Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng một số loại phân bón lá đến ra hoa đậu quả giống cam v2 tại trường đại học nông lâm đại học thái nguyên

Mục tiêu chính của nghiên cứu này là xác định loại phân bón lá nào phù hợp nhất để thúc đẩy sự ra hoa đậu quả… 57 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Lâm Thu Dâng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Hưng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến ra hoa đậu quả giống cam V2 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Nguồn gốc của cam quýt, lịch sử nghề trồng cam quýt và các vùng trồng cam quýt chủ yếu trên thế giới
• 2.2.1. Nguồn gốc và lịch sử trồng cam quýt trên thế giới
• 2.2.2. Các vùng trồng cam quýt chủ yếu trên thế giới
• 2.3. Tình hình sản xuất cam quýt ở Việt Nam
• 2.3.1. Thực trạng phát triển cam quýt ở Việt Nam
• 2.3.2. Các vùng trồng cam quýt chủ yếu ở Việt Nam
• 2.3.3. Các khó khăn trong việc trồng cam quýt ở nước ta
• 2.4. Ứng dụng của phân bón lá đối với cây có múi và kỹ thuật trồng chăm sóc
• 2.4.1. Kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cam
• 2.4.2. Tình hình nghiên cứu cây cam quýt trên thế giới và trong nước
• 2.4.2.1. Tình hình nghiên cứu cây cam quýt trên thế giới
• 2.4.2.2. Tình hình nghiên cứu cam quýt trong nước
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3.4.3. Phương pháp tổng hợp và xử lý kết quả nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tình hình sâu bệnh hại trên cây cam tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón lá đến tình hình ra hoa và đậu quả giống cam V2 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2.1. Ảnh hưởng của phân bón lá đến tình hình ra hoa của giống cam V2 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2.2. Ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến tỉ lệ đậu quả giống cam V2
• 4.2.3. Ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến động thái tăng trưởng chiều cao quả giống cam V2
• 4.2.4. Ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến động thái tăng trưởng đường kính quả giống cam V2
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài

Mục tiêu chính của nghiên cứu này là xác định loại phân bón lá nào phù hợp nhất để thúc đẩy sự ra hoa đậu quả của giống cam V2 tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Để đạt được mục tiêu này, yêu cầu của đề tài bao gồm việc theo dõi và đánh giá ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến sự phát triển của cây cam, từ đó đưa ra những khuyến nghị về kỹ thuật trồng cam. Việc nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa trong học tập mà còn có giá trị thực tiễn cao, giúp nông dân áp dụng các biện pháp canh tác hiệu quả hơn. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc quản lý cây trồng và nâng cao năng suất cây cam, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

Quá trình thực hiện đề tài này giúp sinh viên thực hành nghiên cứu khoa học, từ đó củng cố kiến thức đã học và phát triển kỹ năng nghiên cứu. Kết quả của đề tài sẽ đánh giá được ảnh hưởng của phân bón vi lượng đến sự ra hoa và đậu quả của giống cam V2. Điều này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về quy trình nghiên cứu mà còn tạo cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực khoa học cây trồng.

1.2 Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất

Đề tài này có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng sử dụng phân bón vi lượng cho cây cam trong thực tiễn sản xuất. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp nông dân nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón lá, từ đó cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng cam hiệu quả sẽ góp phần nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng cam tại Thái Nguyên và các vùng lân cận.

II. Tổng quan tài liệu

Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Phân bón đóng vai trò quan trọng trong việc tăng năng suất và chất lượng cây trồng. Theo các nghiên cứu, phân bón chiếm khoảng 40% trong hệ thống các biện pháp tăng năng suất cây trồng. Việc sử dụng phân bón hợp lý không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, việc lạm dụng phân bón vô cơ đã dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho đất đai và môi trường. Do đó, việc xác định loại phân bón phù hợp cho từng loại cây trồng là rất cần thiết.

2.1 Nguồn gốc và lịch sử trồng cam quýt

Cam quýt có nguồn gốc từ miền Nam Châu Á, với lịch sử trồng trọt lâu đời. Các nghiên cứu cho thấy, cam ngọt và các loại cam quýt khác đã được đưa vào trồng tại nhiều vùng trên thế giới, từ Châu Âu đến Châu Mỹ. Sự phát triển của cây cam quýt gắn liền với lịch sử buôn bán và các cuộc thám hiểm. Việc hiểu rõ nguồn gốc và lịch sử phát triển của cam quýt sẽ giúp nông dân có cái nhìn tổng quan hơn về cây trồng này.

