Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách và phương thức cấy đến sinh trưởng năng suất giống lúa tbr225 tại huyện vĩnh tường tỉnh vĩnh phúc

Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách và phương thức cấy đến sinh trưởng, năng suất giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc.

• Tác giả: Phan Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ích Tân
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách và phương thức cấy đến sinh trưởng, năng suất giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• Trích yếu luận văn
• Thesis abstract
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.4.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới và Việt Nam
• 2.1.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới
• 2.1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong nước
• 2.1.3. Tình hình sản xuất lúa tại Vĩnh Phúc
• 2.1.4. Tình hình sản xuất lúa tại Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc
• 2.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến cây lúa trên thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến cây lúa trên thế giới
• 2.2.2. Kết quả nghiên cứu về khoảng cách cây và hàng cấy ảnh hưởng đến cây lúa tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Vật liệu nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.4.1. Đánh giá khoảng cách cây và hàng cấy đang áp dụng cho giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.4.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến sinh trưởng, năng suất giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.5.2. Bố trí thí nghiệm
• 3.5.3. Biện pháp kỹ thuật và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.5.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng canh tác giống lúa TBR225 và phương thức cấy lúa tại huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc
• 4.1.1. Diện tích và cơ cấu giống lúa từ năm 2015-2017
• 4.1.2. Diện tích và tỷ lệ áp dụng các phương thức cấy trên giống lúa TBR225 từ năm 2014-2016
• 4.1.3. Khoảng cách cây và hàng cấy được áp dụng cho giống lúa TBR225
• 4.2. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến sinh trưởng, phát triển, sâu bệnh hại và năng suất của giống lúa TBR225
• 4.2.1. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến các chỉ tiêu sinh trưởng
• 4.2.2. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến các chỉ tiêu sinh lý
• 4.2.3. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến mức độ gây hại của một số loại sâu bệnh hại chính
• 4.2.4. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Cấy Lúa TBR225 Vĩnh Tường

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của khoảng cách và phương thức cấy đến sự sinh trưởng và năng suất lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Cây lúa, Oryza sativa L., là một trong những cây lương thực chủ yếu của thế giới, ảnh hưởng đến cuộc sống của ít nhất 65% dân số toàn cầu. Việc xác định đúng khoảng cách cấy lúa và mật độ cấy lúa có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo năng suất lúa cao nhất. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm ra phương pháp canh tác tối ưu cho giống lúa TBR225, góp phần vào việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

1.1. Tầm quan trọng của việc tối ưu khoảng cách cấy lúa

Việc tối ưu khoảng cách cấy lúa và mật độ cấy lúa có vai trò then chốt trong việc đảm bảo năng suất lúa TBR225 ổn định và cao. Theo Shirtliffe and Johnston (2002), việc xác định đúng mật độ gieo trồng có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo năng suất quần thể. Nếu cấy quá dày, bông lúa sẽ nhỏ đi, hạt nhỏ hơn và năng suất giảm. Do đó, cần điều khiển quần thể ruộng lúa để có số bông tối ưu mà không làm giảm chất lượng bông.

1.2. Giới thiệu về phương pháp cấy lúa hàng rộng hàng hẹp

Phương pháp cấy lúa hàng rộng – hàng hẹp tận dụng hiệu ứng hàng biên, giúp ánh sáng chiếu trực tiếp vào gốc, thân, lá, kích thích lúa phát triển nhanh và đẻ nhánh khỏe. Theo Lệ Chi (2017), phương pháp này đã được cấp bằng độc quyền sáng chế và nhận giải thưởng Vifotec. Phương pháp này giúp giảm chi phí lao động, giống, thuốc trừ sâu bệnh, phân bón, đồng thời tăng năng suất từ 10-20%.

II. Vấn Đề Ảnh Hưởng Khoảng Cách Cấy Đến Năng Suất Lúa TBR225

Mặc dù giống lúa TBR225 có tiềm năng năng suất cao, việc xác định khoảng cách cấy và phương thức cấy tối ưu vẫn là một thách thức. Các yếu tố như đất đai Vĩnh Tường, điều kiện khí hậu Vĩnh Tường, và thời vụ cấy lúa có thể ảnh hưởng đến kết quả. Nghiên cứu này tập trung giải quyết vấn đề này bằng cách đánh giá các khoảng cách cấy lúa khác nhau và phương thức cấy lúa khác nhau để tìm ra giải pháp tốt nhất cho năng suất lúa TBR225.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lúa TBR225

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến năng suất lúa TBR225, bao gồm khoảng cách cấy lúa, phương thức cấy lúa, phân bón cho lúa TBR225, sâu bệnh hại lúa TBR225, và điều kiện khí hậu Vĩnh Tường. Việc quản lý tốt các yếu tố này là chìa khóa để đạt được năng suất lúa cao nhất. Nghiên cứu này tập trung vào khoảng cách cấy và phương thức cấy, nhưng cũng xem xét các yếu tố khác.

