Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước khu vực ven bờ bắc hồ núi cốc thành phố thái nguyên

Luận văn thạc sĩ môi trường nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước khu vực ven bờ bắc hồ núi cốc thành, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Dư Ngọc Thành
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước khu vực ven bờ Bắc Hồ Núi Cốc thành phố Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.2.1. Mục tiêu chung
• 0.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lí luận về hoạt động du lịch
• 1.1.1. Khái niệm du lịch
• 1.1.2. Đặc trưng của ngành du lịch
• 1.1.3. Khái quát về mối quan hệ giữa phát triển du lịch và môi trường
• 1.1.4. Phát triển du lịch biển bền vững bảo vệ môi trường sinh thái
• 1.1.5. Cải thiện hệ sinh thái ven biển
• 1.1.6. Điện mặt trời hỗ trợ phát triển du lịch, môi trường
• 1.1.7. Ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường sinh thái
• 1.1.7.1. Các tác động tích cực của hoạt động du lịch đến môi trường
• 1.1.7.2. Các tác động tiêu cực của hoạt động du lịch đến môi trường
• 1.1.8. Các hoạt động du lịch tác động tới môi trường
• 1.1.8.1. Các tác động tiềm năng của dự án phát triển du lịch
• 1.1.9. Các yếu tố tác động đến chất lượng môi trường nước Hồ Núi Cốc
• 1.1.9.1. Các yếu tố tác động do điều kiện tự nhiên
• 1.1.9.1.1. Ảnh hưởng của yếu tố thuỷ văn
• 1.1.9.1.2. Ảnh hưởng của yếu tố địa hình
• 1.1.9.1.3. Ảnh hưởng của môi trường sinh học
• 1.1.9.1.4. Ảnh hưởng do sói mòn bồi lắng
• 1.1.9.2. Các yếu tố tác động do phát triển kinh tế xã hội khu vực
• 1.1.9.2.1. Hoạt động công nghiệp
• 1.1.9.2.2. Hoạt động nông - lâm - ngư nghiệp
• 1.1.9.2.3. Hoạt động dịch vụ, sinh hoạt, du lịch
• 1.1.9.3. Ước tính thải lượng ô nhiễm đổ vào lưu vực Hồ Núi Cốc
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Các nội dung nghiên cứu. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập, xử lí số liệu hiện có
• 2.2.2. Phương pháp điều tra, phỏng vấn
• 2.2.3. Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp số liệu điều tra
• 2.2.4. Các phương pháp lấy mẫu, phân tích, đo đạc
• 2.2.4.1. Vị trí thu mẫu và các thành phần đo đạc, phân tích
• 2.2.4.2. Phương pháp thu mẫu và cố định mẫu
• 2.2.4.3. Phương pháp phân tích mẫu
• 2.2.4.4. Phương pháp chuyên gia
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tiềm năng du lịch sinh thái khu du lịch Hồ Núi Cốc
• 3.2. Các điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch tự nhiên
• 3.2.1. Vị trí địa lý và địa hình
• 3.2.2. Đặc điểm khí hậu
• 3.2.3. Điều kiện thủy văn
• 3.2.4. Đặc điểm thực vật
• 3.2.5. Đặc điểm thổ nhưỡng
• 3.2.6. Đặc điểm dân cư, phát triển kinh tế và tài nguyên du lịch nhân văn
