Đặt vấn đề Rau quả là một loại cây trồng chứa nhiều chất dinh dưỡng (vitamin, đường, muối khoáng, tinh bột, protein, lipit…) là thực phẩm cần thiết không thể thiếu trong khẩu phần ăn hàng ngày của con người. Đặc biệt khi lương thực và các loại thức ăn giàu đạm đã được đảm bảo thì nhu cầu về rau quả lại càng gia tăng như một nhân tố tích cực trong cân bằng dinh dưỡng và kéo dài tuổi thọ con người. Hàng năm, ngành sản xuất rau quả không những cung cấp sản phẩm cho thị trường trong nước mà còn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam Dưa lưới (Cucumis melo L.) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae) là rau ăn quả có thời gian sinh trưởng ngắn, trồng được nhiều vụ trong năm với năng suất khá cao. Dưa lưới có quả hình ôval, da quả màu xanh, khi chín thương phẩm ngả xanh vàng và có các đường gân trắng đan xen như lưới nên có tên gọi là vân lưới.
Thịt quả dưa vân lưới thường màu vàng da cam nghiêng vàng đỏ.… Quả dưa lưới có thể dùng ăn tươi, hoặc làm nguyên liệu cho chế biến các loại nước ép. Giá trị dinh dưỡng của dưa lưới phụ thuộc nhiều vào giống. Dưa lưới cung cấp nhiều tiền vitamin A, vitamin C và Potassium. Do hàm lượng dinh dưỡng cao, dưa lưới không chỉ là loại quả được nhiều người tiêu dùng trong nước ưa chuộng mà còn là mặt hàng xuất khẩu đem lại lợi nhuận kinh tế cao, là nguồn nguyên liệu quan trọng để cung cấp cho các ngành công nghiệp chế biến.
Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi phía Bắc. Là nơi tập trung nhiều trường Đại học, Cao đẳng và các trường Trung cấp chuyên nghiệp do vậy tập trung một lượng lớn sinh viên nên việc tiêu thụ rau quả vô cùng lớn. Mặt khác, đây là tỉnh có điều kiện khí hậu thời tiết thích hợp cho nhiều loại rau quả Luan van 2 sinh trưởng, phát triển. Tuy nhiên các loại dưa lưới được bán trên thị trường hiện nay chủ yếu được nhập khẩu.
Việc nghiên cứu sản xuất dưa các loại vẫn chưa được quan tâm và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về cả số lượng và chất lượng Kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học cho thấy, dưa có sinh khối lớn về thân lá, hoa và đặc biệt là quả. Vì vậy, để sinh trưởng và phát triển cho năng suất chất lượng cao cần cung cấp đầy đủ và cân đối dinh dưỡng. Cây dưa sử dụng nhiều nhất là lân, thứ hai là đạm, ít nhất là kali. Căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng của cây dưa để tăng năng xuất và chất lượng dưa thì việc xác định được một tổ hợp dung dịch dinh dưỡng hợp lý là rất cần thiết.
Xuất phát từ nhu cầu trên em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng một số loại dung dịch dinh dưỡng đến sinh trưởng, phát triển của dưa lưới trong nhà màng tại công ty cổ phần đầu tư Nam Hòa Xanh – Huyện Đồng Hỷ - Tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài 1. Mục đích của đề tài Xác định được loại dinh dưỡng thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của cây dưa lưới trong nhà màng 1.Yêu cầu của đề tài Xác định được ảnh hưởng của một số loại dinh dưỡng đến sinh trưởng của cây dưa Lưới trồng trong nhà màng Xác định được ảnh hưởng của một số loại dinh dưỡng đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại của cây dưa Lưới trồng trong nhà màng. Xác định được ảnh hưởng của một số loại dinh dưỡng đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của cây dưa Lưới trồng trong nhà màng.
Ý nghĩa của đề tài a. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Là tài liệu trong học tập, là cơ sở cho những đề tài nghiên cứu trong các lĩnh vực có liên quan. - Giúp cho sinh viên áp dụng được những kiến thức đã học vào thực tiễn b. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở khoa học để xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý nhằm tăng năng suất chất lượng của dưa Lưới.
