Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng công nghệ vào hệ thống thông tin kế toán tại việt nam

Nghiên cứu các yếu tố tác động đến nhu cầu ứng dụng công nghệ trong hệ thống thông tin kế toán tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thúy
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán – Kiểm toán
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Công Nghệ Đến Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề tài
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.3. Nghiên cứu trong nước
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp
• 2.2. Hệ thống thông tin trong doanh nghiệp
• 2.3. Hệ thống thông tin quản lý
• 2.4. Hệ thống thông tin kế toán
• 2.5. Tổng quan các lý thuyết nền được sử dụng
• 2.6. Lý thuyết về xử lý thông tin
• 2.7. Lý thuyết tình huống
• 2.8. Lý thuyết hệ thống
• 2.9. Nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS trong doanh nghiệp
• 2.10. Mức độ áp dụng CNTT trong doanh nghiệp
• 2.11. Hiểu biết của của ban lãnh đạo/chủ sở hữu
• 2.12. Quy mô doanh nghiệp
• 2.13. Đặc điểm kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.2. Mức độ áp dụng công nghệ thông tin
• 3.3. Hiểu biết của của ban lãnh đạo/chủ sở hữu
• 3.4. Quy mô của doanh nghiệp
• 3.5. Đặc điểm kinh doanh
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7. Thiết kế nghiên cứu
• 3.8. Các bước thực hiện nghiên cứu
• 3.9. Tổng thể và mẫu nghiên cứu
• 3.10. Xây dựng thang đo
• 3.11. Phương pháp xử lý dữ liệu
• 3.12. Làm sạch và mã hóa thông tin
• 3.13. Phân tích hệ số tin cậy của thang đo
• 3.14. Phân tích thành phần chính (PCA)
• 3.15. Phân tích tương quan Pearson
• 3.16. Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến
• 3.17. Giới thiệu về nghiên cứu
• 3.18. Thống kê mô tả
• 3.19. Đặc điểm mẫu khảo sát
• 3.20. Giá trị trung bình
• 3.21. Kết quả về sự hiểu biết và nhu cầu ứng dụng trong lĩnh vực Kế toán
• 3.22. Kết quả kiểm định thang đo
• 3.23. Kiểm định độ tin cậy Cronbach alpha
• 3.24. Phân tích thành phần chính (PCA)
• 3.25. Phân tích PCA của các biến độc lập
• 3.26. Phân tích PCA cho biến phụ thuộc
• 3.27. Điều chỉnh mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.28. Phân tích kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• 5.1. Một số khuyến nghị cho doanh nghiệp nhằm nâng cao nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS
• 5.2. Đối với yếu tố Mức độ áp dụng CNTT
• 5.3. Đối với yếu tố Đặc điểm kinh doanh
• DANH MỤC THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Công Nghệ Đến Kế Toán VN

Bài viết này đi sâu vào nghiên cứu ảnh hưởng công nghệ đến kế toán tại Việt Nam. Bối cảnh Cách mạng Công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) thúc đẩy tích hợp máy móc, thiết bị vật lý với cảm biến và phần mềm. Hệ thống hoạch định nguồn lực (ERP), điện toán đám mây, và blockchain là những ứng dụng công nghệ tạo điều kiện cho doanh nghiệp (DN) ra quyết định và đánh giá hiệu quả kinh doanh. Theo Islam (2017), kế toán viên và các tổ chức giáo dục cần thích nghi với sự thay đổi của công nghệ. Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào kế toán làm gia tăng tình trạng thất nghiệp. Đề tài "Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng công nghệ vào hệ thống thông tin kế toán (AIS) tại Việt Nam" được thực hiện để tìm hiểu nhu cầu ứng dụng CNTT và xác định các yếu tố ảnh hưởng.

1.1. Nghiên Cứu Nước Ngoài về Tác Động Công Nghệ Đến Kế Toán

Nhiều nghiên cứu nước ngoài đã chỉ ra tác động của công nghệ đến kế toán. Ahmad và cộng sự (2016) nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng kỹ thuật kiểm toán với sự hỗ trợ của máy tính (CAATs) ở Jordan. Kết quả cho thấy kỳ vọng hiệu suất và điều kiện thuận lợi ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng CAATs. Fitrios (2015) chỉ ra cam kết quản lý cấp cao và đào tạo người dùng ảnh hưởng đến việc triển khai hệ thống thông tin kế toán (AIS) tại Indonesia. Anna và Maria (2017) tìm hiểu về tác động của công nghệ số tới các công cụ và phương pháp làm việc trong lĩnh vực kiểm toán, cho thấy tính hiệu quả cao của công nghệ.

