Đặt vấn đề Chuối là một họ rất lớn và đa dạng thuộc bộ gừng (Zingiberales), bao gồm rất nhiều giống chuối trồng và hàng trăm loài chuối dại. Tuy nhiên, tất cả chúng đều có nguồn gốc từ hai loài hoang dại là: Musa acuminata và Musa balbisiana, thuộc nhiều kiểu gen từ nhị bội thể đến tứ bội thể. Trong đó, có ý nghĩa kinh tế lớn nhất, với sản phẩm quả được tiêu thụ và thương mại hóa nhiều nhất trên thế giới. Hiếm có một loại quả nào lại được sử dụng để ăn tươi phổ biến như chuối tiêu, chúng trở thành món tráng miệng quen thuộc trong các bữa ăn của hàng triệu người trên khắp thế giới.
Không những là một loại quả giàu dinh dưỡng, chuối tiêu còn có nhiều tác dụng trong phòng ngừa và chữa một số bệnh như cao huyết, bệnh đường ruột,vì lý do đó mà càng ngày càng có nhiều người coi chuối tiêu như một món ăn bổ dưỡng và rất có lợi cho sức khỏe. Nằm trong trung tâm phát sinh của cây chuối nên Việt Nam có nhiều giống chuối tiêu triển vọng có khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Tuy vậy, nhưng sản xuất chuối nói chung và chuối tiêu nói riêng ở nước ta còn ở quy mô nhỏ lẻ, sản phẩm quả thường không đáp ứng được tiêu chuẩn xuất khẩu, nên phục vụ nhu cầu nội tiêu là chủ yếu, vì vậy hiệu quả kinh tế do sản xuất chuối mang lại thấp. Cũng giống với tình hình chung của cả nước, trong sản xuất chuối tiêu ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc sử dụng nhiều giống chuối khác nhau, năng suất và chất lượng quả thấp.
Nguyên nhân một phần là do chúng ta chưa đánh giá, khai thác tốt nguồn gen sẵn có, để từ đó chọn lọc ra các giống tốt, có những đặc điểm nông sinh học phù hợp với điều kiện sản xuất, đáp ứng được các yêu cầu xuất khẩu để đưa vào sản xuất một cách đồng bộ. Hiện nay Trung tâm nghiên cứu và phát triển vùng - Bộ Khoa học và Công nghệ 2 đã cung cấp giống chuốt tiêu ngoại nhập có chất lượng tốt. Nhưng để xây dựng và hoàn thiện quy trình kỹ thuật cho giống chuối tiêu mới, việc xác định các biện pháp kỹ thuật phù hợp giúp giống chuối sinh trưởng tốt, cho năng suất cao là việc làm cần thiết phục vụ cho sản xuất đại trà. Trong khuôn khổ của đề tài thực tập tốt nghiệp chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: "Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng và phát triển của giống chuối tiêu mới từ nguồn nguyên liệu ngoại nhập trong vụ Xuân 2015 tại thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên".Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.Mục đích của đề tài Đánh giá được ảnh hưởng của các vông thức phân bón đến sinh trưởng và phát triển của giống chuối tiêu mới từ nguồn nguyên liệu ngoại nhập, từ đó chọn ra công thức bón phân phù hợp, cho năng suất cao nhất tại thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên.Yêu cầu của đề tài - Nghiên cứu một số đặc điểm điều điện tự nhiên, của thị xã Sông Công - tỉnh Thái Nguyên ảnh hưởng tới sự sinh trưởng, phát triển của cây chuối tiêu.
- Đo đếm, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của giống chuối tiêu mới trong vụ xuân 2015 ở các tổ hợp phân bón khác nhau. Từ đó chọn lựa được công thức bón phân tốt nhất. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp những thông tin khoa học có giá trị và có tính hệ thống về ảnh hưởng của phân bón đến đặc điểm sinh trưởng, phát triển của giống chuối tiêu mới từ nguồn nguyên liệu ngoại nhập.