• 3.2.6.1. Đặc điểm dân cư và sản xuất. Tài nguyên du lịch nhân văn
• 3.3. Cơ sở hạ tầng trong khu vực
• 3.3.1. Hệ thống giao thông
• 3.3.2. Hệ thống cấp điện, mạng lưới thông tin liên lạc
• 3.3.3. Hệ thống cấp, thoát nước
• 3.3.4. Hệ thống thu gom và xử lý chất thải rắn
• 3.4. Hiện trạng phát triển du lịch và môi trường khu du lịch Hồ Núi Cốc
• 3.4.1. Hiện trạng phát triển du lịch tại khu du lịch Hồ Núi Cốc
• 3.4.2. Đánh giá tổng quan môi trường khu du lịch phía Bắc Hồ Núi Cốc
• 3.4.3. Cơ sở lưu trú tại khu du lịch. Cơ sở dịch vụ vui chơi giải trí
• 3.4.4. Cơ sở dịch vụ nhà hàng
• 3.4.5. Đánh giá chất lượng môi trường và ý thức bảo vệ môi trường của khách tại khu du lịch Hồ Núi Cốc
• 3.5. Hiện trạng và diễn biến chất lượng môi trường nước mặt hồ Núi Cốc
• 3.5.1. Hiện trạng và diễn biến các yếu tố thủy lý nước mặt hồ Núi Cốc
• 3.5.2. Hiện trạng và diễn biến các yếu tố thủy hóa nước mặt hồ Núi Cốc
• 3.5.3. Hiện trạng và diễn biến chỉ số sinh học Coliform nước mặt hồ Núi Cốc
• 3.6. Đánh giá chất lượng môi trường nước thải khu vực hồ Núi Cốc
• 3.6.1. Hiện trạng và diễn biến các yếu tố thủy lý trong nước thải
• 3.6.2. Hiện trạng và diễn biến các yếu tố thuỷ hóa trong nước thải
• 3.6.3. Hiện trạng và diễn biến chỉ số sinh học Coliform trong nước thải
• 3.7. Hiện trạng phát sinh rác thải trên khu vực hồ Núi Cốc
• 3.7.1. Nguồn phát sinh rác thải xuống hồ
• 3.7.2. Thành phần rác thải nổi trên mặt hồ
• 3.8. Đánh giá ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch
• 3.8.1. Kết quả điều tra đánh giá ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch
• 3.8.2. Kết quả phỏng vấn các nhân viên trong khu du lịch về ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch
• 3.9. Giải pháp nâng cao chất lượng môi trường nước hồ Núi Cốc
• 3.9.1. Các biện pháp chung về quản lý môi trường nước vùng hồ
• 3.9.2. Biện pháp tuyên truyền giáo dục
• 3.9.3. Giải pháp khoa học công nghệ
• 3.9.4. Chương trình quan trắc môi trường
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Nghiên cứu về du lịch và môi trường nước ven bờ Bắc Hồ Núi Cốc, Thái Nguyên là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Sự phát triển của du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho môi trường. Việc bảo vệ môi trường là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển bền vững. Du lịch có thể tạo ra nguồn thu lớn, nhưng cũng có thể gây ra ô nhiễm môi trường nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và chất lượng cuộc sống của người dân địa phương. Do đó, việc nghiên cứu ảnh hưởng của du lịch đến môi trường nước là cần thiết để đưa ra các giải pháp bảo vệ và phát triển bền vững.

