Khóa luận tốt nghiệp: Ảnh hưởng của cây thức ăn đến đặc điểm sinh học nhện đỏ Tetranychus urticae

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu ảnh hưởng của cây thức ăn đến đặc điểm sinh học nhện đỏ Tetranychus urticae, thuộc họ Tetranychidae.

• Tác giả: Vũ Thành
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Hiếu
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nông học
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số cây thức ăn đến đặc điểm sinh học nhện đỏ Tetranychus urticae (Acari: Tetranychidae)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 2.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.2. Các nghiên cứu chung về nhện hại và nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae)
• 2.3. Những nghiên cứu về nhện nhỏ hại cây trồng
• 3. PHẦN III: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra thành phần và diễn biến mật độ Nhện đỏ hai chấm và thiên địch của chúng trên một số cây trồng tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội
• 3.3.2. Phương pháp trồng cây đậu cove
• 3.3.3. Phương pháp nuôi quần thể nhện đỏ
• 3.3.4. Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae)
• 3.3.5. Phương pháp tính toán xử lý số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu thành phần nhện hại trên cây đậu cove và thiên địch của chúng tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội
• 4.2. Diễn biến mật độ nhện hại trên cây đậu cove tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội
• 4.3. Đặc điểm sinh học của nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae
• 4.4. Thời gian phát dục của nhện đỏ Tetranychus urticae trên các loại thức ăn khác nhau
• 4.5. Kết quả nghiên cứu đặc điểm hình thái nhện Tetranychus urticae trên các loại thức ăn khác nhau
• 4.6. Kết quả nghiên cứu sức sinh sản của nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae nuôi trên ba loại thức ăn khác nhau
• 4.7. Kết quả nghiên cứu tỷ lệ cái của nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) thế hệ thứ 2 khi nuôi trên các loại thức ăn khác nhau
• 4.8. Tỷ lệ trứng nở của nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae)
• 4.9. Bảng sống (life – table) của nhện đỏ hai chấm trên lá đậu cove, lá bìm bôi, lá ba bét
• 4.10. Một số chỉ tiêu về sức tăng quần thể của nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae trên 3 loại thức ăn
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào ảnh hưởng của cây thức ăn đến nhện đỏ Tetranychus urticae, một loài gây hại phổ biến trong nông nghiệp. Mục đích chính là xác định sự thích hợp của các loại cây thức ăn khác nhau đối với đặc điểm sinh học của nhện đỏ Tetranychus urticae. Nghiên cứu này nhằm cung cấp thông tin quan trọng để quản lý và kiểm soát loài gây hại này một cách hiệu quả.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm đánh giá ảnh hưởng của cây thức ăn đến các đặc điểm sinh học chính của nhện đỏ Tetranychus urticae, bao gồm thời gian phát dục, kích thước, sức sinh sản và sức tăng quần thể. Điều này giúp xác định loại cây thức ăn nào có thể làm tăng hoặc giảm khả năng gây hại của nhện đỏ.

1.2. Yêu cầu nghiên cứu

Nghiên cứu yêu cầu điều tra thành phần và diễn biến mật độ của nhện đỏ Tetranychus urticae trên các loại cây trồng khác nhau, đặc biệt là cây đậu cove. Đồng thời, xác định các đặc điểm sinh học của nhện đỏ khi nuôi trên ba loại cây thức ăn khác nhau: lá đậu cove, lá bìm bôi và lá ba bét.

II. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Phần này tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về nhện đỏ Tetranychus urticae, đặc biệt là các nghiên cứu về ảnh hưởng của cây thức ăn đến sinh học nhện đỏ. Các nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng nhện đỏ có khả năng thích nghi cao với nhiều loại cây ký chủ, trong khi các nghiên cứu trong nước tập trung vào việc quản lý và kiểm soát loài gây hại này.

2.1. Nghiên cứu ngoài nước

Các nghiên cứu quốc tế đã xác định Tetranychus urticae là một loài gây hại nghiêm trọng trên nhiều loại cây trồng như cà chua, ớt, dưa chuột và cây ăn quả. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cây thức ăn có ảnh hưởng lớn đến tốc độ phát triển và khả năng sinh sản của nhện đỏ.

2.2. Nghiên cứu trong nước

Tại Việt Nam, nhện đỏ Tetranychus urticae đã được ghi nhận gây hại trên nhiều loại cây trồng như hoa hồng và bông. Các nghiên cứu trong nước tập trung vào việc tìm hiểu sinh thái nhện đỏ và các biện pháp quản lý nhện đỏ hiệu quả, đặc biệt là thông qua việc sử dụng cây thức ăn phù hợp.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp điều tra thành phần và diễn biến mật độ của nhện đỏ Tetranychus urticae trên cây đậu cove. Đồng thời, thực hiện nuôi nhện đỏ trên ba loại cây thức ăn khác nhau để xác định các đặc điểm sinh học như thời gian phát dục, kích thước, sức sinh sản và sức tăng quần thể.

3.1. Điều tra thành phần và mật độ

Phương pháp điều tra được thực hiện tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội, nơi nhện đỏ Tetranychus urticae gây hại phổ biến trên cây đậu cove. Kết quả cho thấy mật độ nhện đỏ dao động theo mùa và phụ thuộc vào loại cây thức ăn.

3.2. Nuôi nhện đỏ trên các loại cây thức ăn

Nhện đỏ được nuôi trên ba loại cây thức ăn: lá đậu cove, lá bìm bôi và lá ba bét. Các chỉ tiêu sinh học như thời gian phát dục, kích thước, sức sinh sản và tỷ lệ trứng nở được ghi nhận và so sánh giữa các loại cây thức ăn khác nhau.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy cây thức ăn có ảnh hưởng đáng kể đến các đặc điểm sinh học của nhện đỏ Tetranychus urticae. Cụ thể, thời gian phát dục và sức sinh sản của nhện đỏ thay đổi tùy thuộc vào loại cây thức ăn được sử dụng. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các biện pháp quản lý nhện đỏ hiệu quả.

