CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Năng lực hiểu và vận dụng thông tin thuốc. Định nghĩa năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc. Các khía cạnh của năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc.
Các công cụ đánh giá năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc. Mối liên quan của năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc đến hiệu quả dùng thuốc, tuân thủ dùng thuốc và an toàn khi dùng thuốc. Các yếu tố liên quan đến năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc. Các nghiên cứu trên thế giới.
Các nghiên cứu ở Việt Nam. Tuân thủ dùng thuốc của bệnh nhân ĐTĐ TÝP 2 ngoại trú. Định nghĩa tuân thủ dùng thuốc. Phương pháp đánh giá tuân thủ dùng thuốc.
Các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ dùng dùng thuốc. Vài nét về địa điểm nghiên cứu. 16 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu .1 Đối tượng nghiên cứu.
Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu.
Phương pháp thu thập số liệu. Chỉ tiêu nghiên cứu. Quy ước sử dụng trong nghiên cứu. Xử lý và phân tích số liệu.
21 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Phân tích năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc tại Nhà thuốc Gia Hưng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đặc điểm người mua thuốc tham gia nghiên cứu. Đặc điểm nhân khẩu học.
Đặc điểm về tình trạng sức khỏe .3 Đặc điểm về tình trạng dùng thuốc. Nhận định về khả năng đọc và hiểu các thông tin hướng dẫn sử dụng thuốc. Nhận định về sự hướng dẫn sử dụng thuốc của nhân viên y tế. Đánh giá năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc.
Đặc điểm năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc trong nghiên cứu theo công cụ MLM. Phân loại năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của tổng số người mua thuốc. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của tổng số người mua thuốc. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của những người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2.
Phân tích tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đặc điểm dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đặc điểm tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đánh giá tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc ĐTĐ típ 2 theo MARS-5.
Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. 38 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Về phân tích năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc tại nhà thuốc Gia Hưng trên địa bàn Thành phố Hà Nội.1 Đặc điểm người mua thuốc. Phân tích năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc.
Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của những người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Phân tích tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đặc điểm dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đặc điểm tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2.
Đánh giá tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2 theo MARS-5. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. 51 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 54 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT American Diabetes Association ADA (Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ) HDSD Hướng dẫn sử dụng ĐTĐ Đái tháo đường BN Bệnh nhân Medication Adherence Report Scale MARS (Thang báo cáo tuân thủ dùng thuốc) Medication Literacy Measure MLM (Thang đánh giá năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc) SD Độ lệch chuẩn World Health Organization WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) PTTH Phổ thông trung học OTC Over The Counter (Thuốc không kê đơn) ETC Ethical drugs (Thuốc kê đơn) DANH MỤC BẢNG Bảng1.
Các công cụ đánh giá năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc. Đặc điểm nhân khẩu học. Đặc điểm về tình trạng sức khỏe. Đặc điểm về tình trạng dùng thuốc.
Nhận định về khả năng đọc và hiểu các thông tin. Nhận định về sự hướng dẫn sử dụng thuốc của nhân viên y tế. Đặc điểm năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc trong nghiên cứu theo công cụ MLM. Đánh giá năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc trong nghiên cứu theo công cụ MLM.
Kết quả phân tích hồi quy logistic đơn biến về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc. Kết quả phân tích hồi quy logistic đơn biến về các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đặc điểm dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. Đặc điểm tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc.
Đánh giá tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý. Kết quả phân tích hồi quy logistic đơn biến về các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh lý ĐTĐ típ 2. 39 ÐẶT VẤN ĐỀ Thuốc đóng vai trò thiết yếu trong điều trị bệnh, tuy nhiên việc dùng thuốc tiềm ẩn các biến cố bất lợi hay nguy cơ không đạt hiệu quả điều trị. Thất bại điều trị và các biến cố bất lợi có thể có nguyên nhân từ việc người bệnh không hiểu và vận dụng được các thông tin hướng dẫn sử dụng thuốc được nhân viên y tế hướng dẫn, hoặc các tờ thông tin sử dụng thuốc dành cho người bệnh.
