Ảnh hưởng của đặc tính hđqt đến việc công bố thông tin trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp niêm yết tại việt nam lĩnh vực xây dựng và bất động sản

Nghiên cứu ảnh hưởng của HĐQT đến công bố thông tin CSR của doanh nghiệp xây dựng và bất động sản niêm yết tại Việt Nam. Phân tích sâu về trách nhiệm xã hội.

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Đinh Phương Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Đặc Tính Hđqt Đến Việc Công Bố Thông Tin Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Việt Nam: Lĩnh Vực Xây Dựng Và Bất Động Sản
• Loại tài liệu: Công trình nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2023 - 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận chung
• 1.2. Khái niệm về Quản Trị Công Ty
• 1.3. Khái niệm Hội đồng quản trị
• 1.4. Các đặc tính của Hội đồng quản trị
• 1.5. Vai trò của Hội đồng quản trị trong quản trị công ty
• 1.6. Khái quát chung về trách nhiệm xã hội (CSR)
• 1.7. Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (Corporate social responsibility - CSR)
• 1.8. Công bố trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
• 1.9. Các mô hình liên quan đến nghiên cứu ảnh hưởng của đặc tính hội đồng quản trị tới việc công bố thông tin về môi trường của doanh nghiệp
• 1.10. Cơ sở lý luận để phát triển mô hình lý thuyết
• 1.11. Khung nghiên cứu lý thuyết
• 1.12. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.13. Tổng quan tài liệu nước ngoài
• 1.14. Tổng quan tài liệu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Lý do chọn phương pháp nghiên cứu
• 2.2. Quy trình nghiên cứu
• 2.3. Khung phân tích và các giả thuyết nghiên cứu
• 2.4. Cơ sở đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2.5. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.6. Phát triển giả thuyết nghiên cứu
• 2.7. Thiết kế nghiên cứu
• 2.7.1. Thiết kế mẫu khảo sát
• 2.8. Mô hình nghiên cứu
• 2.9. Phương pháp nghiên cứu
• 2.10. Phương pháp đo lường chỉ số công bố thông tin trách nhiệm xã hội
• 2.11. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 2.12. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẶC TÍNH HĐQT VỚI CÔNG BỐ THÔNG TIN TNXH
• 3.1. Khái quát chung về Hội đồng quản trị tại CTCP VN
• 3.2. Khái quát chung về quản trị công ty tại doanh nghiệp Việt Nam
• 3.3. Tổng quan về Hội đồng quản trị của doanh nghiệp cổ phần Việt Nam
• 3.4. Tình hình công bố thông tin CSR tại doanh nghiệp Việt Nam
• 3.5. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 3.6. Kết quả phân tích thống kê mô tả
• 3.7. Kết quả đánh giá kiểm định thang đo biến phụ thuộc
• 3.8. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 3.9. Phân tích hồi quy
• 3.10. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 3.11. Thảo luận và đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NHẰM CẢI THIỆN TÌNH HÌNH CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP
• 4.1. Định hướng xây dựng HĐQT tại CTCP Việt Nam
• 4.2. Các giải pháp rút ra từ kết quả nghiên cứu. Định hướng xây dựng HĐQT
• 4.3. Giải pháp với các bên liên quan
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. CSR HĐQT Tổng Quan Về Nghiên Cứu Tại Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản, đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội. Việc thực hiện và minh bạch CSR (Corporate Social Responsibility) trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để đảm bảo sự tồn tại và phát triển bền vững. Mặc dù mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận vẫn là ưu tiên hàng đầu, việc bỏ qua lợi ích của các bên liên quan có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Việt Nam, với hệ thống chính trị và pháp luật đặc thù, cùng với ảnh hưởng của cả Nho giáo và văn hóa phương Tây, là một điểm đến thú vị để nghiên cứu CSR. Nghiên cứu này tập trung vào tác động của Hội đồng quản trị (HĐQT) đến việc công bố thông tin trách nhiệm xã hội, một khía cạnh quan trọng nhưng chưa được khám phá đầy đủ tại Việt Nam.

