Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón và mật độ cấy đến lúa Hương Việt 3 tại Ứng Hòa, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân bón và mật độ cấy đến sinh trưởng và năng suất giống lúa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đặng Thị Tươi
• Người hướng dẫn: PGS. Tăng Thị Hạnh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân bón và mật độ cấy đến sinh trưởng và năng suất giống lúa thuần Hương Việt 3 tại Ứng Hòa – Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục biểu đồ
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.8. Yêu cầu của đề tài
• 1.9. Tổng quan tài liệu
• 1.9.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và Việt Nam
• 1.9.1.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới
• 1.9.1.2. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam
• 1.9.1.3. Tình hình sản xuất lúa tại Ứng Hòa – Hà Nội
• 1.9.2. Cơ sở khoa học và những nghiên cứu về mật độ gieo, cây lúa
• 1.9.2.1. Cơ sở khoa học của mật độ gieo cây lúa
• 1.9.2.2. Các nghiên cứu mật độ gieo cấy lúa
• 1.9.2.3. Các kết quả nghiên cứu về phân bón cho cây lúa
• 1.9.2.3.1. Các kết quả nghiên cứu về dinh dưỡng đạm
• 1.9.2.3.2. Các kết quả nghiên cứu về dinh dưỡng lân
• 1.9.2.3.3. Các kết quả nghiên cứu về dinh dưỡng kali
• 1.9.3. Mật độ cấy và phân bón đang áp dụng cho lúa ở đồng bằng sông Hồng và huyện Ứng Hòa – Hà Nội
• 1.9.3.1. Mật độ cấy cho lúa ở đồng bằng sông Hồng và huyện Ứng Hòa – Hà Nội
• 1.9.3.2. Lượng phân bón cho lúa ở đồng bằng sông Hồng và huyện Ứng Hòa – Hà Nội
• 1.10. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.10.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.5. Các chỉ tiêu theo dõi
• 1.10.5.1. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng
• 1.10.5.2. Các chỉ tiêu sinh trưởng
• 1.10.5.3. Mức độ nhiễm sâu bệnh
• 1.10.5.4. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất
• 1.10.5.5. Hiệu quả kinh tế
• 1.10.6. Phương pháp xử lí số liệu
• 1.11. Kết quả nghiên cứu
• 1.11.1. Ảnh hưởng của mật độ cấy và mức phân bón khác nhau đến các chỉ tiêu sinh trưởng, sinh lý của giống lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.1. Ảnh hưởng của mật độ cấy và mức phân bón khác nhau đến các chỉ tiêu sinh trưởng của giống lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.2. Ảnh hưởng của các mật độ cấy và các mức phân bón khác nhau đến tăng trưởng chiều cao của lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.3. Ảnh hưởng của mật độ cấy và các mức bón phân ảnh hưởng đến động thái đẻ nhánh của lúa thuần Hương Việt 3 năm 2017
• 1.11.1.4. Ảnh hưởng của mật độ cấy và các mức phân bón đến chỉ số diện tích lá của lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.5. Ảnh hưởng của các mật độ cấy và lượng phân bón khác nhau đến hiệu suất quang hợp thuần của lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.6. Ảnh hưởng của các mật độ cấy và lượng phân bón khác nhau đến một số chỉ tiêu nông sinh học của giống lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.7. Ảnh hưởng của các mật độ cấy và lượng phân bón khác nhau đến mức độ gây hại của một số loại sâu bệnh trên giống lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.1.8. Ảnh hưởng của mật độ cấy và lượng phân bón khác nhau đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của lúa thuần Hương Việt 3
• 1.11.2. Hiệu quả kinh tế của các công thức thí nghiệm
• 2. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón và mật độ cấy đến năng suất lúa thuần hương Việt 3

Cây lúa (Oryza sativa L.) là cây lương thực chủ lực tại Việt Nam, đặc biệt là ở huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Nghiên cứu này nhằm xác định ảnh hưởng của lượng phân bón và mật độ cấy đến năng suất của giống lúa thuần hương Việt 3. Việc tối ưu hóa các yếu tố này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

1.1. Tầm quan trọng của lúa thuần hương Việt 3 trong sản xuất nông nghiệp

Giống lúa thuần hương Việt 3 được phát triển từ nguồn gen quý, có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu và đất đai tại Việt Nam. Năng suất và chất lượng gạo từ giống này đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu, cho thấy tiềm năng lớn trong sản xuất lúa gạo.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và phương pháp thực hiện

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định lượng phân bón và mật độ cấy tối ưu để đạt năng suất cao nhất cho giống lúa thuần hương Việt 3. Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm theo kiểu Split-plot với hai yếu tố chính là lượng phân bón và mật độ cấy.

