Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ đến sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế của gà ross 508 nuôi chuồng kín tại huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng mùa vụ đến sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế gà Ross 508 nuôi chuồng kín tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

• Tác giả: Hà Sỹ Toàn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Duy Hoan
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi - Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ đến khả năng sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế của gà Ross - 508 nuôi chuồng kín tại huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Sức sống và khả năng chống đỡ bệnh của gia cầm
• 2.3. Khái niệm sinh trưởng và phương pháp đánh giá sinh trưởng
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của gà thịt
• 2.5. Khả năng chuyển hóa thức ăn
• 2.6. Năng suất, chất lượng thịt và các yếu tố ảnh hưởng
• 2.7. Tổng quan nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.7.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.8. Giới thiệu về gà thí nghiệm
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.2. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.3. Đánh giá năng suất thịt
• 3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.1. Các công tác trong quá trình phục vụ sản xuất
• 4.1.2. Phương pháp tiến hành
• 4.1.3. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.4. Kết luận về công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Bài học kinh nghiệm
• 4.3. Kết quả chuyên đề nghiên cứu khoa học
• 4.3.1. Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 4.3.2. Khả năng sinh trưởng của gà thí nghiệm
• 4.3.3. Kết quả sinh trưởng tuyệt đối và tương đối của gà thí nghiệm
• 4.3.4. Khả năng tiêu thụ và chuyển hóa thức ăn
• 4.3.5. Tiêu tốn thức ăn cho 1kg tăng khối lượng
• 4.3.6. Tiêu tốn Protein/kg khối lượng (g/kg)
• 4.3.7. Tiêu tốn năng lượng trao đổi /kg tăng khối lượng
• 4.3.8. Kết quả mổ khảo sát
• 4.3.9. Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế của gà thí nghiệm
• 4.3.10. Chi phí trực tiếp cho gà thí nghiệm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về gà Ross 508 và mô hình nuôi chuồng kín

Gà Ross 508 là giống gà thịt phổ biến, được nuôi rộng rãi tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Giống gà này có đặc điểm dễ nuôi, nhanh lớn, ít bệnh tật và thích nghi tốt với điều kiện khí hậu Việt Nam. Tuy nhiên, chất lượng thịt của gà Ross 508 chưa được ưa chuộng do lớp mỡ dưới da nhiều. Mô hình nuôi chuồng kín được áp dụng để kiểm soát điều kiện môi trường, giúp tối ưu hóa sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của mùa vụ đến năng suất và lợi nhuận từ chăn nuôi gà Ross 508.

1.1. Đặc điểm giống gà Ross 508

Gà Ross 508 là giống gà thịt có nguồn gốc từ châu Âu, được nhập khẩu vào Việt Nam. Giống gà này có tốc độ sinh trưởng nhanh, đạt trọng lượng thương phẩm sau 6-7 tuần nuôi. Tuy nhiên, lớp mỡ dưới da dày là điểm yếu của giống gà này. Nghiên cứu cho thấy, gà Ross 508 có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới, đặc biệt là tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

1.2. Mô hình nuôi chuồng kín

Mô hình nuôi chuồng kín được áp dụng để kiểm soát các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. Điều này giúp giảm thiểu stress cho gà, tăng cường sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế. Chuồng kín cũng giúp ngăn ngừa dịch bệnh, đảm bảo an toàn sinh học trong chăn nuôi.

II. Ảnh hưởng của mùa vụ đến sức sản xuất thịt

Mùa vụ có ảnh hưởng đáng kể đến sức sản xuất thịt của gà Ross 508. Nghiên cứu chỉ ra rằng, trong mùa mưa, gà có tốc độ sinh trưởng chậm hơn so với mùa khô do điều kiện khí hậu bất lợi. Cụ thể, nhiệt độ cao và độ ẩm lớn trong mùa mưa làm giảm khả năng hấp thụ thức ăn, dẫn đến tăng trưởng kém. Ngược lại, mùa khô với điều kiện khí hậu ổn định giúp gà phát triển tốt hơn, đạt trọng lượng thương phẩm nhanh hơn.

2.1. Tác động của nhiệt độ và độ ẩm

Nhiệt độ và độ ẩm là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến sức sản xuất thịt của gà Ross 508. Trong mùa mưa, nhiệt độ cao và độ ẩm lớn làm giảm khả năng hấp thụ thức ăn, dẫn đến tăng trưởng chậm. Ngược lại, mùa khô với nhiệt độ và độ ẩm ổn định giúp gà phát triển tốt hơn.

2.2. Hiệu quả chăn nuôi theo mùa

Nghiên cứu cho thấy, hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi gà Ross 508 cao hơn trong mùa khô so với mùa mưa. Điều này được thể hiện qua tỷ lệ tăng trưởng nhanh, tiêu thụ thức ăn hiệu quả và chi phí sản xuất thấp hơn.

III. Hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi gà Ross 508

Hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi gà Ross 508 phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chi phí sản xuất, lợi nhuận từ chăn nuôi và tình hình thị trường gà. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mô hình nuôi chuồng kín giúp giảm thiểu chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận nhờ kiểm soát tốt điều kiện môi trường và phòng ngừa dịch bệnh. Tuy nhiên, giá thành đầu vào như thức ăn và con giống cũng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế.

3.1. Chi phí sản xuất

Chi phí sản xuất bao gồm chi phí thức ăn, con giống, nhân công và các chi phí khác. Nghiên cứu cho thấy, thức ăn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí sản xuất. Việc tối ưu hóa khẩu phần ăn giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả kinh tế.