2.2. Tình hình sản xuất lúa tại Vĩnh Tường Vĩnh Phúc

Vĩnh Tường là một huyện có truyền thống trồng lúa lâu đời tại tỉnh Vĩnh Phúc. Tuy nhiên, năng suất lúa vẫn còn nhiều tiềm năng để cải thiện. Việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, bao gồm việc tối ưu khoảng cách cấy lúa và phương thức cấy lúa, có thể giúp tăng năng suất lúa và cải thiện đời sống của người nông dân. Cần có những nghiên cứu khoa học về lúa để đưa ra những giải pháp phù hợp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Khoảng Cách Cấy Lúa TBR225

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thí nghiệm đồng ruộng, bố trí theo kiểu Split-plot với ba lần nhắc lại. Yếu tố chính là khoảng cách cây (10cm, 13cm, 16cm) và yếu tố phụ là khoảng cách hàng cấy (hàng cách hàng đều nhau 25cm và hàng rộng - hàng hẹp 35cm-15cm). Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm sinh trưởng, phát triển, sâu bệnh hại và các yếu tố cấu thành năng suất. Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê.

3.1. Bố trí thí nghiệm và các công thức thí nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo kiểu Split-plot với ba lần nhắc lại. Yếu tố chính là khoảng cách cây với 3 mức: P1 (10 cm), P2 (13 cm) và P3 (16 cm). Yếu tố phụ là khoảng cách hàng cấy với 2 mức: R1 (hàng cách hàng đều nhau 25 cm) và R2 (hàng rộng – hàng hẹp: 35 cm - 15 cm). Thí nghiệm gồm 6 công thức. Diện tích của 1 ô thí nghiệm là 15 m2 (3*5 m).

3.2. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thu thập số liệu

Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm thời gian sinh trưởng, chiều cao cây, số nhánh, số lá, chỉ số diện tích lá (LAI), khối lượng chất khô, mức độ gây hại của sâu bệnh, các yếu tố cấu thành năng suất (số bông/khóm, số hạt/bông, khối lượng 1000 hạt) và năng suất thực thu. Số liệu được thu thập định kỳ trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa.

IV. Kết Quả Ảnh Hưởng Khoảng Cách Cấy Đến Năng Suất TBR225

Kết quả nghiên cứu cho thấy khoảng cách cấy và phương thức cấy có ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng, phát triển và năng suất lúa TBR225. Cụ thể, khoảng cách cây 16cm và phương thức cấy hàng rộng - hàng hẹp (35cm-15cm) cho năng suất cao nhất. Điều này cho thấy việc tối ưu khoảng cách cấy có thể giúp tăng năng suất lúa một cách hiệu quả.

4.1. Ảnh hưởng của khoảng cách cây đến các chỉ tiêu sinh trưởng

Khi tăng khoảng cách cây, chỉ số diện tích lá (LAI) và khả năng tích lũy chất khô tăng lên, dẫn đến năng suất tăng. Điều này cho thấy việc tạo không gian cho cây lúa phát triển có thể cải thiện khả năng quang hợp và tích lũy chất dinh dưỡng, từ đó tăng năng suất.

4.2. So sánh năng suất giữa các phương thức cấy lúa

Cấy lúa hàng rộng - hàng hẹp cho năng suất cao hơn so với cấy lúa hàng cách hàng đều. Sự tương tác giữa khoảng cách cây và hàng cấy có ảnh hưởng đến năng suất thực thu. Năng suất thực thu cao nhất khi khoảng cách cây là 16 cm và cấy lúa hàng rộng - hàng hẹp (35 cm - 15 cm), đạt 80,33 tạ/ha.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kỹ Thuật Cấy Lúa TBR225 Hiệu Quả

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất lúa tại Vĩnh Tường và các vùng lân cận có điều kiện sinh thái tương tự. Việc áp dụng kỹ thuật cấy lúa tối ưu có thể giúp tăng năng suất lúa, cải thiện chất lượng gạo và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân. Cần có các chương trình khuyến nông để chuyển giao kỹ thuật cấy lúa tiên tiến cho người dân.