II. Vấn đề và thách thức trong sản xuất lúa gạo hiện nay

Sản xuất lúa gạo tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, sâu bệnh và yêu cầu chất lượng ngày càng cao. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại, bao gồm mật độ cấy và phân bón hợp lý, là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng lúa.

2.1. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất lúa

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất lúa, bao gồm sự thay đổi về thời tiết, lượng mưa và nhiệt độ. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa.

2.2. Tình trạng sâu bệnh và giải pháp phòng trừ

Sâu bệnh là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất lúa. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả, kết hợp với việc sử dụng phân bón hợp lý, có thể giúp giảm thiểu thiệt hại do sâu bệnh gây ra.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón và mật độ cấy đến năng suất lúa

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm với nhiều công thức khác nhau về mật độ cấy và lượng phân bón. Các chỉ tiêu sinh trưởng, năng suất và chất lượng gạo sẽ được theo dõi và đánh giá để xác định công thức tối ưu.

3.1. Thiết kế thí nghiệm và các chỉ tiêu theo dõi

Thí nghiệm được bố trí theo kiểu Split-plot với 3 lần lặp lại. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm chiều cao cây, số nhánh hữu hiệu, chỉ số diện tích lá và năng suất.

3.2. Phân tích số liệu và đánh giá kết quả

Số liệu thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố nghiên cứu đến năng suất và chất lượng lúa.

IV. Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của phân bón và mật độ cấy đến năng suất lúa

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc tăng mật độ cấy và lượng phân bón có ảnh hưởng tích cực đến năng suất lúa thuần hương Việt 3. Các công thức tối ưu đã được xác định, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Ảnh hưởng của mật độ cấy đến năng suất lúa

Nghiên cứu cho thấy rằng mật độ cấy cao hơn dẫn đến số nhánh hữu hiệu tăng, từ đó làm tăng năng suất. Công thức M2P3 với mật độ 35 khóm/m2 cho năng suất cao nhất.

4.2. Ảnh hưởng của phân bón đến chất lượng gạo

Lượng phân bón hợp lý không chỉ tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng gạo. Các chỉ tiêu như độ dẻo, độ thơm của gạo từ giống lúa thuần hương Việt 3 được cải thiện rõ rệt.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tối ưu hóa mật độ cấy và lượng phân bón là rất quan trọng để nâng cao năng suất và chất lượng lúa thuần hương Việt 3. Các kết quả này sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo và ứng dụng thực tiễn trong sản xuất.

5.1. Tóm tắt kết quả chính và ý nghĩa

Kết quả nghiên cứu đã xác định được công thức tối ưu cho giống lúa thuần hương Việt 3, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng gạo, đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến năng suất lúa, cũng như áp dụng các công nghệ mới trong sản xuất để nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất lúa gạo tại huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp địa phương với quy mô diện tích canh tác ổn định khoảng 9.000 ha đất cấy lúa nằm dọc ven sông Đáy và sông Nhuệ. Trong nhiều năm, cơ cấu sản xuất tại đây phụ thuộc chủ yếu vào các giống lúa cũ như Khang Dân 18 hay Nhị Ưu 838 cho năng suất cao nhưng chất lượng thương phẩm thấp, chưa đáp ứng được thị hiếu tiêu dùng gạo chất lượng cao của đô thị. Giống lúa thuần Hương Việt 3 do Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam chọn tạo từ nguồn gen quý của giống Tám Thơm, D42, Hoa Sữa và Daikokij mang đặc tính hạt thon dài 7,5 đến 7,7 mm, cơm mềm dẻo, khối lượng 1000 hạt đạt 25 gram cùng tiềm năng năng suất đạt từ 5,5 đến 7,0 tấn/ha.