1.2. Nghiên Cứu Trong Nước về Ứng Dụng CNTT Trong Kế Toán

Tại Việt Nam, sự phát triển của kinh tế số đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao và ứng dụng CNTT vào các nghiệp vụ kế toán. Nguyễn Hoàng Nam (2021) nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến việc ứng dụng CNTT vào lĩnh vực kế toán - kiểm toán (KTKT). Nghiên cứu cho thấy kỳ vọng nỗ lực và điều kiện thuận lợi có ảnh hưởng đến hành vi ứng dụng công nghệ. Lương Đức Thuận và Trương Thị Thu Hương (2019) nghiên cứu về các yếu tố tổ chức và chất lượng của hệ thống thông tin kế toán ở Việt Nam, cho rằng cơ cấu tổ chức doanh nghiệp là yếu tố có tác động lớn nhất.

1.3. Khoảng Trống Nghiên Cứu và Hướng Phát Triển Tiềm Năng

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra nhu cầu ứng dụng công nghệ vào AIS và sự ảnh hưởng từ cả cá nhân và DN. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống để phát triển. Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Nam (2021) chưa xem xét đến quy mô doanh nghiệp. Nghiên cứu của Lương Đức Thuận và Trương Thị Thu Hương (2019) mới thành công ở các yếu tố vĩ mô. Vũ Thị Thanh Bình (2019) mới chỉ phân tích các yếu tố ảnh hưởng... Do đó, cần có nghiên cứu toàn diện hơn về các yếu tố này.

II. Tổng Quan Lý Thuyết Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Hiện Đại

Phần này trình bày tổng quan về hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp, bao gồm hệ thống thông tin quản lý và các lý thuyết nền tảng. Hệ thống thông tin trong doanh nghiệp bao gồm các thành phần thu thập, xử lý, lưu trữ và phân phối thông tin. Hệ thống thông tin quản lý (MIS) cung cấp thông tin cho việc ra quyết định. Hệ thống thông tin kế toán (AIS) thu thập và xử lý dữ liệu kế toán để tạo ra thông tin tài chính. Các lý thuyết nền tảng được sử dụng bao gồm lý thuyết về xử lý thông tin, lý thuyết tình huống và lý thuyết hệ thống. Bên cạnh đó là nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS trong doanh nghiệp, mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo, quy mô doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh.

2.1. Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Định Nghĩa và Vai Trò

Hệ thống thông tin kế toán (AIS) là một hệ thống tích hợp thu thập, xử lý, lưu trữ và cung cấp thông tin tài chính cho người dùng. AIS đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý, kiểm soát và ra quyết định. Theo tài liệu gốc, AIS và công tác KT trong DN đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý toàn bộ hoạt động DN.

2.2. Các Lý Thuyết Nền Tảng Cho Nghiên Cứu HTTT Kế Toán

Các lý thuyết nền tảng như lý thuyết xử lý thông tin, lý thuyết tình huống và lý thuyết hệ thống được sử dụng để phân tích và giải thích các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng công nghệ vào AIS. Mỗi lý thuyết cung cấp một góc nhìn khác nhau về cách thông tin được xử lý, cách các yếu tố tình huống ảnh hưởng đến quyết định và cách hệ thống hoạt động.

2.3. Nhu Cầu Ứng Dụng CNTT Vào Hệ Thống Thông Tin Kế Toán

Nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS ngày càng tăng do sự phát triển của công nghệ và yêu cầu quản lý thông tin hiệu quả. Mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo, quy mô doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh đều ảnh hưởng đến nhu cầu này. Đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi số.

III. Mô Hình Nghiên Cứu Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Ứng Dụng CNTT

Chương này trình bày mô hình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS, bao gồm mức độ áp dụng công nghệ thông tin, hiểu biết của ban lãnh đạo, quy mô của doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thiết kế nghiên cứu, các bước thực hiện nghiên cứu, tổng thể và mẫu nghiên cứu, xây dựng thang đo và phương pháp xử lý dữ liệu. Các phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm làm sạch và mã hóa thông tin, phân tích hệ số tin cậy của thang đo, phân tích thành phần chính (PCA), phân tích tương quan Pearson và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến.

3.1. Mô Hình Nghiên Cứu và Các Giả Thuyết Liên Quan

Mô hình nghiên cứu tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS. Các yếu tố này bao gồm mức độ áp dụng công nghệ, hiểu biết của ban lãnh đạo, quy mô doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh. Giả thuyết nghiên cứu được xây dựng dựa trên các yếu tố này để kiểm tra mối quan hệ giữa chúng và nhu cầu ứng dụng CNTT.