5.1. Khuyến nghị về khoảng cách và phương thức cấy lúa TBR225

Dựa trên kết quả nghiên cứu, khuyến nghị khoảng cách cây 16cm và phương thức cấy hàng rộng - hàng hẹp (35cm-15cm) cho giống lúa TBR225 tại Vĩnh Tường. Cần điều chỉnh mật độ cấy lúa phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng và từng vụ.

5.2. Đề xuất các giải pháp hỗ trợ sản xuất lúa TBR225

Đề xuất các giải pháp hỗ trợ sản xuất lúa TBR225, bao gồm cung cấp giống chất lượng cao, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, hỗ trợ phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, và xây dựng các mô hình sản xuất lúa hiệu quả. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, các cơ quan quản lý và người nông dân để phát triển ngành lúa gạo bền vững.

VI. Kết Luận Tối Ưu Năng Suất Lúa TBR225 Tại Vĩnh Tường

Nghiên cứu đã xác định được khoảng cách cấy và phương thức cấy tối ưu cho giống lúa TBR225 tại Vĩnh Tường. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất lúa, cải thiện chất lượng gạo và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện quy trình kỹ thuật cấy lúa và mở rộng diện tích gieo trồng giống lúa TBR225.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã chứng minh rằng khoảng cách cấy và phương thức cấy có ảnh hưởng đáng kể đến năng suất lúa TBR225. Việc áp dụng kỹ thuật cấy lúa tối ưu có thể giúp tăng năng suất lúa một cách hiệu quả và bền vững.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và khuyến nghị

Hướng nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố khác như phân bón, sâu bệnh hại và điều kiện khí hậu đến năng suất lúa TBR225. Cần có các nghiên cứu dài hạn để đánh giá tính ổn định của kỹ thuật cấy lúa tối ưu trong các điều kiện khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất lúa gạo đóng vai trò trụ cột trong việc đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu với sản lượng năm 2016 đạt 741,52 triệu tấn trên diện tích 159,81 triệu ha. Tại Việt Nam, ngành trồng lúa duy trì quy mô 7,79 triệu ha với sản lượng 43,62 triệu tấn, giải quyết việc làm cho 41,9% lực lượng lao động cả nước. Tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc – vùng trọng điểm nông nghiệp với 11,66 nghìn ha canh tác lúa năm 2016 – yêu cầu tái cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao giá trị kinh tế đang trở nên cấp thiết. Giống lúa thuần TBR225 được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận chính thức theo Quyết định số 202/QĐ-TT-CLT ngày 09/06/2015 sở hữu tiềm năng năng suất cao từ 60 đến 75 tạ/ha trong vụ Xuân, thậm chí đạt 80 đến 90 tạ/ha khi thâm canh tốt.

Tuy nhiên, tập quán cấy truyền thống với mật độ không hợp lý đang làm giảm 25% đến 30% tiềm năng năng suất của giống. Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định khoảng cách cây và phương thức cấy tối ưu, khai thác triệt để hiệu ứng hàng biên cho giống lúa TBR225 trong điều kiện vụ Xuân tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Đề tài được triển khai từ tháng 01/2017 đến tháng 04/2018 tại xứ đồng Gia công, thôn Nhật Tân, thị trấn Vĩnh Tường. Kết quả thực nghiệm đã xác lập công thức cấy chuẩn giúp nâng năng suất thực thu lên mức kỷ lục 80,33 tạ/ha, đồng thời cắt giảm hơn 30% chi phí giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cho nông hộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng Lý thuyết hiệu ứng hàng biên (Border Effect Theory) và Quy luật sức tạo bông tối ưu trên khóm lúa của Đào Thế Tuấn (1977) và Đinh Văn Lữ (1978). Khi phân bố khoảng cách hàng rộng xen kẽ hàng hẹp, cây lúa ở rìa luống tận dụng tối đa bức xạ mặt trời chiếu rọi trực tiếp vào gốc và thân, kích thích mắt chồi đẻ nhánh sớm, nâng cao tỷ lệ nhánh hữu hiệu và gia tăng số hạt trên bông. Bên cạnh đó, đề tài tích hợp nguyên lý Hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI) và Quản lý cây trồng tổng hợp (ICM) nhằm tối ưu hóa dinh dưỡng và tiết kiệm nguồn nước tưới.

