Đặt vấn đề Hiện nay, kỹ thuật chọn và nhân giống vật nuôi ngày càng được quan tâm và đầu tư nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm như: kỹ thuật chuyển gen, sử sụng phép lai kinh tế, hay cải tiến thức ăn dinh dưỡng… Một trong những biện pháp kỹ thuật được áp dụng nhằm kéo dài thời gian cho sữa ở Trâu, Bò hay thời gian sinh sản ở gia cầm là sử dụng hocmon nội tiết. Để kéo dài thời gian sinh sản hay rút ngắn thời gian nghỉ đẻ giữa các chu kỳ ở gia cầm đòi hỏi chúng ta phải hiểu, nắm rõ về đặc điểm sinh lý sinh sản và sinh lý nội tiết của chúng. Hệ thống nội tiết ở động vật nói chung và gia cầm nói riêng là một hệ thống phức tạp, có chức năng chính là sản xuất ra các loại hocmon nhằm điều tiết quá trình sinh trưởng, sinh sản…. Các cơ quan nội tiết cung cấp một lượng hocmon đã được đong đếm kỹ lưỡng trước khi được đưa vào hệ thống tuần hoàn, theo máu đi đến những bộ phận khác nhau của cơ thể nhằm kiểm soát và điều tiết các chức năng.
Một số hocmon còn do một số cơ quan chức năng (không phải tuyến) tiết ra như: cơ quan sinh sản (ở con đực và con cái), cơ quan bài tiết sữa…, và chúng chỉ được hoạt động ở cơ quan được tiết ra. Hiện nay, chưa có nhiều nghiên cứu về sử dụng các loại hocmon trong điều khiển khả năng sinh của gia cầm, đặc biệt là gà mái. Một trong các loại hocmon có ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng sinh sản của gia cầm phải kể đến hocmon prostaglandin (PG). PG là các axit béo không bão hòa ở các mô, được sinh tổng hợp ngay tại màng tế bào từ phospholipid, các PG được tổng hợp để dùng ngay tại mô, nồng độ rất thấp chỉ khoảng vài nanogam/gam mô.
Chúng có mặt ở khắp nơi trong cơ thể, phạm vi tác dụng sinh lý rất rộng lớn: có vai trò như một chất trung gian hóa học của quá trình viêm và cảm nhận đau, ngoài ra còn có các tác dụng sinh lý rất rộng lớn các mô riêng biệt nên chúng được gọi là các hocmon tổ chức. 1 Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của Prostaglandin đến các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu và khả năng sinh trưởng của tế bào hạt ở tầng trước tế bào trứng gà”. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được mức độ ảnh hưởng PG đến các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu; khả năng sinh trưởng của tế bào hạt ở tầng trước trong chu kỳ phát triển của tế bào trứng gà. Nội dung nghiên cứu - Nghiên cứu ảnh hưởng của PG đến các chỉ tiêu sinh lý, sinh hoá máu: + Số lượng hồng cầu (triệu/mm3) + Số lượng bạch cầu (nghìn/mm3) + Hàm lượng huyết sắc tố (g%) + Protein toàn phần: Albumin huyết thanh (g%) Globulin huyết thanh (g%) Hệ số A/G trong huyết thanh.
- Nghiên cứu ảnh hưởng của PG đến khả năng sinh trưởng của tế bào hạt ở tầng trước tế bào trứng gà. 2 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tính chất lý hoá và chức năng chính của máu Máu là một tổ chức di động được tạo thành từ thành phần hữ 40%) là các tế bào (hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu) và huyế 60%). Chức năng chính của của máu là cung cấp các chất dinh dưỡng, cấu tạo các tổ chức, loại bỏ các chất thải trong quá trình chuyển hóa của cơ thể như khí carbonic và axit lactic.
