Nghiên cứu ảnh hưởng của công bố thông tin về trách nhiệm xã hội đến giá trị doanh nghiệp trường hợp các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam

Nghiên cứu tác động của công bố thông tin trách nhiệm xã hội lên giá trị doanh nghiệp niêm yết tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Phân tích chuyên sâu, kết quả hữu ích.

• Tác giả: Lê Xuân Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Tùng
• Trường học: Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của công bố thông tin trách nhiệm xã hội đến giá trị doanh nghiệp
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Ảnh Hưởng CSRD Đến Giá Trị DN 55

Nghiên cứu về ảnh hưởng của công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD) đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam đang ngày càng trở nên quan trọng. Các doanh nghiệp ngày nay không chỉ chú trọng đến lợi nhuận mà còn phải cân nhắc đến các yếu tố ESG (Environmental, Social, and Governance). Việc công bố thông tin một cách minh bạch và đầy đủ có thể tác động đáng kể đến uy tín doanh nghiệp, thu hút nhà đầu tư và nâng cao hiệu quả tài chính. Tuy nhiên, việc đo lường và đánh giá tác động này một cách chính xác vẫn là một thách thức. Luận án này tập trung phân tích sâu hơn về mối quan hệ này trong bối cảnh đặc thù của thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt sau những thay đổi về luật pháp Việt Nam và chuẩn mực kế toán. Nghiên cứu này kế thừa và phát triển từ các nghiên cứu trước đây như của Hang (2019) về lý thuyết các bên liên quan và của Dhaliwal (2011) về lý thuyết chi phí vốn.

1.1. Vai trò của CSRD trong bối cảnh phát triển bền vững

Trong bối cảnh phát triển bền vững, CSRD không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một công cụ chiến lược để doanh nghiệp thể hiện cam kết với cộng đồng và môi trường. Theo nghiên cứu của Reverte (2012), việc công bố thông tin theo chuẩn mực GRI có thể giúp doanh nghiệp tăng cường uy tín doanh nghiệp và thu hút nguồn vốn đầu tư. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp đang dần nhận thức được tầm quan trọng của việc công bố thông tin một cách minh bạch và đầy đủ. Việc này không chỉ giúp họ tuân thủ các quy định pháp luật mà còn tạo dựng lòng tin với các bên liên quan.

1.2. Thách thức đo lường tác động của CSRD đến giá trị doanh nghiệp

Mặc dù tầm quan trọng của CSRD đã được công nhận rộng rãi, việc đo lường tác động của nó đến giá trị doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như độ trễ trong tác động, sự phức tạp của mối quan hệ nhân quả và sự khác biệt giữa các ngành nghề kinh doanh gây ra nhiều thách thức trong việc phân tích và đánh giá. Hơn nữa, việc lựa chọn các chỉ số đo lường giá trị doanh nghiệp phù hợp cũng là một vấn đề cần được xem xét kỹ lưỡng. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc giải quyết những thách thức này bằng cách sử dụng các phương pháp phân tích định lượng tiên tiến như phân tích hồi quy trên dữ liệu bảng.

II. Vấn Đề Nghiên Cứu Tại Sao CSRD Chưa Tác Động Mạnh 58

Mặc dù các doanh nghiệp tại Việt Nam đã có những nỗ lực nhất định trong việc công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD), tác động của nó đến giá trị doanh nghiệp vẫn chưa thực sự rõ ràng và mạnh mẽ. Một số yếu tố có thể giải thích cho tình trạng này bao gồm: chất lượng thông tin chưa cao, thiếu sự đồng nhất trong các chuẩn mực báo cáo, và sự hạn chế về nhận thức của các nhà đầu tư về tầm quan trọng của ESG. Thêm vào đó, luật pháp Việt Nam về CSRD còn chưa đầy đủ và chặt chẽ, dẫn đến việc các doanh nghiệp có thể lựa chọn công bố thông tin một cách tùy ý. Việc thiếu các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Thiếu minh bạch và đồng nhất trong công bố thông tin CSRD

Một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là sự thiếu minh bạch và đồng nhất trong việc công bố thông tin trách nhiệm xã hội. Các doanh nghiệp có thể lựa chọn công bố những thông tin có lợi cho mình và bỏ qua những thông tin bất lợi. Hơn nữa, việc áp dụng các chuẩn mực báo cáo khác nhau (GRI, SASB, v.v.) gây khó khăn cho việc so sánh và đánh giá hiệu quả giữa các doanh nghiệp. Điều này làm giảm tính tin cậy của thông tin và hạn chế tác động tích cực của CSRD đến giá trị doanh nghiệp.