3.2. Lợi nhuận từ chăn nuôi

Lợi nhuận từ chăn nuôi gà Ross 508 phụ thuộc vào giá bán thịt gà và chi phí sản xuất. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mô hình nuôi chuồng kín giúp tăng lợi nhuận nhờ kiểm soát tốt điều kiện môi trường và phòng ngừa dịch bệnh.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, mùa vụ có ảnh hưởng đáng kể đến sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế của gà Ross 508. Mô hình nuôi chuồng kín giúp tối ưu hóa năng suất và lợi nhuận từ chăn nuôi. Để nâng cao hiệu quả, cần chú trọng đến việc kiểm soát điều kiện môi trường, tối ưu hóa khẩu phần ăn và quản lý dịch bệnh. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc phát triển bền vững ngành chăn nuôi gà tại Đồng Hỷ, Thái Nguyên.

4.1. Đề xuất cho người chăn nuôi

Người chăn nuôi nên áp dụng mô hình nuôi chuồng kín để kiểm soát điều kiện môi trường, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh và tăng hiệu quả kinh tế. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc tối ưu hóa khẩu phần ăn và quản lý chặt chẽ các yếu tố đầu vào.

4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố khác như dinh dưỡng, kỹ thuật chăn nuôi đến sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế của gà Ross 508. Đồng thời, cần mở rộng nghiên cứu sang các giống gà khác để đa dạng hóa sản phẩm chăn nuôi.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành chăn nuôi gia cầm công nghiệp đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng protein toàn cầu, cung cấp trên 80% tổng sản lượng thịt trắng thế giới. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Việt Nam duy trì tổng đàn gia cầm đạt mốc 240 triệu con với sản lượng thương phẩm xấp xỉ 70 triệu tấn, đứng thứ 13 trên thế giới và giữ vị thế hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa tại miền Bắc Việt Nam với đặc trưng biên độ nhiệt dao động lớn (mùa Đông - Xuân lạnh ẩm, nhiệt độ xuống dưới 12°C; mùa Xuân - Hè nóng bức, nhiệt độ vượt 38°C cùng ẩm độ >85%) gây stress nhiệt nghiêm trọng, làm giảm 30 - 35% tốc độ tăng trọng và tăng tỷ lệ chết ở gà chuyên thịt (Broiler).

[Môi trường ngoại cảnh (Biến thiên nhiệt ẩm)] 
[Hệ thống Chuồng kín Áp suất âm (Evaporative Cooling System)]
[Đàn gà Ross-508: Tối ưu Tăng trọng (A) & Chỉ số Kinh tế (EN)]

Vấn đề cốt lõi đặt ra là khả năng thích nghi và hiệu quả chuyển hóa sinh học của giống gà siêu thịt chuyên dụng nhập nội khi chuyển đổi từ phương thức chăn nuôi truyền thống sang công nghệ cao. Nghiên cứu tập trung vào dòng gà Ross-508 (nguồn gốc Anh Quốc) nuôi tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên nhằm giải quyết các điểm nghẽn kỹ thuật:

1. Đánh giá định lượng tương quan mùa vụ: Xác định chính xác sự biến động về tốc độ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối ($A$), sinh trưởng tương đối ($R$) giữa vụ Đông - Xuân và vụ Xuân - Hè.
2. Khảo sát hiệu suất chuyển hóa thức ăn (FCR): Định mức tiêu tốn năng lượng trao đổi (ME) và protein thô (CP) trên mỗi kg tăng khối lượng trong điều kiện chuồng kín áp suất âm.
3. Phân tích phẩm chất thân thịt và giải phẫu sinh học: Đánh giá tỷ lệ thịt xẻ, cơ ngực, cơ đùi và tỷ lệ mỡ bụng theo giới tính ở giai đoạn 49 ngày tuổi.
4. Hạch toán kinh tế và tối ưu hóa chi phí sản xuất: Xác lập chỉ số sản xuất ($PI$) và chỉ số kinh tế ($EN$) làm căn cứ chuyển giao kỹ thuật cho quy mô trang trại công nghiệp.

Phạm vi nghiên cứu được chuẩn hóa trên quy mô 10.000 cá thể gà Ross-508 thương phẩm (chia làm 2 lô thí nghiệm 5.000 con/lô tương ứng 2 mùa vụ) nuôi tại cơ sở trang trại tiêu chuẩn ở xã Khe Mo, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên từ tháng 12/2014 đến tháng 05/2015.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương thức chăn nuôi gia cầm công nghiệp hiện nay tại vùng Trung du miền núi phía Bắc tồn tại nhiều rào cản kỹ thuật khi so sánh giữa các mô hình chuồng trại và giống nuôi.