Khi lưu thông trong huyết quản của vòng tuần hoàn lớn, máu thực hiện các chức năng sinh lý: tham gia vận chuyển chất dinh dưỡng và chất thải trong quá trình trao đổi chất, điều tiết thân nhiệt, vận chuyển các chất khí CO2 và O2 cho quá trình hô hấp mô bào. Ngoài ra, các protein miễn dịch, các kháng thể tồn tại trong huyết thanh, bạch cầu là hàng rào bảo vệ vững chắc, ngăn ngừa ập của vi khuẩn. Máu giúp cân bằng nước, muối khoáng trong cơ thể, tạo một hệ thống đệm rất hoàn chỉnh và hoạt động linh hoạt. Các rối loạn về thành phần cấu tạo của máu ảnh hưởng đến sự tuần hoàn bình thường của nó có thể dẫn đến rối loạn chức năng của nhiều cơ quan khác nhau.
Độ pH máu tương đối ổn định (7,35 ± 0,15) nhờ hoạt động của hệ thống đệm, hoạt động của thận, tuyến mồ hôi và đường hô hấp. Có hai hệ thống đệm: trong huyết tương và trong hồng cầu. Mỗi hệ thống gồm nhiều đôi đệm, trong đó có một đôi đệm gồm 1 axit yếu và một muối kiềm mạnh của nó. Khi hàm lượng một axit tăng lên trong máu thì lập tức, các đôi đệm hoạt động theo nguyên tắc của phản ứng trung hòa với muối kiềm của đôi đệm và ngược lại.
Tác dụng đệm của máu có ý nghĩa cho sự sống: nếu muốn axit hóa máu phải dùng hàm lượng HCl gấp 327 lần, nếu muốn kiềm hóa máu phải dùng hàm lượng NaOH gấp 40 - 70 lần so với khi cho vào nước. Tính chất lý học, chức năng các thành phần chính của máu 1. Hồng cầu Hồng cầu, hay hồng huyết cầu (tế bào máu đỏ), là loại tế bào máu có chức năng chính là hô hấp, chuyên chở hemoglobin, qua đó đưa O2 từ phổi đến 3 các mô. Enzyme carbonic anhydrase trong hồng cầu làm tăng hàng nghìn lần vận tốc của phản ứng giữa CO2 và H2O tạo ra H2CO3.
Nhờ đó nước trong huyết tương vận chuyển CO2 dưới dạng ion bicarbonat (HCO3-) từ các mô trở lại phổi để CO2 được tái tạo và thải ra dưới thể khí. Hồng cầu được tạo ra từ các tế bào máu gốc trong tủy xương, đa số hồng cầu bị hủy ở lách. Tuy là một tế bào nhưng hồng cầu trưởng thành lại không có nhân, ti thể hay ribôxôm. Các kháng nguyên trên bề mặt hồng cầu được dùng để định nghĩa nhóm máu.
Nhiều hệ thống nhóm máu đã được thiết lập, trong đó sớm nhất và quan trọng nhất là hệ thống nhóm máu ABO. Theo Cù Xuân Dần và cs (1996) thì số lượng hồng cầu trong 1 mm3 máu của mỗi loài động vật thay đổi theo giống, tuổi, giới tính, chế độ dinh dưỡng, trạng thái cơ thể và sinh lý, điều kiện khí hậu [3]. Hồng cầu tăng khi động vật bị trở ngại về hô hấp (viêm phế quản, khí quản…), hoặc máu giảm trạng thái lỏng (ỉa chảy, tăng ure huyết…). Động vật sống ở vùng cao trong thời gian dài có hiện tượng tăng hồng cầu sinh lý: hàm lượng oxy không khí giảm theo áp suất khí quyển, sản phẩm oxy hóa không hoàn toàn trong các quá trình chuyển hóa của cơ thể tăng lên, kích thích cơ quan tạo máu sinh hồng cầu và giảm kích thước hồng cầu để tăng bề mặt tiếp xúc.
