Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở khoa học về năng lực lãnh đạo và phát triển năng lực lãnh đạo cho Quản lý cấp trung. Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu. Thực trạng năng lực lãnh đạo và phát triển năng lực lãnh đạo của Quản lý cấp trung tại Công ty cổ phần Vinaconex 25.
Giải pháp phát triển năng lực lãnh đạo cho Quản lý cấp trung tại Công ty cổ phần Vinaconex 25. Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở khoa học về năng lực lãnh đạo và phát triển năng lực lãnh đạo cho Quản lý cấp trung. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Tình hình nghiên cứu trong nước.
Phần lớn các nghiên cứu trước đây đều tập trung chủ yếu vào lãnh đạo cấp cao, tức là những người đứng đầu một doanh nghiệp. Như Luận án tiến sĩ của Đặng Ngọc Sự: Năng lực lãnh đạo - Nghiên cứu tình huống của lãnh đạo các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (12/2011): Nghiên cứu năng lực lãnh đạo cấp cao (người đứng đầu) của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một số nghiên cứu khác cũng nghiên cứu về phát triển năng lực của cán bộ nhưng không tách riêng và xoáy sâu vào năng lực lãnh đạo của Quản lý cấp trung. Chương trình nhân sự lãnh đạo của Công ty cổ phần Vinaconex 25 đã có đề cập đến vai trò lãnh đạo của Quản lý cấp trung, tuy nhiên mới chỉ nằm trong giai đoạn đang xây dựng bảng tiêu chí năng lực lãnh đạo cần có cho Quản lý cấp trung.
Do đó, ở Công ty hiện nay vẫn chưa có hệ thống lý luận nào về năng lực lãnh đạo và các tiêu chí năng lực lãnh đạo áp dụng cho Quản lý cấp trung. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài: Một số tác giả đã nghiên cứu về lãnh đạo, năng lực lãnh đạo trên thế giới, trong đó cũng khẳng định được lãnh đạo có ở mọi cấp độ, từ các vị trí đứng đầu các nhóm nhỏ cho đến các tổ chức lớn và các tập đoàn. Năng lực lãnh đạo cũng bao gồm nhiều yếu tố, trong đó kỹ năng lãnh đạo cũng được xem là một trong những yếu tố rất quan trọng. Bên cạnh đó, mỗi góc nhìn khác nhau về phát triển năng lực lãnh đạo, mỗi tác giả nghiên cứu đề cập phát triển năng lực lãnh đạo theo mỗi cách khác nhau, tuy nhiên đều khẳng định được năng lực lãnh đạo có thể được đào tạo và phát triển được.
Một số các nghiên cứu này đã chuyển thể thành những cuốn sách, cuốn giáo trình đã và đang lưu hành như: + John C. Phát triển kỹ năng lãnh đạo. Dịch từ tiếng Anh. Người dịch Đinh Việt Hòa và Nguyễn Thị Kim Oanh, 2011.
Hà Nội: NXB Lao động - Xã hội. Theo Maxwell, tùy theo mỗi giai đoạn phát triển kỹ năng lãnh đạo 5 mà người lãnh đạo sẽ được chia thành 5 cấp độ lãnh đạo: Cấp độ 1: Chức vị (mọi người đi theo bạn vì họ buộc phải theo); Cấp độ 2: Sự chấp thuận (mọi ngưòi đi theo bạn vì họ muốn thế); Cấp độ 3: Định hướng kết quả (mọi ngưòi đi theo bạn vì những gì bạn đã làm cho tổ chức); Cấp độ 4: Phát triển con người (mọi người đi theo bạn vì những gì bạn đã làm cho họ); Cấp độ 5: Cá nhân (mọi người đi theo bạn vì bạn là ai và bạn đại diện cho điều gì). Đồng thời, Maxwell cũng chỉ ra rằng, lãnh đạo không phải chỉ dành riêng cho những người sinh ra để làm lãnh đạo mà muốn làm một nhà lãnh đạo, thì phải có những phẩm chất được lĩnh hội và trau dồi qua thời gian, kết hợp với khát vọng và quyết tâm trở thành lãnh đạo. The variables of leadership: A review and conceptual framework.