II. Mục tiêu của đề tài

Mục tiêu của nghiên cứu này là đánh giá chất lượng môi trường nước Hồ Núi Cốc và phân tích các yếu tố ảnh hưởng từ hoạt động du lịch. Cụ thể, nghiên cứu sẽ xác định rõ các tác động của hoạt động du lịch tới môi trường nước khu vực ven bờ Bắc Hồ Núi Cốc. Đánh giá chất lượng môi trường nước và đề ra các giải pháp nhằm hạn chế sự tác động tiêu cực của hoạt động du lịch tới môi trường nước. Những kết quả này sẽ giúp nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển du lịch bền vững.

III. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng du lịch và môi trường có mối quan hệ chặt chẽ. Du lịch có thể mang lại lợi ích kinh tế, nhưng cũng có thể gây ra ô nhiễm và suy thoái môi trường. Các tác động tích cực của du lịch bao gồm việc bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương. Ngược lại, các tác động tiêu cực như ô nhiễm nước, thay đổi cảnh quan và mất đa dạng sinh học cũng cần được xem xét. Việc phát triển du lịch bền vững là cần thiết để bảo vệ môi trường và đảm bảo lợi ích lâu dài cho cộng đồng.

IV. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp thu thập và phân tích số liệu hiện có, phỏng vấn và điều tra để đánh giá chất lượng môi trường nước. Các phương pháp này giúp xác định các yếu tố tác động đến môi trường nước Hồ Núi Cốc, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thể. Việc áp dụng các phương pháp khoa học trong nghiên cứu sẽ đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả, góp phần vào việc quản lý môi trường hiệu quả hơn.

V. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng môi trường nước Hồ Núi Cốc đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các hoạt động du lịch. Các chỉ số ô nhiễm như hàm lượng Coliform và các yếu tố thủy lý đều vượt mức cho phép. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân mà còn đến sự phát triển bền vững của du lịch tại khu vực. Cần có các biện pháp quản lý và bảo vệ môi trường nước hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực từ du lịch.

VI. Giải pháp nâng cao chất lượng môi trường nước

Để nâng cao chất lượng môi trường nước Hồ Núi Cốc, cần thực hiện các biện pháp quản lý môi trường chặt chẽ. Các giải pháp bao gồm tuyên truyền giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường, áp dụng công nghệ sạch trong hoạt động du lịch, và thiết lập các chương trình quan trắc môi trường thường xuyên. Những giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao ý thức của du khách và cộng đồng địa phương trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hồ Núi Cốc, với diện tích mặt nước trên 2.500 ha và dung tích chứa khoảng 175 triệu m³, là một trong những khu du lịch sinh thái quan trọng của tỉnh Thái Nguyên. Từ khi được xây dựng và đưa vào khai thác năm 1978, hồ đã đóng vai trò thiết yếu trong cung cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu nông nghiệp, cắt lũ và phát triển du lịch. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của hoạt động du lịch cùng các hoạt động kinh tế xã hội khác đã gây áp lực lớn lên chất lượng môi trường nước khu vực ven bờ Bắc Hồ Núi Cốc. Theo ước tính, lượng chất thải phát sinh từ hoạt động du lịch chiếm tới gần 80% tổng lượng chất thải tại khu vực, với mối quan hệ tương quan lên đến 99,3% giữa số lượng khách du lịch và khối lượng chất thải.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá chất lượng môi trường nước hồ Núi Cốc, phân tích các yếu tố ảnh hưởng từ hoạt động du lịch và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng nước, giảm thiểu ô nhiễm. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 9/2010 đến tháng 9/2011 tại khu du lịch Hồ Núi Cốc, tập trung vào khu vực ven bờ Bắc. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái, phát triển du lịch bền vững và hỗ trợ các ngành kinh tế liên quan như nông nghiệp, thủy sản tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về phát triển du lịch bền vững và quản lý môi trường nước. Lý thuyết phát triển du lịch bền vững nhấn mạnh sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường, trong đó môi trường nước đóng vai trò trung tâm trong việc duy trì hệ sinh thái và thu hút khách du lịch. Mô hình tác động môi trường của hoạt động du lịch được phân tích qua các yếu tố đầu vào (xây dựng cơ sở hạ tầng, khai thác tài nguyên), quá trình hoạt động (dịch vụ du lịch, sinh hoạt), và đầu ra (nước thải, rác thải, ô nhiễm không khí).

Các khái niệm chính bao gồm:

• Chất lượng môi trường nước: Đánh giá dựa trên các chỉ tiêu thủy lý, thủy hóa và vi sinh như COD, BOD, DO, TSS, Coliform.
• Tác động tích cực và tiêu cực của du lịch: Bao gồm bảo tồn thiên nhiên, cải thiện hạ tầng, cũng như ô nhiễm nước, rác thải, và suy thoái hệ sinh thái.
• Quản lý môi trường du lịch: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật, tuyên truyền giáo dục và chính sách quản lý nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu hiện có từ các cơ quan quản lý, kết quả khảo sát thực địa, lấy mẫu và phân tích môi trường nước, cùng với điều tra ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch và nhân viên khu du lịch. Cỡ mẫu khảo sát gồm 100 khách du lịch được phỏng vấn ngẫu nhiên, 19 nhân viên khu du lịch tham gia phỏng vấn sâu và 5 điểm lấy mẫu nước mặt ven bờ để phân tích các chỉ tiêu môi trường.

