MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Môi trường là nền tảng cho sự sống còn và phát triển của nhân loại, là nhân tố đảm bảo sức khỏe và chất lượng cuộc sống con người. Môi trường ngày nay không còn là vấn đề của mỗi quốc gia mà đã trở thành vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trường được xem như một vấn đề sống còn của đất nước, của nhân loại, là nhiệm vụ có tính xã hội xâu sắc, là một tiêu chuẩn đạo đức, một điều kiện phát triển của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia.
Bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu vừa là bộ phận cấu thành cơ bản của sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp. Phát triển du lịch và bảo vệ môi trường là hai vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng tác động qua lại tới nhau. Môi trường tốt tạo tiền đề cho du lịch phát triển, ngược lại du lịch phát triển cũng tác động đến môi trường cả trên hai mặt tích cực và tiêu cực.
Để du lịch phát triển bền vững, đồng thời bảo vệ được môi trường tại các khu điểm du lịch thì cần phải xác định mối quan hệ giữa phát triển du lịch và môi trường, để từ đó xác định được mức độ ảnh hưởng của du lịch đến môi trường. Nằm ở phía đông của tổ quốc, Thác Bản Giốc nằm ở địa phận xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, trên biên giới hai nước Việt - Trung, được đánh giá là thác nước đẹp và hùng vĩ nhất trong những ngọn thác của dải đất hình chữ S.Từ độ cao trên 50m những khối nước lớn đổ xuống qua nhiều bậc đá vôi.Giữa thác có một mô đá rộng phủ đầy cây đã xe dòng sông thành ba luồng nước như ba dải lụa trắng. Ngày đêm thác nước cuồn cuộn đổ xuống những tảng đá phẳng làm tung lên vô vàn hạt bụi trắng tỏa mờ cả một vùng rộng lớn, vào những ngày nắng, làn hơi nước còn tạo thành cầu vồng lung linh huyền ảo. Dưới chân Thác Bản Giốc là mặt sông rộng, phẳng như gương, hai bên bờ là những thảm cỏ, vạt rừng xanh ngắt.
Cùng với núi, sông và các hang động kỳ thú ở xung quanh, thác Bản Giốc đã trở thành điểm du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước, mang lại nguồn lợi kinh tế đáng kể cho tỉnh Cao bằng. Ngoài ra thác Bản Giốc còn có vị trí quan trọng đối với n 2 phát triển kinh tế xã hội của tỉnh và có vai trò quan trọng đối với việc điều hòa môi trường sinh thái, cung cấp nước phục vụ cho sản xuất nông công nghệp, nước sinh hoạt cho nhân dân địa phương. Hiện tại môi trường tự nhiên của thác Bản Giốc cơ bản vẫn được giữ những ưu thế mà thiên nhiên ban tặng, song với sự phát triển nhanh chóng của ngành du lịch trong những năm gần đây, thì lượng khách đến với thác Bản Giốc đã tăng lên rất nhiều và để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch các cơ sở lưu trú, khu vui chơi giải trí được xây dựng, các điểm du lịch được tu sửa. Những hoạt động du lịch đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới môi trường nước khu du lịch thác Bản Giốc.
Để thành công trong việc phát triển du lịch bền vững thì phải gắn với việc bảo vệ môi trường. Bảo vệ môi trường trong kinh doanh du lịch, nâng cao ý thức của cộng đồng và du khách sẽ góp phần phát triển du lịch bền vững. Công tác bảo vệ môi trường, nhất là môi trường ở các khu du lịch cần có sự chung tay góp sức của các ngành, các cấp và người dân. Xuất phát từ những thực tế và với mục đích góp phần và xác định ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường nước tại khu du lịch thác Bản Giốc, được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu trường Đại Học Nông Lâm, Ban chủ nhiệm khoa Môi Trường dưới sự hướng dẫn của thầy giáo PGS.
Em đã tiến hành thực hiện đề tài : “Nghiên cứu ảnh hưởng của hoạt động du lịch tới môi trường nước tại khu du lịch thác Bản Giốc huyện Trùng Khánh , tỉnh Cao Bằng” 1. Mục tiêu của đề tài - Xác định mức độ ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường nước tại khu du lịch thác Bản Giốc. - Đánh giá chất lượng môi trường nước của thác Bản Giốc. - Đề ra các giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của hoạt động du lịch tới môi trường nước tại thác Bản Giốc.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Vận dụng các kiến thức đã học trong nghiên cứu khoa học. n 3 - Nâng cao hiểu biết thêm về kiến thức thực tế. - Tích lũy kinh nghiệm cho công việc sau khi ra trường 1.