Tuy nhiên, việc canh tác giống mới theo tập quán cũ, bón phân chưa cân đối và mật độ cấy chưa phù hợp đã làm phát sinh nhiều chi phí đầu vào và gia tăng sâu bệnh hại. Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại xã Phương Tú, huyện Ứng Hòa trong vụ Xuân và vụ Mùa năm 2017 nhằm giải quyết vấn đề kỹ thuật canh tác cốt lõi. Mục tiêu cụ thể là xác định chính xác mật độ cấy và liều lượng phân bón NPK tối ưu trên chân đất vàn, nâng cao năng suất thực thu vượt mức 6,4 tấn/ha vụ Xuân và 5,5 tấn/ha vụ Mùa, đồng thời gia tăng hiệu quả kinh tế trên 15% so với mức canh tác đại trà.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh thái quần thể cây trồng và quy luật tương quan giữa mật độ với năng suất hạt của Suichi Yoshida và Nguyễn Văn Hoan. Theo đó, mật độ cấy điều tiết trực tiếp số dảnh, khả năng đẻ nhánh và cấu trúc tán lá, từ đó quyết định số bông hữu hiệu trên một đơn vị diện tích. Cùng với đó là học thuyết dinh dưỡng khoáng cân đối N-P-K của Bùi Huy Đáp và Phạm Văn Cường, nhấn mạnh vai trò của đạm trong việc phát triển thân lá và đẻ nhánh, lân thúc đẩy bộ rễ và phân hóa đòng, kali gia tăng độ cứng thân cây, hạn chế đổ ngã và tăng tích lũy tinh bột về hạt.

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt bao gồm: Chỉ số diện tích lá (LAI), phản ánh diện tích bề mặt đồng hóa ánh sáng trên một mét vuông đất; Hiệu suất quang hợp thuần (NAR), đo lường tốc độ tích lũy chất khô trên đơn vị diện tích lá theo ngày; và Năng suất thực thu (NSTT), chỉ số phản ánh sản lượng thóc thực tế thu hoạch ở độ ẩm chuẩn 13%.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm đồng ruộng gồm 2 nhân tố được bố trí theo khối ô phụ kiểu Split-plot với 3 lần nhắc lại, trong đó ô chính là 4 mức phân bón NPK tỷ lệ 1:0,75:0,75 (từ P1: 60N + 45P2O5 + 45K2O đến P4: 120N + 90P2O5 + 90K2O kg/ha) và ô phụ là 3 mật độ cấy (M1: 25 khóm/m2, M2: 35 khóm/m2, M3: 45 khóm/m2, cấy 2 dảnh/khóm). Quy mô thí nghiệm gồm 36 ô cơ sở với diện tích mỗi ô 12 m2 (dài 3 m x rộng 4 m). Mạ dược được gieo cấy với tuổi mạ vụ Xuân là 25 ngày và vụ Mùa là 18 ngày.

Phương pháp lấy mẫu tuân thủ nghiêm ngặt quy trình nông học: theo dõi động thái tăng trưởng chiều cao và đẻ nhánh định kỳ 7 ngày/lần trên 10 khóm mẫu cố định mỗi ô; đo diện tích lá và tích lũy chất khô trên 5 khóm mẫu/ô qua các giai đoạn sinh trưởng then chốt; thu hoạch riêng diện tích 5 m2 giữa mỗi ô để xác định năng suất thực thu. Mức độ gây hại của sâu bệnh được điều tra và đánh giá theo Thông tư 16/2014/TT-BNNPTNT và Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-166:2014/BNNPTNT. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý phân tích phương sai ANOVA bằng phần mềm IRRISTAT 5.0, so sánh sự sai khác giữa các giá trị trung bình qua kiểm định LSD ở mức ý nghĩa p dưới 0,05 nhằm loại bỏ sai số ngẫu nhiên và đảm bảo tính khách quan khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, thời gian sinh trưởng của giống Hương Việt 3 ít chịu ảnh hưởng bởi mật độ cấy nhưng kéo dài từ 3 đến 6 ngày trong vụ Xuân và từ 1 đến 4 ngày trong vụ Mùa khi tăng lượng phân bón từ P1 lên P4. Tổng thời gian sinh trưởng vụ Xuân dao động 132 đến 138 ngày, dài hơn vụ Mùa từ 24 đến 30 ngày (vụ Mùa dao động 102 đến 114 ngày).

Thứ hai, mật độ cấy và liều lượng phân bón tác động rõ rệt đến động thái đẻ nhánh và phát triển bộ tán. Số nhánh hữu hiệu tăng thuận theo mật độ và phân bón, đạt cực đại ở mật độ M3 (45 khóm/m2) với 261,8 nhánh/m2 trong vụ Xuân và 259,1 nhánh/m2 trong vụ Mùa. Tuy nhiên, chỉ số diện tích lá LAI đạt trạng thái tối ưu tại công thức M2P3 ở giai đoạn trỗ bông với 8,6 m2 lá/m2 đất vụ Xuân và M3P2 đạt 7,5 m2 lá/m2 đất vụ Mùa.