Bốn chỉ tiêu sinh lý và nông học then chốt được lượng hóa gồm:

1. Chỉ số diện tích lá (LAI - m2 lá/m2 đất),
2. Khối lượng chất khô tích lũy (DM - g/m2),
3. Hệ số đẻ nhánh hữu hiệu (tỷ lệ nhánh thành bông trên số dảnh ban đầu),
4. Năng suất lý thuyết kết hợp năng suất thực thu (tạ/ha).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu sơ cấp từ điều tra nông thôn có sự tham gia (PRA) với cỡ mẫu 60 nông hộ tại 2 tiểu vùng sinh thái đại diện: xã Vĩnh Sơn (30 hộ phía Bắc) và thị trấn Vĩnh Tường (30 hộ phía Nam), khảo sát từ ngày 10/01/2017 đến 15/01/2017. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho tập quán canh tác của địa phương.

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo khối ô phụ (Split-plot Design) với 3 lần lặp lại trên tổng diện tích 270 m2 (18 ô, mỗi ô 15 m2 kích thước 3m x 5m, dải bảo vệ cách ly 2m).

• Nhân tố chính (ô lớn): 2 phương thức hàng cấy gồm R1 (hàng đều 25 cm) và R2 (hàng rộng 35 cm kết hợp hàng hẹp 15 cm).
• Nhân tố phụ (ô nhỏ): 3 mức khoảng cách cây gồm P1 (10 cm), P2 (13 cm) và P3 (16 cm), tương ứng với 6 công thức mật độ từ 25 đến 40 khóm/m2, cấy cố định 2 dảnh/khóm.
• Nền phân bón đồng nhất gồm 8 tấn phân chuồng hoai mục + 100 kg N + 70 kg P2O5 + 120 kg K2O cho mỗi hecta.

Lý do lựa chọn phần mềm IRRISTAT 5.0 kết hợp Microsoft Excel 2010 để phân tích phương sai hai nhân tố (Two-way ANOVA) là nhằm bóc tách chuẩn xác sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD ở mức 0,05) giữa tác động riêng rẽ và tương tác qua lại giữa khoảng cách cây với phương thức hàng cấy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả điều tra thực tế giai đoạn 2015 - 2017 cho thấy diện tích giống TBR225 tại Vĩnh Tường tăng vọt từ 15,0 ha (chiếm 0,24%) lên 2.113,7 ha (chiếm 33,33% cơ cấu lúa toàn huyện) trong vụ Xuân 2017, thay thế dần giống Khang dân 18 vốn giảm từ 31,42% xuống 16,11%. Tỷ lệ nông dân áp dụng phương thức cấy hàng rộng – hàng hẹp tăng trưởng mạnh tại xã Vĩnh Sơn từ 19,35% (năm 2014) lên 87,39% (năm 2016) và tại thị trấn Vĩnh Tường từ 16,00% lên 80,47%.

Tại thí nghiệm đồng ruộng, công thức P3R2 (khoảng cách cây 16 cm kết hợp hàng rộng 35 cm - hàng hẹp 15 cm, mật độ 25 khóm/m2) đạt năng suất thực thu cao nhất là 80,33 tạ/ha. Năng suất này vượt trội hơn hẳn so với công thức cấy dày P1R1 (khoảng cách 25 cm x 10 cm, mật độ 40 khóm/m2) vốn chỉ đạt 60,56 đến 61,11 tạ/ha. Sự chênh lệch năng suất giữa phương thức cấy hàng rộng – hàng hẹp so với cấy hàng đều đạt từ 1,69 đến 6,39 tạ/ha tùy chân đất và mùa vụ.

Mật độ 25 khóm/m2 theo hiệu ứng hàng biên kích thích tích lũy chất khô vượt trội ở giai đoạn trỗ và chín sáp, duy trì chỉ số diện tích lá (LAI) tối ưu. Mức độ gây hại của sâu đục thân, sâu cuốn lá nhỏ và bệnh khô vằn ở công thức này duy trì ở mức rất thấp (điểm 1 đến điểm 3 theo thang Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 558-2002), giảm thiểu tối đa hiện tượng lụi lá tầng gốc.