Hay nói cách khác là năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc chưa tốt. Năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc (medication literacy) là “mức độ mà mỗi cá nhân có thể thu nhận, hiểu, truyền đạt, tính toán và xử lý các thông tin cụ thể về thuốc của họ để đưa ra các quyết định sáng suốt về thuốc và sức khỏe nhằm sử dụng thuốc hiệu quả và an toàn, bất kể phương thức truyền tải thông tin là gì (ví dụ: bằng văn bản, bằng miệng và hình ảnh)” [1] Có nhiều nghiên cứu đã đánh giá về năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc ở bệnh nhân điều trị ngoại trú tại bệnh viện, kết quả cho thấy năng lực còn chưa đủ hiểu và vận dụng thông tin về thuốc [2], [3]. Vì việc sử dụng thuốc không hợp lý, không cần thiết, không đúng liều lượng có thể dẫn đến những tác động nghiêm trọng tới sức khỏe người sử dụng, chi phí chăm sóc, cũng như chất lượng của trị liệu dùng thuốc và chăm sóc y tế, do đó năng lực này cũng cần thiết phải được đánh giá cho người dân trong cộng đồng, người mua thuốc tại nhà thuốc [4]. Tuy nhiên, những nghiên cứu về vấn đề này trên người mua thuốc tại nhà thuốc còn ít, hiện chưa có nghiên cứu nào ở Việt Nam.
Tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả điều trị bệnh, đặc biệt đối với bệnh nhân ngoại trú. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều bệnh nhân không tuân thủ đúng hướng dẫn dùng thuốc do nhiều nguyên nhân như quên lịch uống thuốc, lo ngại tác dụng phụ, hoặc chủ quan khi thấy triệu chứng thuyên giảm. Việc không tuân thủ điều trị có thể dẫn đến giảm hiệu quả thuốc, gia tăng biến chứng và gánh nặng y tế. Tại các nhà thuốc, dược sĩ cộng đồng có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ bệnh nhân dùng thuốc đúng cách.
Tuy nhiên, việc đánh giá mức độ tuân thủ thuốc hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế do sự chủ động từ người 1 bệnh chưa cao và hệ thống quản lý chưa đồng bộ. Do đó, cần có các phương pháp đánh giá và giải pháp hỗ trợ phù hợp để nâng cao tuân thủ dùng thuốc, đặc biệt trong bối cảnh bệnh nhân điều trị ngoại trú. Trong thời gian công tác tại nhà thuốc cộng đồng, tôi tự nhận thấy người sử dụng thuốc nếu có khả năng đọc hiểu, tìm kiếm thông tin về thuốc và sử dụng thuốc đúng theo thông tin hướng dẫn sẽ giúp cho họ sử dụng thuốc hiệu quả, an toàn và tiết kiệm hơn. Với mong muốn tìm hiểu thực trạng về năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc và tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc tại nhà thuốc, từ đó có biện pháp hỗ trợ người dân trong cộng đồng nâng cao khả năng tự dùng thuốc, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu“Phân tích năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc và tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc tại nhà thuốc Gia Hưng trên địa bàn thành phố Hà Nội” với mục tiêu sau: 1.
Phân tích năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc của người mua thuốc tại nhà thuốc Gia Hưng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Phân tích tuân thủ dùng thuốc của người mua thuốc có bệnh đái tháo đường típ 2 tại nhà thuốc Gia Hưng trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nghiên cứu được thực hiện tại 2 nhà thuốc thuộc Hệ thống nhà thuốc Gia Hưng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Năng lực hiểu và vận dụng thông tin thuốc 1.
Định nghĩa năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc Năng lực hiểu và vận dụng thông tin về thuốc (medication literacy) được định nghĩa là “mức độ mà các cá nhân có thể tiếp nhận, hiểu, giao tiếp và xử lý thông tin cụ thể về thuốc của họ để ra đưa các quyết định chính xác về thuốc và sức khoẻ nhằm sử dụng thuốc một cách an toàn và hiệu quả, bất kể dưới hình thức truyền đạt thông tin là gì (ví dụ: văn bản, lời nói, hình ảnh)”. [1] Thuốc đóng vai trò chính trong việc kiểm soát hầu hết các bệnh, nhưng mặt khác, thuốc cũng có thể gây ra những biến cố bất lợi, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, thậm chí dẫn đến tử vong. Những biến cố bất lợi do thuốc không chỉ gây ra gánh nặng cho người bệnh mà còn tạo ra chi phí kinh tế lớn cho xã hội.