2.2. Hạn chế về nhận thức của nhà đầu tư về ESG tại Việt Nam

Nhận thức của nhà đầu tư về tầm quan trọng của ESG và CSRD tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nhiều nhà đầu tư vẫn tập trung chủ yếu vào các yếu tố hiệu quả tài chính ngắn hạn mà chưa quan tâm đến các yếu tố phi tài chính. Điều này làm giảm động lực của các doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng và mức độ công bố thông tin trách nhiệm xã hội. Cần có những nỗ lực để nâng cao nhận thức của nhà đầu tư về tầm quan trọng của ESG và khuyến khích họ sử dụng thông tin CSRD trong quá trình ra quyết định đầu tư.

III. Giải Pháp Cách CSRD Tăng Giá Trị DN Hiệu Quả Hơn 52

Để công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD) có thể tác động tích cực đến giá trị doanh nghiệp một cách hiệu quả hơn, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần hoàn thiện khung pháp lý về CSRD tại Việt Nam, quy định rõ ràng các yêu cầu về phạm vi, nội dung và phương pháp báo cáo. Thứ hai, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực báo cáo quốc tế và nâng cao chất lượng thông tin. Thứ ba, cần tăng cường các hoạt động truyền thông và giáo dục để nâng cao nhận thức của nhà đầu tư về tầm quan trọng của ESG. Cuối cùng, cần xây dựng các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của CSRD, đảm bảo tính minh bạch và tin cậy của thông tin.

3.1. Hoàn thiện khung pháp lý về CSRD tại Việt Nam

Việc hoàn thiện khung pháp lý về CSRD là một yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả của nó. Luật pháp Việt Nam cần quy định rõ ràng các yêu cầu về phạm vi, nội dung và phương pháp báo cáo, đồng thời đưa ra các chế tài xử phạt đối với các doanh nghiệp vi phạm. Khung pháp lý cũng cần tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các chuẩn mực báo cáo quốc tế và khuyến khích các doanh nghiệp công bố thông tin một cách chủ động và minh bạch.

3.2. Nâng cao chất lượng thông tin CSRD của doanh nghiệp

Chất lượng thông tin CSRD là một yếu tố quan trọng quyết định tác động của nó đến giá trị doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng thông tin bằng cách áp dụng các phương pháp đo lường và đánh giá tiên tiến, đảm bảo tính chính xác, đầy đủ và so sánh được của thông tin. Đồng thời, cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp trong quá trình công bố thông tin.

IV. Nghiên Cứu Định Lượng CSRD và Giá Trị DN Tại Việt Nam 56

Luận án sử dụng phương pháp phân tích hồi quy trên dữ liệu bảng để đánh giá ảnh hưởng của công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD) đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên và báo cáo phát triển bền vững của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2018-2022. Các chỉ số đo lường giá trị doanh nghiệp bao gồm P/E, Tobin's Q, ROE và ROA. Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ dương và có ý nghĩa thống kê giữa CSRD và giá trị doanh nghiệp, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn và thuộc các ngành nghề kinh doanh nhạy cảm với môi trường.

4.1. Mô hình phân tích và dữ liệu sử dụng trong nghiên cứu

Mô hình phân tích hồi quy được sử dụng để đánh giá ảnh hưởng của CSRD đến giá trị doanh nghiệp, kiểm soát các yếu tố khác như quy mô doanh nghiệp, hiệu quả tài chính, và cấu trúc vốn. Dữ liệu bảng được thu thập từ các nguồn tin cậy như báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững, và thông tin từ thị trường chứng khoán Việt Nam. Các biến số được chuẩn hóa và kiểm tra tính đa cộng tuyến trước khi đưa vào mô hình.

4.2. Kết quả phân tích và diễn giải ý nghĩa thống kê

Kết quả phân tích hồi quy cho thấy CSRD có ảnh hưởng dương và có ý nghĩa thống kê đến giá trị doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp có cam kết mạnh mẽ với phát triển bền vững. Ảnh hưởng này mạnh hơn đối với các doanh nghiệp có uy tín doanh nghiệp cao và được đánh giá tốt bởi các nhà đầu tư. Các kết quả này ủng hộ giả thuyết rằng CSRD có thể giúp doanh nghiệp tăng cường giá trị doanh nghiệp và thu hút nguồn vốn đầu tư.