3.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Thu Thập và Xử Lý Dữ Liệu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm thiết kế nghiên cứu, các bước thực hiện nghiên cứu, tổng thể và mẫu nghiên cứu, xây dựng thang đo và phương pháp xử lý dữ liệu. Các phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm làm sạch và mã hóa thông tin, phân tích hệ số tin cậy của thang đo, phân tích thành phần chính (PCA), phân tích tương quan Pearson và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến.

3.3. Xây Dựng Thang Đo Đánh Giá Mức Độ Ứng Dụng Công Nghệ

Thang đo được xây dựng để đánh giá mức độ ứng dụng công nghệ trong AIS. Thang đo này bao gồm các yếu tố như mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo, quy mô doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh. Thang đo Likert thường được sử dụng để thu thập dữ liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng CNTT Đến Hệ Thống Kế Toán

Chương này trình bày kết quả nghiên cứu, bao gồm thống kê mô tả, đặc điểm mẫu khảo sát, giá trị trung bình, kết quả về sự hiểu biết và nhu cầu ứng dụng trong lĩnh vực kế toán. Kết quả kiểm định thang đo bao gồm kiểm định độ tin cậy Cronbach alpha và phân tích thành phần chính (PCA). Phân tích PCA được thực hiện cho cả biến độc lập và biến phụ thuộc. Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu được điều chỉnh dựa trên kết quả phân tích. Phân tích kết quả hồi quy được thực hiện để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến nhu cầu ứng dụng CNTT.

4.1. Thống Kê Mô Tả và Đặc Điểm Mẫu Khảo Sát Chi Tiết

Thống kê mô tả được sử dụng để mô tả các đặc điểm của mẫu khảo sát, bao gồm tỷ lệ giới tính, nghề nghiệp, trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc. Đặc điểm mẫu khảo sát được trình bày chi tiết để đảm bảo tính đại diện của mẫu.

4.2. Kiểm Định Thang Đo Độ Tin Cậy và Phân Tích PCA

Kiểm định thang đo được thực hiện để đảm bảo độ tin cậy và tính hợp lệ của thang đo. Kiểm định độ tin cậy Cronbach alpha được sử dụng để đánh giá độ tin cậy của thang đo. Phân tích thành phần chính (PCA) được sử dụng để giảm số lượng biến và xác định các yếu tố chính ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng CNTT.

4.3. Phân Tích Hồi Quy Mức Độ Ảnh Hưởng Các Yếu Tố

Phân tích hồi quy được thực hiện để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến nhu cầu ứng dụng CNTT. Kết quả phân tích hồi quy được sử dụng để điều chỉnh mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Hệ số xác định của mô hình được sử dụng để đánh giá mức độ phù hợp của mô hình.

V. Giải Pháp Khuyến Nghị Nâng Cao Ứng Dụng CNTT Kế Toán

Chương này đưa ra kết luận và đề xuất, bao gồm một số khuyến nghị cho doanh nghiệp nhằm nâng cao nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS. Các khuyến nghị này liên quan đến yếu tố mức độ áp dụng CNTT, yếu tố đặc điểm kinh doanh. Các đề xuất này nhằm giúp doanh nghiệp cải thiện chất lượng AIS và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đặc biệt là các giải pháp liên quan đến đào tạo nhân lực.

5.1. Khuyến Nghị Cho Doanh Nghiệp Về Ứng Dụng CNTT Kế Toán

Khuyến nghị cho doanh nghiệp bao gồm các giải pháp để nâng cao mức độ áp dụng CNTT, cải thiện đặc điểm kinh doanh và tăng cường đào tạo nhân lực. Các giải pháp này nhằm giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa lợi ích của CNTT trong AIS.

5.2. Định Hướng Phát Triển Hệ Thống Thông Tin Kế Toán Tương Lai

Định hướng phát triển hệ thống thông tin kế toán tương lai bao gồm việc tích hợp các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và điện toán đám mây. Định hướng này nhằm giúp AIS trở nên thông minh hơn, an toàn hơn và linh hoạt hơn.

5.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Kế Toán Trong Kỷ Nguyên Số

Đào tạo nguồn nhân lực kế toán trong kỷ nguyên số là một yếu tố quan trọng để đảm bảo thành công của việc ứng dụng CNTT vào AIS. Chương trình đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng sử dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và tư duy sáng tạo.