1.1. Tầm Quan Trọng Của CSR Trong Bối Cảnh Kinh Tế Việt Nam

Toàn cầu hóa tạo áp lực cạnh tranh lớn cho doanh nghiệp Việt Nam. Để thích ứng và phát triển bền vững, doanh nghiệp cần minh bạch trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Các quốc gia nhập khẩu áp dụng nhiều biện pháp phi thuế quan như tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, lao động cao hơn, gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu. Thực hiện và minh bạch CSR giúp doanh nghiệp tăng uy tín, thu hút đầu tư và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

1.2. Vai Trò Của HĐQT Trong Việc Thúc Đẩy Công Bố Thông Tin CSR

Các quyết định liên quan đến CSR, như phân bổ nguồn lực, cam kết với các bên liên quan, đều do HĐQT thực hiện. HĐQT hiệu quả có khả năng hỗ trợ báo cáo công bố thông tin CSR, chứng minh cam kết của công ty đối với nhu cầu của các bên liên quan. Áp lực xã hội cũng thúc đẩy HĐQT tham gia với các bên liên quan và khuyến khích báo cáo về CSR. Thành phần của HĐQT ảnh hưởng đến hiệu quả của việc khuyến khích báo cáo CSR.

II. Thách Thức Thiếu Minh Bạch CSR Trong Xây Dựng BĐS

Mặc dù nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có những nỗ lực đáng kể trong việc thực hiện CSR, vẫn còn tồn tại không ít trường hợp vi phạm và thiếu minh bạch. Điều này gây bức xúc trong xã hội và làm suy giảm uy tín của doanh nghiệp. Trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản, tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội là rất lớn. Việc sử dụng nhiều nguyên vật liệu, năng lượng và thải ra lượng lớn khí thải đòi hỏi các doanh nghiệp phải có trách nhiệm cao hơn. Nghiên cứu này đi sâu vào các thách thức và rào cản trong việc công bố thông tin trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này, đặc biệt là vai trò của HĐQT.

2.1. Tác Động Tiêu Cực Đến Môi Trường Từ Ngành Xây Dựng BĐS

Ngành xây dựng, bất động sản tiêu thụ lượng lớn năng lượng và thải ra khí nhà kính. Hoạt động của ngành gây xáo trộn đa dạng sinh học, tạo ra khí thải carbon, chất thải, và gây sự cố liên quan đến sức khỏe. Theo Bộ Xây dựng, lĩnh vực này tiêu thụ 37-40% tổng năng lượng và phát thải trên 30% tổng lượng khí nhà kính. Thực hiện và công bố thông tin CSR là rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững của ngành.

2.2. Sự Thiếu Hụt Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của HĐQT Đến CSR Tại VN

Các nghiên cứu trước đây thường xem xét quản trị doanh nghiệp và báo cáo CSR một cách riêng biệt. Ít có bằng chứng thực nghiệm tập trung vào tác động của các cơ chế quản trị doanh nghiệp như HĐQT đến công bố thông tin CSR. Tại Việt Nam, còn thiếu các nghiên cứu cụ thể về tác động của đặc tính HĐQT đến mức độ công bố thông tin CSR. Nghiên cứu này góp phần cung cấp thêm bằng chứng và giúp doanh nghiệp có biện pháp cụ thể hơn để cải thiện tình hình công bố thông tin CSR.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Phân Tích Đặc Tính HĐQT CSR

Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa HĐQT và công bố thông tin trách nhiệm xã hội, nghiên cứu này sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Các dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững và các nguồn thông tin công khai khác của các doanh nghiệp xây dựng và bất động sản niêm yết tại Việt Nam. Sau đó, các dữ liệu này được phân tích bằng các công cụ thống kê và mô hình hóa để xác định mức độ ảnh hưởng của các đặc tính HĐQT đến việc công bố thông tin CSR. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp những bằng chứng xác thực và có giá trị cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và các bên liên quan khác.

3.1. Quy Trình Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của HĐQT Đến Công Bố CSR

Nghiên cứu tập trung vào ảnh hưởng của HĐQT đến CSR, sử dụng phương pháp nghiên cứu phù hợp. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững, và các nguồn thông tin công khai. Các công cụ thống kê và mô hình hóa được sử dụng để phân tích dữ liệu và xác định mức độ ảnh hưởng của đặc tính HĐQT. Kết quả cung cấp bằng chứng xác thực cho nhà quản lý, nhà đầu tư và các bên liên quan.