Tiêu chí phân tích	Chuồng hở tự nhiên (Open Housing)	Bán thâm canh / Thả vườn	Chuồng kín áp suất âm (Closed-House)
Kiểm soát nhiệt độ & ẩm độ	Kém (phụ thuộc 100% thời tiết)	Rất kém (tiếp xúc trực tiếp môi trường)	Chủ động hoàn toàn (chênh lệch ±1.5°C)
Nồng độ khí độc ($NH_3, H_2S$)	Dao động cao, dễ tích tụ vào mùa đông	Thấp ở ngoài trời, cao trong khu trú	Kiểm soát liên tục qua quạt hút ($NH_3 < 15\text{ ppm}$)
Tỷ lệ sống bình quân	85.0% - 89.0%	88.0% - 91.0%	96.0% - 98.5%
Hệ số FCR (49 ngày tuổi)	2.35 - 2.50 kg TĂ/kg tăng trọng	2.60 - 2.85 kg TĂ/kg tăng trọng	2.00 - 2.10 kg TĂ/kg tăng trọng
Rủi ro an toàn sinh học	Rất cao (lây nhiễm chim hoang dã)	Cực kỳ cao (mầm bệnh tồn lưu trong đất)	Nghiêm ngặt (cách ly sinh học đa tầng)

Phân loại yêu cầu kỹ thuật theo mô hình MoSCoW:

• Must have: Hệ thống làm mát bằng tấm pad bay hơi (Evaporative Cooling Pad), quạt hút hướng trục công nghiệp, cảm biến nhiệt độ tự động, chương trình vaccine 4 giai đoạn chuẩn (Ma5+Clone30, Cevac IBDL, Gumboro D78, ND-IB).
• Should have: Hệ thống núm uống tự động có van điều áp định mức 10 con/núm, máng ăn P50 tự động định lượng.
• Could have: Module giám sát khí độc $NH_3, CO_2$ thời gian thực tích hợp cảnh báo vi khí hậu.
• Won't have (lược bỏ): Can thiệp kháng sinh phòng bệnh định kỳ trong giai đoạn xuất chuồng (nhằm loại bỏ dư lượng hóa chất).

Thiết kế hệ thống

Giải pháp kỹ thuật chăn nuôi thâm canh gà Ross-508 sử dụng kiến trúc chuồng kín công nghiệp bao gồm 4 phân hệ chính:

1. Phân hệ điều hòa vi khí hậu: Tường bao kín cách nhiệt bằng tôn xốp PU, hệ thống làm mát đệm màng cellulose Evaporative Pad v2.4 kết hợp quạt hút composite hút áp suất âm ($V_{gi\acute{o}} = 2.0 - 2.5\text{ m/s}$).
2. Phân hệ dinh dưỡng chuẩn hóa:
   • Giai đoạn 1 - 21 ngày tuổi (Starter): Năng lượng trao đổi $\text{ME} \ge 3100\text{ Kcal/kg}$, Protein thô $\text{CP} \ge 18%$, $\text{Ca} = 0.9 - 1.2%$, $\text{P} \ge 0.6%$, Xơ thô $\le 4%$.
   • Giai đoạn 22 - 49 ngày tuổi (Finisher): Năng lượng trao đổi $\text{ME} \ge 3000\text{ Kcal/kg}$, Protein thô $\text{CP} \ge 16%$, Lysine $\ge 0.8%$, $\text{Ca} = 0.8 - 1.3%$, Xơ thô $\le 6%$.
3. Phân hệ an toàn sinh học & Vệ sinh thú y: Hố sát trùng formol 2%, quy trình cách ly người - vật tư, buồng khử trùng ozone áp lực cao trước cửa chuồng.
4. Phân hệ dữ liệu & Giám sát chỉ số: Lưu trữ nhật ký tiêu thụ thức ăn, biểu đồ sinh trưởng và tỷ lệ chết hàng ngày trên nền tảng Microsoft Excel Analysis ToolPak và công cụ thống kê chuyên dụng BioStat.

Methodology

Nghiên cứu áp dụng phương pháp thực nghiệm so sánh theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (Randomized Complete Block Design - RCBD) trên 2 đợt nuôi kế tiếp:

• Lô 1 (Vụ Đông - Xuân): Bắt đầu tháng 12/2014, kết thúc tháng 02/2015 ($n = 5.000$).
• Lô 2 (Vụ Xuân - Hè): Bắt đầu tháng 03/2015, kết thúc tháng 05/2015 ($n = 5.000$).

Timeline nghiên cứu và triển khai (12/2014 - 05/2015):

Ma trận quản trị rủi ro dịch bệnh và công nghệ:

• Rủi ro dịch tả/Newcastle: Phòng ngừa bằng vaccine sống đông khô Ma5 + Clone 30 lúc 7 ngày tuổi (nhỏ mắt) và ND-IB lúc 21 ngày tuổi (uống).
• Rủi ro Gumboro phá hủy túi Fabricius: Sử dụng Cevac IBDL lúc 14 ngày tuổi (bắn miệng) và Gumboro D78 lúc 18 ngày tuổi (uống).
• Rủi ro mất điện lưới: Hệ thống máy phát dự phòng tự động chuyển mạch (ATS) công suất 50kVA trong vòng 15 giây để duy trì quạt thông gió.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình triển khai kỹ thuật được chia làm hai pha chính tương ứng với chu kỳ sinh lý của đàn gà Broiler:

1. Pha 1: Kỹ thuật úm gà con (1 - 21 ngày tuổi)

   • Rải chất độn chuồng bằng trấu khô khử trùng dày $8 - 10\text{ cm}$. Bố trí quây úm bằng cót ép cao $30\text{ cm}$, đường kính $3.5\text{ m}$ cho 500 gà con.
   • Sử dụng chụp sưởi hồng ngoại kết hợp bóng điện sợi đốt đảm bảo nhiệt độ dưới chụp sưởi đạt $33 - 35^\circ\text{C}$ trong 3 ngày đầu, sau đó giảm $2^\circ\text{C}$ mỗi tuần xuống $26^\circ\text{C}$ ở ngày thứ 21.
   • Bổ sung dung dịch điện giải chống stress: Neobro + Han-lytevit C + Colistin-1200 + Glucose 5% trong 1 giờ đầu nhập đàn.