Thứ ba, áp lực sâu bệnh hại tỷ lệ thuận với mức độ thâm canh. Bệnh khô vằn (Rhizoctonia solani Kühn) gây hại nặng nhất tại công thức cấy dày bón nhiều đạm M3P4 (mật độ 45 khóm/m2 kết hợp 120 kg N + 90 kg P2O5 + 90 kg K2O/ha), ghi nhận mức nhiễm điểm 5 trong vụ Xuân và điểm 3 trong vụ Mùa.

Thứ tư, năng suất thực thu và hiệu quả kinh tế đạt cao nhất ở công thức M2P3 (mật độ 35 khóm/m2 kết hợp 100 kg N + 75 kg P2O5 + 75 kg K2O/ha). Năng suất thực thu đạt 64,8 tạ/ha trong vụ Xuân và 55,4 tạ/ha trong vụ Mùa, vượt trội so với các công thức bón thừa phân đạm P4 hay cấy quá thưa M1. Hiệu quả kinh tế tại công thức M2P3 đạt mức lãi thuần cao nhất, đạt 17,0 triệu đồng/ha ở vụ Xuân và 11,2 triệu đồng/ha ở vụ Mùa.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của công thức M2P3 bắt nguồn từ sự cân bằng sinh học hoàn hảo giữa mật độ quần thể và nguồn cung dinh dưỡng. Khi cấy ở mật độ hợp lý 35 khóm/m2, quần thể ruộng lúa tạo ra chỉ số LAI tối ưu từ 6,2 đến 8,6 m2 lá/m2 đất ở giai đoạn trỗ, đảm bảo các tầng lá đều nhận đủ ánh sáng mặt trời, duy trì hiệu suất quang hợp thuần cao và hạn chế tối đa hiện tượng vàng lá chân. Ngược lại, mật độ dày 45 khóm/m2 (M3) kết hợp bón đạm cao (P4) tuy làm tăng tổng số nhánh nhưng tạo ra vi khí hậu ẩm ướt ở tầng gốc, làm tăng tỷ lệ nhánh vô hiệu và khiến bệnh khô vằn bùng phát mạnh.

Các kết quả này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Tăng Thị Hạnh và cộng sự năm 2014 trên các giống lúa thuần chất lượng cao, đồng thời củng cố khuyến cáo của Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long về việc bón đạm vượt ngưỡng 100 kg N/ha không làm tăng thêm năng suất mà làm giảm phẩm chất hạt. Trong thực tế phân tích dữ liệu, mối quan hệ giữa chỉ số diện tích lá, mật độ cấy và năng suất có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ phân tán đường cong parabol đa thức bậc hai, kết hợp bảng ma trận so sánh chi phí - lợi nhuận giữa các tổ hợp nghiệm thức để làm rõ lợi thế kinh tế của công thức tối ưu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, áp dụng quy chuẩn mật độ cấy tối ưu 35 khóm/m2 cho giống lúa Hương Việt 3 trên chân đất vàn huyện Ứng Hòa và các vùng sinh thái tương đồng thuộc đồng bằng sông Hồng. Quy cách cấy đạt chuẩn là hàng cách hàng 20 cm, cây cách cây 14 cm, cấy nông tay từ 1 đến 2 dảnh/khóm nhằm đạt mục tiêu số nhánh hữu hiệu từ 215 đến 220 nhánh/m2.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình bón phân NPK cân đối theo công thức 100 kg N + 75 kg P2O5 + 75 kg K2O/ha cho vụ Xuân và 80 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O/ha cho vụ Mùa. Kỹ thuật bón cần chia làm 3 đợt nghiêm ngặt: bón lót sâu 35% đạm + 100% lân + 30% kali trước khi bừa cấy; bón thúc đẻ nhánh sau cấy 5 ngày với 50% đạm; bón đón đòng khi lúa phân hóa đòng bước 4 với 15% đạm + 70% kali còn lại nhằm hạn chế thất thoát từ 40% đến 60% lượng đạm do bốc hơi.

Thứ ba, thiết lập hệ thống quản lý dịch hại tổng hợp IPM kết hợp quy chuẩn QCVN 01-166:2014/BNNPTNT. Chủ động giữ mức nước hợp lý và giữ khoảng cách thông thoáng giữa các hàng lúa để khống chế bệnh khô vằn dưới cấp 3, giúp cắt giảm từ 20% đến 30% chi phí thuốc bảo vệ thực vật hàng vụ.