3.2. Thiết Kế Mẫu Khảo Sát Phương Pháp Đo Lường Chỉ Số CSR

Mô hình nghiên cứu được đề xuất dựa trên cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đây. Phương pháp đo lường chỉ số công bố thông tin trách nhiệm xã hội được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và điều kiện thực tế tại Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu phù hợp và áp dụng các phương pháp phân tích dữ liệu thống kê để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả.

IV. Ứng Dụng Giải Pháp Cải Thiện CSR Cho Doanh Nghiệp VN

Dựa trên kết quả nghiên cứu, bài viết đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình hình công bố thông tin trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp xây dựng và bất động sản tại Việt Nam. Các giải pháp này tập trung vào việc xây dựng HĐQT hiệu quả, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong quản trị doanh nghiệp, và thúc đẩy các hoạt động CSR có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Đồng thời, bài viết cũng nhấn mạnh vai trò của các bên liên quan, như nhà đầu tư, chính phủ và cộng đồng, trong việc tạo động lực và giám sát các hoạt động CSR của doanh nghiệp.

4.1. Đề Xuất Giải Pháp Xây Dựng HĐQT Hiệu Quả Để Thúc Đẩy CSR

Nghiên cứu đưa ra giải pháp nhằm cải thiện tình hình công bố thông tin trách nhiệm xã hội. Giải pháp tập trung vào việc xây dựng HĐQT hiệu quả, tăng cường tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp. Thúc đẩy các hoạt động CSR có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Các bên liên quan như nhà đầu tư, chính phủ, và cộng đồng có vai trò quan trọng.

4.2. Vai Trò Của Các Bên Liên Quan Trong Việc Giám Sát Hoạt Động CSR

Các bên liên quan đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động CSR của doanh nghiệp. Nhà đầu tư có thể yêu cầu thông tin CSR để đưa ra quyết định đầu tư có trách nhiệm. Chính phủ có thể ban hành các chính sách và quy định khuyến khích doanh nghiệp thực hiện CSR. Cộng đồng có thể tham gia vào quá trình giám sát và đánh giá các hoạt động CSR của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của HĐQT Với Công Bố CSR

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về mối quan hệ giữa HĐQT và công bố thông tin trách nhiệm xã hội trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các đặc tính của HĐQT, như tính độc lập, sự đa dạng và kinh nghiệm, có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ công bố thông tin CSR của doanh nghiệp. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của HĐQT trong việc thúc đẩy CSR và góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và xã hội. Hướng nghiên cứu này cần được tiếp tục mở rộng và đi sâu hơn để có thể đưa ra những khuyến nghị chính sách và thực tiễn hiệu quả hơn.

5.1. Tổng Kết Về Ảnh Hưởng Của Đặc Tính HĐQT Đến Mức Độ CSR

Nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng quan về mối quan hệ giữa HĐQT và công bố thông tin trách nhiệm xã hội. Kết quả cho thấy đặc tính của HĐQT như tính độc lập và đa dạng có ảnh hưởng đến công bố thông tin CSR. HĐQT đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy CSR và phát triển bền vững. Nghiên cứu cần được mở rộng để đưa ra các khuyến nghị chính sách hiệu quả.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về CSR Và Quản Trị Doanh Nghiệp

Hướng nghiên cứu tương lai cần tập trung vào các yếu tố khác ảnh hưởng đến công bố thông tin CSR. Nghiên cứu cần xem xét các yếu tố vĩ mô, như chính sách của chính phủ và áp lực từ các tổ chức quốc tế. Cần có các nghiên cứu so sánh giữa các quốc gia để hiểu rõ hơn về bối cảnh CSR ở Việt Nam. Nghiên cứu cần phát triển các mô hình đo lường CSR phù hợp với đặc thù của Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, đặc biệt trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản – hai ngành tiêu thụ khoảng 37-40% tổng năng lượng và phát thải trên 30% lượng khí nhà kính theo Bộ Xây dựng. Việc thực hiện và minh bạch trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) trở thành yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, thu hút đầu tư và phát triển bền vững. Tuy nhiên, thực trạng công bố thông tin CSR tại các doanh nghiệp niêm yết trong lĩnh vực này còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu minh bạch và trách nhiệm xã hội.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích ảnh hưởng của các đặc tính Hội đồng Quản trị (HĐQT) như quy mô, tính độc lập, tỷ lệ thành viên nữ, tính kiêm nhiệm của CEO và số cuộc họp đến mức độ công bố thông tin CSR của các doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng và bất động sản tại Việt Nam trong năm 2022. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 155 doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam, nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao minh bạch CSR thông qua cơ cấu và hoạt động của HĐQT.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện công tác quản trị công ty, tăng cường trách nhiệm xã hội, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành xây dựng và bất động sản – lĩnh vực có tác động lớn đến môi trường và xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: Lý thuyết đại diện (Agency Theory) và Lý thuyết các bên liên quan (Stakeholder Theory). Lý thuyết đại diện giải thích mối quan hệ giữa cổ đông và người quản lý, nhấn mạnh vai trò của HĐQT trong giám sát và điều chỉnh lợi ích nhằm giảm xung đột và bất cân xứng thông tin. Lý thuyết các bên liên quan mở rộng phạm vi trách nhiệm của HĐQT không chỉ với cổ đông mà còn với các bên liên quan khác như nhân viên, khách hàng, cộng đồng và môi trường.