2. Pha 2: Kỹ thuật nuôi thúc thịt thương phẩm (22 - 49 ngày tuổi)

   • Mở rộng diện tích toàn sàn chuồng, duy trì mật độ nuôi $10 - 12\text{ con/m}^2$.
   • Cho ăn tự do liên tục 24/24h bằng thức ăn hỗn hợp dạng viên ProFeed-GT (Japfa Comfeed) và Dabaco Broiler Feed. Đảm bảo máng ăn P50 (18 máng/500 con) và núm uống tự động luôn hoạt động ổn định.

Thuật toán và công thức tính toán chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật được xây dựng theo chuẩn thống kê sinh vật học:

$$\text{Sinh trưởng tuyệt đối } (A) = \frac{P_2 - P_1}{t} \quad (\text{g/con/ngày})$$

$$\text{Sinh trưởng tương đối } (R) = \frac{P_2 - P_1}{(P_2 + P_1)/2} \times 100 \quad (%)$$

$$\text{Chỉ số sản xuất } (PI) = \frac{\text{Tỷ lệ sống } (%) \times A\ (\text{g/con/ngày})}{\text{FCR}_{\text{tích lũy}} \times 10}$$

$$\text{Chỉ số kinh tế } (EN) = \frac{PI \times 1000}{\text{Chi phí thức ăn/kg tăng khối lượng (VNĐ)}}$$

Đoạn mã Python mô phỏng quy trình xử lý dữ liệu sinh trắc học và hạch toán kinh tế:

import numpy as np

def calculate_broiler_metrics(p1_g, p2_g, days, survival_rate_pct, fcr_cum, feed_cost_per_kg):
    """
    Tính toán các chỉ tiêu tăng trọng, FCR, PI và EN cho đàn gà Ross-508
    """
    # Sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày)
    absolute_growth = (p2_g - p1_g) / days
    
    # Sinh trưởng tương đối (%)
    relative_growth = ((p2_g - p1_g) / ((p2_g + p1_g) / 2.0)) * 100.0
    
    # Chỉ số sản xuất Performance Index (PI)
    pi_index = (survival_rate_pct * absolute_growth) / (fcr_cum * 10.0)
    
    # Chi phí thức ăn cho 1kg tăng khối lượng
    feed_cost_growth = fcr_cum * feed_cost_per_kg
    
    # Chỉ số kinh tế Economic Number (EN)
    en_index = (pi_index * 1000.0) / feed_cost_growth
    
    return {
        "Absolute_Growth_g_day": round(absolute_growth, 2),
        "Relative_Growth_pct": round(relative_growth, 2),
        "PI_Index": round(pi_index, 2),
        "Feed_Cost_Per_Kg_Growth": round(feed_cost_growth, 2),
        "EN_Index": round(en_index, 2)
    }

# Benchmark dữ liệu thực nghiệm lô vụ Đông - Xuân (49 ngày nuôi)
dong_xuan = calculate_broiler_metrics(
    p1_g=42.5, p2_g=3450.0, days=49, 
    survival_rate_pct=96.8, fcr_cum=2.04, feed_cost_per_kg=12500
)
print("Kết quả tính toán Lô Đông - Xuân:", dong_xuan)

Testing và validation

Hiệu lực điều trị và kiểm soát bệnh truyền nhiễm được nghiệm thu chi tiết trong suốt thời gian theo dõi:

• Bạch lỵ gà con (Salmonella): Phát hiện 107 ca mắc bệnh, tiến hành cách ly và điều trị bằng phác đồ Ampicoli ($1\text{ g/lít nước}$) kết hợp B.complex ($1\text{ g/3 lít nước}$) trong 5 ngày liên tục. Kết quả chữa khỏi 104 con, đạt tỷ lệ phục hồi 97.20%.
• Phòng chống Cầu trùng (Coccidiosis): Sử dụng Haneba 30% ($1.5 - 2\text{ ml/lít}$) phối hợp Gluco-K-C chống xuất huyết, tỷ lệ bảo hộ đạt 99.1%.
• Tỷ lệ bảo hộ kháng thể Vaccine: Đạt 100% an toàn dịch bệnh cho toàn bộ 9.800 cá thể được tiêm phòng Newcastle + IB và Gumboro.

Kết quả đạt được

Kết quả thực nghiệm theo dõi đến 49 ngày tuổi cho thấy sự ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê của mùa vụ đến năng suất thịt gà Ross-508:

Chỉ tiêu theo dõi	Đơn vị tính	Vụ Đông - Xuân (Lô 1)	Vụ Xuân - Hè (Lô 2)	Chênh lệch ($\Delta$)
Tỷ lệ nuôi sống	%	96.80 ± 0.42	95.20 ± 0.58	+1.60% (p < 0.05)
Khối lượng xuất chuồng (49 ngày)	g/con	3.450,2 ± 45,8	3.280,6 ± 52,1	+169,6 g/con
Sinh trưởng tuyệt đối ($A$)	g/con/ngày	69,54	66,08	+3,46 g/con/ngày
Hệ số FCR tiêu tốn thức ăn	kg TĂ/kg tăng trọng	2,04	2,12	-0,08 kg TĂ/kg
Tiêu tốn Protein thô (CP)	g/kg tăng trọng	342,7	356,2	-13,5 g CP
Tiêu tốn Năng lượng (ME)	Kcal/kg tăng trọng	6.201,6	6.444,8	-243,2 Kcal
Tỷ lệ thân thịt (Carcass yield)	%	78,85 ± 0,62	77,90 ± 0,71	+0,95%
Tỷ lệ thịt ngực (Breast meat)	%	24,15 ± 0,38	23,60 ± 0,42	+0,55%
Tỷ lệ mỡ bụng (Abdominal fat)	%	1,82 ± 0,11	2,15 ± 0,14	-0,33%
Chỉ số sản xuất ($PI$)	Điểm	330,02	296,73	+33,29 điểm (+11,2%)
Chỉ số kinh tế ($EN$)	Điểm	12,94	11,19	+1,75 điểm (+15,6%)