Thảo luận kết quả

Năng suất vượt trội ở nghiệm thức cấy thưa hàng rộng - hàng hẹp bắt nguồn từ việc giải phóng không gian ánh sáng. Khi khoảng cách hàng rộng đạt 35 cm, độ thông thoáng của quần thể tăng cao, hệ số đẻ nhánh hữu hiệu đạt giá trị cực đại, giúp số bông/khóm và số hạt chắc/bông tăng cao mà không làm giảm trọng lượng 1.000 hạt. Điều này hoàn toàn phù hợp với kết luận của Sultana và các cộng sự (2012) khi khẳng định mật độ 25 khóm/m2 tối ưu hóa quang hợp và tích lũy chất khô so với mật độ dày 40 khóm/m2.

Dữ liệu thực nghiệm có thể được mô tả trực quan thông qua biểu đồ tương tác đa biến (Interaction Bar Chart) biểu diễn sự kết hợp giữa khoảng cách cây (10 cm, 13 cm, 16 cm) và phương thức hàng (25 cm so với 35 cm + 15 cm) trên trục tung năng suất thực thu. Đồng thời, bảng ma trận phân tích phương sai ANOVA đối chiếu giá trị F tính toán lớn hơn F tra bảng ở mức xác suất P < 0,01 khẳng định tương tác giữa khoảng cách cây và hàng cấy có ý nghĩa thống kê quyết định tới năng suất hạt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất, 4 khuyến nghị hành động cụ thể được đề xuất:

1. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật gieo cấy: Ban hành tài liệu hướng dẫn kỹ thuật cấy lúa TBR225 vụ Xuân theo phương thức hàng rộng 35 cm – hàng hẹp 15 cm, khoảng cách cây 16 cm (mật độ 25 khóm/m2, cấy 2 dảnh nông tay/khóm). Mục tiêu đạt năng suất thực thu bình quân 78,0 đến 80,0 tạ/ha. Tiến độ thực hiện trong quý 1 hàng năm do Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện Vĩnh Tường triển khai.
2. Mở rộng quy mô diện tích giống TBR225: Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, nâng tỷ lệ diện tích gieo cấy giống TBR225 lên trên 45% tổng diện tích lúa vụ Xuân toàn huyện giai đoạn 2019 - 2022, thay thế triệt để các giống lúa thuần cũ đã thoái hóa như Khang dân 18. Trách nhiệm thực hiện thuộc về Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn và Ban Giám đốc các Hợp tác xã Nông nghiệp.
3. Đào tạo và tập huấn kỹ thuật canh tác hiệu ứng hàng biên: Tổ chức 30 lớp tập huấn thực địa mỗi năm cho trên 1.500 lượt nông hộ về kỹ thuật giăng dây cấy hàng biên và kỹ thuật bón thúc phân cân đối dọc hàng sông hẹp 15 cm. Kế hoạch đào tạo hoàn thành trước ngày 15 tháng 1 hàng năm do Trạm Khuyến nông huyện chủ trì.
4. Thực thi chính sách hỗ trợ vốn và vật tư: Áp dụng triệt để Quyết định số 07/2016/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc về cơ chế hỗ trợ tái cơ cấu nông nghiệp, trợ giá 50% đến 100% giá lúa giống xác nhận TBR225 và hỗ trợ kinh phí cơ giới hóa khâu mạ khay cấy máy giai đoạn 2019 - 2025 do Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vĩnh Phúc điều hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên khuyến nông: Nguồn tài liệu thực chứng giúp xây dựng quy trình chỉ đạo sản xuất mùa vụ, hoạch định chính sách chuyển đổi cơ cấu bộ giống lúa chất lượng cao cấp huyện và tỉnh.
2. Nhà khoa học, giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Nông học: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm Split-plot, kỹ thuật phân tích chỉ số sinh lý quang hợp và động thái tăng trưởng quần thể cây trồng.
3. Ban quản trị Hợp tác xã và chủ trang trại quy mô lớn: Cẩm nang kỹ thuật trực tiếp giúp tối ưu hóa mật độ xuống giống, giảm 30% chi phí mua hạt giống và ngày công lao động, nâng cao lợi nhuận kinh tế từ 5 đến 7 triệu đồng trên mỗi hecta canh tác.
4. Sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng và Bảo vệ thực vật: Tài liệu học tập chuyên sâu về mối liên hệ giữa mật độ quần thể, vi khí hậu ruộng lúa và mức độ bộc phát của dịch hại chính trên đồng ruộng.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cấy hàng rộng – hàng hẹp (35 cm - 15 cm) lại cho năng suất cao hơn cấy đều 25 cm?