Phương pháp phân tích sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý số liệu điều tra, thống kê mô tả và phân tích hồi quy nhằm xác định mối quan hệ giữa số lượng khách du lịch và lượng chất thải phát sinh. Các mẫu nước được phân tích theo tiêu chuẩn quốc tế về thủy lý, thủy hóa và vi sinh, sử dụng thiết bị hiện đại như máy đo chất lượng nước TOA WQC 22A, máy quang phổ kế DR 2010 và phương pháp màng lọc để xác định Coliform. Thời gian nghiên cứu kéo dài 12 tháng, từ tháng 9/2010 đến tháng 9/2011, đảm bảo thu thập dữ liệu đầy đủ theo mùa.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng môi trường nước hồ Núi Cốc có dấu hiệu suy giảm: Các chỉ tiêu như COD, BOD5, TSS và Coliform đều vượt mức cho phép tại nhiều điểm lấy mẫu ven bờ Bắc hồ. Ví dụ, hàm lượng BOD5 tại một số vị trí đo đạt trên 5 mg/l, vượt tiêu chuẩn Việt Nam về chất lượng nước mặt. Diễn biến các chỉ số này qua các năm cho thấy xu hướng tăng nhẹ, đặc biệt trong mùa cao điểm du lịch.

2. Mối quan hệ chặt chẽ giữa lượng khách du lịch và khối lượng chất thải: Mô hình hồi quy cho thấy hệ số tương quan R² = 0,993, nghĩa là 99,3% biến động lượng chất thải được giải thích bởi số lượng khách du lịch. Cứ mỗi lượt khách tăng thêm, lượng chất thải tăng khoảng 11,4 kg. Năm 2010, tổng lượt khách đạt khoảng 161.485 lượt, tương ứng với lượng chất thải phát sinh đáng kể.

3. Nguồn thải ô nhiễm chủ yếu từ hoạt động du lịch và sinh hoạt: Ước tính thải lượng BOD từ hoạt động chăn nuôi là 17.118 kg/ngày, từ dân cư là 5.908 kg/ngày, trong khi từ các cơ sở dịch vụ du lịch là khoảng 116 kg/ngày. Mặc dù lượng thải từ du lịch nhỏ hơn so với chăn nuôi, nhưng tác động trực tiếp đến khu vực ven hồ là rất lớn do tập trung cao.

4. Ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch còn hạn chế: Qua khảo sát 100 khách, chỉ khoảng 60% nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường nước hồ, và chỉ 45% thực hiện các hành vi bảo vệ môi trường như không xả rác bừa bãi. Nhân viên khu du lịch cũng phản ánh tình trạng rác thải và nước thải chưa được xử lý triệt để.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến suy giảm chất lượng nước hồ Núi Cốc là do lượng chất thải hữu cơ và vi sinh vật tăng cao từ hoạt động du lịch và sinh hoạt không được xử lý hiệu quả. So với các nghiên cứu tại các khu du lịch sinh thái khác, mức độ ô nhiễm tại Hồ Núi Cốc tương đối nghiêm trọng, đặc biệt trong mùa cao điểm. Biểu đồ diễn biến các chỉ tiêu COD, BOD5 và Coliform qua các năm có thể minh họa rõ xu hướng gia tăng ô nhiễm, đồng thời bảng so sánh lượng chất thải theo nguồn cũng làm nổi bật vai trò của du lịch trong áp lực môi trường.