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại 4 đóng góp kỹ thuật và giá trị khoa học quan trọng:

1. Chuẩn hóa quy trình vi khí hậu chuồng kín áp suất âm cho gà chuyên thịt tại miền Bắc: Chứng minh hệ thống làm mát bằng đệm hơi nước giúp giảm nhiệt độ chuồng từ $4 - 7^\circ\text{C}$ so với môi trường ngoài trời trong mùa Xuân - Hè, hạn chế tối đa hiện tượng thở dốc, kiệt sức do nhiệt.
2. Xác lập dẫn liệu sinh trắc học dòng Ross-508: Cung cấp bộ tham số chính xác về đường cong sinh trưởng, điểm uốn sinh trưởng mạnh nhất ở tuần tuổi 4 - 6 ($A_{\text{max}} = 78.5\text{ g/con/ngày}$), hỗ trợ người chăn nuôi xác định thời điểm giết mổ tối ưu tại ngày thứ 42 - 49 để đạt tỷ lệ mỡ bụng thấp nhất ($\le 1.82%$).
3. Tối ưu hóa hiệu suất dinh dưỡng theo mùa vụ: Chỉ ra rằng việc tăng mật độ năng lượng trao đổi (ME) thêm $5 - 10%$ trong khẩu phần vụ hè giúp bù đắp lượng ăn vào suy giảm, từ đó thu hẹp khoảng cách FCR giữa hai mùa vụ từ $0.25\text{ kg}$ (ở chuồng hở) xuống chỉ còn $0.08\text{ kg}$ (ở chuồng kín).
4. Cải thiện tỷ lệ sống vượt trội: Nâng tỷ lệ nuôi sống từ mức bình quân $90 - 92%$ của các giống thông thường lên 96.80%, khẳng định tiềm năng di truyền của gà Ross-508 khi nuôi trong môi trường kiểm soát nghiêm ngặt.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực địa

Mô hình nghiên cứu được ứng dụng trực tiếp tại các trang trại chăn nuôi gia cầm quy mô bán công nghiệp và công nghiệp (từ 5.000 đến 50.000 con/lứa) tại các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Phú Thọ.

Quy trình triển khai trang trại chuẩn:
[Đánh giá mặt bằng & Hướng gió] 
[Lắp đặt chuồng kín: Quạt 1.4m x 1.4m + Tấm Cooling Pad 15cm]
[Cài đặt tủ điều khiển tự động nhiệt ẩm & Sensor NH3]
[Nhập giống gà Ross-508 thuần 1 ngày tuổi + Phác đồ Vaccine 4 giai đoạn]
[Thu hoạch xuất bán ở 45-49 ngày tuổi, Trọng lượng 3.3 - 3.5 kg/con]

Phân tích tài chính và ROI

Bảng hạch toán chi phí và hiệu quả kinh tế trên quy mô đàn 5.000 con gà Ross-508 (thời giá cơ sở):

Hạng mục chi phí / Doanh thu	Vụ Đông - Xuân (5.000 con)	Vụ Xuân - Hè (5.000 con)
Chi phí con giống (gà 1 ngày tuổi)	65.000.000 VNĐ	65.000.000 VNĐ
Chi phí thức ăn hỗn hợp	425.800.000 VNĐ	412.300.000 VNĐ
Chi phí thú y & Vắc-xin	22.500.000 VNĐ	24.000.000 VNĐ
Chi phí điện, trấu, khấu hao chuồng	35.000.000 VNĐ	42.000.000 VNĐ (tăng tải quạt)
Tổng chi phí sản xuất	548.300.000 VNĐ	543.300.000 VNĐ
Tổng sản lượng thịt xuất chuồng	16.700 kg (4.840 con x 3.45 kg)	15.615 kg (4.760 con x 3.28 kg)
Doanh thu (giá bán 37.000 VNĐ/kg)	617.900.000 VNĐ	577.755.000 VNĐ
Lợi nhuận thuần / lứa (49 ngày)	69.600.000 VNĐ	34.455.000 VNĐ
Tỷ suất sinh lời ROI	12,69% / lứa	6,34% / lứa

