C).

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy kiến thức và thực hành phòng chống SXHD của người dân phường Bạch Đằng còn nhiều hạn chế, mặc dù có cải thiện so với một số khu vực khác. Nguyên nhân có thể do mức độ truyền thông chưa đồng đều, sự khác biệt về trình độ học vấn và nghề nghiệp, cũng như thiếu sự tham gia tích cực của cộng đồng trong các hoạt động phòng chống dịch. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, khoảng cách giữa kiến thức và thực hành vẫn tồn tại, tương tự như nghiên cứu tại Jamaica và Thái Lan, cho thấy cần tăng cường hướng dẫn thực hành cụ thể và liên tục.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đạt kiến thức và thực hành theo nhóm tuổi, giới tính và trình độ học vấn, cũng như bảng phân tích hồi quy đa biến minh họa các yếu tố liên quan. Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp bằng chứng khoa học để xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp, nâng cao nhận thức và hành vi phòng chống SXHD, góp phần giảm thiểu gánh nặng dịch bệnh tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe: Triển khai các chiến dịch truyền thông đa phương tiện, tập trung vào nhóm dân cư có trình độ học vấn thấp và nghề nghiệp dễ bị ảnh hưởng, nhằm nâng cao kiến thức về triệu chứng, đường lây và biện pháp phòng chống SXHD. Thời gian thực hiện trong 6 tháng tới, do Phòng Y tế quận phối hợp với UBND phường.

2. Phát triển mạng lưới cộng tác viên y tế: Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho cộng tác viên y tế tại các tổ dân phố để hướng dẫn người dân thực hành đúng các biện pháp diệt muỗi, xử lý dụng cụ chứa nước và phòng tránh muỗi đốt. Mục tiêu đạt 90% hộ gia đình được kiểm tra hàng tháng trong vòng 1 năm.

3. Tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường định kỳ: Phối hợp với các tổ chức xã hội, trường học và doanh nghiệp trên địa bàn để thu gom phế thải, dọn dẹp nơi sinh sản của muỗi, đặc biệt trước mùa mưa. Thực hiện ít nhất 2 chiến dịch lớn mỗi năm, do UBND phường chủ trì.

4. Nâng cao năng lực giám sát và xử lý dịch bệnh: Trang bị thiết bị, đào tạo nhân viên y tế địa phương về kỹ thuật giám sát véc tơ và xử lý ổ dịch kịp thời, giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch. Thực hiện liên tục, đánh giá hiệu quả hàng quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế dự phòng và quản lý dịch bệnh: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch phòng chống SXHD phù hợp với đặc điểm địa phương, nâng cao hiệu quả can thiệp.

2. Nhà hoạch định chính sách y tế công cộng: Tham khảo để phát triển các chương trình truyền thông và chiến lược phòng chống dịch bệnh dựa trên bằng chứng khoa học và thực tiễn địa phương.

3. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng: Áp dụng các giải pháp nâng cao nhận thức và thực hành phòng chống SXHD trong các hoạt động hỗ trợ cộng đồng, đặc biệt tại các khu vực đô thị đông dân.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về phòng chống bệnh truyền nhiễm và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiến thức về SXHD của người dân phường Bạch Đằng hiện nay như thế nào?
   Khoảng 58% người dân đạt chuẩn kiến thức về SXHD, với hiểu biết tốt về triệu chứng và biện pháp phòng chống. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người chưa nắm rõ các đặc điểm sinh học của muỗi truyền bệnh.

2. Tỷ lệ thực hành phòng chống SXHD đạt chuẩn là bao nhiêu?
   Khoảng 62% người dân thực hiện đúng các biện pháp phòng chống như đậy kín dụng cụ chứa nước, loại bỏ nước đọng và sử dụng màn chống muỗi, nhưng vẫn còn khoảng 38% chưa thực hiện đầy đủ.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành phòng chống SXHD?
   Trình độ học vấn, nghề nghiệp, tiền sử mắc bệnh trong gia đình và nguồn thông tin tiếp cận là những yếu tố có liên quan tích cực đến kiến thức và thực hành phòng chống SXHD.

4. Tại sao có khoảng cách giữa kiến thức và thực hành phòng chống SXHD?
   Người dân có thể biết về bệnh nhưng chưa thực hiện đúng hoặc đầy đủ các biện pháp phòng chống do thiếu hướng dẫn cụ thể, điều kiện sống khó khăn hoặc thiếu sự tham gia cộng đồng.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phòng chống SXHD tại địa phương?
   Cần tăng cường truyền thông giáo dục, phát triển mạng lưới cộng tác viên y tế, tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường định kỳ và nâng cao năng lực giám sát, xử lý dịch bệnh kịp thời.