- Bổ sung nguồn tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, giảng dạy và sản xuất giống chuối tiêu mới thương phẩm có năng suất cao. Ý nghĩa trong thực tiễn Cung cấp những thông tin về sự ảnh hưởng của phân bón đến đặc điểm sinh trưởng, phát triển của giống chuối tiêu mới từ nguồn nguyên liệu ngoại nhập trong vụ Xuân 2015, làm cơ sở để lựa chọn công thức bón phân phù hợp, góp phần hoàn thiện quy trinh kỹ thuật trồng và chăm sóc cho giống chuối tiêu mới tại tỉnh Thái Nguyên nói riêng và vùng Trung du miền núi phía Bắc nói chung. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Giới thiệu chung về cây chuối Theo Chu Thị Thơm (2007)[10] chuối là loại cây ăn quả nhiệt đới, ngắn tuần, dễ trồng và cho sản lượng khá cao, trung bình có thể đạt năng suất 20 - 30 tấn/ha. Chuối có giá trị kinh tế khá lớn và là mặt hàng xuất khẩu của nhiều nước. Bên cạnh đó, chuối cũng là cây có giá trị dinh dưỡng cao: gồm nhiều chất bột, chất đạm, chất xơ, sinh tố và khoáng chất. Đặc biệt chuối có hàm lượng kali rất cao và cả 10 loại acid amin thiết yếu của cơ thể.
Theo Viện Nghiên Cứu và Phát Triển Nông Nghiệp Malaysia, chuối là loại trái cây duy nhất hội tụ đầy đủ thành phần những chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể con người. Do đó, chuối đặc biệt thích hợp để bổ sung khẩu phần dinh dưỡng cho trẻ em và người già, có tác động ngăn ngừa và trị bệnh rất tốt. Nhờ những giá trị này mà hiện nay chuối đang trở thành mặt hàng mang lại lợi nhuận cao cho người nông dân ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới đặc biệt là các quốc gia vùng nhiệt đới với thị trường tiêu thụ hứa hẹn nhiều triển vọng. Trồng cây ăn quả nói chung muốn có năng suất cao, phẩm chất quả tốt, kéo dài chu kỳ kinh tế của cây cần áp dụng đúng kỹ thuật của từng loại cây.
Không những thế, mỗi loại giống lại có những yêu cầu, đòi hỏi riêng, chỉ khi đáp ứng được những yêu cầu đó thì giống cây mới phát huy đầy đủ những đặc tính tốt của nó, mang lại lợi ích thiết thực cho chủ vườn (Trần Thế Tục và cs, 1995)[8]. Theo Long Tú Vân và cs (2009)[12] ở nước ta, khí hậu bốn mùa đều phù hợp cho chuối phát triển, từ Bắc đến Nam, đồng bằng cũng như miền núi, ở đâu và mùa nào cũng có chuối. Chuối đối với người Việt Nam là rau, là quả, là lương thực, thực phẩm. Sản lượng chuối ở ta hàng năm cũng khá, ngoài việc tiêu thụ nội địa, chúng ta còn xuất khẩu một lượng khá lớn.
Tuy 5 vậy, so với nhiều nước xuất khẩu chuối thì năng suất trồng chuối nước ta còn thấp. Do việc trồng chuối ở nước ta hiện nay chưa áp dụng được những biện pháp kỹ thuật hợp lý trong sản xuất. Hoạt động nghiên cứu sự sinh trưởng, phát triển của cây chuối tiêu nhằm phát hiện các biểu hiện hình thái, các hiện tượng sinh lý cũng như ảnh hưởng của địa hình, biện pháp kỹ thuật đến sự sinh trưởng và phát triển của chuối. Trên cơ sở đó nghiên cứu áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác, có ảnh hưởng tốt đến năng suất, chất lượng chuối.
Góp phần nâng cao sản lượng chuối, nâng cao thu nhập cho người dân, mở rộng thêm nguồn cung cấp chuối cho thị trường nội địa và xuất khẩu (Hwang SC và cs, 2010) [14]. Nguồn gốc, phân loại cây chuối 2. Nguồn gốc Theo Recel (2004) [16] cây chuối là một cây được con người sớm biết đến và được đưa về trồng cách đây 3000 - 4000 năm. Là thức ăn chính của người nguyên thủy, còn cung cấp xơ bẹ để làm quần áo cho họ che thân; khi biết chuyển từ kinh tế hái lượm sang trồng tỉa, con người đã biết đưa cây chuối về trồng.
