PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hiện nay, từ thực tế mức đóng góp trong tổng sản phẩm xã hội ở nhiều quốc gia đã minh chứng ngành du lịch thực sự là một ngành có vị thế quan trọng trong nền kinh tế. Tại Việt Nam, trong các năm trước đại dịch Covid-19, mức đóng góp trong tổng sản phẩm xã hội của ngành du lịch tiếp tục khẳng định vị thế là một ngành kinh tế quan trọng của nước ta.1: Doanh thu du lịch và mức đóng góp trong GPD của du lịch Việt Nam giai đoạn 2015-2019 Năm Doanh thu du lịch (Tỷ đồng) Mức đó góp trong GPD (%) 2015 355.000 9,2% Nguồn: Tổng hợp từ Báo cáo tình hình kinh tế xã hội của Tổng cục Thống kê Ngành du lịch thời gian qua đã tạo ra hàng triệu việc làm, nhất là đối với người dân vùng nông thôn, tạo nên những chuyển biến tích cực trong xã hội, nâng cao mức sống của người dân; ngành du lịch còn góp phần làm giảm quá trình đô thị hóa khi giúp cân bằng lại sự phân bổ dân cư và hệ thống cơ sở hạ tầng từ đô thị về nông thôn trong quá trình phát triển du lịch (PTDL). Nhờ đó, hạn chế được những gánh nặng cũng như tác động tiêu cực do quá trình đô thị hóa gây ra.
Du lịch phát triển thúc đẩy các ngành kinh tế hỗ trợ phát triển theo như: giao thông vận tải, bưu chính viễn thông, bảo hiểm, dịch vụ tài chính, dịch vụ lưu trú và ăn uống. Ngành du lịch phát triển cũng đem lại một thị trường tiêu thụ hàng hóa rộng lớn, từ đó thúc đẩy tăng trưởng nhanh tổng sản phẩm kinh tế quốc dân. Bên cạnh đó, du lịch cũng đóng góp một phần tích cực trong việc bảo tồn các di sản văn hóa và thúc đẩy các hoạt động văn hóa có quy mô và chất lượng Với tốc độ phát triển như thế, du lịch ngày càng khẳng định được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của một ngành kinh doanh 1 tổng hợp mang tính chất kinh tế, văn hoá - xã hội to lớn. Du lịch sẽ đem về lợi nhuận rất đáng kể khi Nhà nước đầu tư thích đáng vào du lịch, quản lý du lịch, chỉ đạo các chiến lược kinh doanh….
Tuy nhiên, mặt trái của phát triển nhanh du lịch cũng dẫn tới những thách thức lớn trên bình diện của cả nước và từng địa phương. Đó là tình trạng xây dựng kết cấu hạ tầng chen lấn, manh mún, phá vỡ cảnh quan, hệ sinh thái, gây ra ô nhiễm môi trường tại các khu du lịch; các tệ nạn xã hội liên quan đến du lịch ngày càng gia tăng… Vì vậy, chúng ta không thể PTDL “một cách bồng bột và bất chấp” bởi những hệ lụy khôn lường của nó. Với tinh thần đó, PTDL một cách bền vững là yêu cầu tất yếu, là một phương châm cần được thấm sâu trong nhận thức và hành động của mọi người dân, cấp ủy, chính quyền địa phương và cơ quan quản lý nhà nước về du lịch. Châu Phú là một huyện nằm ở khu vực trung tâm của tỉnh An Giang, khá giàu có về tiềm năng du lịch với dòng sông Hậu như chảy gọn qua giữa lòng của huyện.
Châu Phú có nhiều danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử mang nét đẹp miền quê sông nước. Nơi đây có vị anh hùng dân tộc Trần Văn Thành, thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa với Dinh Đức cố quản Bửu Hương Tự, nay là Đền thờ Quản cơ Trần Văn Thành (xã Thạnh Mỹ Tây); Đình thần Bình Mỹ (xã Bình Mỹ); Đình thần Bình Thủy (xã Bình Thủy); Đình thần Bình Long (thị trấn Cái Dầu); Đình thần Mỹ Đức (xã Mỹ Đức); Chùa Long Khánh (xã Khánh Hòa); Cốc Đạo Cậy (xã Đào Hữu Cảnh); … và nhiều cơ sở tín ngưỡng dân gian nổi bật khác được Nhân dân trong và ngoài địa bàn tin tưởng, khẳng định bản sắc địa phương và thu hút khách du lịch đến trải nghiệm, tham quan (Lịch sử Đảng bộ huyện Châu Phú 1930 - 2015, 2016). Hiện nay, Châu Phú là huyện nằm trong tứ giác Long Xuyên ở phía bờ phải sông Hậu, nằm ở trung tâm của n Giang. Huyện có vị trí địa lý: Phía đông giáp huyện Phú Tân; Phía tây giáp huyện Tịnh Biên; Phía nam giáp huyện Châu Thành; Phía bắc giáp thành phố Châu Đốc và phía đông nam giáp huyện Chợ Mới qua cù lao cù lao Bình Thủy.