Kết quả này phù hợp với các báo cáo ngành cho thấy hoạt động du lịch, nếu không được quản lý tốt, sẽ gây ra ô nhiễm nước mặt nghiêm trọng. Ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch và nhân viên khu du lịch còn hạn chế cũng là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng ô nhiễm kéo dài. Do đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng và áp dụng các biện pháp kỹ thuật xử lý nước thải là rất cần thiết để bảo vệ môi trường hồ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và nâng cấp hệ thống thu gom, xử lý nước thải và rác thải tại khu du lịch Hồ Núi Cốc nhằm giảm thiểu lượng chất thải trực tiếp xả ra hồ. Mục tiêu giảm 50% lượng chất thải chưa qua xử lý trong vòng 2 năm, do Ban quản lý khu du lịch phối hợp với các đơn vị môi trường thực hiện.

2. Tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho khách du lịch và nhân viên thông qua các chương trình đào tạo, biển báo, tài liệu hướng dẫn. Mục tiêu đạt trên 80% khách du lịch và nhân viên hiểu và thực hiện các hành vi bảo vệ môi trường trong vòng 1 năm.

3. Áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến, thân thiện môi trường như hệ thống xử lý sinh học, lọc sinh học để xử lý nước thải hữu cơ và vi sinh vật. Thời gian triển khai trong 3 năm, phối hợp với các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ.

4. Xây dựng chương trình quan trắc môi trường nước định kỳ để theo dõi chất lượng nước hồ, phát hiện sớm các dấu hiệu ô nhiễm và điều chỉnh kịp thời các biện pháp quản lý. Ban quản lý khu du lịch và Sở Tài nguyên Môi trường chịu trách nhiệm thực hiện hàng quý.

5. Quy hoạch và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động kinh tế khác trong lưu vực hồ như khai thác khoáng sản, chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp nhằm giảm thiểu nguồn thải ô nhiễm gián tiếp. Mục tiêu giảm 30% lượng chất thải từ các nguồn này trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban quản lý khu du lịch Hồ Núi Cốc: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng kế hoạch quản lý môi trường, nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển du lịch bền vững.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý môi trường tỉnh Thái Nguyên: Áp dụng các giải pháp đề xuất trong quản lý tổng thể lưu vực hồ, kiểm soát ô nhiễm và phát triển kinh tế xã hội hài hòa với bảo vệ môi trường.

3. Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch và khách sạn trong khu vực: Nâng cao nhận thức và áp dụng các biện pháp xử lý chất thải, tiết kiệm tài nguyên nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành môi trường, du lịch sinh thái: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và phân tích tác động môi trường trong bối cảnh phát triển du lịch tại các khu vực tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động du lịch ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng nước hồ Núi Cốc?
   Hoạt động du lịch làm tăng lượng chất thải hữu cơ và vi sinh vật, gây ô nhiễm nước mặt. Mô hình hồi quy cho thấy lượng khách du lịch quyết định 99,3% khối lượng chất thải tại khu vực, làm giảm chất lượng nước và ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

2. Các chỉ tiêu môi trường nước nào được sử dụng để đánh giá chất lượng nước hồ?
   Các chỉ tiêu chính gồm COD (nhu cầu oxy hóa học), BOD5 (nhu cầu oxy sinh hóa), DO (oxy hòa tan), TSS (chất rắn lơ lửng) và Coliform (vi khuẩn chỉ thị vệ sinh). Những chỉ tiêu này phản ánh mức độ ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật trong nước.