Khung nghiên cứu tập trung vào các đặc tính của HĐQT gồm: quy mô HĐQT, tính độc lập, tỷ lệ thành viên nữ, tính kiêm nhiệm của CEO và số cuộc họp HĐQT. Các khái niệm chính bao gồm:

• Quy mô HĐQT: Số lượng thành viên trong hội đồng quản trị.
• Tính độc lập của HĐQT: Tỷ lệ thành viên không điều hành, không có lợi ích trực tiếp trong công ty.
• Tỷ lệ thành viên nữ: Phản ánh sự đa dạng giới tính trong HĐQT.
• Tính kiêm nhiệm của CEO: CEO đồng thời giữ chức Chủ tịch HĐQT hay không.
• Số cuộc họp HĐQT: Tần suất họp thể hiện mức độ hoạt động và giám sát của HĐQT.

Mức độ công bố thông tin CSR được đo lường dựa trên các tiêu chí về phát triển bền vững, trách nhiệm với môi trường, người lao động và cộng đồng, theo chuẩn GRI và các quy định của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu gồm 155 doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng và bất động sản trên sàn chứng khoán Việt Nam, dữ liệu thu thập trong năm 2022. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho ngành.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thường niên, báo cáo phát triển bền vững và các công bố chính thức của doanh nghiệp. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 với các kỹ thuật như phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích hồi quy tuyến tính đa biến để kiểm định các giả thuyết về ảnh hưởng của đặc tính HĐQT đến mức độ công bố thông tin CSR.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2023, bao gồm các bước thu thập dữ liệu, xử lý, phân tích và báo cáo kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô HĐQT có ảnh hưởng tích cực đến mức độ công bố CSR: Các doanh nghiệp có quy mô HĐQT lớn hơn có mức độ công bố thông tin CSR cao hơn trung bình 12%, cho thấy sự đa dạng và phân công nhiệm vụ trong HĐQT giúp nâng cao hiệu quả giám sát và minh bạch thông tin.

2. Tính độc lập của HĐQT thúc đẩy minh bạch CSR: Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập tăng 10% tương ứng với mức tăng 8% trong mức độ công bố CSR, phản ánh vai trò giám sát khách quan và giảm thiểu xung đột lợi ích.

3. Tỷ lệ thành viên nữ trong HĐQT có tác động tích cực rõ rệt: Doanh nghiệp có tỷ lệ nữ trong HĐQT trên 20% có mức độ công bố CSR cao hơn 15% so với các doanh nghiệp khác, cho thấy sự đa dạng giới tính góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm xã hội.

4. Tính kiêm nhiệm CEO – Chủ tịch HĐQT có ảnh hưởng tiêu cực: Các doanh nghiệp có CEO kiêm nhiệm Chủ tịch HĐQT có mức độ công bố CSR thấp hơn trung bình 9%, do sự tập trung quyền lực làm giảm tính minh bạch và giám sát hiệu quả.

5. Số cuộc họp HĐQT liên quan tích cực đến công bố CSR: Tần suất họp HĐQT cao hơn 20% so với trung bình giúp tăng 7% mức độ công bố CSR, thể hiện sự quan tâm và giám sát chặt chẽ hơn của HĐQT đối với các vấn đề xã hội và môi trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, khẳng định vai trò quan trọng của đặc tính HĐQT trong việc nâng cao minh bạch thông tin CSR. Quy mô và tính đa dạng của HĐQT tạo điều kiện cho các góc nhìn đa chiều, thúc đẩy các quyết định có trách nhiệm xã hội hơn. Tính độc lập của HĐQT giúp giảm thiểu xung đột lợi ích, tăng cường giám sát và minh bạch.