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Độ nhạy cảm với năng lượng điện: Hệ thống chuồng kín phụ thuộc 100% vào nguồn điện liên tục; sự cố mất điện quá 20 phút vào mùa hè có thể gây ngạt khí hàng loạt.
• Tích lũy mỡ dưới da: Gà Ross-508 có xu hướng tích mỡ nhanh sau 50 ngày tuổi, làm giảm độ dai giòn của thịt so với các giống gà lông màu truyền thống của Việt Nam.
• Chi phí đầu tư ban đầu cao: Suất đầu tư xây dựng chuồng trại khép kín và hệ thống tự động hóa đòi hỏi nguồn vốn lớn gấp $2.5 - 3.0$ lần chuồng hở.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Nghiên cứu tích hợp hệ sinh thái cảm biến IoT (Internet of Things) để tự động điều chỉnh tốc độ quạt gió theo hàm lượng khí $CO_2$ và $NH_3$ trong chuồng.
• Thử nghiệm bổ sung enzyme protease và chế phẩm vi sinh hữu cơ (Probiotics) vào khẩu phần nhằm giảm thêm $0.05$ điểm FCR.
• Lai tạo tinh đông lạnh gà Ross-508 với gà nội địa (gà Ri, gà Mía) tạo con lai F1 vừa có tốc độ lớn nhanh vừa có chất lượng thịt phù hợp thị hiếu tiêu dùng trong nước.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y: Nắm vững phương pháp luận bố trí thí nghiệm dinh dưỡng gia cầm, công thức tính toán chỉ số sinh trắc học và phác đồ phòng trị bệnh thực tế.
• Kỹ sư chăn nuôi & Quản lý trang trại: Tiếp cận quy trình vận hành hệ thống chuồng kín áp suất âm, lịch dùng vắc-xin chuẩn và phương pháp kiểm soát tiểu khí hậu theo mùa.
• Chủ trang trại & Doanh nghiệp nông nghiệp: Nhận diện bài toán kinh tế - kỹ thuật rõ ràng với số liệu FCR, tỷ lệ nuôi sống và tỷ suất ROI thực tế để ra quyết định đầu tư mở rộng chuỗi cung ứng.
• Nhà nghiên cứu & Viện chuyên ngành: Sở hữu bộ cơ sở dữ liệu đối sánh đáng tin cậy về giống gà Ross-508 tại vùng sinh thái Trung du phía Bắc phục vụ các đề tài lai tạo giống tương lai.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để vận hành chuồng kín cho 5.000 gà Ross-508 là gì?

Cần diện tích sàn tối thiểu $450 - 500\text{ m}^2$, chiều cao chuồng $2.8 - 3.2\text{ m}$, lắp đặt tối thiểu 4 quạt hút công nghiệp đường kính $1.4\text{ m}$ ($Q \ge 40.000\text{ m}^3/\text{h}$/quạt), diện tích giàn tấm làm mát cooling pad $30 - 35\text{ m}^2$, cùng máy phát điện dự phòng tự động $\ge 30\text{ kVA}$.

2. Vì sao FCR vụ Đông - Xuân (2.04) lại thấp hơn rõ rệt so với vụ Xuân - Hè (2.12)?

Vào mùa lạnh, gà không bị stress nhiệt, cường độ ăn vào đạt mức tối đa và nhu cầu tiêu hao năng lượng để tản nhiệt thấp hơn. Ngược lại, mùa nóng kích thích gà uống nhiều nước, giảm ăn và tiêu hao năng lượng cho hoạt động hô hấp làm mát cơ thể, dẫn đến tăng tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng.

3. Có thể tái sử dụng đệm lót chuồng trấu qua nhiều lứa nuôi không?

Tuyệt đối không nên tái sử dụng trực tiếp mà không qua xử lý. Sau mỗi lứa xuất chuồng, cần thu dọn toàn bộ trấu, để trống chuồng tối thiểu $10 - 15$ ngày, quét vôi nền tường, phun formol 2% hoặc thuốc sát trùng gốc glutaraldehyde để cắt đứt mầm bệnh lưu cữu (đặc biệt là nang cầu trùng và Salmonella).

4. Chi phí khấu hao hệ thống chuồng kín ảnh hưởng thế nào đến giá thành 1kg gà xuất bán?

Chi phí khấu hao chuồng trại và thiết bị thường chiếm khoảng $1.500 - 2.000\text{ VNĐ/kg}$ gà thịt. Tuy nhiên, mức chi phí này được bù đắp hoàn toàn nhờ việc giảm FCR (tiết kiệm $2.000 - 3.500\text{ VNĐ}$ tiền thức ăn/kg) và tăng tỷ lệ nuôi sống thêm $6 - 8%$ so với chuồng hở.

5. Thời điểm xuất chuồng nào mang lại hiệu quả kinh tế tối ưu nhất cho giống gà này?

Thời điểm vàng để xuất chuồng là từ 45 đến 49 ngày tuổi. Ở giai đoạn này, gà đạt trọng lượng bình quân $3.2 - 3.5\text{ kg}$, tỷ lệ thịt xẻ đạt đỉnh ($\approx 78 - 79%$), trong khi tỷ lệ mỡ bụng vẫn ở mức thấp ($<2%$), giúp tối đa hóa chỉ số sản xuất $PI$ và lợi nhuận thuần.

---

Kết luận

Đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ đến khả năng sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế của gà Ross - 508 nuôi chuồng kín tại huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên" đã chứng minh tính ưu việt vượt trội của công nghệ chuồng kín áp suất âm trong việc kiểm soát tác động tiêu cực của khí hậu nhiệt đới gió mùa. Mặc dù mùa vụ vẫn tạo ra sự chênh lệch có ý nghĩa về sinh trưởng (khối lượng 49 ngày vụ Đông - Xuân đạt $3.450,2\text{ g}$ so với $3.280,6\text{ g}$ vụ Xuân - Hè), mô hình chuồng kín đã giúp duy trì tỷ lệ sống cao ($95.20% - 96.80%$), FCR tối ưu ($2.04 - 2.12$) và mang lại chỉ số kinh tế $EN$ đạt $11.19 - 12.94$ điểm. Đây là nền tảng kỹ thuật vững chắc để nhân rộng mô hình chăn nuôi gia cầm thâm canh công nghệ cao bền vững, nâng cao thu nhập cho người chăn nuôi và cung cấp nguồn thực phẩm chất lượng cao cho xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Từ trước đến nay ngành chăn nuôi gà mang ý nghĩa quan trọng trong cơ cấu kinh tế của ngành nông nghiệp. Ngành chăn nuôi gà đã đem lại lợi ích kinh tế rõ rệt cho người chăn nuôi, đã có nghiều người giàu lên nhờ chăn nuôi gà (ngành chăn nuôi gà đã góp một phần vào giải quyết việc làm cho một bộ phận người lao động, xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho người dân,….), ngành chăn nuôi gà của nước ta hiện nay không chỉ cung cấp đáp ứng được nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu đã đem lại một nguồn thu ngoại tệ cho lớn cho nền kinh tế nước ta. Qua số liệu năm 2014 nước ta có 240triệu con gà với sản lượng gần 70 triệu tấn với doanh thu đạt 200 triệu USD. Theo thống kê của Tổ chức lương thực thế giới (FAO), Việt Nam là một nước nuôi nhiều gà, đứng hàng thứ 13 thế giới và vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Á.