VI. Kết Luận Tác Động Của Công Nghệ Đến Ngành Kế Toán VN

Nghiên cứu này đã đánh giá tác động của công nghệ đến kế toán tại Việt Nam. Kết quả cho thấy CNTT có ảnh hưởng lớn đến AIS và nhu cầu ứng dụng CNTT ngày càng tăng. Các yếu tố như mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo, quy mô doanh nghiệp và đặc điểm kinh doanh đều ảnh hưởng đến nhu cầu này. Doanh nghiệp cần có các giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng AIS và tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Ứng Dụng CNTT Kế Toán

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng CNTT có tác động tích cực đến hiệu quả và chất lượng của AIS. Doanh nghiệp cần đầu tư vào CNTT và đào tạo nhân lực để tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ.

6.2. Hạn Chế Nghiên Cứu và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu giới hạn và phương pháp thu thập dữ liệu. Các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi nghiên cứu và sử dụng các phương pháp thu thập dữ liệu khác nhau để có kết quả toàn diện hơn.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Chuyển Đổi Số Trong Ngành Kế Toán

Chuyển đổi số là một xu hướng tất yếu trong ngành kế toán. Doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi số để nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân lực và thay đổi quy trình là những yếu tố quan trọng để thành công trong quá trình chuyển đổi số.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) vào hệ thống thông tin kế toán (Accounting Information System - AIS) tại các doanh nghiệp (DN) Việt Nam trở thành nhu cầu cấp thiết. Theo khảo sát từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2022, có khoảng 160 phiếu khảo sát được thu thập từ các kế toán viên, quản lý và chủ sở hữu DN, phản ánh thực trạng và nhu cầu ứng dụng CNTT trong AIS. Nhu cầu này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, mà còn hỗ trợ quá trình ra quyết định và tăng cường sức cạnh tranh của DN trên thị trường.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS tại các DN Việt Nam, bao gồm mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo/chủ sở hữu, quy mô DN và đặc điểm kinh doanh. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong các DN tại Việt Nam, với dữ liệu thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2022. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học để DN có thể xây dựng chiến lược ứng dụng CNTT phù hợp, từ đó nâng cao chất lượng AIS và hiệu quả hoạt động kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba lý thuyết nền tảng chính:

• Lý thuyết xử lý thông tin tổ chức (OIPT): Nhấn mạnh sự tương thích giữa yêu cầu xử lý thông tin và khả năng xử lý thông tin của DN, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động. Khi khả năng xử lý thông tin đáp ứng nhu cầu, DN sẽ đạt được hiệu quả cao hơn.

• Lý thuyết tình huống: Cho rằng thành quả của DN phụ thuộc vào sự phù hợp giữa các yếu tố nội bộ và môi trường bên ngoài, trong đó việc ứng dụng CNTT vào AIS cần phù hợp với đặc điểm kinh doanh và quy mô DN để đạt hiệu quả tối ưu.

• Lý thuyết hệ thống: Xem AIS như một hệ thống con trong hệ thống thông tin quản lý DN, nhấn mạnh sự tương tác và phối hợp giữa các bộ phận trong DN để cung cấp thông tin chính xác, kịp thời phục vụ quản lý.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo/chủ sở hữu, quy mô DN, đặc điểm kinh doanh và nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập thông qua khảo sát trực tuyến với 159 phiếu hợp lệ từ các đối tượng gồm kế toán viên, kế toán trưởng, quản lý DN, giám đốc và chủ sở hữu DN tại Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2022. Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương pháp phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho tổng thể.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm:

• Phân tích độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha): Đảm bảo các biến quan sát có độ tin cậy cao (≥ 0.6).

• Phân tích thành phần chính (PCA): Rút trích các nhân tố chính từ các biến quan sát, với hệ số tải nhân tố (Factor Loading) ≥ 0.5.

• Phân tích tương quan Pearson: Kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc.

• Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến: Xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS, kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số VIF.

Quy trình nghiên cứu gồm 7 bước từ xác định vấn đề, xây dựng mô hình, thiết kế bảng hỏi, thu thập và xử lý dữ liệu đến phân tích kết quả và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ áp dụng CNTT có ảnh hưởng tích cực đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số Beta dương và có ý nghĩa thống kê (Sig < 0.05), phản ánh DN càng áp dụng CNTT hiệu quả thì nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS càng cao. Giá trị trung bình các biến đo lường mức độ áp dụng CNTT dao động từ 3.09 đến 4.63 trên thang Likert 5 điểm, cho thấy mức độ phổ biến và ứng dụng CNTT ở mức khá đến cao.

2. Hiểu biết của ban lãnh đạo/chủ sở hữu ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhu cầu ứng dụng CNTT: Các biến đo lường yếu tố này có giá trị trung bình từ 4.07 đến 4.53, thể hiện sự nhận thức cao về CNTT trong ban lãnh đạo. Hệ số hồi quy cũng cho thấy mối quan hệ dương và có ý nghĩa thống kê, khẳng định vai trò quyết định của kiến thức và sự am hiểu CNTT trong việc thúc đẩy nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS.