4.1. Ảnh hưởng của cây thức ăn đến thời gian phát dục

Kết quả cho thấy thời gian phát dục của nhện đỏ Tetranychus urticae ngắn nhất khi nuôi trên lá đậu cove, trong khi dài nhất khi nuôi trên lá ba bét. Điều này cho thấy cây thức ăn có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của nhện đỏ.

4.2. Ảnh hưởng của cây thức ăn đến sức sinh sản

Sức sinh sản của nhện đỏ Tetranychus urticae cao nhất khi nuôi trên lá đậu cove, trong khi thấp nhất khi nuôi trên lá ba bét. Điều này cho thấy việc lựa chọn cây thức ăn phù hợp có thể giúp kiểm soát sự gia tăng quần thể của nhện đỏ.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cây thức ăn có ảnh hưởng lớn đến đặc điểm sinh học của nhện đỏ Tetranychus urticae. Việc lựa chọn cây thức ăn phù hợp có thể là một biện pháp hiệu quả trong quản lý nhện đỏ. Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về sinh thái nhện đỏ và các biện pháp phòng trừ nhện đỏ bền vững.

5.1. Kết luận

Nghiên cứu đã xác định được ảnh hưởng của cây thức ăn đến các đặc điểm sinh học của nhện đỏ Tetranychus urticae, bao gồm thời gian phát dục, sức sinh sản và sức tăng quần thể. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý loài gây hại này.

5.2. Đề xuất

Cần tiếp tục nghiên cứu về sinh thái nhện đỏ và các biện pháp kiểm soát nhện đỏ hiệu quả, đặc biệt là thông qua việc sử dụng cây thức ăn phù hợp. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức của nông dân về quản lý nhện đỏ để giảm thiểu thiệt hại trong nông nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong sản xuất nông nghiệp, các loài dịch hại thuộc lớp hình nhện (Arachnida), đặc biệt là bộ Ve bét (Acarina), gây ra những thiệt hại kinh tế nghiêm trọng đối với nhiều nhóm cây trồng như cây công nghiệp, cây ăn quả, cây hoa màu và rau màu. Nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae Koch) thuộc họ nhện chăng tơ (Tetranychidae) là loài dịch hại đa thực có phổ ký chủ rất rộng, tấn công trên 1.100 loài thực vật thuộc hơn 140 họ khác nhau trên toàn thế giới, bao gồm cả cây trồng ngoài đồng ruộng lẫn trong nhà kính. Chúng sử dụng phần phụ miệng biến đổi thành kìm để chích hút dịch tế bào mô giậu và lục lạp ở mặt dưới lá, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng quang học, tăng cường thoát hơi nước, gây cháy lá, rụng lá, chết điểm sinh trưởng và làm giảm năng suất cây trồng.

Bên cạnh các cây ký chủ chính như đậu đỗ, cà chua, cà tím, dưa chuột và hoa hồng, nhện đỏ hai chấm còn có khả năng sinh sống, duy trì và phát triển quần thể trên các loài thực vật hoang dại mọc xung quanh bờ ruộng. Trong thực tế canh tác, hai loài cây dại phổ biến là cây bìm bôi hoa vàng và cây ba bét thường xuyên xuất hiện ven các ruộng trồng trọt. Đây được xem là nơi trú ẩn, nguồn thức ăn dự trữ và nguồn lây nhiễm chuyển tiếp của nhện đỏ hai chấm sang các vụ canh tác tiếp theo sau khi thu hoạch cây trồng chính. Tuy nhiên, các dẫn liệu khoa học thực nghiệm về sự ảnh hưởng của những loài ký chủ phụ này đến đặc tính sinh vật học của nhện đỏ hai chấm tại Việt Nam còn hạn chế. Do đó, việc nghiên cứu các chỉ tiêu sinh học của nhện đỏ hai chấm trên cây ký chủ chính và cây ký chủ phụ là cơ sở thực tiễn để xây dựng chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Mục đích và yêu cầu nghiên cứu của đề tài được tác giả xác định cụ thể như sau:

• Mục đích: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số cây thức ăn đến đặc điểm sinh học chính của nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae), nhằm xác định và đánh giá mức độ thích hợp của cây ký chủ phụ đối với sự phát triển của nhện.
• Yêu cầu nghiên cứu:
  1. Điều tra thành phần nhện đỏ (Tetranychus urticae Koch) và thiên địch của chúng trên một số cây trồng tại xã Văn Đức, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.
  2. Điều tra diễn biến mật độ nhện đỏ (Tetranychus urticae Koch) hại trên cây đậu cove qua các giai đoạn sinh trưởng tại xã Văn Đức, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.
  3. Xác định một số đặc điểm sinh học chính bao gồm: thời gian phát dục, kích thước hình thái các pha, vòng đời, sức sinh sản và các chỉ tiêu tăng trưởng quần thể của nhện đỏ hai chấm trên 3 loại thức ăn khác nhau: lá đậu cove, lá bìm bôi hoa vàng và lá ba bét trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae).
• Vật liệu thực vật (vật mồi/thức ăn): Lá cây đậu cove (Phaseolus vulgaris), lá cây bìm bôi hoa vàng và lá cây ba bét.
• Phạm vi không gian: Thí nghiệm thực nghiệm sinh học và nhân nuôi quần thể được tiến hành tại Phòng thí nghiệm Bộ môn Côn trùng, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Công tác điều tra thành phần dịch hại và mật độ đồng ruộng được thực hiện tại vùng chuyên canh rau xã Văn Đức, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 4 năm 2021 đến tháng 9 năm 2021 (vụ hè thu).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên hệ thống lý thuyết phân loại học động vật chân khớp (Arthropoda), lớp hình nhện (Arachnida), bộ Ve bét (Acarina), phân họ Tetranychoidea và họ Tetranychidae. Khung lý thuyết phân tích quần thể dựa trên mô hình bảng sống (Life table) và các chỉ số sinh thái quần thể của Birch (1948) và Pielou (1977), bao gồm hệ số nhân thế hệ ($R_0$), tỷ lệ gia tăng tự nhiên nội tại ($r_m$), thời gian trung bình của một thế hệ ($T, T_c$) và thời gian nhân đôi mật độ quần thể ($DT = \ln(2)/r_m$).