Ngược lại, tính kiêm nhiệm CEO – Chủ tịch HĐQT làm giảm hiệu quả giám sát, dẫn đến mức độ công bố CSR thấp hơn, phù hợp với lý thuyết đại diện về xung đột lợi ích. Số cuộc họp HĐQT phản ánh mức độ hoạt động và trách nhiệm của hội đồng trong việc giám sát các hoạt động CSR.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thanh thể hiện mức độ công bố CSR theo từng đặc tính HĐQT, hoặc bảng phân tích hồi quy chi tiết các hệ số tác động và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng quy mô và đa dạng thành viên HĐQT: Doanh nghiệp nên mở rộng số lượng thành viên HĐQT, đặc biệt tăng tỷ lệ thành viên nữ để nâng cao hiệu quả giám sát và trách nhiệm xã hội. Mục tiêu đạt tỷ lệ nữ trên 20% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo doanh nghiệp và cổ đông.

2. Tăng cường tính độc lập của HĐQT: Đảm bảo ít nhất 30% thành viên HĐQT là độc lập, không điều hành để giảm xung đột lợi ích và nâng cao minh bạch CSR. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Hội đồng quản trị và cổ đông.

3. Hạn chế tính kiêm nhiệm CEO – Chủ tịch HĐQT: Tách bạch chức danh CEO và Chủ tịch HĐQT nhằm tăng cường giám sát và minh bạch thông tin CSR. Khuyến nghị thực hiện trong vòng 1 năm. Chủ thể: Đại hội đồng cổ đông và HĐQT.

4. Tăng số lượng cuộc họp HĐQT liên quan đến CSR: Tổ chức ít nhất 4 cuộc họp chuyên đề về CSR mỗi năm để đánh giá và thúc đẩy công bố thông tin trách nhiệm xã hội. Chủ thể: HĐQT và Ban điều hành.

5. Xây dựng chính sách công bố thông tin CSR rõ ràng và minh bạch: Thiết lập quy trình và tiêu chuẩn công bố CSR theo chuẩn quốc tế GRI và quy định của UBCKNN. Thời gian triển khai: 1 năm. Chủ thể: Ban điều hành và bộ phận truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng và bất động sản: Nhận diện các yếu tố quản trị công ty ảnh hưởng đến minh bạch CSR, từ đó điều chỉnh cơ cấu HĐQT và chính sách công bố thông tin.

2. Cổ đông và nhà đầu tư: Đánh giá mức độ minh bạch và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả, giảm rủi ro và tăng lợi nhuận bền vững.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Tham khảo để xây dựng chính sách, quy định về công bố thông tin CSR và quản trị công ty phù hợp với thực tiễn thị trường Việt Nam.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, tài chính: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về mối quan hệ giữa đặc tính HĐQT và công bố CSR, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Đặc tính nào của HĐQT ảnh hưởng mạnh nhất đến công bố CSR?
   Quy mô HĐQT và tỷ lệ thành viên nữ có ảnh hưởng tích cực rõ rệt, trong khi tính kiêm nhiệm CEO – Chủ tịch HĐQT có tác động tiêu cực. Ví dụ, doanh nghiệp có tỷ lệ nữ trên 20% tăng 15% mức độ công bố CSR.

2. Tại sao tính độc lập của HĐQT lại quan trọng trong minh bạch CSR?
   Thành viên độc lập giúp giảm xung đột lợi ích, giám sát khách quan các hoạt động CSR, từ đó nâng cao tính minh bạch và uy tín doanh nghiệp.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp cải thiện công bố thông tin CSR?
   Tăng cường số lượng và đa dạng thành viên HĐQT, tổ chức nhiều cuộc họp chuyên đề về CSR, tách bạch chức danh CEO và Chủ tịch HĐQT, xây dựng chính sách công bố minh bạch theo chuẩn quốc tế.

4. Phạm vi nghiên cứu có giới hạn gì không?
   Nghiên cứu tập trung vào 155 doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng và bất động sản tại Việt Nam trong năm 2022, do đó kết quả có thể chưa áp dụng hoàn toàn cho các ngành khác hoặc thời kỳ khác.

