Lời mở đầu và Kết luận, nội dung của đề tài gồm 3 Chương sau đây: Chƣơng 1: Khái quát về Năng lực cạnh tranh địa phƣơng. Chƣơng 2: Thực trạng về năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút Đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Chƣơng 3: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. 9 Năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài.
CHƢƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH ĐỊA PHƢƠNG 1. Các khái niệm về cạnh tranh.1 Cạnh tranh và năng lực cạnh tranh là gì? Cạnh tranh là một thuật ngữ với nghĩa chủ yếu là phản ánh sự đấu tranh ganh đua, thi đua giữa các đối tượng cùng loại, đồng giá trị nhằm đạt được những ưu thế, những lợi ích theo mục tiêu đã được xác định. Với nền kinh tế thị trường trong bối cảnh toàn cầu hoá, quá trình cạnh tranh cũng luôn được thúc đẩy, phát triển. Bởi các đối tượng tham gia cạnh tranh luôn tìm mọi cách tốt nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình trước các đối thủ khác nhằm đạt được vị thế cao hơn.
Cạnh tranh sẽ đem lại lợi ích cho đối tượng này và sự thiệt hại cho đối tượng khác. Song xét dưới góc độ lợi ích xã hội chung thì cạnh tranh luôn có tác động tích cực (chất lượng tốt hơn, giá rẻ hơn, dịch vụ tốt hơn…) Có thể nói, để thắng được trong cạnh tranh, chiếm lĩnh được lòng tin của khách hàng buộc các Quốc gia, các địa phương, các doanh nghiệp phải nâng cao được năng lực của mình. Vì cạnh tranh là một xu thế tất yếu trong nền kinh tế thị trường, là một quá trình “động” và biến đổi không ngừng. Vậy năng lực cạnh tranh là gì? Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), năng lực cạnh tranh được định nghĩa là tập hợp các thể chế, chính sách và các yếu tố tác động đến năng suất của chủ thể 10 Năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài.
tham gia cạnh tranh.1 Đây là nhân tố bảo đảm thu nhập hay sự bền vững và là nhân tố cơ bản xác định tăng trưởng dài hạn của chủ thể đó. Trong môi trường cạnh tranh, từng chủ thể thể hiện vị thế của mình so với các chủ thể khác. Vị thế đó dựa trên những ưu thế nhất định, trong đó bao gồm những ưu thế về các yếu tố sản xuất cơ bản và những ưu thế do chính chủ thể đó “sáng tạo” nên. Sức cạnh tranh, khả năng cạnh tranh, hay năng lực cạnh tranh đều phản ảnh vị thế cạnh tranh của các chủ thể kinh tế.
Vị thế đó là những điều kiện để các chủ thể kinh tế tham gia vào hoạt động cạnh tranh. Một chủ thể có sức cạnh tranh cao là chủ thể có lợi thế và biết tạo ra những lợi thế để thu được lợi nhuận cao hơn so với các chủ thể khác. Chủ thể đó cũng được coi là có khả năng cạnh tranh hay năng lực cạnh tranh cao. Để xác định năng lực cạnh tranh, khả năng cạnh tranh hay sức cạnh tranh của một Quốc gia, một địa phương, một đơn vị kinh doanh hay một sản phẩm người ta thường chọn ra một số tiêu thức nhất định ở trạng thái “tĩnh”.
Nhưng quan trọng hơn là phải tính đến các yếu tố “động”. Vì cạnh tranh là một quá trình vận động không ngừng. Trên cơ sở những phân tích trên, các chủ thể tham gia vào quá trình cạnh tranh có thể đưa ra các chiến lược ngắn hạn hay dài hạn để duy trì và phát huy lợi thế của mình trên thị trường hoặc đưa ra những biện pháp phòng ngừa rủi ro. Có thể nói, thế giới là tổng hoà các mối quan hệ.
Một mặt, vừa liên kết, gắn bó và phụ thuộc lẫn nhau. Mặt khác, lại cạnh tranh, thúc đẩy lẫn nhau. Cạnh tranh trở thành một hệ thống, bao gồm các cấp độ cạnh tranh khác nhau như: Năng lực cạnh tranh Quốc gia, năng lực cạnh tranh địa phương, năng lực canh tranh ngành, doanh nghiệp và sản phẩm… 1.2 Năng lực cạnh tranh địa phƣơng là gì? 1.1 Khái niệm: 1 World Bank, Báo cáo năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2006 - 2007 11 Năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Năng lực cạnh tranh địa phương là một khái niệm phức hợp, được định nghĩa là năng lực của một địa phương đạt được tăng trưởng bền vững; thu hút được đầu tư; bảo đảm được ổn định kinh tế, xã hội; nâng cao đời sống của người dân, chủ yếu nhờ khả năng nâng cấp công nghệ hoặc bằng cách tự sáng tạo hoặc tiếp thu nhanh chóng và tích cực công nghệ.
Theo WEF, khuôn khổ nội dung xác định tính cạnh tranh tổng thể của một nền kinh tế bao gồm 8 nhóm nhân tố: độ mở cửa, chi phí, tài chính, kết cấu hạ tầng, công nghệ, quản trị, lao động và thể chế. Chỉ số chung đánh giá thứ hạng cạnh tranh của Quốc gia được tính theo tỷ trọng của 8 nhóm nhân tố trên. Mỗi nhóm nhân tố lại được xem xét dựa trên tiểu nhóm nhân tố. Tất cả có khoảng 250 chỉ số định tính và định lượng được sử dụng để đánh giá tính cạnh tranh cấp Quốc gia.