Phương thức cấy 1 hàng rộng 35 cm xen kẽ 1 hàng hẹp 15 cm tận dụng tối đa hiệu ứng hàng biên, giúp ánh sáng mặt trời chiếu sâu xuống tận gốc lúa. Điều này kích thích mắt chồi đẻ nhánh sớm, tăng số bông hữu hiệu trên khóm và tăng số hạt chắc trên bông, nâng năng suất thực thu cao hơn cấy đều từ 1,69 đến 6,39 tạ/ha.

Mật độ cấy nào đem lại hiệu quả năng suất cao nhất cho giống TBR225 trong vụ Xuân?

Thực nghiệm đồng ruộng khẳng định công thức khoảng cách cây 16 cm kết hợp hàng rộng 35 cm – hàng hẹp 15 cm (tương ứng mật độ 25 khóm/m2, cấy 2 dảnh/khóm) cho năng suất cao nhất đạt 80,33 tạ/ha, cao hơn đáng kể so với cấy dày 40 khóm/m2 chỉ đạt 60,56 đến 61,11 tạ/ha.

Vì sao giống TBR225 được khuyến cáo mở rộng trong vụ Xuân nhưng hạn chế trong vụ Mùa?

TBR225 là giống cảm ôn ngắn ngày (125 - 135 ngày trong vụ Xuân), đẻ nhánh khỏe và chịu thâm canh tốt trong thời tiết vụ Xuân ấm dần. Trong vụ Mùa, do đặc tính bản lá to gặp mưa bão và ẩm độ cao nên cây rất dễ nhiễm bệnh bạc lá vi khuẩn, làm giảm năng suất nghiêm trọng nên diện tích vụ Mùa chỉ chiếm dưới 2%.

Cấy thưa với mật độ 25 khóm/m2 có làm giảm tổng số bông trên một đơn vị diện tích không?

Mật độ 25 khóm/m2 hoàn toàn không làm giảm số bông trên một mét vuông nhờ khả năng đẻ nhánh bù đắp mạnh mẽ của giống TBR225 khi có không gian thông thoáng. Số dảnh hữu hiệu trên mỗi khóm tăng lên rõ rệt, kết hợp với chiều dài bông và tỷ lệ hạt chắc cao giúp tổng sản lượng hạt vượt trội so với cấy dày.

Nông dân tiết kiệm được những khoản chi phí nào khi chuyển đổi sang cấy hiệu ứng hàng biên?

Khi áp dụng mật độ 25 khóm/m2 hàng rộng - hàng hẹp, nông dân giảm được ít nhất 33% lượng hạt giống gieo mạ và ngày công cấy. Ruộng lúa thông thoáng làm giảm sâu bệnh hại, giúp cắt giảm 30% đến 50% chi phí phun thuốc bảo vệ thực vật, hạ giá thành sản xuất từ 500 đến 1.000 đồng cho mỗi kilôgam thóc.

Kết luận

• Luận văn xác định chính xác công thức cấy tối ưu cho giống lúa TBR225 vụ Xuân tại Vĩnh Tường là khoảng cách cây 16 cm kết hợp hàng rộng 35 cm - hàng hẹp 15 cm (mật độ 25 khóm/m2, cấy 2 dảnh/khóm).
• Công thức tối ưu giúp năng suất thực thu đạt kỷ lục 80,33 tạ/ha, cao hơn từ 15% đến 25% so với tập quán cấy truyền thống.
• Phương thức cấy hàng rộng - hàng hẹp tối ưu hóa chỉ số diện tích lá, tăng tích lũy chất khô và hạn chế tối đa sâu bệnh hại chính.
• Đề tài đóng góp cứ liệu khoa học và thực tiễn vững chắc phục vụ Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016 - 2020 theo Nghị quyết số 201/2015/NQ-HĐND.
• Lộ trình giai đoạn 2019 - 2025 tập trung nhân rộng mô hình cấy hiệu ứng hàng biên trên toàn bộ diện tích thâm canh lúa thuần chất lượng cao. Các đơn vị khuyến nông và hợp tác xã cần nhanh chóng áp dụng gói kỹ thuật này vào sản xuất thực tế để nâng cao thu nhập cho người nông dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHAN THỊ THU HIỀN NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA KHOẢNG CÁCH VÀ PHƯƠNG THỨC CẤY ĐẾN SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT GIỐNG LÚA TBR225 TẠI HUYỆN VĨNH TƯỜNG, TỈNH VĨNH PHÚC Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Ích Tân 2. Trần Thị Thiêm NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được ghi rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Phan Thị Thu Hiền i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Ích Tân và TS. Trần Thị Thiêm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Canh tác học, khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng Nông nghiệp & PTNT, trạm Khuyến nông huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận văn Phan Thị Thu Hiền ii MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abtract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa trên thế giới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trong nước.