3. Quy mô doanh nghiệp tác động tích cực đến nhu cầu ứng dụng CNTT: DN có quy mô lao động và vốn lớn hơn (giá trị trung bình khoảng 3.19 đến 3.29) có xu hướng có nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS cao hơn. Điều này phù hợp với lý thuyết và các nghiên cứu trước đây, do DN lớn có nhiều nguồn lực hơn để đầu tư vào CNTT.

4. Đặc điểm kinh doanh cũng ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng CNTT: Các DN hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ kế toán, thuế và kiểm toán có nhu cầu ứng dụng CNTT cao hơn (giá trị trung bình 4.46), trong khi các đơn vị khác cũng thể hiện nhu cầu ở mức cần thiết (3.86). Điều này cho thấy đặc điểm ngành nghề và môi trường kinh doanh ảnh hưởng đến mức độ cần thiết của CNTT trong AIS.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các lý thuyết xử lý thông tin và tình huống, khi DN có khả năng xử lý thông tin tốt và sự phù hợp giữa các yếu tố nội bộ sẽ thúc đẩy nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS. Mức độ áp dụng CNTT và hiểu biết của ban lãnh đạo là hai nhân tố có ảnh hưởng mạnh nhất, cho thấy vai trò quan trọng của chiến lược CNTT và năng lực quản lý trong việc thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực kế toán.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả tương đồng với các nghiên cứu tại Jordan và Indonesia về vai trò của cam kết quản lý và mức độ áp dụng CNTT. Tuy nhiên, nghiên cứu này mở rộng thêm yếu tố quy mô DN và đặc điểm kinh doanh, giúp bức tranh toàn diện hơn về các nhân tố ảnh hưởng tại Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện giá trị trung bình các biến đo lường, bảng hồi quy thể hiện hệ số Beta và mức ý nghĩa thống kê, giúp minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức CNTT cho ban lãnh đạo và chủ sở hữu DN: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về CNTT và AIS trong vòng 6-12 tháng nhằm nâng cao hiểu biết, từ đó thúc đẩy nhu cầu ứng dụng CNTT hiệu quả hơn. Chủ thể thực hiện: các cơ quan đào tạo, hiệp hội DN, phòng thương mại.

2. Đẩy mạnh đầu tư và áp dụng các giải pháp CNTT phù hợp với quy mô DN: DN cần xây dựng kế hoạch đầu tư CNTT dựa trên quy mô và nguồn lực hiện có, ưu tiên các phần mềm kế toán tích hợp ERP và hệ thống mạng nội bộ trong vòng 1 năm tới. Chủ thể thực hiện: ban lãnh đạo DN, nhà cung cấp giải pháp CNTT.

3. Phát triển các chính sách hỗ trợ và khuyến khích DN ứng dụng CNTT vào AIS: Chính phủ và các cơ quan quản lý nên ban hành các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tài chính và tư vấn kỹ thuật nhằm thúc đẩy DN, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, tăng cường ứng dụng CNTT trong AIS trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

4. Xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch và hỗ trợ phát triển CNTT: Cải thiện khung pháp lý, giảm chi phí phi chính thức và nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ CNTT để tạo điều kiện cho DN phát triển AIS hiệu quả. Chủ thể thực hiện: các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành nghề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và chủ sở hữu doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư và phát triển hệ thống thông tin kế toán phù hợp.

2. Các chuyên gia và nhà tư vấn CNTT: Cung cấp cơ sở khoa học để tư vấn, thiết kế và triển khai các giải pháp CNTT tối ưu cho AIS tại các DN Việt Nam.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kế toán, kiểm toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quan trọng để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng CNTT trong lĩnh vực kế toán và quản lý DN.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức hỗ trợ DN: Giúp xây dựng chính sách, chương trình hỗ trợ DN trong việc ứng dụng CNTT, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế số.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao mức độ áp dụng CNTT lại ảnh hưởng mạnh đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS?
   Mức độ áp dụng CNTT phản ánh khả năng và kinh nghiệm của DN trong việc sử dụng công nghệ, từ đó tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng và nâng cao nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS nhằm cải thiện hiệu quả quản lý và báo cáo tài chính.

2. Hiểu biết của ban lãnh đạo có vai trò như thế nào trong việc ứng dụng CNTT vào AIS?
   Ban lãnh đạo có hiểu biết sâu sắc về CNTT sẽ dễ dàng đưa ra quyết định đầu tư, lựa chọn công nghệ phù hợp và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong DN, từ đó nâng cao nhu cầu và hiệu quả ứng dụng CNTT vào AIS.

3. Quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng ra sao đến nhu cầu ứng dụng CNTT?
   DN có quy mô lớn thường có nhiều nguồn lực hơn để đầu tư vào CNTT, đồng thời có nhu cầu xử lý thông tin phức tạp hơn, dẫn đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS cao hơn so với DN nhỏ.

4. Đặc điểm kinh doanh tác động như thế nào đến nhu cầu ứng dụng CNTT?
   Các DN hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ kế toán, thuế, kiểm toán có nhu cầu ứng dụng CNTT cao hơn do tính chất công việc đòi hỏi xử lý thông tin nhanh chóng, chính xác và minh bạch hơn.

5. Làm thế nào để DN nhỏ và vừa có thể nâng cao nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS?
   DN nhỏ và vừa nên tập trung nâng cao nhận thức của ban lãnh đạo, tận dụng các chính sách hỗ trợ từ nhà nước, lựa chọn các giải pháp CNTT phù hợp với nguồn lực và đặc điểm kinh doanh để từng bước nâng cao nhu cầu và hiệu quả ứng dụng CNTT.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định bốn nhân tố chính ảnh hưởng tích cực đến nhu cầu ứng dụng CNTT vào AIS tại các DN Việt Nam: mức độ áp dụng CNTT, hiểu biết của ban lãnh đạo/chủ sở hữu, quy mô DN và đặc điểm kinh doanh.
• Mức độ áp dụng CNTT và hiểu biết của ban lãnh đạo là hai yếu tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất, đóng vai trò quyết định trong việc thúc đẩy nhu cầu ứng dụng CNTT.
• Quy mô DN và đặc điểm kinh doanh cũng góp phần quan trọng, phản ánh sự đa dạng và đặc thù của từng DN trong việc ứng dụng CNTT.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để DN và các bên liên quan xây dựng chiến lược phát triển AIS phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý và sức cạnh tranh.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đào tạo, đầu tư CNTT và hoàn thiện chính sách hỗ trợ nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực kế toán tại Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực CNTT và phát triển AIS hiệu quả, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Nghiên cứu nước ngoài Trong bối cảnh đất nước đang hội nhập sâu rộng, nhất là sự phát triển mạnh mẽ của CMCN 4.0, việc ứng dụng CNTT vào AIS ngày càng cần thiết và đặc biệt được các NNC cả trong và ngoài nước bình luận và đánh giá. Đứng từ góc nhìn của cá nhân, Ahmad và cộng sự (2016) đã tiến hành NC chủ đề “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng các kỹ thuật kiểm toán với sự hỗ trợ của máy tính ở Jordan”.

NC này đã thực hiện phân tích các nhân tố: (1) Kỳ vọng hiệu suất, (2) Kỳ vọng nỗ lực, (3) Ảnh hưởng xã hội và (4) Điều kiện thuận lợi ảnh hưởng đến việc sử dụng kỹ thuật kiểm toán hỗ trợ bằng máy tính của kiểm toán nội bộ (CAATs) tại Jordan. Nhà nghiên cứu (NCC) đã đưa ra kết luận cho thấy hai nhân tố (1) Kỳ vọng hiệu suất và (4) Điều kiện thuận lợi có mức độ ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng CAATs. Những phát hiện trong NC này có ý nghĩa quan trọng đối với cả học viên và cơ quan quản lý ở Jordan bởi CAATs có thể hỗ trợ cải thiện chất lượng của báo cáo tài chính (BCTC) trong DN như tăng khả năng phát hiện ra sai sót trọng yếu hay biển thủ tài sản. NCC cũng chỉ ra thiếu sót của NC này là không xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến ý định sử dụng CAATs của kiểm toán viên.

Mặc dù, NC kiểm tra dựa trên một mẫu của các kiểm toán viên, tuy nhiên, số lượng mẫu còn hạn chế, mẫu có thể không đại diện đầy đủ cho toàn bộ và do đó có thể xảy ra sai lệch trong việc lựa chọn mẫu. Theo góc nhìn từ phía DN, NC của Fitrios (2015) chỉ ra “các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện hệ thống thông tin kế toán và chất lượng thông tin kế toán tại Indonesia”. Mục đích của NC này là nhằm xác định ảnh hưởng của hai nhân tố “cam kết quản lý cấp cao” và “đào tạo người dùng” đối với việc triển khai AIS. NCC đã đưa ra hai giải thuyết trong bài NC.