Kết luận

• Kiến thức và thực hành phòng chống SXHD của người dân phường Bạch Đằng năm 2023 còn nhiều hạn chế, với tỷ lệ đạt chuẩn lần lượt khoảng 58% và 62%.
• Trình độ học vấn, nghề nghiệp và tiền sử mắc bệnh trong gia đình là các yếu tố liên quan tích cực đến kiến thức và thực hành phòng chống SXHD.
• Mối tương quan tích cực giữa kiến thức và thực hành cho thấy nâng cao nhận thức sẽ góp phần cải thiện hành vi phòng chống bệnh.
• Dịch SXHD tại phường Bạch Đằng có xu hướng gia tăng, đòi hỏi các biện pháp phòng chống toàn diện, liên tục và sự tham gia của cộng đồng.
• Khuyến nghị triển khai các chiến dịch truyền thông, phát triển mạng lưới cộng tác viên, tổ chức vệ sinh môi trường và nâng cao năng lực giám sát để giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong thời gian tới.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn chặn sự lây lan của sốt xuất huyết Dengue tại phường Bạch Đằng!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về bệnh sốt xuất huyết Dengue 1. Khái niệm Sốt xuất huyết Dengue (SXH Dengue) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Dengue gây nên.

Bệnh lây theo đường máu, trung gian truyền bệnh là muỗi Aedes aegypti. Bệnh có biểu hiện lâm sàng chủ yếu là sốt cấp diễn, kèm theo xuất huyết ở da hoặc niêm mạc và giảm tiểu cầu ở trong máu [12]. Dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết * Mầm bệnh Vi rút Dengue thuộc nhóm Flavivirus, họ Flaviviridae. Vi rút Dengue có 04 typ huyết thanh: 1, 2, 3 và 4.

Có nhân ARN, có 3 gen Protein có cấu trúc Protein C (lõi), Protein M (màng), Protein (vỏ) và 7 Protein không cấu trúc. Protein E có chức năng trung hòa và tương tác với các thụ thể. Các vi rút Dengue có nhiều kháng nguyên, có kháng nguyên đặc hiệu của typ, có những kháng nguyên chung của phân nhóm và nhóm. Cả 4 typ huyết thanh vi rút Dengue có phản ứng chéo nhau.

Tuy nhiên kháng thể thu được sau khi nhiễm một typ huyết thanh có phản ứng dương tính nhưng không trung hoà hoàn toàn được các typ còn lại, cho nên người ta có thể mắc bệnh sốt xuất huyết lần thứ 2 hoặc thứ 3 bởi những típ khác nhau [12]. * Nguồn bệnh Những người mắc bệnh thể nhẹ ít được quản lý là nguồn bệnh quan trọng. Những nghiên cứu ở Malaixia đã chứng minh được loài khỉ hoang dã là nguồn chứa mầm bệnh, nhưng chưa có bằng chứng bệnh lây từ khỉ sang người [12]. * Đường lây Bệnh lây theo đường máu, có hai loại muỗi sốt xuất huyết thuộc họ chi Aedes gồm: Aedes albopictus và Aedes aegypti, đây là tác nhân gây ra bệnh sốt xuất huyết.

Tuy nhiên, tỷ lệ truyền bệnh sốt xuất huyết ở muỗi Aedes albopictus thấp hơn, do đó khi nhắc đến muỗi sốt xuất huyết người ta thường chú ý đến loài muỗi Aedes aegypti: 4 - Muỗi có màu đen, thân và chân có những đốm trắng thường được gọi là muỗi vằn. - Muỗi vằn cái đốt người vào ban ngày, đốt mạnh nhất là vào sáng sớm và chiều tối. - Muỗi vằn thường trú đậu ở các góc/ xó tối trong nhà, trên quần áo, chăn màn, dây phơi và các đồ dùng trong nhà. - Muỗi vằn đẻ trứng, sinh sản ở các ao, vũng nước hoặc các dụng cụ chứa nước sạch ở trong và xung quanh nhà như bể nước, chum, vại, lu, khạp, giếng nước, hốc cây.

các đồ vật hoặc đồ phế thải có chứa nước như lọ hoa, bát nước kê chạn, lốp xe, vỏ dừa. Muỗi vằn phát triển mạnh vào mùa mưa, khi nhiệt độ trung bình hàng tháng vượt trên 20ºC. * Cơ thể cảm thụ Tại các địa phương có dịch lưu hành nhiều năm, trẻ em dễ bị mắc bệnh, lứa tuổi bị bệnh có xu hướng ngày càng nhỏ dần. Tại các địa phương lần đầu có dịch thì mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh.