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm các kỹ thuật điều tra đồng ruộng, thực nghiệm phòng thí nghiệm và xử lý thống kê sinh học:

• Phương pháp điều tra dịch hại đồng ruộng: Áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-38:2010/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại cây trồng. Định kỳ điều tra 7 ngày/lần trên ruộng đậu cove vụ hè thu. Phương pháp lấy mẫu thực hiện ngẫu nhiên tại 10 điểm, mỗi điểm lấy 10 lá (tổng số 100 lá/kỳ điều tra), quan sát cả mặt trên và mặt dưới lá để thu thập mẫu vật, phân loại dịch hại và thiên địch. Tần suất bắt gặp được phân cấp theo 4 mức: rất phổ biến (++++) khi đạt trên 75%; phổ biến (+++) từ 50% đến 75%; ít phổ biến (++) từ 25% đến 50%; rất ít (+) khi dưới 25%. Mật độ nhện hại được tính bằng tổng số cá thể nhện đếm được chia cho tổng số lá điều tra (đơn vị: con/lá).
• Phương pháp nhân nuôi mẫu và bố trí thực nghiệm:
  • Cây đậu cove làm thức ăn nền được gieo trong bầu nilon (13 $\times$ 12 cm), đất mịn đặt trong khay nhựa chuyên dụng, cách ly trong lồng lưới (45 $\times$ 30 $\times$ 50 cm) đặt trên khay nước để chống kiến và thiên địch. Lây thả nhện ban đầu với mật độ 6 cặp nhện/cây; thay thế cây ký chủ sau mỗi 5 ngày.
  • Nguồn lá bìm bôi hoa vàng và lá ba bét được thu thập tại khu thực nghiệm 31ha Khoa Nông học, làm sạch hai mặt lá, cắm vào chai nước ngập cuống (2-3 lá/chai), lây thả nhện trưởng thành với mật độ 10 cặp nhện/lá và thay mới sau 2 ngày.
  • Thí nghiệm theo dõi sinh học cá thể được thực hiện trong lồng nuôi mica vi mô: mỗi lồng gồm 2 tấm nhựa đen có lỗ hổng 4 $\times$ 4 cm kẹp miếng lá thức ăn kích thước tương ứng, phủ tấm mica dày 1 mm, dán băng dính mép và cố định bằng 2 kẹp giấy 25 mm. Mẫu được duy trì trong tủ định ôn ở nhiệt độ cố định 27°C, độ ẩm không khí 85%. Dung lượng mẫu theo dõi ban đầu là $n = 60$ quả trứng cho mỗi loại thức ăn.
• Phương pháp đo kích thước hình thái: Các pha phát dục của nhện đỏ hai chấm được chụp ảnh thông qua kính hiển vi soi nổi Nade NSZ-810 và đo kích thước chính xác (chiều dài, chiều rộng) bằng phần mềm phân tích hình ảnh chuyên dụng Axio Vision Rel.
• Nguồn dữ liệu và xử lý thống kê: Dữ liệu gốc thu được từ ghi chép thực nghiệm hàng ngày về thời gian phát dục từng pha, tỷ lệ nở của trứng, tỷ lệ sống sót qua các tuổi, thời gian tiền đẻ trứng, nhịp điệu đẻ trứng, tổng số trứng đẻ/cá thể cái và tỷ lệ phân chia giới tính đực/cái ở thế hệ kế tiếp ($F_2$). Số liệu được quản lý trên Microsoft Excel và phân tích thống kê sinh học bằng phần mềm SPSS phiên bản 20. Phép thử Kolmogorov-Smirnov dùng để kiểm tra phân bố chuẩn. Đối với mẫu phân bố không chuẩn, áp dụng kiểm định phi tham số Kruskal-Wallis Test và Mann-Whitney U; đối với mẫu phân bố chuẩn, sử dụng phân tích phương sai một nhân tố (One-Way ANOVA) và $t$-test. Tỷ lệ đực/cái được phân tích qua mô hình tuyến tính tổng quát Generalized Linear Model / Probit (Wald Chi-Square). Mọi sai khác thống kê được đánh giá ở ngưỡng ý nghĩa $P \le 0,05$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Tác giả trình bày tổng quan về vị trí ngành nông nghiệp, tác động tiêu cực của các loài dịch hại nói chung và nhóm nhện nhỏ hại cây trồng nói riêng. Khóa luận nêu rõ dẫn chứng thiệt hại do nhện hại gây ra trên quy mô toàn cầu: tổn thất năng suất táo 50–60%, cây lê 90%, dâu tây 40–70%, thiệt hại 1,8 tỷ USD hàng năm trên cây sắn tại Châu Phi, và làm lép 20–60% hạt lúa tại Đài Loan. Văn bản chỉ ra tính cấp thiết của việc tìm hiểu vai trò của các ký chủ phụ hoang dại (bìm bôi hoa vàng, ba bét) đối với sự tồn tại và phát triển của Tetranychus urticae, từ đó xác định mục đích và 3 yêu cầu cụ thể của đề tài.

Phần II: Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

Chương này tổng hợp các công trình nghiên cứu về phân loại học, sinh học, sinh thái học và biện pháp phòng trừ nhện hại:

• Nghiên cứu ngoài nước: Cung cấp đặc điểm các họ nhện hại chính gồm Tetranychidae (1.200 loài, kích thước ~0,4 mm), Tarsonemidae (~500 loài, kích thước ~0,1 mm) và Eriophyidae (1.859 loài, kích thước 0,1–0,2 mm, chỉ có 2 đôi chân). Tổng quan ghi nhận T. urticae có vòng đời trải qua 5 pha phát dục (trứng, ấu trùng 3 đôi chân, nhện non tuổi 2, nhện non tuổi 3, trưởng thành 4 đôi chân). Tác giả dẫn chứng các nghiên cứu quốc tế về ảnh hưởng của nhiệt độ (Kaur & cs.), sự ưa thích vị trí lá (Fadini & cs., 2007), xác định giới tính di truyền (Macke & cs., 2012), tác động của tinh dầu thảo mộc (Ismail & cs.), kiểm soát sinh học bằng vi khuẩn Pseudomonas putida biotype B (Aksoy & cs., 2008), nấm ký sinh Neozygites floridana, Beauveria bassiana (Shi & cs., 2008), và hiện trạng kháng thuốc trừ sâu Abamectin lên tới 8.272 lần ở các vùng trồng nho tại Brazil (Monteiro & cs., 2015).
• Nghiên cứu trong nước: Dẫn luận hệ thống nghiên cứu của Nguyễn Văn Đĩnh (1994, 2003, 2004, 2005) xác định 19 loài nhện hại thuộc 5 họ trên các cây trồng vùng Hà Nội; nghiên cứu của Mai Văn Hào (2010) về nhện đỏ hai chấm hại bông và nhện bắt mồi Neoseiulus longispinosus; công trình của Nguyễn Thị Chắt và Bùi Thanh Tùng (2005) tại Đà Lạt về kích thước hình thái và thời gian phát dục của T. urticae; và nghiên cứu của Nguyễn Đức Tùng (2020) so sánh các chỉ tiêu sinh học của nhện đỏ hai chấm trên cây đậu cove và dưa chuột.

Phần III: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương mô tả chi tiết quy trình chuẩn bị vật liệu, địa điểm, thời gian thực hiện đề tài (04/2021 – 09/2021), phương pháp gieo trồng cây ký chủ, kỹ thuật chế tạo lồng mica vi mô nuôi nhện cá thể trong tủ định ôn 27°C, 85% RH. Chương này thiết lập đầy đủ các công thức tính toán toán học phục vụ xác định tỷ lệ trứng nở, tỷ lệ đực/cái, thời gian phát dục trung bình ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($SE$), các thông số cấu trúc bảng sống ($l_x, m_x, R_0, T_c, r_m, DT$) và quy trình xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS 20.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương kết quả trình bày 3 nội dung trọng tâm cùng hệ thống bảng số liệu thực nghiệm:

1. Thành phần dịch hại và thiên địch trên cây đậu cove tại xã Văn Đức: Ghi nhận 3 loài dịch hại chính gồm nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae (mức độ phổ biến rất cao, tần suất >75% - ++++), rệp sáp Planococcus citri (mức độ rất ít, <25% - +) và bọ phấn Bemisia tabaci (mức độ rất ít, <25% - +). Đồng thời ghi nhận 3 loài thiên địch ăn mồi gồm nhện bắt mồi Amblyseius sp. (mức ít phổ biến, 25–50% - ++), nhện bắt mồi Neoseiulus longispinosus (25–50% - ++) và bọ trĩ ăn thịt Stenchaetothrips biformis (25–50% - ++).
2. Diễn biến mật độ của nhện đỏ hai chấm ngoài đồng ruộng: Mật độ nhện biến động mạnh theo thời tiết và giai đoạn sinh trưởng của cây đậu cove: giai đoạn cây con 2–3 lá (13/4/2021) đạt 1,83 con/lá; giai đoạn cây leo giàn phát triển thân lá mạnh (20/4/2021) đạt đỉnh cao nhất 8,16 con/lá (dao động 7–9 con/lá); sau các đợt mưa lớn mật độ giảm xuống còn 2–4 con/lá; đến cuối vụ khi nhiệt độ cao, mưa nhiều và cây tàn lụi (29/6/2021), mật độ giảm sâu chỉ còn 0,1 con/lá (dao động 1–2 con/lá).
3. Đặc điểm sinh học của nhện đỏ hai chấm trên 3 loại thức ăn ở 27°C, 85% RH:
   • Thời gian phát dục: Có sự sai khác rõ rệt giữa các loại thức ăn ($P < 0,001$). Vòng đời nhện cái ngắn nhất trên lá đậu cove (7,67 $\pm$ 0,13 ngày), kế tiếp là lá bìm bôi (9,77 $\pm$ 0,08 ngày) và dài nhất trên lá ba bét (11,00 $\pm$ 0,14 ngày). Giai đoạn trước trưởng thành ở nhện đực cũng ghi nhận ngắn nhất trên đậu cove (5,82 $\pm$ 0,26 ngày), dài nhất trên ba bét (8,67 $\pm$ 0,21 ngày).

Chỉ tiêu thời gian phát dục nhện cái (ngày)	Lá đậu cove ($n=31$)	Lá bìm bôi ($n=35$)	Lá ba bét ($n=30$)	Giá trị $\chi^2$	Mức ý nghĩa $P$
Pha trứng	0,70 $\pm$ 0,15	1,71 $\pm$ 0,11	1,47 $\pm$ 0,11	25,176	$< 0,001$
Nhện non tuổi 1	1,67 $\pm$ 0,08	1,89 $\pm$ 0,05	2,80 $\pm$ 0,07	59,492	$< 0,001$
Nhện non tuổi 2	1,88 $\pm$ 0,07	1,94 $\pm$ 0,07	2,60 $\pm$ 0,11	31,039	$< 0,001$
Nhện non tuổi 3	2,18 $\pm$ 0,09	2,34 $\pm$ 0,10	2,73 $\pm$ 0,13	12,143	$0,002$
Thời gian trước trưởng thành	6,42 $\pm$ 0,12	7,89 $\pm$ 0,11	9,60 $\pm$ 0,10	80,168	$< 0,001$
Thời gian tiền đẻ trứng	1,24 $\pm$ 0,08	1,89 $\pm$ 0,07	1,40 $\pm$ 0,09	28,058	$< 0,001$
Vòng đời	7,67 $\pm$ 0,13	9,77 $\pm$ 0,08	11,00 $\pm$ 0,14	80,844	$< 0,001$

• Kích thước hình thái: Kết quả đo đạc trên 15 cá thể mỗi pha cho thấy thức ăn ảnh hưởng đến kích thước các pha phát dục. Nhện trưởng thành cái dài nhất trên lá đậu cove (0,862 $\pm$ 0,014 mm), tiếp theo là bìm bôi (0,835 $\pm$ 0,009 mm) và ba bét (0,818 $\pm$ 0,016 mm). Chiều dài trưởng thành đực trên lá đậu cove đạt 0,746 $\pm$ 0,009 mm, trên bìm bôi đạt 0,702 $\pm$ 0,011 mm và trên ba bét đạt 0,644 $\pm$ 0,011 mm. Chiều rộng trưởng thành cái đạt lớn nhất trên lá bìm bôi (0,780 $\pm$ 0,006 mm) và hẹp nhất trên lá đậu cove (0,583 $\pm$ 0,019 mm).
• Sức sinh sản và tỷ lệ giới tính: Sức sinh sản của nhện cái nuôi trên cây ký chủ chính (đậu cove) cao hơn đáng kể so với 2 cây ký chủ phụ ($P < 0,001$).