3. Ý thức bảo vệ môi trường của khách du lịch hiện nay ra sao?
   Khảo sát cho thấy chỉ khoảng 60% khách du lịch nhận thức được tầm quan trọng của bảo vệ môi trường nước hồ, và chỉ 45% thực hiện các hành vi bảo vệ môi trường như không xả rác bừa bãi, cho thấy cần tăng cường tuyên truyền và giáo dục.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm ô nhiễm nước hồ Núi Cốc?
   Xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải, kết hợp với tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng và áp dụng công nghệ xử lý tiên tiến là các giải pháp hiệu quả nhất nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường hồ.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các khu du lịch sinh thái khác không?
   Có, phương pháp nghiên cứu và các giải pháp đề xuất có thể được điều chỉnh và áp dụng cho các khu du lịch sinh thái khác có điều kiện tương tự nhằm phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Hồ Núi Cốc là khu du lịch sinh thái quan trọng với vai trò đa dạng trong phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường của tỉnh Thái Nguyên.
• Chất lượng môi trường nước hồ đang bị suy giảm do tác động tiêu cực từ hoạt động du lịch và các hoạt động kinh tế xã hội khác trong lưu vực.
• Mối quan hệ chặt chẽ giữa số lượng khách du lịch và lượng chất thải phát sinh cho thấy cần có biện pháp quản lý chặt chẽ để giảm thiểu ô nhiễm.
• Các giải pháp kỹ thuật, tuyên truyền giáo dục và quản lý tổng thể được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng môi trường nước và phát triển du lịch bền vững.
• Tiếp tục triển khai chương trình quan trắc môi trường và nghiên cứu mở rộng để cập nhật dữ liệu, điều chỉnh chính sách phù hợp trong các năm tiếp theo.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường Hồ Núi Cốc, góp phần phát triển du lịch bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cộng đồng địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lí luận về hoạt động du lịch 1. Khái niệm du lịch Có thể nói du lịch là một trong những ngành kinh tế cổ xưa nhất trong lịch sử nhân loại, ngay từ thời cổ đại đã xuất hiện những hành vi "du lịch" đầu tiên: như cuộc hành trình của các nhà hiền triết quanh khu vực Địa Trung Hải để xác định ra bảy kì quan của thế giới cổ đại, hay các cuộc "vi hành" nhằm tìm hiểu nhân tình thế thái và thưởng ngoạn những thắng cảnh tự nhiên của các vị Hoàng đế Trung Hoa cổ đại. đã được ghi chép trong lịch sử.

Cùng với thời gian và sự phát triển của xã hội loài người, các hành vi du lịch ngày càng trở nên phổ biến và du lịch dần trở thành một ngành kinh tế quan trọng của mỗi vùng lãnh thổ, mỗi quốc gia. Cùng với sự phát triển của ngành du lịch, người ta nhận thấy yếu tố kinh tế là không thể thiếu trong khái niệm du lịch. Theo xu hướng đó, khái niệm du lịch đã có những thay đổi phù hợp hơn bao hàm các nội dung liên quan đến sự chuyển cư, những hoạt động tại nơi đến cũng như các vấn đề kinh tế xã hội liên quan. Gắn kết cả hai cách nhìn nhận về du lịch từ phía người đi du lịch và người kinh doanh du lịch, hai học giả Hoa Kỳ Mathieson Wall đã khái quát như sau: "Du lịch là sự di chuyển tạm thời của người dân đến ngoài nơi ở và làm việc của họ, là những hoạt động xảy ra trong quá trình lưu lại nơi đến và cơ sở vật chất tạo ra để đáp ứng những nhu cầu của họ".

Định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới WTM (World Travel Organization) đã xác định rõ "Du lịch là hành động rời khỏi nơi thường trú để đi đến một nơi khác, một môi trường khác trong một thời gian ngắn nhằm mục đích tìm hiểu, khám phá, vui chơi, giải trí nghỉ dưỡng". Trong Luật Du lịch năm 2005 của Việt Nam, khái niệm du lịch được xác định chính thức như sau: "Du lịch là hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghĩ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định". Đặc trưng của ngành du lịch Mọi dự án phát triển du lịch được thực hiện trên cơ sở khai thác những giá trị của tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hoá, lịch sử cùng với các cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kèm theo. Kết quả của quá trình khai thác đó là việc hình thành các sản phẩm du lịch từ các tiềm năng về tài nguyên, đem lại nhiều lợi ích cho xã hội.