Thứ tư, Phòng Kinh tế huyện Ứng Hòa cùng Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp địa phương cần chủ trì xây dựng các mô hình cánh đồng mẫu lớn canh tác giống Hương Việt 3 với quy mô từ 100 đến 300 ha trong giai đoạn 2024 đến 2026, liên kết doanh nghiệp bao tiêu để hình thành chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ khuyến nông và kỹ sư nông học cấp huyện, xã: Nắm bắt chính xác gói thông số kỹ thuật mật độ - phân bón chuẩn hóa để xây dựng các tài liệu hướng dẫn chuyển giao kỹ thuật thâm canh lúa thuần chất lượng cao cho bà con nông dân.

Thứ hai, các hợp tác xã nông nghiệp và hộ nông dân sản xuất lúa thương phẩm: Vận dụng công thức cấy 35 khóm/m2 và bón phân cân đối P3 để giảm 15% đến 20% lượng phân đạm lãng phí, phòng ngừa đổ ngã và gia tăng lợi nhuận thực tế thêm 3,0 đến 5,0 triệu đồng trên mỗi hecta canh tác.

Thứ ba, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học: Tham khảo khung phương pháp luận bố trí thí nghiệm Split-plot chuẩn mực, quy trình theo dõi các chỉ tiêu nông sinh học phức tạp như LAI, NAR, K và phương pháp phân tích phương sai ANOVA đa nhân tố trên phần mềm IRRISTAT.

Thứ tư, các doanh nghiệp kinh doanh giống cây trồng và vật tư nông nghiệp: Sử dụng dữ liệu thực nghiệm để xây dựng các dòng sản phẩm phân bón NPK chuyên dùng cho lúa thuần chất lượng cao, đồng thời quy hoạch vùng nguyên liệu giống lúa Hương Việt 3 đạt chuẩn thương phẩm xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Giống lúa thuần Hương Việt 3 có những đặc tính nông học vượt trội nào? Hương Việt 3 là giống lúa cảm ôn có chiều cao cây 100 đến 105 cm, thân cứng chống đổ tốt, bông dài 25 đến 27 cm, khối lượng 1000 hạt đạt 25 gram, hạt gạo thon dài 7,5 đến 7,7 mm, cơm trắng dẻo và có mùi thơm đặc trưng.

Tại sao mật độ cấy 35 khóm/m2 lại cho năng suất cao hơn mật độ dày 45 khóm/m2? Mật độ 35 khóm/m2 tạo không gian dinh dưỡng và ánh sáng tối ưu, giúp lúa đẻ nhánh tập trung, đạt chỉ số LAI lý tưởng 8,6 m2 lá/m2 đất, giảm tỷ lệ hạt lép và hạn chế bệnh khô vằn so với mật độ 45 khóm/m2.

Công thức phân bón nào mang lại hiệu quả cao nhất cho giống lúa Hương Việt 3? Công thức phân bón tối ưu là P3 gồm 100 kg N + 75 kg P2O5 + 75 kg K2O/ha trong vụ Xuân và 80 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O/ha trong vụ Mùa, mang lại năng suất thực thu từ 5,54 đến 6,48 tấn/ha.

Mức độ nhiễm sâu bệnh của giống Hương Việt 3 diễn ra như thế nào qua các vụ? Giống có khả năng chống chịu tốt với rầy nâu và đạo ôn, nhưng dễ nhiễm bệnh khô vằn ở điều kiện cấy dày và bón thừa đạm (công thức M3P4 nhiễm khô vằn cấp 5 vụ Xuân và cấp 3 vụ Mùa theo thang điểm chuẩn).

Hiệu quả kinh tế của việc áp dụng quy trình M2P3 vượt trội ra sao? Áp dụng công thức M2P3 giúp tiết kiệm chi phí phòng trừ sâu bệnh và tối ưu lượng phân bón, mang lại lãi thuần kỷ lục đạt 17,0 triệu đồng/ha ở vụ Xuân và 11,2 triệu đồng/ha ở vụ Mùa.

Kết luận

• Xác định mật độ cấy tối ưu cho giống lúa thuần Hương Việt 3 tại huyện Ứng Hòa là 35 khóm/m2 (khoảng cách 20 x 14 cm, cấy 2 dảnh/khóm).
• Xác định liều lượng phân bón cân đối hiệu quả nhất là mức P3 (100 kg N + 75 kg P2O5 + 75 kg K2O/ha trong vụ Xuân và 80 kg N + 60 kg P2O5 + 60 kg K2O/ha trong vụ Mùa).
• Đạt năng suất thực thu tối đa 64,8 tạ/ha ở vụ Xuân và 55,4 tạ/ha ở vụ Mùa, vượt trội rõ rệt so với các công thức bón thừa phân đạm hoặc cấy sai mật độ.
• Giảm thiểu mức độ gây hại của bệnh khô vằn và sâu hại, nâng cao khả năng chống đổ ngã và duy trì chỉ số diện tích lá tối ưu đến tận giai đoạn chín sáp.
• Tối ưu hóa hiệu quả kinh tế với mức lãi thuần đạt 17,0 triệu đồng/ha trong vụ Xuân và trên 11,0 triệu đồng/ha trong vụ Mùa.