Hiện nay ngành chăn nuôi gà đảm bảo cung cấp trên 80% sản phẩm thịt cho thế giới. Với nền kinh tế Việt Nam hiện nay thì ngành nông nghiệp vẫn chiếm một vị trí quan trong trong lền kinh tế nước ta hiện nay. Trong nhưng năm gần đây với mục tiêu thực hiện công nghiệp - hóa hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn theo chủ trương của Đảng và Nhà Nước, ngành chăn nuôi đã có được sự đầu tư về khao học kỹ thuật, vốn, đưa giống mới có năng suất, chất lượng hiệu quả cao vào sản xuất góp phần vào thay đổi bộ mặt kinh tế nông thôn. Với những chính sách thuận lợi và phù hợp của nhà nước, nên ngành chăn nuôi gà đã và đang phát triển mạnh mẽ với rất nhiều trại nuôi gà với nhiều quy mô.

Đứng trước nhu cầu về con giống của nhân dân, nước ta đã cho nhập hàng loạt giống gà lông màu như: Tam Hoàng, Lương Phượng, Kabir, Ai Cập,Ross… Trong đó có giống gà Ross - 508 cũng đang được phát triển với nhiều quy mô trang trại lớn. Đây là giống gà có đặc điểm dễ nuôi, nhanh lớn, ít bệnh tật năng suất cao, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu Việt Nam, song chất lượng thịt chưa được ưa chuộng vì lớp mỡ dưới e 2 da nhiều. Tuy nhiên, giống gà này vẫn được nhân dân ta quý trọng và ngày càng phát triển. Để nâng cao hơn về hiệu quả kinh tế mà giống gà này đem lại em đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ đến sức sản xuất thịt và hiệu quả kinh tế của gà Ross - 508 nuôi chuồng kín tại huyện Đồng Hỷ –tỉnh Thái Nguyên’’ 1.

Mục tiêu và yêu cầu của đề tài + Xác định được ảnh hưởng của mùa vụ đến khả năng sản xuất thịt của gà Ross - 508 nuôi tại huyện Đồng Hỷ, thành Phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. + Bản thân làm quen với công tác nghiên cứu khoa học về chăn nuôi gia cầm. - Góp phần thúc đẩy chăn nuôi gia cầm trong nông hộ phát triển bền vững - Nhằm tìm hiểu và đưa ra một đối tượng gia cầm mới chăn nuôi tại huyện Đồng Hỷ, TP Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. - Góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Từng bước hoàn thiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng để phát huy hết tiềm năng của con giống, góp phần hoàn thiện quy trình chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học. - Có thêm luận cứ khoa học về khả năng sinh trưởng và cho thịt của gà Ross – 508 nuôi tại Việt Nam. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Đánh giá được khả năng sản xuất thịt của gà Ross - 508 thương phẩm, nuôi trong chuồng kín ở các vụ khác nhau để từ đó khuyến cáo cho người chăn nuôi về mùa vụ thích hợp trong sản xuất đại trà.

- Bản thân là sinh viên được làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học 2. Sức sống và khả năng chống đỡ bệnh của gia cầm Sức sống của gia cầm là một tính trạng số lượng, nó đặc trưng cho từng giống, từng dòng, từng cá thể.

Trong cùng một giống sức sống của mỗi dòng khác nhau là khác nhau, các cá thể khác nhau trong cùng một dòng cũng có sự khác nhau, nhưng nằm trong giới hạn nhất định của phần giống. Sức sống của vật nuôi được xác định thông qua khả năng chống đỡ bệnh, khả năng thích nghi với điều kiện môi trường. Người ta thông qua tỷ lệ nuôi sống để đánh giá sức sống của vật nuôi trong giai đoạn thí nghiệm. Tỷ lệ sống của gà con khi nở là chỉ tiêu chủ yếu đánh giá sức sống của gia cầm, ở giai đoạn hậu phôi, sự giảm sức sống được thể hiện ở tỷ lệ chết cao qua các giai đoạn sinh trưởng (Brandsch và Bilchel, 1978) [1].

Tỷ lệ sống được xác định bằng tỷ lệ phần trăm số cá thể còn sống ở một giai đoạn, so với các cá thể ở giai đoạn trước. Sự giảm sức sống ở giai đoa hậu phôi có thể do sự có mặt của các gen nửa gây chết, nhưng phần lớn là do tác động của môi trường (Brandsch và Bilchel, 1978) [1]. Có thể nâng cao tỷ lệ nuôi sống bằng biện pháp nuôi dưỡng tốt, vệ sinh tiêm phòng kịp thời. Các giống vật nuôi nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, bệnh ký sinh trùng cao hơn vật nuôi ở xứ lạnh.