Chỉ tiêu theo dõi	Đậu cove ($n=33$)	Bìm bôi ($n=30$)	Ba bét ($n=35$)	Giá trị $\chi^2$	Mức ý nghĩa $P$
Thời gian đẻ trứng (ngày)	13,58 $\pm$ 0,32	11,80 $\pm$ 0,22	10,90 $\pm$ 0,13	42,248	$< 0,001$
Tuổi thọ trưởng thành cái (ngày)	16,61 $\pm$ 0,42	15,54 $\pm$ 0,33	15,77 $\pm$ 0,33	10,454	$0,005$
Số trứng đẻ trung bình (quả/cái/ngày)	6,71 $\pm$ 0,14	5,73 $\pm$ 0,14	5,01 $\pm$ 0,11	46,468	$< 0,001$
Tổng số trứng đẻ (quả/trưởng thành cái)	91,23 $\pm$ 2,88	68,00 $\pm$ 2,31	54,40 $\pm$ 1,05	56,583	$< 0,001$
Tỷ lệ cái ở thế hệ thứ 2 ($F_2$)	0,81 $\pm$ 0,01	0,79 $\pm$ 0,01	0,78 $\pm$ 0,01	6,829	$0,033$

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã định lượng cụ thể các chỉ số sinh học của loài nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae khi sử dụng các nguồn thức ăn khác nhau trong điều kiện vi khí hậu chuẩn hóa (27°C, 85% RH), đồng thời phản ánh hiện trạng quần thể ngoài đồng ruộng:

• Kết quả định lượng nổi bật:
  • Nhện đỏ hai chấm là đối tượng dịch hại nguy hiểm nhất trên cây đậu cove tại xã Văn Đức với tần suất bắt gặp vượt 75%, đạt đỉnh mật độ 8,16 con/lá vào giai đoạn cây leo giàn.
  • Cây đậu cove là loại thức ăn tối ưu nhất cho T. urticae với vòng đời ngắn nhất (7,67 ngày), thời gian đẻ trứng dài nhất (13,58 ngày), sức đẻ trứng bình quân ngày cao nhất (6,71 quả/ngày) và tổng số trứng đẻ đạt mức tối đa (91,23 quả/cá thể cái).
  • Hai loài thực vật hoang dại (bìm bôi hoa vàng và ba bét) tuy làm kéo dài vòng đời của nhện cái lên lần lượt 9,77 ngày và 11,00 ngày, đồng thời làm giảm tổng lượng trứng đẻ xuống 68,00 quả và 54,40 quả/con cái, nhưng vẫn bảo đảm cho nhện hoàn thành toàn bộ chu kỳ sinh trưởng, duy trì tuổi thọ trưởng thành cái trên 15,5 ngày và tỷ lệ con cái ở thế hệ sau đạt mức cao (78–79%).
• Kiến nghị và giải pháp ứng dụng:
  • Kết quả nghiên cứu chứng minh hai loài cây dại ven ruộng (bìm bôi và ba bét) đóng vai trò là ký chủ phụ trực tiếp duy trì quần thể nhện đỏ hai chấm trong tự nhiên.
  • Đề xuất giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Cần tiến hành phát quang, dọn sạch cỏ dại xung quanh bờ ruộng, đặc biệt là cây bìm bôi và cây ba bét trước khi gieo trồng và ngay sau khi thu hoạch vụ chính nhằm triệt tiêu nguồn thức ăn chuyển tiếp và cắt đứt cầu nối lây lan nguồn dịch sang các vụ sau.
  • Bảo tồn các loài thiên địch tự nhiên bản địa có mặt trên ruộng như nhện bắt mồi họ Phytoseiidae (Amblyseius sp., Neoseiulus longispinosus) và bọ trĩ ăn thịt Stenchaetothrips biformis.
• Đóng góp học thuật:
  • Khóa luận bổ sung hệ thống số liệu sinh học chi tiết về T. urticae nuôi trên các loài ký chủ phụ hoang dại tại Việt Nam trong điều kiện 27°C và 85% RH.
  • So sánh đối chiếu với các công bố trước đây (Nguyễn Thị Chắt & Bùi Thanh Tùng 2005 ở 22–25°C; Vinoth Kumar & cs. 2013; Anuradha & cs. 2014; Poovizhiraja & cs. 2016), giải thích rõ sự khác biệt về kích thước và tốc độ phát dục dưới tác động của nhiệt độ, độ ẩm và thành phần dinh dưỡng từ các loại mô lá khác nhau.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện nghiêm túc nhưng có một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế: Các chỉ tiêu sinh vật học và sức sinh sản của nhện đỏ hai chấm chỉ mới được khảo sát tại một ngưỡng nhiệt độ (27°C) và một mức ẩm độ (85%) cố định trong phòng thí nghiệm; số lượng cây ký chủ phụ được đánh giá mới dừng lại ở 2 loài thực vật hoang dại (bìm bôi hoa vàng và ba bét). Công tác điều tra ngoài đồng ruộng giới hạn trong phạm vi một vụ canh tác (vụ hè thu từ tháng 4 đến tháng 9/2021) trên địa bàn xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng khảo nghiệm đặc điểm sinh học và lập bảng sống của T. urticae trên nhiều dải nhiệt độ và độ ẩm biến thiên khác nhau nhằm mô phỏng sát hơn điều kiện thời tiết thực tế ngoài tự nhiên; mở rộng điều tra thêm các loài thực vật hoang dại khác có mặt tại các vùng sinh thái nông nghiệp trọng điểm; nghiên cứu sâu hơn về hiệu quả kiểm soát sinh học của hai loài nhện bắt mồi bản địa (Amblyseius sp. và Neoseiulus longispinosus) đối với nhện đỏ hai chấm trên đồng ruộng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thành là tài liệu tham khảo chuyên khảo có giá trị chuyên môn cao đối với:

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc các chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học, Côn trùng học, Khoa học cây trồng và Quản lý dịch hại nông nghiệp.
• Giá trị thực tiễn đối với người làm nghiên cứu: Cung cấp quy trình chi tiết về kỹ thuật chế tạo lồng nuôi mica vi mô và phương pháp nhân nuôi sinh học nhện nhỏ hại cây trong điều kiện phòng thí nghiệm; cung cấp phương pháp luận chuẩn xác về điều tra phát hiện dịch hại theo tiêu chuẩn QCVN 01-38:2010/BNNPTNT; cung cấp phương pháp thu thập, tính toán bảng sống và xử lý số liệu thống kê sinh học bằng phần mềm SPSS.
• Giá trị ứng dụng cho cán bộ khuyến nông: Cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các kỹ sư nông nghiệp và cán bộ bảo vệ thực vật nhận diện chính xác vai trò dịch tễ học của cỏ dại ven ruộng, từ đó thiết kế quy trình vệ sinh đồng ruộng và kiểm soát dịch nhện đỏ hai chấm bền vững.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tần suất xuất hiện của nhện đỏ hai chấm và các loài thiên địch trên ruộng đậu cove tại xã Văn Đức như thế nào?
Kết quả điều tra cho thấy nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) là loài dịch hại xuất hiện phổ biến nhất với tần suất bắt gặp đạt trên 75% (mức ++++). Hai loài dịch hại khác là rệp sáp (Planococcus citri) và bọ phấn (Bemisia tabaci) chỉ xuất hiện ở mức rất ít (<25% - +). Thành phần thiên địch ghi nhận gồm 2 loài nhện bắt mồi (Amblyseius sp. và Neoseiulus longispinosus) cùng bọ trĩ ăn thịt (Stenchaetothrips biformis), đều ở mức ít phổ biến (25–50% - ++).

2. Thời gian hoàn thành vòng đời của nhện đỏ hai chấm cái trên 3 loại thức ăn ở 27°C và 85% RH chênh lệch ra sao?
Thời gian hoàn thành vòng đời của nhện cái đạt ngắn nhất khi nuôi bằng lá đậu cove với 7,67 $\pm$ 0,13 ngày (thời gian trước trưởng thành là 6,42 $\pm$ 0,12 ngày). Khi nuôi bằng lá cây ký chủ phụ bìm bôi hoa vàng, vòng đời kéo dài lên 9,77 $\pm$ 0,08 ngày (trước trưởng thành 7,89 $\pm$ 0,11 ngày). Khi nuôi bằng lá cây ba bét, vòng đời đạt dài nhất là 11,00 $\pm$ 0,14 ngày (trước trưởng thành 9,60 $\pm$ 0,10 ngày). Sự sai khác này có ý nghĩa thống kê ở mức $P < 0,001$.

3. Thức ăn ảnh hưởng như thế nào đến sức sinh sản tổng số của nhện đỏ hai chấm?
Nhện trưởng thành cái nuôi trên lá đậu cove có sức sinh sản cao nhất với tổng số trứng đẻ bình quân đạt 91,23 $\pm$ 2,88 quả/con cái (sức đẻ 6,71 $\pm$ 0,14 quả/ngày). Trên lá bìm bôi, tổng số trứng đẻ đạt 68,00 $\pm$ 2,31 quả/con cái (5,73 $\pm$ 0,14 quả/ngày). Trên lá ba bét, sức sinh sản đạt thấp nhất với 54,40 $\pm$ 1,05 quả/con cái (5,01 $\pm$ 0,11 quả/ngày).

4. Thiết bị và phương pháp nào được tác giả sử dụng để đo đạc kích thước các pha phát dục của nhện?
Tác giả sử dụng kính hiển vi soi nổi Nade NSZ-810 đặt tại phòng thí nghiệm BIOCONTROL, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam để chụp ảnh mẫu vật các pha phát dục (trứng, nhện non tuổi 1, 2, 3 và trưởng thành đực, cái) và đo kích thước chiều dài, chiều rộng thông qua phần mềm phân tích hình ảnh Axio Vision Rel.

5. Vì sao việc nghiên cứu chỉ tiêu sinh học của nhện đỏ trên cây bìm bôi và ba bét lại quan trọng trong quản lý dịch hại?
Dù các chỉ tiêu sinh học trên bìm bôi và ba bét thấp hơn so với trên cây đậu cove, nhện đỏ hai chấm vẫn hoàn thành trọn vẹn chu kỳ phát dục, có tuổi thọ trưởng thành cái kéo dài 15,54–15,77 ngày và duy trì tỷ lệ con cái thế hệ sau cao (78–79%). Điều này chứng minh hai loài cây dại ven ruộng là nguồn ký chủ trung gian duy trì nguồn dịch hại và lây nhiễm trở lại đồng ruộng sau khi thu hoạch vụ chính.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thành đã giải quyết trọn vẹn các mục tiêu nghiên cứu thông qua việc xác định thành phần dịch hại và biến động mật độ của nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) trên ruộng đậu cove tại xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội. Bằng thực nghiệm nuôi sinh học chuẩn hóa trong điều kiện 27°C và 85% RH, đề tài đã định lượng chính xác thời gian phát dục, kích thước hình thái và sức sinh sản của T. urticae trên cây đậu cove cùng hai loài ký chủ phụ hoang dại là bìm bôi hoa vàng và ba bét. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò cầu nối dịch tễ quan trọng của các loài cây dại ven bờ, cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn cho việc xây dựng biện pháp vệ sinh đồng ruộng và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng và có ý nghĩa to lớn trong sự phát triển kinh tế xã hội của một số quốc gia trên thế giới và đặc biệt với một nước nông nghiệp như Việt Nam. Nền nông nghiệp nước ta giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất nước không những làm tăng thu nhập, tăng việc làm cho người nông dân mà còn cung cấp lương thực, thực phẩm hằng ngày. Khí hậu thuận lợi cũng là một lợi thế góp phần làm tăng năng xuất cây trồng của nước ta. Tuy nhiên dịch bệnh, côn trùng gây hại, động vật hại đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều.