2.2 Tình hình sản xuất cam quýt ở Việt Nam

Việt Nam có nhiều vùng trồng cam quýt nổi tiếng, nhưng việc thâm canh vẫn còn nhỏ lẻ và hiệu quả thấp. Để nâng cao năng suất và chất lượng, cần có sự đầu tư vào kỹ thuật trồng và chăm sóc. Việc áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật, bao gồm việc sử dụng phân bón lá, sẽ giúp cải thiện tình hình sản xuất cam quýt tại Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin cần thiết để phát triển bền vững ngành trồng cam quýt.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng phân bón lá có ảnh hưởng tích cực đến sự ra hoa và đậu quả của giống cam V2. Các thí nghiệm cho thấy, những cây được bón phân bón lá có tỷ lệ ra hoa cao hơn so với cây đối chứng. Điều này chứng tỏ rằng phân bón lá không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn kích thích quá trình sinh trưởng của cây. Việc áp dụng đúng loại phân bón sẽ giúp nông dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1 Ảnh hưởng của phân bón lá đến ra hoa

Nghiên cứu cho thấy, các loại phân bón lá khác nhau có tác động khác nhau đến tỷ lệ ra hoa của giống cam V2. Cụ thể, những loại phân bón chứa vi lượng như kẽm và mangan đã giúp tăng cường khả năng ra hoa của cây. Điều này cho thấy, việc bổ sung phân bón lá hợp lý có thể cải thiện đáng kể năng suất cây cam.

3.2 Ảnh hưởng của phân bón lá đến tỷ lệ đậu quả

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, tỷ lệ đậu quả của giống cam V2 tăng lên khi sử dụng phân bón lá. Những cây được bón phân bón lá có tỷ lệ đậu quả cao hơn so với cây không được bón. Điều này cho thấy, phân bón lá không chỉ ảnh hưởng đến sự ra hoa mà còn có vai trò quan trọng trong việc duy trì tỷ lệ đậu quả, từ đó nâng cao năng suất cho cây cam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây ăn quả có múi giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Việt Nam, phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa và chế biến, xuất khẩu. Miền núi và trung du phía Bắc là khu vực có điều kiện sinh thái phù hợp và truyền thống lâu đời trong canh tác cây có múi. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất tại đây vẫn mang tính nhỏ lẻ, phân tán và hiệu quả chưa đồng đều. Việc thâm canh còn tồn tại bất cập khi người trồng lạm dụng phân bón vô cơ đơn độc, bón nhiều phân đạm liên tục mà chưa chú trọng bón cân đối dinh dưỡng khoáng và bổ sung phân bón lá, dẫn đến giảm sút năng suất, chất lượng quả và làm suy thoái đất canh tác.

Giống cam V2 là giống cam ngọt chín muộn có khả năng thích ứng rộng, phân cành đều, khả năng ra hoa đậu quả cao, khối lượng quả trung bình đạt 190,0 - 250,0 g/quả, vỏ mỏng (khoảng 3,0 mm), tép mọng nước, tỷ lệ xơ thấp, ít hạt và khả năng chống chịu bệnh loét, chảy gôm, nấm đen gốc tốt hơn một số giống địa phương. Nhằm tìm kiếm giải pháp kỹ thuật nâng cao tỷ lệ đậu quả và chất lượng quả non, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến ra hoa đậu quả giống cam V2 tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" được thực hiện.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định được loại phân bón lá thích hợp nhất tác động tích cực đến quá trình ra hoa, đậu quả và sinh trưởng quả non của giống cam V2 tại địa bàn nghiên cứu.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
   • Theo dõi, đánh giá thành phần và mức độ gây hại của các đối tượng sâu bệnh hại chính trên vườn cam thí nghiệm.
   • Theo dõi ảnh hưởng của các loại phân bón lá đến thời gian ra hoa và số lượng hoa/cành.
   • Đánh giá động thái đậu quả và xác định tỷ lệ đậu quả ổn định sau khi tắt hoa.
   • Đo đạc và phân tích động thái tăng trưởng kích thước quả non (chiều cao và đường kính quả).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Cây cam ngọt giống V2 ở giai đoạn 4 năm tuổi.
• Phạm vi không gian: Khu vực vườn thực nghiệm của Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 01/2017 đến tháng 05/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên cơ sở khoa học về dinh dưỡng khoáng của cây ăn quả có múi. Dinh dưỡng qua lá được hấp thu thông qua hệ thống khí khổng, đóng vai trò như biện pháp bổ sung kịp thời các nguyên tố trung lượng, vi lượng và chất điều hòa sinh trưởng vào các giai đoạn chuyển tiếp sinh lý quan trọng (từ sinh trưởng sinh dưỡng sang phân hóa mầm hoa và nuôi quả non). Việc phun phân bón lá kết hợp các chất kích thích sinh trưởng như $\alpha$-NAA, $\beta$-NOA, GA3 giúp cây phân hóa mầm hoa đồng loạt, tăng sức sống hạt phấn, nâng cao tỷ lệ đậu quả và hạn chế rụng quả sinh lý.