Tình hình sản xuất lúa tại Vĩnh Phúc. Tình hình sản xuất lúa tại Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến cây lúa trên thế giới và Việt Nam. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến cây lúa trên thế giới.

Kết quả nghiên cứu về khoảng cách cây và hàng cấy ảnh hưởng đến cây lúa tại Việt Nam. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá khoảng cách cây và hàng cấy đang áp dụng cho giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc. Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến sinh trưởng, năng suất giống lúa tbr225 tại huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Bố trí thí nghiệm. Biện pháp kỹ thuật và các chỉ tiêu theo dõi.

Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Hiện trạng canh tác giống lúa TBR225 và phương thức cấy lúa tại huyện Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc. Diện tích và cơ cấu giống lúa từ năm 2015-2017.

Diện tích và tỷ lệ áp dụng các phương thức cấy trên giống lúa TBR225 từ năm 2014-2016. Khoảng cách cây và hàng cấy được áp dụng cho giống lúa TBR225. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến sinh trưởng, phát triển, sâu bệnh hại và năng suất của giống lúa TBR225. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến các chỉ tiêu sinh trưởng.

Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến các chỉ tiêu sinh lý. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến mức độ gây hại của một số loại sâu bệnh hại chính. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất. Kết luận và kiến nghị.

67 Tài liệu tham khảo. 68 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CCCC Chiều cao cuối cùng CIAT Chartered Institute of Architectural Technologists CV% Hệ số biến động DT Diện tích ĐVT Đơn vị tính FAO Food and Agriculture HĐND Hội đồng nhân dân ICM Integrated Crop Management IPM Integrated Pest Management IRRI International Rice Research Institute LAI Chỉ số diện tích lá LSD5% Giới hạn sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức ý nghĩa 0,05 NHH Nhánh hữu hiệu NSC Ngày sau cấy NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu NXB Nhà xuất bản P Khoảng cách cây PTNT Phát triển nông thôn R Khoảng cách hàng SLCC Số lá cuối cùng SRI System Rice Intensification TCN Tiêu chuẩn ngành TGST Thời gian sinh trưởng UBND Ủy ban nhân dân USDA United States Department of Agriculture v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Diễn biến tình hình sản xuất lúa trên thế giới 10 năm gần đây từ 2007-2016 4 Bảng 2. Tình hình sản xuất lúa các châu lục năm 2016 5 Bảng 2.

Top 10 quốc gia sản xuất lúa gạo hàng đầu thế giới năm 2016 6 Bảng 2. Dự báo cung cầu gạo thế giới của Bộ nông nghiệp Mỹ (USDA) niên vụ 2016/17 trong tháng 1/2017. Diễn biến tình hình sản xuất lúa Việt Nam từ 2007-2016 11 Bảng 2. Tình hình sản xuất lúa tại tỉnh Vĩnh Phúc 2007-2016 13 Bảng 2.

Tình hình sản xuất lúa tại huyện Vĩnh Tường - tỉnh Vĩnh Phúc 2007-2016 15 Bảng 4. Diện tích và cơ cấu giống lúa từ năm 2015-2017 34 Bảng 4. Diện tích và tỷ lệ áp dụng các phương thức cấy trên giống lúa TBR225 từ năm 2014-2016 36 Bảng 4. Khoảng cách cây và hàng cấy được áp dụng cho giống lúa TBR225 năm 2016 38 Bảng 4.

Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến thời gian sinh trưởng và phát triển của giống lúa TBR225 40 Bảng 4. Ảnh hưởng riêng rẽ của của khoảng cách cây và hàng cấy đến động thái tăng trưởng chiều cao cây(cm) 42 Bảng 4. Ảnh hưởng tương tác của khoảng cách cây và hàng cấy đến động thái tăng trưởng chiều cao cây (cm) 43 Bảng 4. Ảnh hưởng riêng rẽ của khoảng cách hàng và khoảng cách cây đến động thái đẻ nhánh (nhánh/khóm) 45 Bảng 4.

Ảnh hưởng tương tác của khoảng cách cây và hàng cấy đến động thái đẻ nhánh (nhánh/khóm) 46 Bảng 4. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến hệ số đẻ nhánh và hệ số đẻ nhánh hữu hiệu 47 Bảng 4. Ảnh hưởng riêng rẽ của khoảng cách cây và hàng cấy đến động thái ra lá (lá/cây) 49 Bảng 4. Ảnh hưởng tương tác của khoảng cách cây và hàng cấy đến động thái ra lá (lá/cây) 50 vi Bảng 4.

Ảnh hưởng tương tác của khoảng cách cây và hàng cấy đến chỉ số diện tích lá (m2lá/m2đất) 53 Bảng 4. Ảnh hưởng tương tác của khoảng cách cây và hàng cấy đến khối lượng chất khô (g chất khô/m2) 57 Bảng 4. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến mức độ gây hại của một số loại sâu bệnh hại lúa 59 Bảng 4. Ảnh hưởng riêng rẽ của khoảng cách cây và hàng cấy đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất 61 Bảng 4.

Ảnh hưởng tương tác của khoảng cách cây và hàng cấy đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất 63 vii DANH MỤC HÌNH Hình 4. Ảnh hưởng của khoảng cách cây đến chỉ số diện tích lá. Ảnh hưởng của khoảng cách hàng đến chỉ số diện tích lá. Ảnh hưởng của khoảng cách cây đến khối lượng chất khô tích lũy.

Ảnh hưởng của khoảng cách hàng đến khối lượng chất khô tích lũy. Ảnh hưởng của khoảng cách cây và hàng cấy đến năng suất thực thu. 65 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phan Thị Thu Hiền Tên Luận văn: “Nghiên cứu ảnh hưởng của khoảng cách và phương thức cấy đến sinh trưởng, năng suất giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc”. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của khoảng cách và phương thức cấy đến sinh trưởng và năng suất giống lúa TBR225 tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.

Phƣơng pháp nghiên cứu Thí nghiệm được tiến hành ngoài đồng ruộng và bố trí theo kiểu Split-plot với ba lần nhắc lại. Nhân tố ô chính là khoảng cách cây gồm 3 mức: P1 (10 cm), P2 (13 cm) và P3 (16 cm). Nhân tố ô phụ là khoảng cách hàng cấy (R1: hàng cách hàng đều nhau là 25 cm; R2: hàng rộng – hàng hẹp: 35 cm - 15 cm). Thí nghiệm gồm 6 công thức.

Cấy 2 dảnh/khóm. Diện tích của 1 ô thí nghiệm là 15 m2 (3*5 m) Kết quả chính và kết luận Kết quả điều tra nông hộ cho thấy: Giống lúa TBR225 và phương thức cấy lúa 1 hàng rộng 1 hàng hẹp (35 cm - 15 cm) đang được lựa chọn thay cho các giống lúa khác và phương thức cấy hàng cách hàng đều nhau. Trong các khoảng cách cây và hàng cấy người nông dân đang áp dụng thì cấy lúa theo khoảng cách 1 hàng rộng (35 cm) 1 hàng hẹp (15 cm) và khoảng cách cây 16 cm (tương ứng với mật độ 25 khóm/m2) cho kết quả năng suất thực thu là cao nhất. Kết quả thí nghiệm cho thấy, khi tăng khoảng cách cây cách cây đã làm tăng chỉ số diện tích lá và khả năng tích luỹ chất khô dẫn đến năng suất tăng.

Ngoài ra, cấy hàng rộng-hàng hẹp cho năng suất cao hơn cấy hàng cách hàng đều. Hơn nữa, sự tương tác giữa khoảng cách cây cách cây và hàng cấy có ảnh hưởng đến năng suất thực thu ở mức có ý nghĩa. Năng suất thực thu cao nhất khi khoảng cách cây cách cây 16 cm và cấy hàng rộng - hàng hẹp (35 cm - 15 cm) là 80,33 tạ/ha.