Chúng lan rộng đe dọa đến các thời kỳ phát triển của cây trồng làm thiệt hại lớn về kinh tế. Trong những năm qua nông nghiệp nước ta gặp những trở ngại lớn do nhện hại gây ra. Rất nhiều loại cây trồng bị nhện hại gây hại đáng kể như bông, chè, cam, chanh, quýt, bưởi, nhãn, vải, đậu đỗ, cà chua, khoai tây, cây hoa (thược dược, hoa hồng), nhiều loài cây làm thuốc, cây cảnh,… Chúng dùng kìm chích vào mô cây hút dịch cây, làm cho cây còi cọc, làm chết điểm sinh trưởng, rụng lá, hoa, quả,… Ngoài tác hại trực tiếp, một số loài nhện hại còn truyền các bệnh virut nguy hiểm cho cây. Theo thống kê tại một số nước, thiệt hại đối với cây táo có thể lên đến 50 – 60%, lệ : 90%, dâu tây : 40 - 70%.

Chỉ riêng các nước trồng sắn tại Châu Phi hàng năm thiệt hại ước tính là 1,8 tỷ đô la Mỹ. Chúng là một trong các nguyên nhân làm trầm trọng thêm nạn đói ở lục địa này. Tại Đài Loan nhện hại lúa đã làm 20 – 60% hạt bị lép trên diện tích 19. Do cơ thể của nhện hại cây rất nhỏ, thường khó nhìn thấy bằng mắt thường và vết gây hại của chúng nhỏ li ti nên thời kỳ gây hại ban đầu không thể phát hiện được.

Đồng thời bà con nông dân chưa có nhiều kiến thức rõ ràng về loài động vật hại nguy hiểm này. Một trong những họ nhện gây hại quan trọng đó là họ 1 Tetranychidae gồm 2 loài nhện đỏ phổ biến là : Nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae Koch) và nhện đỏ son (Tetranychus cinnabarinus Boisd). Nhện đỏ hai chấm Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) là một trong những loài dịch hại có phổ ký chủ rất rộng. Đây là một loài dịch hại chính trong sản xuất nông nghiệp ở cả trong nhà kính và ngoài đồng ruộng trên nhiều loại cây trồng hàng năm và lâu năm như cà chua, ớt, dưa chuột, dâu tây, ngô, đậu nành, táo, nho và cam quýt (Grbić & cs.

Tại Việt Nam, loài nhện này đã bị ghi nhận gây hại trên hoa hồng (Nguyễn Thị Chắt & Bùi Thanh Tùng, 2005) và trên bông (Mai Văn Hào, 2010). Nhện đỏ hai chấm T. urticae không chỉ chích hút làm ảnh hưởng tới quá trình quang hợp và thoát hơi nước của lá mà còn làm rụng lá, thủng lá và thậm chí làm chết cây trồng (Brandenburg & Kennedy, 1987). Tốc độ phát triển nhanh chóng và khả năng sinh sản cao cho phép nhện đỏ hai chấm T.

urticae nhanh chóng đạt tới ngưỡng gây hại kinh tế. Khi nhện đỏ hai chấm phát triển nhiều, trên khắp các tầng lá sẽ làm cho sức sống của cây ký chủ suy giảm rất nhanh. Các thông số tăng trưởng quần thể của nhện đỏ hai chấm như tốc độ phát triển, tỷ lệ sống, sức sinh sản và tuổi thọ có thể khác nhau do ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh như nhiệt độ, cây ký chủ, giai đoạn sinh trưởng của cây trồng, ảnh hưởng của thuốc trừ sâu hay độ ẩm tương đối. Nhện đỏ hai chấm không chỉ gây hại và phát triển trên những cây ký chủ chính, chúng còn có thể phát triển mạnh mẽ trên các cây ký chủ phụ.

Trong quá trình điều tra phát hiện dịch hại, chúng tôi ghi nhận sự có mặt của nhện đỏ hai chấm trên các loại cây dại bao gồm cây ba bét và cây bìm bôi. Bên cạnh đó, những loại cây dại này mọc quanh đồng ruộng, bên cạnh các cây trồng là ký chủ chính của chúng. Đây có thể là nguồn thức ăn dự trữ của nhện, đặc biệt khi cây trồng thu hoạch và sẽ là nguồn bệnh lây lan sang cây trồng vụ tiếp theo. Tuy nhiên, hiện nay thiếu nghiên cứu ảnh hưởng của các loài ký chủ phụ đến sự phát sinh gây hại 2 của loài nhện này.

Vì vậy, việc đánh giá đặc điểm sinh học của loài nhện đỏ hai chấm trên hai loài ký chủ phụ này là cần thiết. Thông tin về đặc điểm sinh học, sinh thái của nhện đỏ hai chấm trên các loại cây ký chủ phụ này là căn cứ quan trọng để xây dựng biện pháp quản lý tổng hợp loài dịch hại này, từ đó dưới sự hướng dẫn của TS. Phạm Thị Hiếu tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số cây thức ăn đến đặc điểm sinh học nhện đỏ hai chấm : Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) ”. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1.1 Mục đích Nghiên cứu ảnh hưởng của một số cây thức ăn đến đặc điểm sinh học chính nhện đỏ : Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae), nhằm xác định, đánh giá sự thích hợp cây ký chủ phụ lên nhện.2 Yêu cầu - Điều tra thành phần nhện đỏ : Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) và thiên địch của chúng trên một số cây trồng.