Đóng góp khoa học then chốt của công trình là đã hoàn thiện gói quy trình kỹ thuật thâm canh đồng bộ cho giống lúa thuần chất lượng cao Hương Việt 3 trên chân đất vàn. Các địa phương vùng đồng bằng sông Hồng cần nhanh chóng triển khai ứng dụng gói kỹ thuật này vào các vụ sản xuất tiếp theo nhằm nâng cao giá trị gia tăng trên từng đơn vị diện tích canh tác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Cây lúa (Oryza sativa L.) là cây lƣơng thực quan trọng, chủ lực trong cơ cấu cây trồng tại Hà Nội nói chung và huyện Ứng Hòa nói riêng. Hiện nay, giống lúa sản xuất chủ yếu là các giống cho năng suất cao nhƣ Khang Dân, Nhị Ƣu 838, Bắc thơm số 7.nhƣng phẩm chất còn hạn chế, không đáp ứng đƣợc yêu cầu sử dụng các loại gạo thơm, ngon ngày càng cao của xã hội. Công tác nghiên cứu về kỹ thuật cụ thể nhƣ mật độ, phân bón, sâu bệnh cho từng vùng, từng chất đất. chƣa đƣợc chú trọng và chủ yếu theo tập quán cũ.

Do vậy dẫn đến năng suất, chất lƣợng chƣa ổn định, phát sinh nhiều chi phí, đầu vào cao và hiệu quả thấp. Vì vậy việc nghiên cứu hoàn thiện quy trình thâm canh lúa thuần thƣơng phẩm mới có năng suất và chất lƣợng tốt phù hợp với vùng sản xuất của huyện Ứng Hòa là hƣớng đi hết sức đúng đắn và cần thiết. Trong sản xuất lúa, mật độ cấy là yếu tố quan trọng nhất ảnh hƣởng trực tiếp đến quá trình hình thành số bông, quyết định đến năng suất. Mật độ cấy liên quan chặt chẽ đến quá trình đẻ nhánh và khả năng chống đổ.

Các kết quả nghiên cứu của nhiều nhà khoa học đã khẳng định: khi các biện pháp kỹ thuật khác đƣợc duy trì thì chọn mật độ cấy hợp lý là phƣơng án tối ƣu để đạt đƣợc số hạt nhiều nhất trên một đơn vị diện tích gieo cấy (Nguyễn Văn Hoan, 1995). Phân bón là nguồn dinh dƣỡng thiết yếu đối với cây trồng nói chung và vây lúa nói riêng. Trong đó nguyên tố đa lƣợng là đạm, lân, kali là 3 nguyên tố quan trọng ảnh hƣởng trực tiếp đến năng suất cây trồng. Đạm giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động sinh học, là thành phần của protein và các axit amin.

Lân là nguồn năng lƣợng vận chuyển và bảo tồn vật chất, thúc đẩy đẻ nhánh, trỗ bông và tăng cƣờng chất lƣợng hạt. Kali giúp tăng khả năng chống chịu cho cây, tăng cƣờng tích lũy về hạt và nâng cao chất lƣợng gạo. Vì vậy việc xác định lƣợng bón cân đối các nguyên tố trên đối với từng giống lúa là quan trọng. Giống lúa thuần Hƣơng Việt 3 là giống lúa thuần đƣợc Viện nghiên cứu lúa thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam nghiên cứu và chọn tạo từ nguồn gen quý của các giống Tám Thơm, D42 (Việt Nam), giống lúa Hoa Sữa (Mỹ) và giống Daikokij (Nhật Bản).

Hiện giống đã đƣợc công nhận sản xuất thử và đang đƣợc mở rộng ở các vùng sản xuất khác nhau trên địa bàn các tỉnh phía Bắc nhƣ Lai Châu, Thái Bình, Hà Nội. Kết quả sản xuất thử cho thấy giống lúa thuần 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hƣơng Việt 3 thích ứng tốt tại các vùng sản xuất khác nhau nhƣ khả năng đẻ nhánh, khả năng chống chịu sâu bệnh và đặc biệt là chất lƣợng gạo rất thơm ngon, mềm, dẻo, năng suất cao, đáp ứng đƣợc các yêu cầu về chất lƣợng xuất khẩu và nhu cầu của thị trƣờng Hà Nội. Từ bối cảnh nêu trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân bón và mật độ cấy đến sinh trưởng và năng suất giống lúa thuần Hương Việt 3 tại Ứng Hòa-Hà Nội’’. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI 1.