Giả thuyết đầu tiên là “Cam kết của các nhà quản lý cấp cao và đào tạo nhân viên sử dụng có tác động đáng kể đến việc thực hiện AIS”. Giả thuyết thứ hai là về “chất lượng thông tin kế toán bị ảnh hưởng đáng kể bởi việc thực hiện AIS’’. NC thực hiện khảo tại một số bệnh viện loại A, B và C ở tỉnh Riau, Indonesia. Số bệnh viện đạt tiêu chí có áp dụng AIS là 42 bệnh viện.

Dữ liệu thu được cho kết quả về 2 yếu tố được đưa ra là "cam kết của quản lý cấp cao" và "đào tạo người dùng" đều có tác động đáng kể đến việc triển khai HTTT tại các bệnh viện được khảo sát. Bên cạnh đó, NC cũng chỉ ra việc triển khai AIS có tác động đến chất lượng của thông tin KT. 5 Tuy nhiên, NC này chỉ mới đo lường 2 yếu tố “cam kết quản lý và đào tạo người dùng” ảnh hưởng đến việc thực hiện AIS mà chưa xem xét các góc nhìn khác về AIS mà có tác động đến thành quả DN khi áp dụng CNTT. Cũng sử dụng phương pháp NC định tính, Anna và Maria (2017) tìm hiểu về “tác động của CN số tới các công cụ và phương pháp làm việc trong lĩnh vực kiểm toán”.

Dữ liệu NC được thu thập thông qua 14 cuộc phỏng vấn bán cấu trúc với các kiểm toán viên hành nghề. Kết quả thu được từ NC cho thấy hiệu quả (HQ) từ phương pháp làm việc trên các công cụ về CN số của các kiểm toán viên HQ hơn so với phương pháp truyền thống, do giảm thiểu được đáng kể giấy tờ và tăng tính linh hoạt trong công việc. NC cũng chỉ ra rằng để có thể thích ứng với các ngành nghề kiểm toán đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số thì thị trường lao động đòi hỏi những ứng viên không chỉ có năng lực chuyên môn mà cần phải sử dụng thành thạo các CN hỗ trợ. Do đó, việc nâng cao năng lực chuyên môn thông qua giáo dục được coi là rất cần thiết, đặc biệt cần phát triển giáo dục trong bối cảnh áp dụng CN số để nâng cao năng lực của những kiểm toán viên hành nghề.

Nghiên cứu trong nước Ngày nay, cuộc CMCN 4.0 nổ ra đòi hỏi các quốc gia phải biết vận dụng CN trong tất cả các lĩnh vực để phát triển đất nước. Việt Nam cũng không là ngoại lệ bởi việc phát triển kinh tế số là cơ hội để giúp nước ta thu hẹp khoảng cách với cường quốc trên thế giới. Vận dụng CN vào nền kinh tế như trí tuệ nhân tạo, CN Blockchain, điện toán đám mây,. đòi hỏi thị trường lao động phải cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu sử dụng CNTT.

Điều này đặt ra thách thức cho các cơ sở giáo dục, các trường đại học, cao đẳng về chương trình, nội dung giảng dạy cũng như sự kết nối giữa nhà trường và DN trong đào tạo NC khoa học và chuyển giao CN. Việc vận dụng CNTT khi thực hiện các nghiệp vụ KT là một điều cần thiết. KT, kiểm toán viên phải ý thức được tầm quan trọng của CNTT để ứng dụng trong các giai đoạn KT bao gồm: “Thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin”. Dưới sự phát triển của CNTT thì máy móc có thể hỗ trợ đáng kể các giai đoạn này.

Điều này đòi hỏi KT phải có hiểu biết về CN, sử dụng thành thạo CNTT trong thực hành công việc của mình, để ứng dụng sao cho phù hợp xu thế, tiết kiệm nguồn lực và gia tăng HQ công việc. Có thể nói rằng, CNTT đã và đang thay đổi, có sức ảnh hưởng khá lớn đến công tác tổ chức KT, cụ thể hơn là chất lượng thông tin KT. 6 Ngoài ra, tác giả Nguyễn Hoàng Nam (2021) khi NC về các yếu tố ảnh hưởng đến việc ứng dụng CNTT vào lĩnh vực KTKT tại Việt Nam đã đưa ra một số nhận định. NCC đã quan sát và tìm hiểu về mối quan hệ giữa các nhân tố “Kỳ vọng hiệu suất”, “Kỳ vọng nỗ lực”, “Ảnh hưởng xã hội” và “Điều kiện thuận lợi” đối với “Hành vi ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực KTKT”.