Phương pháp bố trí thí nghiệm: Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 4 công thức nghiệm thức, 3 lần nhắc lại trên nền đất có độ dốc đồng đều. Tổng số ô thí nghiệm là 12 ô, diện tích mỗi ô là 20 $m^2$.

Nền phân bón chung cho tất cả các công thức: 150g N + 100g $\text{P}_2\text{O}_5$ + 100g $\text{K}_2\text{O}$/cây.

Các công thức thí nghiệm bao gồm:

• Công thức 1 (CT1 - Đối chứng): Không phun phân bón lá.
• Công thức 2 (CT2): Phun phân bón lá Thiên Nông (chứa 2% w/w $\alpha$-Naphthalene Acetic Acid, 0,5% w/w $\beta$-Naphthoxy Acetic Acid, 0,1% w/w Gibberellic Acid $\text{GA}_3$). Liều lượng: 0,28 kg pha 560 lít nước/ha (tương đương 5g/10 lít nước).
• Công thức 3 (CT3): Phun phân bón lá EAWEED - Rong biển 95% (Hữu cơ 50%, N 50%, $\text{P}_2\text{O}_5$, $\text{K}_2\text{O}$ 20%). Liều lượng: 10g pha với 16 - 32 lít nước.
• Công thức 4 (CT4): Phun phân bón lá FITO (thành phần gồm N, $\text{P}_2\text{O}_5$, $\text{K}_2\text{O}$, Fe, Cu, Zn, Mg và chất điều hòa sinh trưởng). Liều lượng: 2 gói nhỏ pha vào 15 lít nước.

Quy trình phun thực hiện 3 lần: lần 1 trước khi hoa nở rộ 7 - 10 ngày; lần 2 khi hoa nở rộ; lần 3 trước đợt rụng sinh lý lần 2. Phun ướt đều các chùm nụ, hoa và quả non vào thời điểm râm mát.

Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:

• Thời gian ra hoa và số hoa/cành: Đánh dấu ngẫu nhiên 10 chùm nụ/cây (30 chùm cành/công thức). Ghi nhận ngày bắt đầu nở hoa (10%), ngày nở rộ (20%), ngày kết thúc nở hoa và đếm tổng số hoa/cành khi nở rộ.
• Tỷ lệ đậu quả: Theo dõi trên 3 cây/công thức bằng cách trải nilon dưới tán cây hứng hoa và quả rụng định kỳ 5 ngày/lần. Tỷ lệ đậu quả (%) tính bằng tỷ lệ phần trăm giữa số quả đậu tại thời điểm theo dõi so với tổng số hoa, quả non ban đầu.
• Động thái tăng trưởng quả: Đo chiều cao quả (từ cuống đến núm quả) và đường kính quả (vị trí lớn nhất) định kỳ 14 ngày/lần (các ngày 09/4, 23/4, 07/5 và 21/5/2017) bằng thước kẹp kỹ thuật.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán số học trung bình, kiểm định sự sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất 95% ($\text{LSD}_{0.05}$) và hệ số biến động ($\text{CV}%$) bằng phần mềm IRRISTAT và Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tổng quan về vị trí ngành trồng cây ăn quả trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam, nêu bật tiềm năng sinh trưởng, năng suất và phẩm chất của giống cam V2. Phân tích thực trạng canh tác cây ăn quả có múi tại vùng miền núi phía Bắc còn tồn tại nhiều hạn chế về kỹ thuật sử dụng phân bón. Xác lập mục tiêu nghiên cứu nhằm tìm ra loại phân bón lá tối ưu, nêu rõ ý nghĩa học thuật trong việc rèn luyện phương pháp nghiên cứu thực nghiệm nông học và ý nghĩa thực tiễn định hướng kỹ thuật bón phân cho vùng trồng cam Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp các tài liệu khoa học liên quan đến cây có múi và dinh dưỡng khoáng:

• Nguồn gốc và lịch sử phân bố: Khái quát nguồn gốc các loài cam quýt từ Nam Á (Nam Trung Quốc, Ấn Độ, Đông Nam Á) và sự lan tỏa sang Địa Trung Hải, Châu Phi, Châu Mỹ. Thống kê số liệu sản xuất cây có múi thế giới giai đoạn 2009 - 2013 (theo FAO, diện tích năm 2013 đạt 4.080,0 nghìn ha, sản lượng 71.445,4 nghìn tấn, trong đó Châu Á chiếm 41,98% diện tích nhưng năng suất trung bình chỉ đạt 13,1 tấn/ha).
• Thực trạng sản xuất cam quýt tại Việt Nam: Phân tích 3 vùng trồng chính (Miền núi và trung du phía Bắc, ven biển miền Trung, Đồng bằng sông Cửu Long). Diện tích cam quýt cả nước đạt trên 63.000 - 70.000 ha giai đoạn 2012 - 2016 với năng suất tăng từ 105,0 tạ/ha lên 124,46 tạ/ha. Chỉ ra các rào cản lớn: diện tích vườn manh mún, thị trường bấp bênh và dịch bệnh Greening tàn phá.
• Ứng dụng phân bón lá và kỹ thuật canh tác: Trình bày nguyên lý hấp thu dinh dưỡng qua khí khổng bề mặt lá; nguyên tắc sử dụng phân bón lá trong các giai đoạn sinh trưởng cây con, ra hoa tạo quả, chống chịu ngập úng hoặc khô hạn; các quy trình kỹ thuật chuẩn bị đất, mật độ trồng (300 - 500 cây/ha với cây ghép hạt, 800 - 1200 cây/ha với cây nhân vô tính), quy trình cắt tỉa tạo tán cành cấp 1, cấp 2, cấp 3 và định mức phân bón gốc theo tuổi cây.
• Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước: Điểm lại các công trình chọn tạo gốc ghép sạch bệnh (Poncirus trifoliata chống virus Tristeza), nghiên cứu dinh dưỡng N-P-K-Ca-Mg và vi lượng của Takashaki, Ghosh, Woo-Nang Chang; các nghiên cứu bình tuyển giống cam, bưởi đặc sản trong nước của Viện Nghiên cứu Rau quả, Trường Đại học Nông nghiệp I, Đại học Nông Lâm Huế.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết phương pháp nghiên cứu thực nghiệm đồng ruộng:

• Xác định đối tượng là giống cam ngọt V2 (4 năm tuổi) tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên từ tháng 01/2017 đến tháng 05/2017.
• Thiết kế sơ đồ thí nghiệm RCBD gồm 12 ô thí nghiệm với 4 công thức nghiệm thức (Đối chứng, Thiên Nông, EAWEED - Rong biển 95%, FITO).
• Mô tả chi tiết thành phần lý hóa, nồng độ pha chế, cách dùng của từng chế phẩm phân bón lá và lịch trình 3 đợt phun.
• Quy định công thức toán học tính tỷ lệ đậu quả, tỷ lệ rụng hoa/quả và quy chuẩn thu thập số liệu kích thước hình thái quả. Phương pháp phân tích phương sai trên phần mềm thống kê IRRISTAT và Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Tác giả công bố các dẫn liệu thực nghiệm thu thập được qua 4 nội dung chính:

• Tình hình sâu bệnh hại: Ghi nhận thành phần gồm 8 đối tượng sâu bệnh chính. Trong đó, rệp sáp mềm (Planococcus citri), sâu vẽ bùa (Phyllocnistis citrella), bệnh loét vi khuẩn (Xanthomonas campestris) và bệnh Greening (Liberobacter asiaticus) gây hại ở mức độ nặng (**); rầy chổng cánh, sâu đục thân, nhện đỏ, nhện rám vàng gây hại ở mức trung bình và ít (*).
• Ảnh hưởng đến thời gian nở hoa và số hoa/cành: Phân bón lá giúp thúc đẩy thời điểm bắt đầu nở hoa sớm hơn đối chứng từ 3 đến 9 ngày (CT2 nở sớm nhất vào ngày 15/02, CT3 ngày 17/02, CT4 ngày 21/02, đối chứng ngày 24/02), tuy nhiên không làm thay đổi tổng thời gian nở hoa (đều kéo dài 27 - 28 ngày) và không làm thay đổi có ý nghĩa số hoa/cành (dao động từ 33,3 đến 34,3 hoa/cành).
• Động thái và tỷ lệ đậu quả: Tỷ lệ đậu quả giảm dần qua các đợt theo dõi do hiện tượng rụng sinh lý. Tại thời điểm sau tắt hoa (28/04/2017), CT2 (phun Thiên Nông) đạt tỷ lệ đậu quả cao nhất là 44,7% (44,7 quả đậu/cành), sai khác có ý nghĩa thống kê vượt trội so với đối chứng CT1 (31,3%) ở độ tin cậy 95% ($\text{LSD}_{0.05} = 12,2$; $\text{CV}% = 2,8%$). Các công thức CT4 (41,5%) và CT3 (35,3%) không tạo ra sự sai khác có ý nghĩa so với đối chứng.
• Động thái tăng trưởng kích thước quả:
  • Chiều cao quả: Ngày 21/05/2017, CT2 đạt 2,10 cm, cao hơn chắc chắn so với đối chứng CT1 (1,63 cm) ở mức ý nghĩa 95% ($\text{LSD}_{0.05} = 0,23$; $\text{CV}% = 6,7%$). CT3 đạt 1,83 cm và CT4 đạt 1,76 cm.
  • Đường kính quả: Ngày 21/05/2017, CT2 đạt 1,90 cm và CT4 đạt 1,70 cm, đều sai khác có ý nghĩa so với đối chứng CT1 (1,46 cm) ở mức ý nghĩa 95% ($\text{LSD}_{0.05} = 0,26$; $\text{CV}% = 4,3%$). CT3 đạt 1,56 cm (không có ý nghĩa sai khác).
  • Tác giả thảo luận và chỉ ra quy luật sinh trưởng: Quả non cam V2 tăng mạnh về chiều cao ngay sau khi hình thành, trong khi đường kính quả tăng chậm hơn trong tháng đầu rồi mới tăng nhanh ở giai đoạn tiếp theo.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tổng hợp các phát hiện thực nghiệm cốt lõi về hiệu lực của phân bón lá Thiên Nông đối với tỷ lệ đậu quả và kích thước quả non cam V2; đồng thời đưa ra 2 kiến nghị về việc kéo dài thời gian theo dõi qua các vụ tiếp theo và nghiên cứu mở rộng dải liều lượng phân bón lá.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm định lượng về phản ứng của giống cam V2 đối với 3 loại phân bón lá tại Thái Nguyên:

Chỉ tiêu theo dõi	CT1 (Đối chứng)	CT2 (Thiên Nông)	CT3 (EAWEED)	CT4 (FITO)	Mức sai khác thống kê ($\text{LSD}_{0.05}$)
Ngày bắt đầu nở hoa	24/02/2017	15/02/2017 (sớm 9 ngày)	17/02/2017 (sớm 7 ngày)	21/02/2017 (sớm 3 ngày)	-
Tổng thời gian nở hoa (ngày)	27	27	28	27	Không ảnh hưởng
Số hoa/cành (hoa)	33,8	33,3	34,3	33,6	Sai khác không đáng kể
Số quả theo dõi ban đầu (quả/cành)	87,5	111,3	94,0	100,0	-
Số quả đậu sau tắt hoa 28/04 (quả/cành)	31,3	44,7	35,3	41,5	-
Tỷ lệ đậu quả sau tắt hoa (%)	31,3%	44,7%	35,3%	41,5%	$\text{LSD}_{0.05} = 12,2$; $\text{CV}% = 2,8%$ (CT2 sai khác có ý nghĩa)
Chiều cao quả ngày 21/05 (cm)	1,63	2,10	1,83	1,76	$\text{LSD}_{0.05} = 0,23$; $\text{CV}% = 6,7%$ (CT2 sai khác có ý nghĩa)
Đường kính quả ngày 21/05 (cm)	1,46	1,90	1,56	1,70	$\text{LSD}_{0.05} = 0,26$; $\text{CV}% = 4,3%$ (CT2 và CT4 sai khác có ý nghĩa)