Mục đích Xác định đƣợc lƣợng phân bón và mật độ cấy phù hợp nhất để giống lúa thuần Hƣơng Việt 3 đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao nhất trên chân đất vàn của huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. Yêu cầu của đề tài Đánh giá đƣợc một số đặc điểm nông sinh học, đặc điểm hình thái, mức độ nhiễm sâu bệnh và năng suất của giống lúa thuần Hƣơng Việt 3 ở các mật độ cấy, lƣợng phân bón khác nhau trong vụ xuân và vụ mùa 2017 tại huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

TÌNH HÌNH SẢN XUẤT LÖA GẠO TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 2. Tình hình sản xuất lúa gạo trên Thế giới Lúa là cây trồng đƣợc trồng rộng rãi nhất, là lƣơng thực chính cho 3,5 tỷ ngƣời trên toàn thế giới. Theo thống kê của tổ chức lƣơng thực thế giới FAO có 114 các quốc gia trên thế giới trồng và sản xuất ra 715 triệu tấn gạo mỗi năm, năm 2016 sản lƣợng lúa gạo đạt 751,9 triệu tấn tăng 1% so với năm 2015 (741,8 triệu tấn) và dự báo đạt 758,9 triệu tấn trong năm 2017. Tuy nhiên chỉ 18 nƣớc có diện tích sản xuất lớn hơn 1.000 ha và đều tập trung ở Châu Á bao gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia, Bangladesh, Thái Lan, Myanmar, Việt Nam, Philippines.chiếm 89,7% diện tích lúa toàn thế giới.

Các khu vực có mức nghèo đói lớn ở Nam Á, một phần của Đông Nam Á và Châu Phi sử dụng đất nông nghiệp ở vùng đất thấp để sản xuất ra 20% gạo trên thế giới, vùng cao và đất khô sản xuất ra 4% sản lƣợng gạo trên toàn thế giới. 1: Diện tích, năng suất và sản lƣợng lúa gạo trên thế giới từ 2010 - 2016 Năm Diện tích Năng suất Sản lƣợng (triệu ha) (tấn/ha) (triệu tấn) 2010 161,68 4,34 701,12 2011 162,72 4,46 726,38 2012 162,19 4,54 736,26 2013 164,53 4,51 741,99 2014 162,91 4,56 742,43 2015 160,76 4,60 740,08 2016 159,81 4,64 740,96 Nguồn: Số liệu thống kê FAOSTAT (2017) Sản lƣợng lúa gạo tại châu Á chiếm tới 90,4% toàn thế giới, tức là 677,7 triệu tấn. Tỷ lệ này vẫn đang liên tục tăng vì vấn đề dân số gia tăng ở khu vực này. Theo thống kê, sản lƣợng lúa gạo cao chủ yếu nhờ sản lƣợng tăng mạnh tại Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Pakistan và Việt Nam.

Sản lƣợng lúa gạo tại Châu Phi đạt 28,7 triệu tấn, tăng 0,8% so với sản lƣợng năm 2014. Sản lƣợng tăng tại các nƣớc Tây Phi đã bù đắp những thiếu hụt do sự suy giảm tại một nƣớc ở Đông và Nam Phi. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tại vùng trung Mỹ và Caribe sản lƣợng lúa gạo duy trì ở mức ổn định 3 triệu tấn. Vùng nam Mỹ sản lƣợng lúa gạo đạt 25,4 triệu tấn năm 2015 tăng 2,7% so với cùng kỳ năm 2014.

Sản lƣợng lúa gạo tại châu Âu giữ ở mức ổn định đạt 4. Theo nhƣ số liệu trên bảng diện tích tăng đều từ năm 2010 - 2013 từ 161,68 - 164,53 triệu ha, nhƣng từ năm 2014 - 2016 diện tích lúa gạo giảm xuống và thấp nhất là 159,81 triệu ha năm 2016. Năng suất lúa gạo trên thế giới tuy không giảm qua các năm nhƣng không tăng mạnh. Sản lƣợng lúa gạo tăng dần từ 701,12 - 742,43 triệu tấn từ năm 2010 đến 2014, nhƣng lại giảm xuống 740,96 vào năm 2016.