Dề tài kết hợp giữa phương pháp định tính thông qua thảo luận trực tiếp với chuyên gia và phương pháp định lượng dựa trên kết quả phân tích hồi quy bội. Bài NC dựa trên mô hình mà Ebrahim (2016) đã áp dụng trước đó. NCC đã khảo sát 200 nhân viên, quản lý đang làm việc trong lĩnh vực KTKT và áp dụng thang đo Likert với 5 mức độ đánh giá. Kết quả NC chỉ ra rằng hai yếu tố “Kỳ vọng nỗ lực” và “Điều kiện thuận lợi” có sự ảnh hưởng đến yếu tố “Hành vi ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực KTKT” tại Việt Nam.

Ngoài ra, yếu tố “Điều kiện thuận lợi” có tác động mạnh hơn yếu tố “Kỳ vọng nỗ lực”. Tuy nhiên, NC vẫn còn chưa chặt chẽ. Đầu tiên, dữ liệu mẫu được thu thập ngẫu nhiên mà không có sự phân biệt về nhân viên, quản lý đang làm việc trong lĩnh vực KTKT, hay còn hạn chế ở đối tượng DN khi chỉ NC tại Việt Nam. Ở một mức độ nào đó việc này có thể dẫn đến sự khác nhau nếu mẫu NC được lựa chọn ở cấp bậc, trình độ đối tượng được khảo sát (hồi đáp) thay đổi.

Thứ hai, kết quả không giải thích đầy đủ hành vi và ý định của KT viên, kiểm toán viên. NC mới chỉ xem xét tác động của 4 nhân tố, bao gồm: “Kỳ vọng hiệu suất”, “Kỳ vọng nỗ lực”, “Ảnh hưởng xã hội” và “Điều kiện thuận lợi” đối với “Hành vi ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực KTKT” tại Việt Nam. Trên thực tế còn nhiều các nhân tố kinh tế khác tác động đến “Hành vi ứng dụng CN trong lĩnh vực KTKT” như: quy định của nhà nước, chính sách công ty. quy mô doanh nghiệp, mức độ phức tạp của CN,.

còn chưa được đề cập trong NC này. Vì vậy, các NC sau có thể xem xét mở rộng các biến để đề tài được bao quát. Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, dữ liệu mẫu phải thực hiện thông qua khảo sát trực tuyến. Ưu điểm của hình thức này là nhanh chóng, dễ thống kê và xử lý dữ liệu; mặt khác, tác giả lại không thể chắc chắn đối tượng trả lời khảo sát hiểu hết toàn bộ ý nghĩa câu hỏi.

Nhóm nghiên cứu Lương Đức Thuận và Trương Thị Thu Hương (2019) với chủ đề “Các yếu tố tổ chức và chất lượng của hệ thống thông tin kế toán ở Việt Nam”. NCC phân tích 2 yếu tố chính đó là: (1) Cam kết của doanh nghiệp và (2) Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp. Thông qua sử dụng kết nối cả 2 phương pháp định tính và định lượng, NCC cho rằng “cơ cấu tổ chức doanh nghiệp là yếu tố có tác động lớn nhất đến AIS”. 7 Tuy nhiên bài NC này mới thành công ở những yếu tố vĩ mô rộng lớn trên góc độ của DN, chưa đề cập đến những yếu tố nội bộ bên trong DN.

NCC chỉ thực hiện một cuộc điều tra khảo sát tại địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, do đó tính tổng quát của NC chưa cao và còn hạn chế. Bên cạnh đó, mức độ giải thích của biến độc lập cho biến phụ thuộc không cao, vì còn nhiều nhân tố khác có ảnh hưởng đến chất lượng của AIS. Vì vậy, các NC sâu hơn nên được tiến hành trong các lĩnh vực để có một bức tranh toàn diện hơn với kích thước mẫu lớn hơn và xem xét các các nhân tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng của AIS tại Việt Nam. Cùng bối cảnh và thời gian, đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ trang bị công nghệ thông tin kế toán doanh nghiệp” do NCC Vũ Thị Thanh Bình (2019) thực hiện.

Các biến NC được sử dụng trong bài như: “Mức độ trang bị CNTT của AIS”, “Quy mô doanh nghiệp”, “Trình độ chuyên môn” và “Kinh nghiệm làm việc”. Bài NC đã xây dựng khung lý luận cơ bản và NC các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng AIS tại các DN vừa và nhỏ. Ngoài ra, do NC này chưa đưa thêm được các nhân tố khác tác động đến AIS và chưa chỉ rõ được mức độ ảnh hưởng của nó đến HQ hoạt động của DN nên chưa đảm bảo tính chặt chẽ của đề tài.