V. Kết Luận CSRD Đầu Tư Cho Tương Lai Giá Trị Doanh Nghiệp 59

Nghiên cứu này khẳng định vai trò quan trọng của công bố thông tin trách nhiệm xã hội (CSRD) đối với giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Mặc dù vẫn còn nhiều thách thức, việc nâng cao chất lượng và mức độ CSRD có thể giúp doanh nghiệp tăng cường uy tín doanh nghiệp, thu hút nhà đầu tư và cải thiện hiệu quả tài chính. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, CSRD không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là một lợi thế cạnh tranh quan trọng. Các doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào CSRD và coi đó là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển bền vững của mình.

5.1. Hàm ý chính sách và khuyến nghị cho doanh nghiệp

Nghiên cứu đưa ra một số hàm ý chính sách quan trọng cho nhà nước và các cơ quan quản lý. Cần hoàn thiện khung pháp lý về CSRD, tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả, và khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các chuẩn mực báo cáo quốc tế. Đối với các doanh nghiệp, cần chủ động nâng cao chất lượng và mức độ CSRD, coi đó là một khoản đầu tư cho tương lai và một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển bền vững.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về ảnh hưởng của CSRD

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa CSRD và giá trị doanh nghiệp, như vai trò của quản trị doanh nghiệp, văn hóa doanh nghiệp và áp lực từ các bên liên quan. Ngoài ra, cần có những nghiên cứu so sánh giữa Việt Nam và các quốc gia khác trong khu vực để rút ra những bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Co sé ly thuyét va tông quan nghiên cứu ảnh hưởn g của công bộ thông tin trách nhiệm xã hội đến gia trị doanh nghiệ p. Chương này trình bày cơ sở lý thuyết và tổng quan nghiên cứu liên quan đến mục tiêu của Luan an. Trén eo so do, xác định khoảng trắng nghiên cứu, Chương 2; Giá thuyết và phương pháp nghiên cứu, Các giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu, đo lường biến, xác định mẫu, thu thập, xử lý đữ liệu, và quy trình phân tích được trinh bảy trong Chương nảy. Chương 3: Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của công bồ thông tin trách nhiệm xã hội đến giá trị doanh nghiệp.

Trong chương nảy, tác giả trình bảy các kết quả nghiên cứu thực nghiệm và bản luận về các kết quả nghiên cứu, Chương 4: Kết luận và hảm Ÿ chính sách. Chương này trính bay thao luận kết qua nghiên cứu, ham ý chính sách, những hạn chế của Luận án và đẻ xuất hướng nghiên cứu tiên theo. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TÔNG QUAN NGHIÊN CỨU ANH HUONG CUA CONG BO THONG TIN TRACH NHIỆM XÃ HỘI ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP Giới thiệu: Trong chương này, tác giá trình bảy cơ sở lý thuyết và tong quan nghiên cửu về ảnh hướng của công bố thông tin trách nhiệm xã hội đến giá trí doanh nghiệp. Đây là cơ sở đẻ xác định khoảng trống nghiên cửu, 1.

Công bồ thông tin trách nhiệm xã hội 1. Khái niệm cong bé thong tin trach nhiém xi hội Công bỏ thông tin trách nhiệm xã hội xuấi hiện từ những nầm 1970 tại các nước phát triển (Gray &: cong su, 2014: Guthrie & Abeys ekera, 2006). Theo Guthrie va Mathews (1985), công hố thông tin trách nhiệm xã hội là Sự cung cấp thong tin mé ta va thong tin dinh lượng liên quan đến sự tương tác với môi trường và xã hội, được trình bây trong báo cáo thường niên và/hoặc báo cáo trách nhiệm xã hoi (Hackston & Milne, 1996), Theo định nghĩa này, nội dung thông tín công bề là kết qua hoạt động trách nhiệm xã hội của công ty; loại thông tin được công bố lạ thong tin dink tính, thông tín tiễn tệ, hoặc thông tin định lượng: và nơi truyền đại thông tin là báo cáo thường niên hoặc các báo cáo khác, Theo Parker (1990), công bê thông tín trách nhiềm xã hội là sự báo cáo về: (a) tác động đến xã hội do hoại động của công ty gây ra; (b) hiểu qua từ chương trinh xã hội; (c) thực hành trách nhiệm xã hội; (đ) quản lý nguồn lực xã hội của cong ty (Guthrie & Parker, 1990). Qua dinh nghia nay, Parker (1990) muốn nhấn mạnh đến nội dung công bé thông tin trách nhiệm xã hội.