Các kết quả chính được khẳng định:

1. Phân bón lá Thiên Nông kích thích cây cam V2 nở hoa sớm hơn 9 ngày so với đối chứng không phun, giúp hoa nở tập trung hơn nhưng không làm kéo dài chu kỳ nở hoa (27 ngày) và không làm biến động số hoa hình thành trên cành.
2. Công thức phun phân bón lá Thiên Nông (CT2) có hiệu lực sinh học cao nhất trong việc hạn chế rụng quả non sinh lý, giúp nâng tỷ lệ đậu quả thực tế sau tắt hoa lên 44,7% (tăng 13,4% tuyệt đối so với đối chứng 31,3%).
3. Về kích thước quả non, phân bón lá Thiên Nông thúc đẩy tốc độ tăng trưởng chiều cao quả đạt 2,10 cm và đường kính quả đạt 1,90 cm vào ngày 21/05/2017, vượt trội rõ rệt so với đối chứng không phun (1,63 cm chiều cao và 1,46 cm đường kính).

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả:

• Đề xuất áp dụng chế phẩm điều hòa sinh trưởng và phân bón lá Thiên Nông theo quy trình 3 đợt phun (trước nở rộ, khi nở rộ và trước đợt rụng sinh lý lần 2) trên nền phân khoáng cân đối nhằm nâng cao năng suất đậu quả giống cam V2.
• Kết hợp các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) để kiểm soát các đối tượng gây hại nặng đã điều tra được như sâu vẽ bùa, rệp sáp mềm, bệnh loét và bệnh Greening.

Đóng góp của khóa luận: Cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về hiệu lực của các chế phẩm phân bón lá vi lượng kết hợp chất điều hòa sinh trưởng ($\alpha$-NAA, $\beta$-NOA, GA3) đối với giống cam V2 trong điều kiện khí hậu đất đai trung du miền núi phía Bắc, góp phần hoàn thiện gói kỹ thuật thâm canh cam ngọt chín muộn.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Thí nghiệm chỉ được thực hiện trong phạm vi một vụ sản xuất (từ tháng 01/2017 đến tháng 05/2017) và theo dõi dừng lại ở giai đoạn phát triển quả non, chưa theo dõi tiếp diễn đến giai đoạn quả thành thục, thu hoạch để đánh giá năng suất thực thu cuối cùng cũng như các chỉ tiêu hóa sinh phẩm chất quả (độ Brix, hàm lượng đường, axit hữu cơ, hàm lượng nước).
• Các loại phân bón lá mới được thử nghiệm ở một mức liều lượng đơn lẻ theo hướng dẫn của nhà sản xuất, chưa thiết kế các ô nồng độ/liều lượng khác nhau để so sánh tìm ngưỡng tối ưu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo (theo đề xuất của tác giả):

1. Tiếp tục bố trí theo dõi thí nghiệm ảnh hưởng của phân bón lá đến quá trình ra hoa, đậu quả và phát triển quả của giống cam V2 trong các vụ tiếp theo nhằm kiểm chứng độ ổn định của kết quả qua các năm thời tiết khác nhau.
2. Nghiên cứu bổ sung các nghiệm thức tăng/giảm liều lượng của từng loại phân bón lá để xác định chính xác nồng độ và liều lượng tối ưu nhất cho hiệu quả kinh tế cao nhất trên cây cam V2.

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng và mục đích nghiên cứu sau:

• Sinh viên, học viên ngành Nông học, Khoa học cây trồng, Trồng trọt: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) trên cây ăn quả thân gỗ lâu năm, quy trình theo dõi các chỉ tiêu sinh lý - hình thái hoa quả và phương pháp xử lý số liệu nông học bằng phần mềm chuyên dụng (IRRISTAT, Excel).
• Cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên nông nghiệp: Sử dụng tài liệu như một tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chi tiết về cách thức cắt tỉa tạo tán cành cấp 1, 2, 3; định mức phân bón gốc theo tuổi cây và lịch trình phun phân bón lá hỗ trợ đậu quả cho giống cam V2.
• Nhà vườn và hộ nông dân trồng cây có múi tại Thái Nguyên và vùng miền núi phía Bắc: Ứng dụng quy trình sử dụng phân bón lá Thiên Nông và các hoạt chất kích thích sinh trưởng để tăng tỷ lệ đậu quả, giảm rụng quả non sinh lý, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế vườn cam.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận đã thử nghiệm những loại phân bón lá nào và thành phần hoạt chất chính của chúng là gì? Tác giả đã thử nghiệm 3 loại phân bón lá so sánh với đối chứng không phun:

• Thiên Nông: Chứa 2% $\alpha$-NAA, 0,5% $\beta$-NOA và 0,1% GA3.
• EAWEED - Rong biển 95%: Chứa chất hữu cơ 50%, N 50%, $\text{P}_2\text{O}_5$, $\text{K}_2\text{O}$ 20%.
• FITO: Chứa các nguyên tố đa lượng N, $\text{P}_2\text{O}_5$, $\text{K}_2\text{O}$, các vi lượng Fe, Cu, Zn, Mg và chất điều hòa sinh trưởng.

2. Công thức nào cho tỷ lệ đậu quả và kích thước quả non cam V2 tốt nhất trong thí nghiệm? Công thức 2 (phun phân bón lá Thiên Nông) cho kết quả tốt nhất ở mọi chỉ tiêu:

• Tỷ lệ đậu quả sau tắt hoa đạt 44,7% (đối chứng đạt 31,3%, sai khác có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95%).
• Chiều cao quả ngày 21/05/2017 đạt 2,10 cm (đối chứng đạt 1,63 cm).
• Đường kính quả ngày 21/05/2017 đạt 1,90 cm (đối chứng đạt 1,46 cm).

3. Phun phân bón lá có làm thay đổi số hoa trên cành và kéo dài thời gian nở hoa của giống cam V2 không? Kết quả nghiên cứu khẳng định phân bón lá không làm ảnh hưởng có ý nghĩa đến số hoa/cành (dao động từ 33,3 đến 34,3 hoa/cành giữa các công thức) và không làm kéo dài thời gian nở hoa (tất cả các công thức đều duy trì chu kỳ từ nở đến tàn hoa trong 27 - 28 ngày). Tuy nhiên, phân bón lá giúp thúc đẩy hoa nở sớm hơn đối chứng từ 3 đến 9 ngày.

4. Những đối tượng sâu bệnh hại nào gây hại nghiêm trọng nhất tại vườn cam thí nghiệm? Điều tra thành phần sâu bệnh tại vườn trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên ghi nhận 4 đối tượng gây hại ở mức độ nặng (**):

• Rệp sáp mềm (Planococcus citri)
• Sâu vẽ bùa (Phyllocnistis citrella)
• Bệnh loét (Xanthomonas campestris)
• Bệnh Greening (Liberobacter asiaticus)