Academy of Management Review. Theo Barrow, năng lực lãnh đạo bao gồm kiến thức, hành vi thái độ, kỹ năng. Trong đó, kỹ năng lãnh đạo bao gồm 7 yếu tố cấu thành gồm tầm nhìn, khả năng gây ảnh hưởng và xây dựng hình ảnh, năng lực phân quyền và ủy quyền, năng lực xác định vấn đề và ra quyết định, năng lực tạo động lực, năng lực giao tiếp lãnh đạo, khả năng hiểu mình - hiểu người. Để trở thành nhà lãnh đạo thành công, một trong những cách quan trọng đó là phát triển các kỹ năng lãnh đạo trong 7 yếu tố cấu thành này.
Đồng thời các kỹ năng này cũng có thể được đào tạo và phát triển. Phát triển kỹ năng lãnh đạo. dịch từ tiếng Anh. Người dịch Bích Nga và Lan Nguyên, 2008.
Hồ Chí Minh: NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh. Theo John Adair, xét theo đặc điểm tính cách của người lãnh đạo, để phát triển năng lực lãnh đạo thì cần phải rèn luyện để phát triển những phẩm chất như nhiệt tình, chính trực, bền chí, công bằng, sôi nổi, khiêm tốn, tự tin. Xét theo kỹ năng lãnh đạo hiệu quả thì phải phát triển các kỹ năng lãnh đạo như lập mục tiêu, truyền đạt thông tin, tạo động lực thúc đẩy, xây dựng hình ảnh,.
+ Katz, 1995 đưa nhận định rằng một nhà lãnh đạo phụ thuộc vào ba kỹ năng cơ bản gồm: năng lực chuyên môn gồm kiến thức và kỹ năng, kỹ năng nhân sự và kỹ năng tư duy tổng thể. Trong đó, kỹ năng hàm ý là những gì mà người lãnh đạo có thể làm được và học được. Lãnh đạo, năng lực lãnh đạo. Thuật ngữ "lãnh đạo" được nhìn dưới nhiều khía cạnh khác nhau.
Dưới khía cạnh là một con người thì lãnh đạo ở đây được hiểu là một người đứng đầu một tổ chức, dẫn dắt tổ chức thực hiện mục tiêu của tổ chức. Dưới khía cạnh là một hoặc một chuỗi các hành động hay hành vi thì lãnh đạo chính là hoạt động dẫn dắt, chỉ đạo một tổ chức hành động thực hiện mục tiêu của tổ chức. Trước hết, ta đề cập đến khái sự lãnh đạo. Có rất nhiều định nghĩa về sự lãnh đạo, trong đó có một số định nghĩa sau phù hợp với tình huống nghiên cứu: + Theo John C.
Maxwell (1993, trang 20) định nghĩa: “Lãnh đạo là gây ảnh hưởng”. Hughes và cộng sự (2009, trang 34), việc lãnh đạo được định nghĩa như là: “Một quá trình gây ảnh hưởng đến một nhóm có tổ chức nhằm đạt được các mục đích của tổ chức đó”. + Theo Warren Bennis (1989), định nghĩa Lãnh đạo là khả năng dịch tầm nhìn thành hiện thực. Có nhiều định nghĩa khác nhau về lãnh đạo, trong đó, định nghĩa của Richard L.
Hughes và cộng sự là bao trùm. Định nghĩa này đều phù hợp với nhiều cách tiếp cận khác nhau. Tiếp cận về tính hiệu quả thì nhấn mạnh được vấn đề đạt được mục tiêu của tổ chức; tiếp cận theo đối tượng thì lãnh đạo phải gắng với một tổ chức nhất định, không có tổ chức thì sẽ không có sự lãnh đạo; Lãnh đạo là sự gây ảnh hưởng, và là gây ảnh hưởng có mục đích, theo cách tiếp cận này cũng phù hợp với định nghĩa của của tác giả John C. Maxwell; Đồng thời, nói đến lãnh đạo thì phải nói đến một quá trình không phải là một vị trí, là quá trình tương tác qua lại giữa người lãnh đạo và cấp dưới trong những tình huống và hoàn cảnh nhất định.