Huyện Châu Phú có 02 thị trấn: Cái Dầu, Vĩnh Thạnh Trung 2 và 11 xã: Bình Long, Bình Mỹ, Bình Chánh, Bình Phú, Bình Thủy, Đào Hữu Cảnh, Khánh Hòa, Mỹ Đức, Mỹ Phú, Ô Long Vĩ, Thạnh Mỹ Tây. Nhiều lễ hội tại Châu Phú mang sắc thái dân tộc độc đáo như: lễ Kỳ Yên và đua thuyền được tổ chức hàng năm tại đình thần Bình Thủy và đình thần Bình Mỹ; Hát bội tại Đình thần Bình Long và Đình thần Mỹ Đức; Lễ hội Văn hóa truyền thống huyện Châu Phú tại Khu di tích lịch sử quốc gia Đền thờ Quản cơ Trần Văn Thành. Châu Phú có nhiều món ẩm thực đa dạng, mang đậm bản chất làng quê Nam bộ như: Cá lóc nướng trui, lẩu cháo Cá lóc rau đắng, cá linh kho mía, lẩu mắm, khô cá tra phồng, bánh bò, bánh củ cải… và nhiều món ăn khác được người dân và khách du lịch gần xa ưa chuộng. Đặc biệt, sau mùa nước nổi (nước lũ ngập đồng), mọi ng ngách, mọi con kênh ở huyện có đủ các loại cá, nào là cá linh, cá lóc, cá thác lát, cá chốt, cá leo, cá chạch, cá heo, cá hột mít, cá lòng tong, cá mè vinh, cá dảnh, cá khoai.
dân chúng đánh bắt bằng chày lưới, gió cất, gió gạc, thả đáy, đặt dớn, giăng lưới. cá đầy ghe xuồng, ăn không hết phải đem đi phơi khô, làm mắm, ủ nước mắm… Những ai từng sống ở n Giang nói chung, Châu Phú nói riêng giờ tha hương sẽ không bao giờ quên mùa nước nổi với bức tranh rất đỗi hoang sơ mà đầy chất lãng mạn của mùa Điên điển trổ hoa rực rỡ ở xã Ô Long Vỹ. Trong những năm gần đây, theo định hướng của tỉnh n Giang đẩy mạnh PTDL thành ngành kinh tế trọng yếu, huyện Châu Phú đã vận dụng và chủ động tạo lập các điều kiện thuận lợi nhất cho PTDL, nhờ đó, du lịch Châu Phú đã gặt hái được những thành quả quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển văn hoá, xã hội và đóng góp không nhỏ trong tăng trưởng kinh tế của địa phương. Tuy nhiên, do điều kiện, hoàn cảnh kinh tế của huyện còn ở mức thấp, cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch còn khiêm tốn; kinh doanh du lịch (KDDL) của huyện Châu Phú còn chưa được như mong muốn; việc PTDL của huyện còn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có.
Ngoài ra, như trên đã nói, do đang ở thời kỳ đầu phát triển nên du lịch huyện Châu Phú cũng đang bộc lộ những tồn tại với những thách thức không bền vững. 3 Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Phát triển du lịch bền vững ở huyện Châu Phú, tỉnh An Giang” làm luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế của mình. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận văn Hiện nay, có khá nhiều công trình nghiên cứu về phát triển bền vững (PTBV), khai thác tiềm năng du lịch, phát triển du lịch bền vững (PTDLBV), phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường (BVMT) và xã hội. Các công trình nghiên cứu này đã được xuất bản thành các tài liệu, sách chuyên đề; bài viết được đăng tải trên các trang Website.
Sau đây là một số công trình, đề tài nghiên cứu tiêu biểu: - Phạm Trung Lương (chủ biên) (2000), Tài nguyên và môi trường du lịch Việt Nam, NXB Giáo dục. - Trịnh Đăng Thanh (2004), “Quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch ở Việt Nam hiện nay”, luận án tiến sĩ luật học, Học viện hành chính quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Luận án đã “đưa ra cơ sở lý luận về sự cần thiết quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch; phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với hoạt động du lịch trước yêu cầu mới”. - Đỗ Thị Ánh Tuyết (2005), “Một số giải pháp phát triển du lịch Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế”, luận văn thạc sĩ quản lý hành chính công, Học viện hành chính Thành phố Hồ Chí Minh.
Luận văn “tập trung nghiên cứu những vấn đề giải pháp cho PTDL Việt Nam nói chung”. - Nguyễn Minh Tuệ (chủ biên) (2010), Địa lý du lịch Việt Nam, NXB Giáo dục. - Vương Minh Hoài (2010), “Phát triển du lịch theo hướng bền vững ở Quảng Ninh”, luận văn thạc sĩ Kinh tế chính trị trường đại học Kinh tế. Tác giả đã: “Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về phát triển du lịch theo hướng bềnvững, trình bày một số bài học kinh nghiệm phát triểndu lịch bền vững.
Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch Quảng Ninh,… từ đó, đề xuất một số giải pháp góp phần phát triển du lịch theo hướng bền vững ở Quảng Ninh”. - Tổng cục du lịch, Bộ văn hóa thể thao du lịch (2012), “Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến 2020, tầm nhìn 2030”. 4 - Lê Thông, Nguyễn Quý Thao (đồng chủ biên) (2012),“Việt Nam các vùng kinh tế và vùng kinh tế trọng điểm”, NXB Giáo dục. - Huỳnh Thị Trúc Giảng (2012), “Phát triển du lịch bền vững tỉnh Đồng Tháp – Hiên trạng và định hướng”, luận văn thạc sĩ địa lý học, Trường Đại học Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Luận văn “tập trung nghiên cứu hiện trạng du lịch tại tỉnh Đồng Tháp, đề xuất định hường để phát triển du lịch bền vững ở tỉnh Đồng Tháp”. - Phạm Thị Ngọc Hiếu (2014), “Quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Giang”, luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế, Trường Đại học Kinh tế, Đại học quốc gia Hà Nội. Luận văn “tập trung phân tích những điểm mạnh cũng như những hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Giang, trên cơ sở thực trạng và tiềm năng du lịch hiện hữu, đề tài đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về du lịch, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Hà Giang”. - Đỗ Minh Huy (2015) “Phát triển du lịch tỉnh Tây Ninh trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế”, luận văn thạc sĩ kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế, Đại học quốc gia Hà Nội.