Tính cảm thụ không có sự khác nhau về giới tính [12]. Dịch sốt xuất huyết Dengue hay xảy ra vào mùa mưa, nóng. aegypti cao ở nước ta, dịch bệnh xuất huyết Dengue được chia thành 3 vùng: - Vùng 1: Có bệnh quanh năm phát triển dịch vào mùa hè thu gặp chủ yếu ở trẻ em, là những vùng có nhiệt độ trên 200 C, đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng Bắc bộ và vùng ven biển miền Trung. - Vùng 2: Không có bệnh vào những tháng rét, dịch xuất hiện vào các tháng mưa, nóng cả người lớn và trẻ em đều mắc bệnh, là vùng đồng bắc bộ khu 4.

- Vùng 3: Bệnh tản phát vào các tháng mưa, nóng thường không thành dịch nặng là vùng Tây Nguyên vùng núi phía bắc. * Triệu chứng và diễn biến bệnh [2] Bệnh sốt xuất huyết Dengue có biểu hiện lâm sàng đa dạng, diễn biến nhanh chóng từ nhẹ đến nặng. Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn biến qua ba giai đoạn: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Phát hiện Thư viện ĐH Thăng Long 5 sớm bệnh và hiểu rõ những vấn đề lâm sàng trong từng giai đoạn của bệnh giúp chẩn đoán sớm, điều trị đúng và kịp thời, nhằm cứu sống người bệnh.

Lâm sàng: Sốt cao đột ngột, liên tục, nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, da xung huyết, đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt, nghiệm pháp dây thắt dương tính, thường có nốt xuất huyết ở dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam. Xuất huyết dưới da: Nốt xuất huyết rải rác hoặc chấm xuất huyết thường ở mặt trước hai cẳng chân và mặt trong hai cánh tay, bụng, đùi, mạng sườn hoặc mảng bầm tím. Xuất huyết ở niêm mạc: Chảy máu mũi, lợi, tiểu ra máu. Kinh nguyệt kéo dài hoặc xuất hiện kinh sớm hơn kỳ hạn.

Xuất huyết nội tạng như tiêu hóa, phổi, não là biểu hiện nặng. Một số trường hợp nặng có thể có biểu hiện suy tạng như viêm gan nặng, viêm não, viêm cơ tim. Những biểu hiện nặng này có thể xảy ra ở một số người bệnh không có dấu hiệu thoát huyết tương rõ hoặc không sốc. Cận lâm sàng: Dung tích hồng cầu (Hematocrit) bình thường; số lượng tiểu cầu bình thường hoặc giảm dần (nhưng còn trên 100.000/mm3 ); số lượng bạch cầu thường giảm.

Giai đoạn nguy hiểm: Thường vào ngày thứ 3-7 của bệnh. * Biến chứng của bệnh: Một số trường hợp bệnh nếu không được điều trị thích hợp có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng dẫn đến tử vong [12]: Biến chứng chính do tăng tính thấm thành mạch và rối loạn đông máu: Xuất huyết phủ tạng nặng, ở giai đoạn muộn do đông máu rải rác nội mạch (DIC); hôn mê và hội chứng não cấp, phù não nặng. * Biến chứng khác: - Tim: Tràn dịch màng ngoài tim, suy mạch vành rối loạn dẫn truyền, phù nề khe tim, xuất huyết cơ tim. - Phổi: Tràn dịch màng phổi, phù phổi cấp.

- Thận: Suy thận cấp. - Tràn dịch màng bụng, tràn dịch màng tinh hoàn, phù thiểu dưỡng, xảy thai đẻ non ở phụ nữ có thai. 6 Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như chưa có vắc xin phòng chống dịch bệnh Sốt xuất huyết nên rất khó khăn trong công tác phòng chống dịch Sốt xuất huyết. Hoạt động phòng, chống bệnh sốt xuất huyết Dengue Cách phòng bệnh do virut Dengue và sốt xuất huyết tốt nhất là diệt muỗi, lăng quăng/ bọ gậy và phòng chống muỗi đốt [5].

* Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, diệt lăng quăng/bọ gậy bằng cách: - Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước (DCCN) để muỗi không vào đẻ trứng. - Thả cá hoặc mê zô vào các DCCN lớn (bể, giếng, chum, vại.) để diệt lăng quăng/bọ gậy. - Thau rửa các DCCN vừa và nhỏ (lu, khạp…) hàng tuần. - Thu gom, hủy các vật dụng phế thải trong nhà và xung quanh nhà như chai, lọ, mảnh chai, mảnh lu vỡ, ống bơ, vỏ dừa, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá., dọn vệ sinh môi trường, lật úp các dụng cụ chứa nước khi không dùng đến.

- Bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân chạn/tủ đựng chén bát, thay nước bình hoa/bình bông. - Triệt sản muỗi, muỗi biến đổi gen. * Phòng chống muỗi đốt: - Mặc quần áo dài tay. - Ngủ trong màn/mùng kể cả ban ngày.

- Dùng bình xịt diệt muỗi, hương muỗi, kem xua muỗi, đèn xua muỗi, bước sóng xua muỗi, vợt điện diệt muỗi. - Dùng rèm che, màn tẩm hóa chất diệt muỗi. - Cho người bị sốt xuất huyết nằm trong màn, tránh muỗi đốt để tránh lây lan bệnh cho người khác. - Tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, vận động nhân dân tự thực hiện các biện pháp phòng chống dịch Sốt xuất huyết đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, ít tốn kém và có hiệu quả.

Thư viện ĐH Thăng Long 7 - Thành lập Ban chỉ đạo phường: Chính quyền, Y tế, cơ sở giáo dục, Cộng tác viên. - Lựa chọn mạng lưới Cộng tác viên gồm: Giáo viên, học sinh, thanh niên, phụ nữ, tổ dân phố, Chữ thập đỏ nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm, có trình độ. - Tập huấn cho Ban chỉ đạo, Cộng tác viên. - Tổ chức các chiến dịch tuyên truyền thu gom phế thải, phế liệu.

* Nhiệm vụ của Cộng tác viên: - Kiểm tra hộ gia đình 01 tháng/lần. - Hướng dẫn hộ gia đình phát hiện xử lý ổ bọ gậy. - Nhân nuôi, phóng thả tác nhân sinh học và dụng cụ chứa nước lớn. - Cùng học sinh thực hiện các chiến dịch thu gom phế thải, diệt bọ gậy.

- Mở rộng và nâng cao hoạt động hiệu quả của mạng lưới Cộng tác viên. - Nâng cao kỹ năng tuyên truyền, phát hiện, xử lý ổ bọ gậy của Cộng tác viên. - Cung cấp trang thiết bị tối thiểu, bổ túc kiến thức thường xuyên cho Cộng tác viên. - Tích cực phối hợp với chính quyền và ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.

Tình hình dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue trên thế giới và tại Việt Nam 1. Tình hình bệnh sốt xuất huyết trên thế giới Theo dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, mỗi năm toàn cầu có khoảng 390 triệu ca mắc mới sốt xuất huyết, trong đó 96 triệu người có biểu hiện lâm sàng. Một nghiên cứu khác về sự phổ biến của bệnh sốt xuất huyết ước tính rằng 3,9 tỷ người có nguy cơ nhiễm virus sốt xuất huyết, trong đó 70% gánh nặng thực sự nằm ở các nước châu Á. Số ca sốt xuất huyết báo cáo WHO đã tăng hơn 8 lần trong hai thập kỷ qua, từ 505.430 ca trong năm 2000, lên hơn 2,4 triệu ca năm 2010 và 5,2 triệu ca năm 2019.

Số ca tử vong được báo cáo trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến 2015 tăng từ 960 lên 4.032 trường hợp [46]. 8 Không chỉ gia tăng về số lượng ca bệnh, SXH còn mở rộng phạm vi lây lan nhanh về mặt địa lý. Trong khi chỉ có 09 nước bị những trận dịch nặng trước năm 1970, SXH ngày nay lưu hành tại hơn 100 quốc gia ở châu Phi, châu Mỹ, Đông Địa Trung Hải, Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương. Trong số những khu vực này, Châu Mỹ, Đông Nam Á và Tây Thái Bình dương là những khu vực có dịch lưu hành nghiêm trọng nhất [72].

Năm 2015 được đánh dấu là năm có nhiều vụ dịch sốt xuất huyết lớn bùng phát trên toàn thế giới.000 trường hợp và Malaysia hơn 111.000 trường hợp mắc SXH, tăng so với năm 2014 tương ứng là 59,5% và 16%. Brazil cũng ghi nhận trên 1,5 triệu trường hợp, cao gấp 3 lần năm 2014. Cũng trong năm 2015, Delhi, Ấn Độ đã ghi nhận xảy ra vụ dịch SXH tồi tệ nhất kể từ năm 2006 với hơn 15.000 trường hợp [72].