Hồng cầu giảm khi cơ thể bị thiếu máu nghiêm trọng: khi mắc bệnh siêu vi trùng, lao, ung thư, ký sinh trùng đường máu và các bệnh gây xuất huyết; khi thức ăn thiếu sắt, đồng, một số axit amin, vitamin B2, vitamin C,… Số lượng hồng cầu trong máu khác nhau tùy theo loài: - Số lượng hồng cầu trong 1mm3 máu của gà là 2,5 - 3,2 triệu - Số lượng hồng cầu trong 1mm3 máu của lợn là 6 - 8 triệu - Số lượng hồng cầu trong 1mm3 máu của bò là 6 - 8 triệu - Số lượng hồng cầu trong 1mm3 máu của thỏ là 5,5 - 6,5 triệu Hồng cầu có 60% là nước và 40% là vật chất khô, hemoglobin chiếm khoảng 1/3 khối lượng, hồng cầu sống được 90 - 120 ngày [2]. 4 Tuy không có nhân, ti thể và hệ lưới nội chất, trong hồng cầu vẫn có một số enzyme thực hiện chức năng chuyển hóa glucose và tạo ra một lượng nhỏ ATP. Đồng thời, các enzyme đó cũng giúp: - Gìn giữ sự dẻo dai của màng hồng cầu. - Đảm bảo trao đổi ion qua màng tế bào.
- Giữ sắt trong hemoglobin dưới dạng hóa trị 2 thay vì hóa trị 3. - Ngăn chặn phản ứng ôxy hóa của các protein trong hồng cầu. Mặc d vậy, theo thời gian, hệ chuyển hóa của hồng cầu ngày càng kém hiệu quả, khiến cho màng hồng cầu trở nên mong manh, dễ vỡ. Do đó, các hồng cầu già sẽ bị vỡ khi đi qua tổ chức chật chội của hệ tuần hoàn, chủ yếu là tại lách và gan.
Màng hồng cầu là màng lipoprotein rất đàn hồi, có tính thẩm thấu chọn lọc nên hồng cầu rất mẫn cảm với áp suất thẩm thấu. Hồng cầu chứa khoảng 40 vật chất khô, trong đó 90 - 95% là hemoglobin; 3 - 8% các protein khác; 0,5% cexitin; 0,3% cholesteron; các muối khoáng trong hồng cầu chủ yếu là Kali [6]. Hemoglobin (Hb) Hemoglobin (viết tắt Hb) - huyết sắc tố - là một protein phức tạp chứa phần tử sắt có khả năng thu nhập, lưu giữ và phóng thích ôxy trong cơ thể động vật. Hàm lượng Hb dao động từ 9 - 14% trong máu động vật khỏe.
Hb là một chloromoproteid có cấu tạo globin (96%) + nhóm Hem (4%). Kết cấu của nhóm Hem có nhân sắt (Fe) làm cho máu có màu đỏ. Globin có cấu trúc chung là một tetramer gồm 4 chuỗi polypeptide: α, β, γ, δ. Globin có bản chất protein nên Hb mang tính đặc trưng cho loài.
Mỗi tiểu phần globin đính với một nhóm Hem ở khoảng lõm giữa 2 phân tử axit amin histidin. Chức năng của globin phụ thuộc vào cấu trúc bậc I của nó, vị trí của một vài axit amin trong chuỗi polypeptide thay đổi làm cho hồng cầu có các 5 loại Hb khác nhau, thường gặp trong tình trạng bệnh lý như bệnh hồng cầu lưỡi liềm [11]. Mỗi phân tử hemoglobin có 4 nguyên tử sắt, mỗi nguyên tử sắt lại có khả năng gắn với 1 nguyên tử ôxy, do đó mỗi phân tử hemoglobin gắn được tối đa 4 nguyên tử ôxy. Bản chất của các chuỗi hemoglobin quyết định ái lực của nó với ôxy.
Chức năng hô hấp yêu cầu liên kết giữa hemoglobin và ôxy phải có tính thuận nghịch (gắn - tách dễ dàng). Ôxy không liên kết với hai hóa trị dương của nguyên tử sắt. Ngược lại, nó gắn lỏng lẻo qua cái gọi là "liên kết đồng hàng" với nguyên tử sắt. Điều đáng chú ý là ôxy không bị ion hóa, nó được vận chuyển dưới dạng phân tử O2.
Tại các mô, phân tử ôxy được phóng thích nguyên dạng vào dịch ngoại bào. Hb có chức năng sinh lý quan trọng trong trao đổi khí, nếu không khí bị nhiễm độc bởi CO, SO2, NO2, các chất oxy hóa mạnh,… thì Hb bị trúng độc trở thành trạng thái met.hemoglobin và không còn chức năng sinh lý.