Trước tiên đó là các lợi ích về kinh tế xã hội, tạo ra nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm, nâng cao đời sống kinh tế cộng đồng địa phương thông qua các dịch vụ du lịch, tạo điều kiện cho việc bảo tồn các giá trị văn hoá, lịch sử và sự đa dạng của thiên nhiên nơi có các hoạt động phát triển du lịch. Sau nữa là những lợi ích đem lại cho du khách trong việc hưởng thụ các cảnh quan thiên nhiên lạ, các truyền thống văn hoá lịch sử. Những đặc trưng cơ bản của ngành du lịch bao gồm: - Tính đa ngành Tính đa ngành được thể hiện ở đối tượng khai thác phục vụ du lịch (sự hấp dẫn về cảnh quan tự nhiên, các giá trị lịch sử, văn hoá, cơ sở hạ tầng và các dịch vụ kèm theo. Thu nhập xã hội từ du lịch cũng mang lại nguồn thu cho nhiều ngành kinh tế khác nhau thông qua các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách du lịch (điện, nước, nông sản, hàng hoá.

- Tính đa thành phần Biểu hiện ở tính đa dạng trong thành phần du khách, những người phục vụ du lịch, các cộng đồng nhân dân trong khu du lịch, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ tham gia vào các hoạt động du lịch. - Tính đa mục tiêu Biểu hiện ở những lợi ích đa dạng về bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan lịch sử văn hoá, nâng cao chất lượng cuộc sống của du khách và người tham gia hoạt động dịch vụ, mở rộng sự giao lưu văn hoá, kinh tế và nâng cao ý thức tốt đẹp của mọi thành viên trong xã hội. - Tính liên vùng Biểu hiện thông qua các tuyến du lịch với một quần thể các điểm du lịch trong một khu vực, trong một quốc gia hay giữa các quốc gia khác nhau. n -6- - Tính mùa vụ Biểu hiện ở thời gian diễn ra hoạt động du lịch tập trung với cường độ cao trong năm.

Tính mùa vụ thể hiện rõ nhất ở các loại hình du lịch nghỉ biển, thể thao theo mùa (theo tính chất của khí hậu) hoặc loại hình du lịch nghỉ cuối tuần, vui chơi giải trí (theo tính chất công việc của những người hưởng thụ sản phẩm du lịch). - Tính chi phí Biểu hiện ở chỗ mục đích đi du lịch của các khách du lịch là hưởng thụ sản phẩm du lịch chứ không phải với mục tiêu kiếm tiền. Khái quát về mối quan hệ giữa phát triển du lịch và môi trường Hiện nay vấn đề môi trường đã và đang có tác động rất lớn đối với phát triển kinh tế đất nước, kể cả sự phát triển của ngành du lịch. Ngành du lịch đang chịu ảnh hưởng nhiều nhất từ sự biến đổi khí hậu, môi trường sinh thái.

Do đó, du lịch và môi trường là 2 bộ phận không thể tách rời nhau, môi trường có tốt thì du lịch mới phát triển bền vững. Khi phát triển du lịch thì bản thân của ngành du lịch cũng đã ý thức được vấn đề môi trường. Xây dựng, thiết kế các điểm, các tour du lịch như thế nào để bảo vệ môi trường bền vững, gắn bó với thiên nhiên, thân thiện với thiên nhiên. Phát triển du lịch biển bền vững bảo vệ môi trường sinh thái Việt Nam có chiều dài hơn 3.260 km đường biển, với 125 bãi tắm lớn, nhỏ.273 đảo ven bờ, 44 vũng-vịnh nhỏ, 1.120 rạn san hô, 252.500 ha rừng ngập mặn và các thảm cỏ biển phân bố từ Bắc chí Nam.

Do vậy, du lịch biển Việt Nam được đánh giá là có rất nhiều tiềm năng và thế mạnh. Thời gian qua, du lịch biển ở nước ta đã phát triển khá mạnh với lượng khách và doanh thu tăng hàng năm, năm 2010 tăng 7-7,5 triệu lượt khách và trên 2 tỷ USD. Trong đó, du lịch biển thu hút khoảng 80% lượng khách đến Việt Nam và chiếm khoảng trên 70% doanh thu so với cá nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế với chính sách kinh tế mới, thì du khách quốc tế và nội địa sẽ tiếp tục tăng, tạo thuận lợi cho du lịch biển và du lịch sinh thái phát triển.