Luan van 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Mỗi vùng sinh thái khác nhau thì điều kiện thời tiết, khí hậu khác nhau nên việc xác định loại dinh dưỡng thích hợp theo nhu cầu của cây cho mỗi vùng, mỗi khu vực cần căn cứ vào điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai, tập quán canh tác. Ở nước ta, dưa lưới mới xuất hiện khoảng mười năm trở lại đây, cây dưa lưới trở thành cây trồng chính của nhiều vùng, dưa lưới là cây mới nhập nội và trong một số năm gần đây nó đã thích nghi với khí hậu ở nhiều vùng trên khắp cả nước, cho kết quả về năng xuất, chất lượng khá tốt. Sản lượng nông sản hóa tăng lên dựa vào hai yếu tố đó là: Tăng diện tích và tăng năng suất.
Cung cấp và quản lý dinh dưỡng cho cây dưa lưới đóng vai trò chính trong việc nâng cao năng suất và sản lượng. Điều này đã chứng minh tại sao nền nông nghiệp nước ta chuyển từ môi trường sản xuất truyền thống “dựa vào đất” sang môi trường sản xuất thâm canh “phụ thuộc vào phân bón”. Để nâng cao năng suất cây trồng, người nông dân đã sử dụng nhiều phân bón hóa học. Một thực tế trong sản suất mà người nông dân đang phải đối mặt là: Từ năm 2003 đến nay giá phân bón vô cơ tăng 25 – 30 % /năm, riêng giá phân ure tăng tới 40 – 45 %/năm, giá phân DAP tăng 60 – 65 %/năm, trong khi đó giá nông sản không tăng hoặc tăng không đáng kể khiến cho đầu tư sản xuất cao, trong khi giá trị hàng hóa thu được không tăng, thậm chí còn giảm, dẫn đến hiệu quả năng suất thấp.
Mặt khác việc bón quá nhiều phân hóa học làm giảm chất lượng nông sản. Nhà màng là một công nghệ sản suất nông nghiệp hiện đại. Nhà màng đòi hỏi vốn cao cả trong xây dựng và bảo hành, sử dụng rộng rãi để phát triển giá trị cây trồng như rau, hoa và quả. Nhà màng cho phép người nông dân kiểm tra đa số các thông số sản xuất bao gồm khí hậu, phân bón, kiểm tra sinh học Luan van 5 bệnh cây và côn trùng tối ưu việc sử dụng đất và phân phối số lượng trong suốt mùa vụ gieo trồng.
Để sản xuất dưa lưới trong nhà màng có hiệu quả ngoài việc điều khiển các yếu tố như khí hậu, nước tưới, sâu bệnh, thì cần phải nghiên cứu xác định chế độ dinh dưỡng phù hợp, đặc biệt là nghiên cứu giảm thiểu việc sử dụng phân bón vô cơ. Nguồn gốc và phân bố của cây dưa lưới Theo một số tài liệu nghiên cứu, cây dưa lưới có nguồn gốc ở Châu Phi, người Ai Cập mô tả là sử dụng dưa ít nhất 4000 năm. Nhà truyền giáo David Livingstone (1857) đã phát hiện thấy cả hai loài dưa ngọt và dưa đắng hoang dại sinh trưởng ở Châu Phi. Ông để ý thấy người địa phương dùng chúng như nguồn nước trong mùa khô.
Ở vùng cận nhiệt đới Châu Phi vẫn còn những vùng dưa lưới rộng lớn tồn tại cho đến ngày nay. Tên dưa đã được xuất hiện trong ngôn ngữ văn chương của các dân tộc trên thế giới như: Ả Rập, Tiếng Phạm, Tiếng Tây Ban Nha,. Dưa lưới đầu tiên được Critoforo Colombo đưa đến Bắc Mỹ trên hành trình lần thứ hai của ông đến Tân thế giới năm 1494. Cây dưa lưới mới xuất hiện ở nước ta khoảng hơn mười năm trở lại đây.