Xét ở góc độ cạnh tranh địa phương, đó lá các yếu tố như: các kế hoạch phát triển đầu tư tốt; khả năng tiếp cận tài chính; môi trường tốt giữa nhà nước và khu vực tư nhân; mạng lưới kinh doanh mạnh, định hướng dịch vụ; sự kết hợp của chuỗi giá trị; khả năng tiếp cận lao động có kỹ năng; sự nhanh nhạy trong việc đưa ra các chấp thuận và đề nghị. Sự kết hợp nhịp nhàng, chặt chẽ, bổ sung hỗ trợ của các nhóm yếu tố trên sẽ tạo nên sức cạnh tranh cho một địa phương. Việc các yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh của địa phương được xác định và đánh giá là để lý giải nguyên nhân tại sao trong cùng một Quốc gia, trong cùng một điều kiện về cơ sở hạ tầng, văn hóa… một số tỉnh lại tốt hơn những tỉnh khác về mức tăng trưởng và có sự phát triển năng động của các thành phần kinh tế. Ở một khía cạnh khác, những thách thức trong cạnh tranh trên lĩnh vực toàn cầu đòi hỏi các Quốc gia, tỉnh, thành thay đổi cách nhìn của họ.
Lợi thế so sánh của các yếu tố sản xuất cơ bản không còn là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế nữa. Bởi khi nền kinh tế thế giới ngày càng có xu hướng toàn cầu hoá thì lợi thế trong việc xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên hay lao động giá rẻ ngày càng mờ nhạt. Tương lai phát triển của địa phương tuỳ thuộc vào chuyên môn, kỹ năng đóng góp, phẩm chất của con người và tổ chức tại địa phương. 12 Năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài.
Có thể nói, vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của từng địa phương là rất cần thiết nhằm đạt được sự phát triển bền vững, nâng cao đời sống của người dân. Mỗi địa phương cần có ý thức phấn đấu tích cực phát triển địa phương, nâng cao vị thế cạnh tranh của mình so với các địa phương khác để góp phần tạo nên lợi thế cạnh tranh của Quốc gia. Bởi một Quốc gia có năng lực cạnh tranh cao phải có các địa phương, tỉnh, thành, các doanh nghiệp phải năng lực cạnh tranh cao. Vậy nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương phải nằm trong tương quan với năng lực cạnh tranh Quốc gia.2 Nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương dựa trên lợi thế cạnh tranh.
Lý thuyết lợi thế cạnh tranh giải thích sự phát triển kinh tế, gia tăng mức sống của các Quốc gia dựa vào khả năng đổi mới, khả năng tiếp cận nguồn vốn và sự lan truyền công nghệ. Một Quốc gia (địa phương) không thể phát triển bền vững và có khả năng cạnh tranh mà chỉ nhờ vào lợi thế so sánh. Bởi lợi thế so sánh chỉ là những điều kiện đặc thù tạo ra ưu thế một khía cạnh nào đó cho Quốc gia (địa phương) hay một ngành của Quốc gia (địa phương) đó như điều kiện tự nhiên, tài nguyên, con người.Đây mới là cơ sở cho một lợi thế cạnh tranh tốt chứ chưa đủ là một lợi thế cạnh tranh đảm bảo cho sự thành công. Lợi thế cạnh tranh phải là khả năng cung cấp giá trị gia tăng cho các đối tượng liên quan như: khách hàng, nhà đầu tư hoặc các đối tác kinh doanh và tạo ra giá trị gia tăng cao cho các Quốc gia (địa phương).
Thái Lan và Ý thành công ở ngành du lịch không phải chỉ nhờ đất nước của họ có nhiều thắng cảnh đẹp, di sản phong phú.mà yếu tố chủ yếu mang lại thành công cho ngành công nghiệp không khói này là nhờ hàng loạt các dịch vụ kèm theo từ dịch vụ khách sạn nhà hàng, lễ hội đến các dịch vụ vui chơi giải trí, trung tâm mua sắm và tiếp thị toàn cầu. Tất cả những yếu tố này đã tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các nước này so với các Quốc gia khác. Hội nhập và tự do hoá thương mại, đầu tư vừa tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế của Quốc gia nói chung và của từng địa phương nói riêng, vừa là những 13 Năng lực cạnh tranh của Vĩnh Phúc trong việc thu hút đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. thách thức trước sự cạnh tranh của các nền kinh tế.
Để đảm bảo sự hội nhập có hiệu quả, các Quốc gia các địa phương cần phải xác định rõ được các yếu tố thuận lợi trong quá trình phát triển như: vị trí địa lý, sự ổn định chính trị, nguồn lao động (số lượng, chất lượng…) tài nguyên thiên nhiên, khoa học và công nghệ. Đây là những yếu tố góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế của từng Quốc gia, từng vùng, địa phương…Trên cơ sở xác định chính xác các lợi thế, các địa phương cần phát huy, phối hợp và sử dụng các lợi thế này một cách đầy đủ nhằm tạo ra lợi thế mới, có sức tổng hợp cao. Trong kinh tế thị trường, khai thác lợi thế tuyệt đối và lợi thế so sánh đã khó nhưng khai thác lợi thế cạnh tranh còn khó hơn. Đương nhiên những yếu tố lợi thế về chi phí thấp là rất quan trọng và có tính quyết định.
Ở những nước dồi dào về lao động, tài nguyên, động lực phát minh, sáng chế, công nghệ sử dựng tiết kiệm các nguồn tài nguyên này có thể bị giảm. Lợi thế cạnh tranh có được là do con người tạo ra và có tính bền vững hơn.