Điều này đồng nghĩa với tăng nhu cầu phát triển du lịch biển bền vững với phương châm: sạch môi trường, đẹp văn hóa, hiện đại, dân tộc và độc đáo. n -7- Như đã nói, môi trường biển và các hệ sinh thái (HST) của nó đã tạo ra yếu tố đầu vào cơ bản (vốn sinh thái) đối với phát triển du lịch biển. Do vậy, tính bền vững trong phát triển phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng và mức độ bảo toàn nguồn vốn này. Trên thực tế, các chất thải không qua xử lý từ các lưu vực sông và vùng ven biển được đưa ra biển nước ta ngày càng nhiều, kéo theo các chất có thể gây ô nhiễm biển, như: chất hữu cơ, dinh dưỡng, kim loại nặng và nhiều chất độc hại khác.

Đến năm 2010, dự tính lượng chất thải sẽ tăng rất lớn ở vùng nước ven bờ, trong đó dầu khoảng 35.160 tấn/ngày, nitơ 26-52 tấn/ ngày và amonia 15-30 tấn/ngày. Sự tăng nhanh về số lượng tầu thuyền gắn máy loại nhỏ, công suất thấp, cũ kỹ và lạc hậu đã đóng góp khoảng 70% lượng dầu thải trong biển. Sự cố tràn dầu và thải dầu cặn cũng đã xảy ra, từ năm 1994 - 2006 đã xác định được trên 50 vụ tràn dầu với số lượng dầu tràn hàng nghìn tấn. Hàm lượng hóa chất bảo vệ thực vật tích lũy trong cơ thể các loài sinh vật thân mềm ngày càng cao đã tạo mối nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng và du khách.

Hiện tượng thủy triều đỏ thường xuất hiện từ tháng 6 đến trung tuần tháng 7 âm lịch tại vùng biển Nam Trung bộ, đặc biệt là tại Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, mà người dân địa phương gọi là “mùa bột báng”. Có nơi nước biển ven bờ nhầy nhụa bột báng mầu xám đen dầy cả tấc, trộn với xác chết của sinh vật tạo nên hàm lượng phù sa lơ lửng, nên chất lượng môi trường biển và vùng ven bờ biển tiếp tục suy giảm theo chiều hướng xấu và đã không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng tài nguyên du lịch biển (nước, bãi tắm.), mà còn ảnh hưởng đến mỹ quan và sức khỏe của du khách. Ngoài ô nhiễm dầu nước biển ven bờ do các phương tiện tàu thuyền vận tải khách du lịch, phương tiện vui chơi, thể thao nước, khai thác san hô phục vụ nhu cầu làm hàng lưu niệm. cũng góp phần làm suy thoái hệ sinh thái nhiệt đới.

Hậu quả là các bãi biển nổi tiếng của Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm môi trường nước biển nghiêm trọng. Ngày nay có nhiều cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch xây dựng trên các đảo không theo quy hoạch, đã làm tăng nguy cơ xói mòn đường bờ, làm suy thoái hệ sinh thái biển đảo. Nước thải chưa qua xử lý từ các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch xả trực tiếp vào môi trường, làm tăng mức độ hữu cơ nước biển ven bờ. n -8- Tại các khu vực ven bờ biển vịnh Hạ Long đã có những biểu hiện ô nhiễm cục bộ do tăng lượng chất rắn lơ lửng, giảm lượng ô xy hoà tan, nitơrit và vi khuẩn gây bệnh coliform.

Theo thống kê của Ban quản lý vịnh Hạ Long, hiện nay khu vực Hạ Long- Cẩm Phả có 21 dự án lấn biển và 17 dự án đổ bùn thải làm đe doạ trực tiếp nghiêm trọng đến vùng di sản. Thống kê của Ban quả lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang, mỗi ngày có khoảng 10 tấn rác thải du lịch, cộng với rác thải sinh hoạt của cư dân đổ xuống biển. Các hoạt động dịch vụ du lịch trên bờ không được quản lý chặt chẽ. Nhà vệ sinh trên tàu du lịch xả thải trực tiếp xuống biển.