Về nguồn gốc cây chuối, nhiều tác giả nghiên cứu đã thống nhất là chuối có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Đông Nam Á, Ấn Độ, Nê Pan, Miến Điện, bán đảo Đông Dương, Malaixia, Philippin. Từ vùng khởi sinh cây chuối được đưa đi theo 2 đường: - Phát triển về phía Tây: Ấn Độ - Ả Rập - Trung Mỹ - Nam Mỹ. - Phát triển về phía Đông: Indonesia - châu Úc, Tân Ghinê và các quần đảo Thái Bình Dương, Trung Mỹ. Cây chuối được trồng ở Nam Ấn Độ từ cách đây khoảng 500 năm trước công nguyên và từ nơi này chúng được đưa đến Malaixia qua Mandagaca rồi chuyển dịch về phương đông qua Thái Bình Dương đến Nhật Bản và Samoa ở 6 miền trung Thái Bình Dương khoảng 1000 năm sau công nguyên.
Có lẽ chuối được du nhập vào Đông Phi khoảng 500 năm sau công nguyên và được ổn định ở Tây Phi khoảng 1400 năm sau công nguyên, cuối cùng chuối đã có mặt ở vùng Caribê và Mỹ La Tinh ngay sau năm 1500 sau công nguyên (Simmond và cs, 1995)[17]. Cuối thế kỷ XI cây chuối đã được trồng phổ biến khắp các vùng nhiệt đới. Ở Nam Mỹ người ta đã thấy cây chuối được trồng nhiều ở phía Nam Bolivia và hầu khắp Braxin. Ở châu Phi khu vực trồng chuối trải rộng từ vùng Sahara tới Tanzania, ở phía Tây và Đông Cotdivia qua Côngô đến các vùng Tây và Trung nước Nam Phi (dẫn theo Singh HP.
Theo Recel (2004) [16] những bằng chứng khảo cổ cho thấy chuối đã được trồng ở thế kỷ VI-V trước công nguyên. Đầu thế kỷ I sau công nguyên khoảng năm 200 cây chuối đã được trồng ở Trung Quốc, sau đó vào năm 700 chuối được trồng ở vùng Địa Trung Hải. Khoảng thế kỷ XV người Tây Ban Nha đưa chuối từ châu Âu về trồng ở đảo Cana của Đôminica và mãi đến thế kỷ XIX chuối mới được buôn bán trên thế giới. Những bằng chứng khảo cổ khác lại cho thấy khoảng 10.000 năm trước đây ở châu Á vào thời kỳ đồ đá, con người đã tìm thấy một giống cây đột biến có thể ăn được mà không có hạt.
Họ nhân giống chuối bằng cách tách mầm con từ thân ngầm của cây mẹ để đem trồng, phương pháp này vẫn được duy trì đến tuần nay. Điều này có ý nghĩa là các cây chuối đều giống nhau về mặt di truyền (không có sự kết hợp gen giữa các cây khác nhau), do vậy qua thời gian dài chúng sẽ mất đi đặc tính chống chịu sâu bệnh và một khi dịch bệnh xuất hiện sẽ rất nghiêm trọng (Yi Ganjun, 2010)[19]. Vào những năm 50 giống chuối Gros Michel đã bị quét sạch khỏi trái đất. Theo chân chuối Gros Michel là Cavendish hiện bị đe dọa bởi đại dịch toàn cầu khác do nấm đen Sigatoka gây ra.
Loại nấm này xuất hiện đầu tiên ở 7 núi Phú Sĩ (Nhật Bản) từ năm 1963, sau đó đã nhanh chóng phát tán và phá hủy gần hết các cánh đồng chuối ở Amaron, làm giảm tới 70% sản lượng chuối ở đây.