Tuy nhiên, định nghia nay không đề cập đến loại thông tin được công bế và nơi công bồ thông tin. Một định nghĩa khác tương đối toàn điện, đầy đủ và rõ ràng hơn được đưa ra bởi Gray & cộng sự (2000). Công bó thông tin trách nhiệm xã hội ` là việc chuân bị x ` a xuâit bản tãi liệu vềay hoạt động „4 © awa a sa lì mm a liên quan đến xã hội, môia trườn as + we » g, người lao động, i] cộng đồng, khách hàng và các bên liên quan khác, và nơi điển ra các tương tác và hoạt động đó cũng như hậu quả mà những tươn g tác và hoạt động đó gầy ra; công bố thông tin trách nhiệm xã hội có thể chứa thing tin tién tệ nhưng phô biển hơn cá là sự kết hợp giữa thong tin định lượng, thông tin mô tả và thong tin định tính. Công bê thông tin trách nhiệm xã hội có thé phục vụ một số mục địch nhưng việc thực hiện trách nhiệm của công ty đối với các bên liên quan là quan trọng nhất, và là cơ sở để đánh giá việc thực hiện tách nhiệm xã hội (Gray & cong su, 2014).

Binh nghĩa này đã xác định được nội dung công bố thôn g tin, loại thông tin được công bê và tính chất thông tin của thông tín công bố, Tom lai, công bổ thông tin trách nhiệm xã hội là sự cung cần thông tin về kết quả hoạt động trách nhiệm xã hội trên bảo cáo thường niên và/ hoặc báo cáo phát triển bản ving. Bang cach công bố thông tin trách nhiệm xã hội, công ty có thể đáp ứng nhu cầu thing tin cân thiết của các bên liên quan, giái quyết các xung đội tiêm an, duy trì, hoặc cái thiện tính hợp pháp, hoặc quản tri an trong các bên liên quan, Do đỏ sự tồn tại của công ty được các bên liên quan hỗ trợ đề có thể thực hiện được các mục tiêu như đạt được sự ồn định trong kinh doanh và hoạt động liên tục, Ä-1. Phân loại công bố thông tin trách whiém xã hội Công bỏ thông tín trách nhiệm xã hội có thể được tiếp cận theo phương điện hắt buộc hoặc tự nguyện (Clarkson & cộng su, 2008: Chen & cong str, 2018), Công hồ thông tìn trách nhiễm xã bội bắt hước là sự công bố thong tin trách nhiệm xã hội theo quy định của pháp luật quốc gia (Chen & cộng sự, 2018), Việc ban hành các quy định hướng dẫn công bố thông tin nhằm thúc đây công bố thông trì trách nhiệm xã hội trong cộng đồng công fy và giúp chính phủ đánh giả tỉnh hiệu quả của các chính sách về xã hội và môi trường (Bonsón & Bednárová, 2015). Về phía mình, công ty công bố thông tín trách nhiệ m xã hội đề thé hiện sự tuân thủ luật pháp, đáp ứng, duy trì hoặc cải thiện tỉnh hợp pháp, và giảm các tác động tiểu cực từ các bên liên quan (Deegan & céng sur, 2002, Berthelot & cộng sự, 2003).

Tại Việt Nam, Thông tư số 155/TT-BTC (sau đây gọi là Thông tư số 155) là căn cứ pháp lý quy định nghĩa vụ công bố thông tin trách nhiệm xã hội của các công ty trên thị tường chúng khoán Việt Nam (Thông tứ số 155, 2013). Công bỏ thông tin trách nhiệm xã hội bắt buộc bao gồm các nội dung như nguyê n vật liệu, năng lượng, nước, tuân thủ pháp luật về bảo vẻ môi trường, người lao động, và cộng dong dia phương. Gần đây, Bộ tài chính đã ban hành Thông từ số 96/ TT-BTC (sau đây gọi là Thông tư số 96) dé thay thể Thông tư số 155. So với Thông từ số 145, Thông từ số 96 bề sung quy định về phát thải khí nhà kính.