Tỷ lệ nuôi sống của gia cầm non trong điều kiện bình thường đạt khoảng 90%, nhưng cũng có những dòng gà có tỷ lệ nuôi sống lên tới 98 – 99%. Theo kết quả nghiên cứu của (Bùi Quang Tiến và cộng sự, 2005) [28] cho biết tỷ lệ nuôi sống từ 0 – 140 ngày tuổi của các dòng gà chuyên thịt HE – Ross 308 đạt từ 95 – 98%. e 4 Ngoài các yếu tố giống, thức ăn, kỹ thuật, chăm sóc, thì sức sống và khả năng sinh trưởng và phát triển của gia cầm chịu tác động trực tiếp của các yếu tố ngoại cảnh như nhiệt độ, ẩm độ, sự thông thoáng và chiếu sáng. Những yếu tố này tác động gây ảnh hưởng xấu đến sức đề kháng của cơ thể, dễ gây hiện tượng stress làm giảm sức sống gia cầm.

Trong điều kiện tự nhiên nước ta, các yếu tố này tác động lần lượt ở mức độ khác nhau tại những vùng địa lý khác nhau. Do vậy để có sức sống cao đòi hỏi gia cầm phải có sự thích nghi với điều kiện sống. Khi nghiên cứu về sức sống của gia cầm (Ngô Giản Luyện, 1994) [16] cho biết sức sống được thể hiện ở thể chất và được xác định trước hết ở khả năng có tính di truyền của động vật, có thể chống lại các ảnh hưởng không thuận lợi của môi trường cũng như các ảnh hưởng khác của dịch bệnh. Xét về khả năng thích nghi, khi điều kiện sống thay đổi, như về thức ăn, thời tiết, khí hậu, quy trình chăn nuôi, môi trường vi sinh vật xung quanh.

của gia súc, gia cầm nói chung, gà lông mầu nói riêng có khả năng thích nghi rộng rãi hơn đối vớ môi trường sống (Phan Cự Nhân, Trần Đình Miên, 1998) [23]. Ngày nay, ngoài việc tiếp tục chọn lọc các cá thể, các dòng có sức miễn kháng cao, người ta còn chú trọng đến nghiên cứu theo dõi các tập tính bẩm sinh của con vật về sinh sản, sinh trưởng, kiếm ăn. để cải tiến cách chăm sóc, nuôi dưỡng, khai thác con vật, đảm bảo chất lượng sản phẩm ngày càng tôt hơn. Điều đó cũng thể hiện qua các quy trình chăn nuôi, theo cách làm sạch môi trường trang trại và xung quanh, theo các nội quy đảm bảo an toàn khi nhập, khi nuôi cũng như khi xuất.

Đó đều là những điều làm cần thiết bổ trợ thêm tính miễn kháng cho vật nuôi, ngăn ngừa được những stress mang hậu quả có hại cho vật nuôi và cho chất lượng sản phẩm tạo thêm được điều kiện để tăng cường độ miễn kháng. e 5 Ngoài các yếu tố như dinh dưỡng, giống, kỹ thuật thì vấn đề nhiễm bệnh của gia cầm cũng là yếu tố cơ bản dẫn đến thất bại trong chăn nuôi. Gia cầm rất mẫn cảm với dịch bệnh, khi mắc bệnh thường lây lan nhanh và dẫn đến tỷ lệ chết cao, dễ kế phát các bệnh khác, đặc biệt là bệnh truyền nhiễm. Trong công tác lai tạo, khi dùng những dòng, giống có sức đề kháng cao thì con lai sẽ thừa hưởng có tính trạng trội khả năng này.

Nghiên cứu về vấn đề này cho biết ưu thế lai về sức sống là rất cao, dao động từ 9 – 14%, sức sống cao phụ thuộc vào yếu tố mầm bệnh hoặc các dạng vi sinh vật gây bệnh khác. Tỷ lệ nuôi sống không chỉ phụ thuộc vào yếu tố di truyền, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng, tình hình bệnh tật,. mà còn phụ thuộc vào yếu tố môi trường. Khái niệm sinh trưởng và phương pháp đánh giá sinh trưởng 2.

Khái niệm sinh trưởng Về mặt sinh học, sự sinh trưởng được xem như quá trình tổng hợp protein, nên người ta thường lấy việc tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá sinh trưởng. Sinh trưởng là một quá trình sinh lý phức tạp và tuân theo những quy luật nhất định. Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992) [19] cho biết: Midedorpho A. F (1867) là người đầu tiên phát hiện ra quy luật sinh trưởng theo giai đoạn của gia súc, cho rằng gia súc non phát triển mạnh nhất sau khi mới sinh, sau đó tăng khối lượng giảm dần theo từng tháng tuổi.

Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hoá phức tạp, duy trì từ khi phôi được hình thành cho đến khi con vật đã trưởng thành. Để có được số đo chính xác về sinh trưởng ở từng thời kỳ không phải dễ dàng (Chambers J. e 6 Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992) [19] đã khái quát: “Sinh trưởng là một quá trình tích luỹ các chất hữu cơ thông qua trao đổi chất, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của từng cơ quan, bộ phận cũng như toàn bộ cơ thể trên cơ sở tính di truyền có từ đời trước”. Sinh trưởng là quá trình tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể con vật trên cơ sở tính di truyền.