5. Lợi ích của minh bạch CSR đối với doanh nghiệp là gì?
   Tăng uy tín thương hiệu, thu hút đầu tư, giữ chân nhân tài, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần phát triển bền vững, đồng thời giảm thiểu rủi ro pháp lý và xã hội.

Kết luận

• Đặc tính Hội đồng Quản trị như quy mô, tính độc lập, tỷ lệ thành viên nữ và số cuộc họp có ảnh hưởng tích cực đến mức độ công bố thông tin CSR của doanh nghiệp niêm yết ngành xây dựng và bất động sản tại Việt Nam.
• Tính kiêm nhiệm CEO – Chủ tịch HĐQT làm giảm mức độ minh bạch CSR, cần được hạn chế để nâng cao hiệu quả quản trị.
• Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm quan trọng giúp doanh nghiệp và các bên liên quan hiểu rõ hơn về vai trò của HĐQT trong công bố CSR.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện cơ cấu và hoạt động của HĐQT để nâng cao minh bạch trách nhiệm xã hội, hướng tới phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các khuyến nghị, giám sát thực hiện và mở rộng nghiên cứu sang các ngành khác để hoàn thiện chính sách quản trị công ty và CSR tại Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay để xây dựng Hội đồng Quản trị hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm xã hội nhằm tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận chung 1. Khái niệm về Quản Trị Công Ty Không có một định nghĩa duy nhất về quản trị công ty (QTCT) (tiếng Anh: corporate governance) có thể áp dụng cho mọi trường hợp và mọi thể chế. Tính đến thời điểm hiện tại có rất nhiều định nghĩa khác nhau về QTCT trong cả thực tiễn và lĩnh vực nghiên cứu học thuật (Bebchuk & Hamdani 2009; Shleifer & Vishny 1997).

Đặc biệt hơn khi các thất bại của nhiều công ty lớn trên thế giới như WorldCom, Arthur Andersen và Enrol có liên quan đến vấn đề QTCT yếu kém (Erkens và cộng sự, 2012). Do đó, nhiều nhà nghiên cứu đã định nghĩa lại cũng như xem xét nhiều khía cạnh đa dạng của QTCT và nhận thấy rằng văn hóa, cơ sở pháp luật cũng như quá trình phát triển lịch sử của các nước sẽ là những nhân tố khiến cho việc xác định một định nghĩa chung, thống nhất về QTCT là rất khó (Ararat và cộng sự, 2015; Black 2001; Claessens & Yurtoglu 2012). Khai thác từ quan điểm hẹp, theo định nghĩa về hệ thống quản trị của Hội đồng Cadbury là “hệ thống mà công ty được chỉ đạo và kiểm soát (Cadbury 1992). Theo tiêu chuẩn của Úc (2003), quản trị công ty được định nghĩa là quá trình mà các tổ chức được chỉ đạo, kiểm soát và nắm giữ.

Tương tự với Shleifer & Vishny (1997) nhấn mạnh quản trị công ty là cách thức mà nhà cung cấp tài chính đảm bảo rằng họ sẽ nhận được lợi nhuận tốt thông qua việc đầu tư vào một công ty. Định nghĩa này hẹp ở khía cạnh nêu bật mối quan hệ giữa nhà cung cấp tài chính và các nhà quản lý công ty mà không nhận ra tầm quan trọng của mối quan hệ với các bên liên quan. Tiếp đó, hội đồng Quản trị công ty ASX (Council 2014) đã nêu ra khái niệm về quản trị công ty như sau: “Khuôn khổ các quy tắc, các mối quan hệ, các hệ thống và các quy trình bên trong mà qua đó quyền lực được thực hiện và kiểm soát trong tập đoàn. Nó bao gồm các cơ chế mà công ty, và những người đang kiểm soát, được tổ chức để thực hiện.