Công bố thông tin tách nhiệm xã hội tự nguyện là sự công bỏ thông tin trách nhiệm xã hội vượt ra ngoài sự tuân thủ luật pháp (McWilliams & Siepel, 2001). Động cơ công bố thông tin trách nhiệm xã hội tự nguyện có thể là cùng cấp thông tín đầy đủ và rõ rằng khi công ty đối mặt với các vấn đề môi trường, xã bội, hoặc nhân quyền nghiêm trọng; hoặc cải thiện tính hợp pháp; hoặc quản trị an tượng các bền liên quan (Deegan & cộng sự, 2002; Gamerschlag & cong sir, 2011}. Công bộ thông tín trách nhiệm xã hội tự nguyện có thể theo tiêu chuẩn dựa trên nguyên tắc (như Hiệp ước toàn cầu của Liên Hợp Quốc), tiếu chuẩn bảo cáo (như Sáng kiến GRET), tiêu chuẩn quy trinh (nh tiêu chuẩn ISO 26000), hoặc tiêu chuẩn chứng nhận (như tiêu chuân ISO 14001) (Gilbert & cong sự, 2011). Trong đó, hướng dân của GRI được sử dụng rộng rãi nhất hiện nay bởi nó có thể nang cao mức độ công bó thông tin trách nhiệm xã hội, tính giải trình và tiện ích của báo cáo thường niên và/ hoặc báo cáo phát triển bên vừng (de Klerk & công sự, 2013).

Đa hường công 66 thông tin trách nhiệm xã hội Do lường công bổ thông tin trách nhiệm xã hội là việc khó khăn bởi cấu trác đa chiều của trách nhiệm xã hội (Carroll, 1979). Thực tiên nghiên cửu cho thay có hai phuong phap do lường công bố thông tín trách nhiệm xã hội phổ biến là bộ chỉ sd va phan tích nội dụng ( Wang & cộng sự, 2016; Galant & Cadez, 2017). Đo lường công bê thông tin trách nhiệm xã hội qua bệ chỉ số Bộ chỉ số là bộ chỉ số công bố thông tin trách nhiệm xã hội được biến soạn bởi cơ quan xếp hạng chuyên ngành đựa trên mẫu đại điện là những công ty công bo thong tin trách nhiệm xã hội tốt (Abbott & Monsen, 1979), B6 chi sd gom bo chi số công b6 théng tin trách nhiệm xã hội quốc tế và bộ chí số công bó thông tin trách l3 nhiệm xã hội quốc gia. Bộ chỉ sẻ quốc tế bao gồm các chỉ số như chỉ số KLD (Kinder, Lydenberg, Domini Research and Analytics index}, chi sé GRI (Globa l Reporting Initiative index), chi sé ESG (Environment ~ Social — Governance index).

BO chi s6 quốc gia gồm các chỉ số như chỉ s6 KEJ1 (Han Quốc), chỉ số THEXð35 (Tây Ban Nha), chỉ số Phát triển bên vững của Việt Nam (Viet Nam Sustfainabiity Index — VNSI, Bộ chỉ số thường sẵn có và có thể làm căn cử để so sánh mức độ công bổ thong tin tách nhiệm xã hội giữa các công ty (McGuie & cộng sự, 1958). Tuy nhiên, độ chỉnh xác của các bộ chỉ số này phụ thuộc nhiều vào kỳ năng và trì độ của người đánh gid (Abbott & Monsen, 1979). Hơn nữa, bộ chỉ số danh tiếng thường được xây đựng theo mẫu đại diện là những công ty công bỏ thông tin trách nhiệm xã hội tối; do vậy, bộ chỉ số danh tiếng có thé không mang tính đại điện cho toàn bộ thị trường (Abbott & Monsen, 1979; Galant & Cadez, 2017), 1.2, Đo lường công bố thông tin trách nhiệm xã hội theo phân tích nôi dụng Theo Krippendorff (2004), phan tích nội đụng là việc mã hóa nội dụng của đoạn văn bản thành nhiều nhóm khác nhau tùy thuộc vào tiêu chỉ được chọn, Đảm báo độ tin cậy là việc quan trọng nhất của phân tích nội dụng, Dé tin cậy của công bộ thông tín trách nhiệm xã hội có thể chứng mình bằng cách báo cáo rằng sự khác biệt giữa các bộ mã hóa là rất ít, hoặc đã được giải quyết (Plumlee & cộng sự, 2015); hoặc lập trinh viễn duy nhất đã được đào tạo đề thực hiện việc mã hóa một cách độc lập (Clarkson & cộng sự, 2008). Đơn vị mã hóa dừ liệu có thể là trang, câu, từ/ cụm tử, Dữ liệu mã hóa bang cách đếm số trang, câu, tử/ cụm từ, hoặc sử dụng chỉ số công bố thông tin trách nhiệm xã hội.