5. Nghiên cứu đã chỉ ra quy luật tăng trưởng kích thước của quả non giống cam V2 như thế nào? Quả non giống cam V2 có đặc điểm tăng trưởng mạnh về chiều cao ngay từ giai đoạn đầu sau khi tắt hoa và hình thành quả (từ đầu tháng 4 đến cuối tháng 4), trong khi đường kính quả tăng chậm hơn trong tháng đầu tiên và chỉ bắt đầu tăng nhanh sau đó khoảng 1 tháng. Do đó, việc cung cấp đầy đủ dinh dưỡng khoáng và vi lượng kịp thời ngay từ đầu là yếu tố quyết định để thúc đẩy kích thước quả tối ưu.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lâm Thu Dâng đã thực hiện nghiêm túc phương pháp thực nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) để đánh giá ảnh hưởng của phân bón lá đối với giống cam V2 tại Thái Nguyên. Kết quả định lượng khẳng định chế phẩm phân bón lá Thiên Nông (chứa $\alpha$-NAA, $\beta$-NOA, GA3) có hiệu lực vượt trội nhất, giúp hoa nở sớm hơn 9 ngày, nâng tỷ lệ đậu quả sau tắt hoa đạt 44,7% và thúc đẩy kích thước quả non phát triển nhanh hơn so với đối chứng không phun ở độ tin cậy 95%. Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho sinh viên ngành Khoa học cây trồng và các nhà vườn canh tác cây ăn quả có múi tại khu vực trung du miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay cây ăn quả đã trở thành một trong những loại cây có thế mạnh kinh tế ở Việt Nam, sản phẩm cây ăn quả ngoài cung cấp cho thị trƣờng trong nƣớc, đồng thời là nguồn xuất khẩu sang các nƣớc trong khu vực cũng nhƣ một số thị trƣờng lớn nhƣ Châu Âu. Cùng với sự phát triển của các ngành công nghiệp sản phẩm cây ăn quả ở Việt Nam ngoài việc sử dụng ăn tƣơi, còn là nguyên liệu chế biến cho các nhà máy. Bên cạnh đó các ngành khác nhƣ bao bì, thủy tinh, sành sứ cũng đƣợc phát triển theo, tạo nhiều công ăn việc làm cho ngƣời lao động. Từ lâu, ngƣời làm vƣờn đã hiểu rõ trồng cây ăn quả là một trong những nghề kinh doanh mang lại hiểu quả kinh tế cao, vừa có thu nhập ổn định, vừa có thể bảo vệ môi trƣờng, đặc biệt phủ xanh đất trống đồi núi trọc, chống xói mòn, rửa trôi đất ở vùng đất dốc, vùng đồi núi… Do đó ở nƣớc ta sớm hình thành những vùng trồng cây ăn quả nổi tiếng nhƣ: Nhãn Hƣng Yên, vải Thanh Hà, bƣởi Đoan Hùng, cam Tuyên Quang, Hà Giang, quýt Bắc Sơn… Cam V2 là giống cam ngọt chín muộn, khả năng thích nghi rộng, kháng bệnh tốt.

Cây sinh trƣởng phát triển tốt,phân cành đều, cây cân đối, khả năng ra hoa đậu quả cao, Quả dễ bảo quản và bảo quản đƣợc lâu trên cây,thành phần và chất lƣợng nƣớc quả tuyệt hảo. Quả to trung bình (190,0 - 250,0 gr/quả), có thể lƣu giữ trên cây lâu mà không bị giảm chất lƣợng, vỏ quả mỏng, vàng đẹp với độ dày trung bình 3,0mm, lõi quả vàng ƣơm, số múi trung bình trên quả là 11, hàm lƣợng nƣớc cao, tỷ lệ xơ thấp, chất lƣợng thơm, ngọt đậm, ít hạt, khả năng kháng bệnh (bệnh loét, chảy gôm, nấm đen gốc, khô cành) tốt hơn so với các giống hiện có trong nƣớc. n 2 Miền núi phía Bắc Việt Nam là một trong những vùng có truyền thống lâu đời trong sản xuất cây ăn quả có múi. Tuy nhiên, việc thâm canh các loại cây ăn quả có múi (cam, quýt) ở đây còn nhỏ lẻ tự phát và hiệu quả thấp, muốn nâng cao năng suất, chất lƣợng cây trồng thì đất cần bổ sung thƣờng xuyên đầy đủ các loại phân bón, chất dinh dƣỡng tƣơng ứng.

Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón của ngƣời dân hiện nay vẫn còn tùy tiện, chƣa chú trọng tới việc bón phân cân đối. Để cây ăn trái đạt năng suất cao, có chất lƣợng ngon thì phân bón là yếu tố không thể thiếu trong quá trình sản xuất. Tuy nhiên, tình hình sử dụng phân bón của nông dân rất khác nhau. Trong thực tế sản xuất, nhiều nông dân thƣờng bón phân chƣa hợp lý.

Cây ăn trái cần nhiều loại dinh dƣỡng để sinh trƣởng và cho năng suất, chất lƣợng nhƣng trong đó, đạm, lân, kali là 3 yếu tố mà cây trồng cần nhiều nhất và ảnh hƣởng lớn nhất đến năng suất, chất lƣợng trái cây. Xuất phát từ những thực tế trên chúng tôi tiến hành thí nghiệm: “Nghiên cứu ảnh hưởng một số loại phân bón lá đến ra hoa đậu quả giống cam V2 tại trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài Xác định đƣợc loại phân bón lá thích hợp đến sự ra hoa kết quả giống cam V2 tại trƣờng Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên.

Yêu cầu của đề tài -Theo dõi ảnh hƣởng của phân bón lá đến sự ra hoa, kết quả của giống cam V2. Ý nghĩa của đề tài 1.