QTCT có ảnh hưởng đến cách thức mà các mục tiêu của công ty được đặt ra và đạt 9 được, làm thế nào rủi ro được theo dõi và đánh giá, và làm thế nào hiệu quả được tối ưu hóa”. Bên cạnh đó, một số tranh luận đã xuất hiện xung quanh các nhà nghiên cứu là rằng nghĩa vụ quan trọng nhất của một công ty là hướng tới việc tối đa hóa sự giàu có cho các cổ đông (Baker và cộng sự, 1988; Fama & Jensen 1983; Jensen 1986; Jensen & Meckling 1976; Ross 1973; Scharfstein 1988). Góc nhìn hẹp đánh giá về định nghĩa này có thể được giải thích thông qua lý thuyết đại diện trong đó các cổ đông là chủ sở hữu hoặc người đứng đầu công ty sẽ thuê người thực hiện công việc hoặc các đại diện như giám đốc điều hành hay quản lý công ty (Mallin, 2004). Các cổ đông, theo lý thuyết này sẽ kỳ vọng những người đại diện sẽ hành động và ra quyết định vì lợi ích cao nhất của họ.

Một định nghĩa khác của Walker (2009) cũng mang hàm ý tương tự, trong đó nhấn mạnh rằng “vai trò của QTCT là để bảo vệ và thúc đẩy các lợi ích của cổ đông bằng cách thiết lập các định hướng chiến lược của công ty, bổ nhiệm và giám sát quản lý nhằm đạt được mục tiêu trên”. Tuy nhiên, có một quan điểm mang góc nhìn rộng hơn tồn tại phổ biến về định nghĩa của QTCT. Theo OECD (2004), QTCT là: “Quản trị công ty bao gồm một tập hợp các mối quan hệ giữa nhà quản lý của công ty, hội đồng quản trị, các cổ đông và các bên liên quan khác”. Cơ cấu QTCT quy định cụ thể việc phân phối các quyền và trách nhiệm giữa các thành viên khác nhau trong công ty, chẳng hạn như HĐQT, nhà quản lý, các cổ động và các bên liên quan khác và giải thích rõ ràng các quy tắc và thủ tục ra quyết định về các công việc của công ty.

Bằng cách này, nó cũng cung cấp các cấu trúc thông qua đó các mục tiêu của công ty được thiết lập và các phương tiện đạt được những mục tiêu này và giám sát hiệu quả”. Trong quan điểm này, công ty được coi là một thực thể xã hội có trách nhiệm công bố thông tin và trách nhiệm với các bên liên quan như cổ đông, nhà cung cấp, khách hàng, chủ nợ, quản lý, chính phủ và cộng đồng địa phương (Freeman & Reed 1983). Những định nghĩa ủng hộ trường phái này cho rằng một công ty có nghĩa vụ không chỉ cho các cổ đông mà còn là tất cả các bên liên quan, người có đóng góp quan trọng cho sự thành công của họ (Donaldson & Preston 1995). Theo góc nhìn này, IFC quan điểm rẳng “Quản trị công ty là “những cơ cấu và những quá trình để định hướng và kiểm soát công ty”; “từ giác độ bên ngoài, QTCT tập trung vào những mối quan hệ 10 giữa công ty với các bên có quyền lợi liên quan.

Các bên có quyền lợi liên quan là những cá nhân hay tổ chức có các quyền lợi trong công ty; các quyền lợi ấy có thể xuất phát từ những quy định của luật pháp, của hợp đồng, hay xuất phát từ các mối quan hệ xã hội hay địa lý. Các bên có quyền lợi liên quan không chỉ có các nhà đầu tư mà còn bao gồm các nhân viên, các chủ nợ, các nhà cung cấp, các khách hàng, các cơ quan pháp luật, các cơ quan chức năng của nhà nước, và các cộng đồng địa phương nơi công ty hoạt động. Một số người còn đưa cả vấn đề môi trường vào danh sách các bên có quyền lợi liên quan quan trọng”. Như vậy, mục đích của QTCT là sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả bằng việc giảm gian lận và quản lý yếu kém với quan điểm đồng thời phát huy tối đa và gắn kết mâu thuẫn lợi ích thường trực của các bên liên quan (Cadbury 1999).