Theo cách tiếp cận trên, thì định nghĩa về lãnh đạo xuyên suốt mục tiêu nghiên cứu: Lãnh đạo là một quá trình gây ảnh hưởng đến một nhóm có tổ chức nhằm đạt được các mục đích của tổ chức đó. Năng lực lãnh đạo. Theo Warren Bennis và Burt Nanus (1985) năng lực lãnh đạo là tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và hành vi thái độ mà một người lãnh đạo cần có. Trong đó, kỹ năng bao gồm kỹ năng lãnh đạo và kỹ năng quản lý.
Trong phạm vi đề tài này, tác giả không đi sâu nghiên cứu đến kiến thức, hành vi thái độ, kỹ năng quản lý mà chỉ nghiên cứu phần kỹ năng lãnh đạo. Tuy nhiên hành vi thái độ, phẩm chất của người lãnh đạo có ảnh hưởng rất lớn hiệu quả công tác phát triển kỹ năng lãnh đạo, cũng như trở thành nhà lãnh đạo thành công. Theo đó, có thể hiểu, năng lực lãnh đạo trong phạm vi là các kỹ năng lãnh đạo (được gọi chung là năng lực lãnh đạo) như là các “kỹ năng mềm” mà một người lãnh đạo sử dụng để tương tác với đối tượng lãnh đạo, gồm các kỹ năng như kỹ năng gây ảnh hưởng, truyền đạt tầm nhìn, chia sẽ tầm nhìn, ra quyết định, giải quyết vấn đề, giao tiếp, đàm phán, ủy quyền, chia sẽ quyền lực, tạo động lực,. Quản lý cấp trung (QLCT).
Quản lý cấp trung là người quản lý, điều hành các phòng ban chức năng; các đơn vị trực thuộc (ban chỉ huy một công trường xây dựng, đội sản xuất, nhà máy, xí nghiệp, công ty con.); các bộ phận (các tổ, nhóm chuyên trách thuộc các phòng ban, đơn vị) của một tổ chức, một doanh nghiệp,. Nhiệm vụ của cán bộ Quản lý cấp trung là thực hiện vai trò quản lý, lãnh đạo, dẫn dắt các phòng ban, đơn vị trực thuộc, các bộ phận của mình thực hiện nhiệm vụ do tổ chức, doanh nghiệp và lãnh đạo cấp cao giao cho. Vai trò, đặc điểm và năng lực lãnh đạo của Quản lý cấp trung. Một Quản lý cấp trung trong tổ chức thường có vai trò: là người giữ thông tin của tổ chức - theo dõi, truyền đạt, phát ngôn thông tin liên quan đến tổ chức của mình, vai trò là người ra quyết định - khởi tạo, xử lý, phân bổ nguồn lực, đàm phán trong và ngoài tổ chức, vai trò là người liên lạc - phối hợp với các tổ chức khác.
Thể hiện tất cả vai trò này trong một tổ chức của mình đều gắng liền với năng lực lãnh đạo của người đứng đầu tổ chức đó. 8 Theo tác giả Warren Bennis và Burt Nanus (1985), sự thành công của một doanh nghiệp tất yếu không dừng lại ở một cá nhân mà luôn được đẩy lên tầm tập thể, trong đó, vai trò của người lãnh đạo là hết sức quan trọng và chưa bao giờ là một trách nhiệm, công việc dễ dàng. Một quan niệm mới cho lãnh đạo hôm nay là: “Team work is dream work”, tức là chỉ có làm việc tập thể thì giấc mơ thành công mới thành hiện thực. Xu hướng phân quyền ngày càng mở rộng làm cho các tổ chức trở nên phẳng hơn, ít cấp độ hơn, lãnh đạo cần có ở tất cả các cấp, bộ phận và lãnh đạo cấp cao sẽ trở thành “lãnh đạo của lãnh đạo”.
Qua đó, quyền lực sẽ dần dần được thay thế bằng sự tôn trọng, chia sẻ và hợp tác giữa những con người trong một tổ chức cùng hướng tới một mục tiêu chung.