Dưa lưới đã thích nghi với khí hậu nước ta, cho kết quả tốt, nhân dân ta tự để giống được. Tuy vậy, sau trồng một vài năm, phẩm chất của dưa lưới có xu hướng giảm, mùi thơm và vị ngọt giảm, màu sắc không thuần, nhất là loại dưa trắng, vỏ có lẫn một chút màu vàng. Một trong những nguyên nhân là người trồng chưa có công thức bón phân đúng và phù hợp. Giá trị dinh dưỡng và ý nghĩa kinh tế 2.
Giá trị dinh dưỡng Các loại rau nói chung và các loại dưa nói riêng là loại thực phẩm cần thiết trong đời sống hàng ngày và không thể thay thế. Rau được coi là nhân tố Luan van 6 quan trọng đối với sức khỏe và đóng vai trò chống chịu với bệnh tật. Theo kết quả nghiên cứu của nhiều nhà dinh dưỡng học trong và ngoài nước thì khẩu phần ăn của người Việt Nam cần khoảng 2300-2500 calo năng lượng hằng ngày để sống và hoạt động. Ngoài nguồn năng lượng cung cấp từ lương thực, rau góp phần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho cơ thể con người.
Rau không chỉ đảm bảo cung cấp chỉ số calo trong khẩu phần ăn mà còn cung cấp cho cơ thể con người các loại vitamin và các loại đa, vi lượng không thể thiếu được cho sự sống của mỗi cơ thể. Hàm lượng vitamin trong rau khá cao lại dễ kiếm. Các nhà khoa học đã phân tích và xác định hàm lượng dinh dưỡng của dưa lưới là rất tốt cho sức khỏe người tiêu dùng. Theo kết quả phân tích định lượng, các chất khoáng và vitamin thì cứ 100g dưa lưới có chứa: Acid Folic (21 μg), Nianci (0.734 mg), beta-carotene (2020 μg), Magiê (12 mg), sắt (0,21 mg), canxi (9mg), vitamin C (36,7 mg), vitamin A (169 μg), năng lượng (34 kcal).
Là loại quả có hàm lượng nước (88%), hàm lượng potassium (300mg/100g) đáng kể nên dưa lưới có tính năng thanh lọc, lợi niệu, chất xơ (1g/100g) giúp nhuận trường, ít calori (48 Kcal), beta caroten và vitamin C. Dưa lưới có nhiều lợi ích cho sức khỏe, bao gồm khả năng hỗ trợ giảm cân, ngăn ngừa một số loại bệnh ung thư, cải thiện thị lực, chống lại bệnh tiểu đường… Quỹ Y tế Thế giới cũng liệt kê dưa lưới vào danh sách các loại quả mang lại lợi ích cho phổi vì nó chứa nhiều vitamin A (250mg dưa lưới chứa tới 40% lượng vitamin A cơ thể cần mỗi ngày). Ngoài ra, nhờ có hàm lượng chất beta carotene phong phú mà loại dưa này cũng có thể giúp kiểm soát sự thoái hóa điểm vàng, một bệnh làm suy giảm thị lực ở người có tuổi. Luan van 7 Bảng 2.
Thành phần dinh dưỡng trong 100g dưa lưới Chất dinh dưỡng Khoáng(mg) Vitamin(mg) Năng lượng 34kcal P 15 A 169 Đường 7.734 Theo Đông y, dưa lưới có vị ngọt nhạt, tính hàn, hoạt chất có lợi cho tràng vị, giải rượu, ngộ độc,… Lưu ý, người bệnh cảm sốt hoặc mới chớm khỏi bệnh, phụ nữ vừa sinh con trong tháng, tạng hàn thì kiêng dùng dưa lưới. Tuy nhiên, theo bà Nhina Taranhenko – chủ nhiệm khoa nội bệnh viện Kiev, cần phải biết sử dụng loại hoa quả này.