- Điều tra diễn biến mật độ nhện đỏ: Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) trên cây đậu cove tại Xã Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội. - Xác định một số đặc điểm sinh học chính bao gồm : Thời gian phát dục, kích thước, đời, vòng đời, sức sinh sản và sức tăng quần thể của nhện đỏ trên 3 loại thức ăn khác nhau : Lá đậu cove, lá bìm bôi hoa vàng, lá ba bét. 3 PHẦN II: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 2.

Các nghiên cứu chung về nhện hại và nhện đỏ hai chấm (Tetranychus urticae) 2. Những nghiên cứu về nhện nhỏ hại cây trồng chung Nhện thuộc ngành động vật chân khớp Anthropada, nhện là nhóm có bụng không phân đốt rõ ràng (Krantz, 1978). Theo Krantz (1978) cho đến nay đã có hơn 30000 loài nhện đã được miêu tả trong nửa triệu loài. Theo nghiên cứu trên, ở các vùng khác nhau thì sự phân bố của các loài nhện là khác nhau., có những họ chỉ có ở vùng ôn đới mà không có ở vùng nhiệt đới.

Như họ Antypidar, họ Parotopidae chỉ có ở Amazon, hay họ Migidae chỉ ở vùng Nam Phi và trên đảo Madagasca, Milan. Nhện hại là các đối tượng gây hại nghiêm trọng trên nhiều loài cây trồng ở nhiều vùng trên thế giới, chúng là điểm thu hút của nhiều nhà khoa học. Nhện hại cây trồng là những loài động vật nhỏ đến rất nhỏ nằm trong: + Bộ Ve bét (Acarina). + Lớp hình nhện (Arachnida).

+ Ngành chân khớp (Arthropoda). Nhện thường có 4 đôi chân (một số chỉ có 2 đôi chân). Quá trình phát triển trải qua các giai đoạn: trứng, nhện non các tuổi và nhện trưởng thành. Acarina thuộc lớp Arachnida phân ngành động vật chân kìm.

Môi trường sống chủ yếu của ve bét là trên cạn, số ít sống ở dưới nước, với hơn 50.000 loài được mô tả trên toàn thế giới, thức ăn của chúng rất phong phú như thực vật, xác chết động vật và kí sinh trùng. Cơ thể gồm 2 phần chính là đầu ngực và bụng, có 4 cặp chân, không có cánh và râu. Khác với nhện, ấu trùng ve bét chỉ có 6 chân, giai đoạn nhộng và trưởng thành mới đủ 8 chân. Ve bét có kích thước rất nhỏ, hầu hết dài từ 0,3-0,5mm riêng họ Eriophyidae chỉ dài 0,1-0,2 mm.

Cấu trúc của các phần phụ tùy theo thói quen sinh hoạt và thức ăn. Trong một số con ve và bọ ve 4 các phần phụ được sử dụng để điều chỉnh cho giao phối (Zhang, 2003). Lớp da của ve bét rất mỏng gồm nhiều lớp biểu bì, các lớp da thường xanh xao sau mỗi lần lột xác những sẽ sớm trở về thành màu vàng, trắng hay đỏ khi trưởng thành. Chúng hô hấp qua da hoặc khí quản, các khí quản mở qua 1-4 cặp lỗ thở nằm ở phía trước của cơ thể hoặc ở hai bên.

Ve bét có một hoặc hai cặp mắt, đôi khi có một mắt duy nhất. Ve bét là đơn tính khác gốc. Lưỡng hình giới tính được thể hiện dưới nhiều hình thức của họ. Các vị trí của lỗ sinh dục khác nhau rất nhiều.

Hầu hết ve và bọ ve là loài đẻ trứng. Các giai đoạn phát triển gồm trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành (Gerson, 1992). Trong bộ nhện hại cây trồng gồm 4 họ chính là họ Tetranychidae, Tarsonemoidae, Tenuipalpidae, Eriophyidae. Theo Zhang (2003), họ Tetranychidae hay còn gọi là họ nhện chăng tơ thuộc bộ Acari bao gồm 1200 loài, chúng phân bố trên toàn thế giới, gây hại kinh tế nghiêm trọng trên các cây lương thực chính và cây cảnh.

Cơ thể mềm, dài khoảng 0,4mm thường có màu đỏ, cam hoặc vàng trong. Vòng đời của nhện kéo dài 1-2 tuần hoặc hơn tùy thuộc vào loài nhện, nhiệt độ, cây chủ, độ ẩm và các yếu tố môi trường khác. Họ Tetranychidae có các loài nguy hiểm như nhện đỏ son (Tetranychus cinnabarinus Boisduval ), nhện đỏ 2 chấm (Tetranychus urticae ). Các nghiên cứu của Gutierrez & Schicha (1983) cho thấy họ Tetranychidae có đặc điểm chính sau: có kìm di dộng dài trong đầu giả hoặc kìm có các đốt nhập chung gốc, đốt xúc biện thứ 4 có 1 vuốt to, đốt bàn I, II và đôi khi đốt ống có các đôi lông đặc trưng, bàn chân có các lông nhỏ, đệm vuốt có hoặc không có lông mịn, lỗ sinh dục cái là đặc trưng cho họ và cho loài.

Thông thường, có ba đôi lông phía trước lưng, bốn đôi lông mép lưng, 5 đôi lông lưng và 1 đôi lông mép ngang giữa lưng. Nhện đỏ hai chấm T.urticae là một trong những loài phổ biến nhất trên toàn thế giới, gây hại trên 150 cây kí chủ có giá trị kinh tế như cây cam, quýt, chanh, bưởi, nhãn, vải,.v… và hơn 300 loà i thực vật trong nhà kính (hoa 5 thược dược, hoa hồng…, các cây thuốc). Nhện ăn các lục lạp tế bào của lá làm cho lá chuyển từ màu xanh sang màu vàng nhạt đến nâu. Thiệt hại nặng có thể gây khô, rụng lá và rồi dẫn đến cây bị chết (Zhang, 2003) Nhện đỏ son T.cinnabarinus Boisduval (Acari: Tetranychidae) phân bố trên toàn thế giới, gây hại nghiêm trọng trên các cây rau như đậu, cà tím, ớt, cà chua, bầu bí.

Ngoài ra chúng còn gây hại trên cây ăn quả và cây cảnh.