Nhƣ vậy, diện tích trồng lúa giảm cũng phần nào làm cho sản lƣợng lúa gạo cũng giảm, còn năng suất tuy không giảm nhƣng tăng chậm qua các năm. Hiện nay khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, tìm ra đƣợc những giống có khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu biến đổi, sự đa dạng của sâu bệnh, diện tích trồng ngày càng giảm. và cho năng suất, chất lƣợng tốt nhằm đáp ứng nhu cầu cho con ngƣời trên toàn cầu. Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam Việt Nam là một nƣớc nhiệt đới gió mùa, lƣợng bức xạ mặt trời cao rất phù hợp cho sự phát triển của cây lúa, đất đai phù sa đƣợc bồi đắp tƣơng đối bằng phẳng từ Bắc đến Nam (Đồng bằng Sông Hồng, Đồng bằng Sông Cửu Long.

Vì vậy có thể nói Việt Nam là cái nôi của sự hình thành cây lúa. Ngƣời dân Việt Nam có truyền thống trồng lúa nƣớc từ xa xƣa kết hợp với sự tiến bộ của khoa học hiện đại làm tăng sản lƣợng đi đôi với chất lƣợng của lúa góp phần làm tăng lƣợng gạo dự trữ của thế giới. Dựa vào chính sách đổi mới của đảng và nhà nƣớc song song với sự phát triển không ngừng của khoa học và kỹ thuật trong việc chọn tạo ra những giống lúa mới cho năng suất cao, thay đổi cơ cấu mùa vụ, tận dụng và cải tạo đất. Sự nghiên cứu và đổi mới không ngừng Việt Nam đã giải quyết đƣợc an ninh lƣơng thực cho 86,5 triệu dân và đƣa Việt Nam đứng trong hàng ngũ 10 nƣớc xuất khẩu gạo hàng đầu trên thế giới đạt 4,5 triệu tấn (năm 2007).

Kết quả nhảy vọt về năng suất lúa trong thập kỷ qua, Việt Nam đã trở thành nƣớc xuất khẩu gạo đứng thứ 3 trên thế giới và trở thành nƣớc dẫn đầu trong ngành xuất khẩu gạo vào năm 2012. Theo thống kê của FAO (2009) với diện tích trồng lúa khoảng 7,4 triệu ha đã giúp Việt Nam trở thành nƣớc đứng thứ 7 trong các nƣớc có diện tích trồng lúa nhiều ở Châu Á và đứng thứ 24 trên thế giới với năng suất lúa khoảng 5,2 tấn/ha. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Diện tích, năng suất, sản lƣợng lúa ở Việt Nam giai đoạn 2006- 2015 Nguồn: Tổng cục thống kê năm (2016) Theo nhƣ bảng thống kê về diện tích nhận thấy rằng: năm 2007 diện tích trồng lúa giảm từ 7,32 triệu ha (năm 2006) xuống còn 7,21 triệu ha, nhƣng từ năm 2008 đến 2013 thì diện tích trồng lúa đã tăng dần theo năm và cao nhất vào năm 2013 đạt 7,9 triệu ha.

Tuy nhiên diện tích trồng đang có xu hƣớng giảm và chƣa ổn định. Sản lƣợng và năng suất lúa ở Việt Nam tăng đều qua các năm. Đó là thành quả của việc áp dụng các khoa học kỹ thuật, các quy trình trồng và chăm sóc hợp lý vào nông nghiệp cho ra nững giống lúa có năng suất, chất lƣợng cao, khả năng chịu sâu bệnh và điều kiện thời tiết khắc nhiệt góp phần nâng cao năng suất và sản lƣợng lúa gạo của Việt Nam nói riêng và của thế giới nói chung. Một số thành tựu nghiên cứu lúa của Việt Nam Những thành tựu nghiên cứu của các nhà khoa học hiện nay đã góp phần rất lớn trong việc nâng cao năng suất và sản lƣợng lúa gạo của nƣớc ta, đem lại giá trị cao cho sản xuất lúa gạo ở hiện tại và trong tƣơng lai.

Trong giai đoạn 2001 - 2015, Viện Cây lƣơng thực - Cây thực phẩm đã có kết quả nghiên cứu cơ sở khoa học phục vụ cho công tác chọn tạo giống lúa nhƣ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đánh giá đa dạng di truyền của tập đoàn công tác, nghiên cứu quy luật di truyền của một số tính trạng quan trọng ở cây lúa, thu thập 2.856 mẫu giống lúa địa phƣơng và nhập nội có nhiều gen quý, tạo 8.456 vật liệu khởi đầu bằng nhiều phƣơng pháp, đã chọn 11.