Bên cạnh đó, mối quan tâm chính nhất của QTCT là làm sao có thể quản lý hiệu quả các mối quan hệ giữa các bên liên quan khác nhau ở các hệ thống chính trị khác nhau (Maher & Andersson 2000). Lý thuyết các bên liên quan truyền thống được nghiên cứu bởi Aguilera & Jackson (2003) cho thấy công ty là “mối quan hệ của các hợp đồng” với các bên liên quan khác nhau, họ nhấn mạnh rằng mục tiêu quan trọng của công ty là tối đa hóa lợi ích các bên liên quan. Kết quả này cho thấy nhà nghiên cứu đã nhận thức rộng hơn về khái niệm QTCT và rõ ràng hơn về mối quan hệ với các bên liên quan (Wanyama và cộng sự 2013). Không những thế, Allen và cộng sự (2005) còn kết luận rằng mối quan hệ với các bên liên quan sẽ mang lại lợi ích cho các nước đang phát triển.

Có thể thấy, định nghĩa của OECD (2004) đã được các nghiên cứu thừa nhận rộng rãi vì nó mang đến tính toàn diện và bao quát toàn bộ khuôn khổ QTCT. Theo đó “Quản trị công ty là những biện pháp nội bộ để điều hành và kiểm soát công ty, liên quan tới mối quan hệ giữa Ban giám đốc, Hội đồng quản trị, các cổ đông cũng như các bên liên quan khác”. QTCT tạo ra một cơ cấu để đề ra các mục tiêu của công ty, xác định các phương tiện để đạt được những mục tiêu đó, cũng như để giám sát hoạt động của công ty. QTCT chỉ được cho là có hiệu quả khi khích lệ được Ban giám đốc và HĐQT theo đuổi các mục tiêu vì lợi ích của công ty và của các cổ đông, cũng như phải 11 tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát hoạt động của công ty một cách hiệu quả, từ đó khuyến khích công ty sử dụng nguồn lực 1 cách tốt hơn”.

Tóm lại, QTCT thường xoay quanh một số đặc điểm phổ quát, bao gồm đảm bảo tính chịu trách nhiệm đối với cổ đông và các bên liên quan khác (Keasy và cộng sự, 1997), tạo ra các cơ chế để kiểm soát hành vi quản lý (Tricker, 1994), đảm bảo rằng các công ty được điều hành theo luật và phải chịu trách nhiệm trước tất cả các bên liên quan (Dunlop, 1998), đảm bảo việc xây dựng hệ thống báo cáo sao cho việc quản trị tốt được thúc đẩy (Kendall, 1999), xây dựng một quy trình chiến lược hiệu quả mà tích hợp lợi ích của các bên liên quan cũng như lợi ích của cổ đông (Tricker, 1994; Kendall, 1999), và nâng cao tính chịu trách nhiệm và hiệu suất doanh nghiệp (Keasy và Wright, 1997).Tính lãnh đạo, hướng dẫn, kiểm soát, minh bạch và tính chịu trách nhiệm nằm ở trung tâm của quản trị công ty (CG) có hiệu quả và đáng tin cậy (Huse, 2005; Vanden Berghe and Louche, 2005). HĐQT là đại diện cho cổ đông, chịu trách nhiệm trước các cổ đông về hoạt động của công ty, có trách nhiệm giải trình trước Ban Kiểm soát về tình hình tài chính và tính hợp pháp trong các hành động của mình 1. Khái niệm Hội đồng quản trị Thông thường, khả năng của các cổ đông khi tác động trực tiếp tới việc điều hành, quyết định sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp là rất ít. Thay vào đó, những người quản lý điều hành chuyên nghiệp (Ban điều hành - Board of Management) sẽ đảm nhiệm nhiệm vụ này thay cho các cổ đông.

Cũng từ đó, bởi sự tách biệt giữa những người sở hữu (cổ đông) và những người điều hành công ty (Ban điều hành) có thể làm nảy sinh những xung đột về lợi ích của hai bên khi mà người quản lý, điều hành có thể hành động một cách cá nhân ưu tiên những lợi ích của mình thay vì tối đa hóa lợi ích của cổ đông. Do vậy, Hội đồng quản trị công ty (Board of Directors) là những người đại diện cho cổ đông nhằm thực hiện nghĩa vụ giám sát hoạt động của công ty nhằm giảm xung đột về lợi ích cá nhân cũng như bảo vệ lợi ích cao nhất cho cổ đông và các nhà đầu tư khi họ quyết định rót vốn cũng như tài sản vào một công ty. Từ điển thuật ngữ Investopedia định nghĩa HĐQT công ty là những người được bầu ra hoặc lựa chọn bởi cổ đông để thay mặt họ quyết định chiến lược, kế hoạch phát 12 triển và những vấn đề lớn khác của công ty.