Ý nghĩa trong thực tiễn - Đưa ra được các tác động của hoạt động du lịch tới môi trường đất, nước, không khí và hệ sinh thái và từ đó giúp cho đơn vị quản lý có các biện pháp quản lý, ngăn ngừa, giảm thiểu hợp lý các tác động xấu tới môi trường, cảnh quan và con người. - Tạo số liệu làm cơ sở cho công tác lập kế hoạch xây dựng chính sách bảo vệ môi trường và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. - Nâng cao nhận thức, tuyên truyền và giáo dục cho mọi người về bảo vệ môi trường. - Cảnh báo nguy cơ tiềm tàng về ô nhiễm suy thoái môi trường sinh thái tự nhiên.
n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Các khái niệm về môi trường - Môi trường: theo khoản 1 điều 3 luật BVMT Việt Nam năm 2005, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người sinh vật”[5]. - Thành phần môi trường: theo khoản 2 điều 3 luật BVMT Việt Nam năm 2005, thành phần môi trường được định nghĩa như sau: “Thành phần môi trường là yếu tố vật chất tạo thành môi trường như đất, nước không khí, âm thanh ánh sang, sinh vật, hệ sinh thái và các hình thái vật chất khác” [5].
- Ô nhiễm môi trường: theo khoản 6 điều 3 luật BVMT Việt Nam năm 2005, ô nhiễm môi trường được định nghĩa như sau: “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật” [5]. - Suy thoái môi trường: theo khoản 7 điều 3 Luật BVMT Việt Nam năm 2005 thì “suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật” [5]. - Phát triển bền vững: theo khoản 4 điều 3 Luật BVMT Việt Nam năm 2005, phát triển bền vững được định nghĩa như sau: “Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường” [5]. Môi trường du lịch 2.
Khái niệm môi trường du lịch: “Môi trường du lịch bao gồm tổng thể các nhân tố về tự nhiên, kinh tế - hội và nhân văn trong đó hoạt động du lịch tồn tại và phát triển”. Hoạt động du lịch có mối quan hệ mật thiết với môi trường, khai thác đặc tính của môi trường để phục vụ mục đích phát triển và tác động trở lại góp phần làm thay đổi các đặc tính của môi trường. n 5 Sự tồn tại và phát triển của du lịch với tư cách là một ngành kinh tế gắn liền với khả năng khai thác tài nguyên, khai thác đặc tính của môi trường xung quanh. Chính vì vậy hoạt động du lịch liên quan một cách chặt chẽ với môi trường hiểu theo nghĩa rộng.
Các cảnh đẹp của thiên nhiên như núi, sông, biển cả… ,các giá trị văn hóa như các di tích công trình kiến trúc nghệ thuật … hay những đặc điểm và tình trạng của môi trường xung quanh là những tiềm năng và điều kiện cho phát triển du lịch. Ngược lại, ở chừng mực nhất định, hoạt động du lịch tạo nên môi trường mới hay góp phần cải thiện môi trường như việc xây dựng các công viên vui chơi giải trí, các công viên cây xanh, hồ nước nhân tạo, các làng văn hóa du lịch … Như vậy, rõ ràng rằng hoạt động du lịch và môi trường có tác động qua lại, tương hỗ lẫn nhau và nếu khai thác, phát triển hoạt động du lịch không hợp lý có thế sẽ là nguyên nhân làm suy giảm giá trị của các nguồn tài nguyên, suy giảm chất lượng môi trường và cũng có nghĩa là làm suy giảm hiểu quả của chính hoạt động du lịch [2]. Bất cứ hoạt động nào của du lịch cũng có tác động hai chiều đến môi trường của nó. Cho nên trong hoạt động du lịch cần có những quy hoạch hợp lý, chính sách và dự án tối ưu nhất nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường.
Cơ cấu của môi trường du lịch Môi trường du lịch gồm ba thành phần chính [19] - Môi trường du lịch tự nhiên: Là một bộ phận cấu thành nên môi trường du lịch nói chung, bao gồm tập hợp các đối tượng tự nhiên sống (hữu cơ) và không sống (vô cơ). Trong đó có những đối tượng tự nhiên chưa bị con người tác động và cả những đối tượng tự nhiên đã bị con người tác động tự nhiên đã bị con người tác động, cải tạo ở những mức độ khác nhau, song vẫn bảo tồn được một phần hoặc toàn bộ các đặc tính tự phục hồi và phát triển. Môi trường du lịch tự nhiên là toàn bộ không gian, lãnh thổ bao gồm các nhân tố thiên nhiên như: đất, nước, không khí, hệ động vật trên cạn và dưới nước… và các công trình kiến trúc cảnh quan thiên nhiên - nơi tiến hành các hoạt động du lịch.Ví dụ như các khu du lịch nổi tiếng Phong Nha- kẻ Bàng, Hạ Long, Sapa, Đà lạt,Thác Bản giốc, động ngườm ngao…là những điểm du lịch dựa trên cơ sở môi trường tự nhiên.Với những cảnh quan thiên nhiên đặc sắc. Làm cho các hoạt động du n 6 lịch có sức hấp dẫn lớn đối với du khách, chính vì vậy mà chúng được trực tiếp khai thác vào mục đích kinh doanh du lịch.