Phần mở đầu đã giới thiệu khái quát về nghiên cứu của luận văn. Chƣơng 1 trình bày cơ sở khoa học về cạnh tranh và lý luận tiếp cận về năng lực cạnh tranh cũng nhƣ ứng dụng chúng vào lĩnh vực tƣ vấn xây dựng. Chƣơng này bao gồm các phần chính là : 1.1 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đê của luận văn; 1.2 Cơ sở lý thuyết về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của sản phẩm tƣ vấn xây dựng; 1.3 Những nhân tố tác động đến năng lực cạnh tranh sản phẩm tƣ vấn xây dựng của doang nghiệp; 1.4 Mô hình nghiên cứu lý thuyết. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến chủ đề của luận văn.
Một số công trình nghiên cứu của nước ngoài. Cạnh tranh trong nền kinh tế nói chung và cạnh tranh trong cung ứng sản phẩm, dịch vụ nói riêng đã đƣợc nghiên cứu từ rất lâu. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh và việc nghiên cứu năng lực cạnh tranh một cách có hệ thống chỉ mới từ năm 1980 đến nay. Hiện nay có nhiều nghiên cứu về năng lực cạnh tranh nói chung và năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực xây dựng nói riêng: Năm 1985, Michael Porter xuất bản cuốn sách “ Lợi thế cạnh tranh: Tạo và giữ hiệu suất cao bền vững ”.
Trong cuốn sách này, ông đã nghiên cứu về lợi thế cạnh tranh và cách thức một công ty thực sự đạt đƣợc lợi thế hơn các đối thủ. Ông chỉ ra rằng lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở trong các hoạt động của mỗi công ty mà còn trong cách các hoạt động liên quan đến nhau. Cuốn sách này cũng cung cấp lần đầu tiên những công cụ để có chiến lƣợc phân đoạn một ngành công nghiệp và đánh giá một cách chặt chẽ, logic tính cạnh tranh của sự đa dạng hóa. Năm 1990, Michael Porter tiếp tục công bố tác phẩm “ Lợi thế cạnh tranh của các quốc gia ”.
Cuốn sách này đƣợc ông nghiên cứu tại nhiều quốc gia và đƣa ra lý thuyết đầu tiên của cạnh tranh dựa trên nguyên nhân là năng suất, nhờ đó các công ty cạnh tranh với nhau. Trong cuốn sách này Porter cũng giới thiệu mô hình kim cƣơng, một cách để hiểu đƣợc vị thế cạnh tranh của một quốc gia trong cuộc cạnh tranh toàn cầu và là một phần không thể thiếu trong tƣ duy kinh doanh quốc tế. 5 Ngoài Michael Porter, có thể kể đến một số tác giả khác cũng đề cập đến năng lực cạnh tranh. Chang Mon và cộng sự năm 1995 đã viết cuốn “ Cách tiếp cận hai mô hình kim cƣơng với năng lực cạnh tranh quốc tế ”.
Trong cuốn sách này các tác giả đề cập đến cách tốt hơn để đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài và vai trò của chính phủ đến khả năng cạnh tranh của các công ty và quốc gia. Cristina Simon và Gayle Allard viết cuốn “ Năng lực cạnh tranh và mối quan hệ lao động ở Châu Âu: Một liên kết còn thiếu trong quản lý nhân sự toàn cầu ” năm 2008. Hai tác giả đề cập đến các liên kiết giữa khả năng cạnh tranh và mối quan hệ lao động. Phân tích năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua trình độ lao động ở các nƣớc châu Âu và đƣa ra kết luận cho thấy ngƣời lao động trong quốc gia cạnh tranh đƣợc hƣởng sự linh hoạt và tự chủ, quản lý nhân sự ở các công ty để tối ƣu hóa khả năng lao động, dẫn đến sản xuất nhiều hơn và cạnh tranh trong môi trƣờng làm việc.
Nghiên cứu của Rizal Z.Tamin và cộng sự “ Nâng cao dịch vụ tƣ vấn xây dựng ở Indonesia ” năm 2015. Nhóm nghiên cứu đã thực hiện điều tra tại nhiều khu vực của Indonesian, sau đó cùng thảo luận với các nhà quản lý để đƣa ra một số giải pháp quan trọng nâng cao chất lƣợng kỹ sƣ, đẩy mạnh khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp tƣ vấn xây dựng tại Indonesian. Nghiên cứu của Kunhui YE và cộng sự “ Nâng cao năng lực tƣ vấn quản lý xây dựng nhằm tạo cơ sở xây dựng bền vững ở Trung Quốc ” năm 2014. Nhóm nghiên cứu cũng đƣa ra quan điểm năng lực cạnh tranh chính là khả năng chuyên môn của đội ngũ tƣ vấn, là nguồn lợi thế cạnh tranh bền vững khi các công ty tƣ vấn xây dựng nƣớc ngoài thâm nhập vào Trung Quốc.
Nghiên cứu của Z. Zhao và cộng sự “ Năng lực cạnh tranh và chiến lƣợc của các doanh nghiệp kiến trúc và thiết kế kỹ thuật nƣớc ngoài ở Trung Quốc: Một nghiên cứu theo mô hình kim cƣơng ” năm 2012. Sử dụng mô hình kim cƣơng, nhóm nghiên cứu đã thực hiện điều tra tại hai thành phố Bắc Kinh và Thƣợng Hải để đánh giá các cơ chế phát triển đối với các doanh nghiệp tƣ vấn nƣớc ngoài tại Trung Quốc. Một số công trình nghiên cứu trong nước.
Tại Việt Nam cạnh tranh là một chủ đề nghiên cứu không phải là mới. Nó 6 đã đƣợc nhiều cá nhân và tổ chức nghiên cứu cả về những vấn đề chung bao quát cho một ngành, một lĩnh vực, một doanh nghiệp cụ thể. Tuy nhiên, việc nghiên cứu này ở mỗi thời kỳ khác nhau có đóng góp khác nhau và có các ý nghĩa thực tiễn khác nhau, những kết quả nghiên cứu đó đã có những đóng góp nhất định, cụ thể nhƣ: a. Các công trình khoa học nghiên cứu về năng lực và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Cuốn sách “ Nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp thƣơng mại Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế ” của tác giả Nguyễn Vĩnh Thanh năm 2005. Trong cuốn sách này tác giả đã phân tích vai trò, đặc điểm của doanh nghiệp thƣơng mại. Qua đó khẳng định sự cần thiết phải nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp thƣơng mại. Phân tích các yếu tố cấu thành, nhân tố ảnh hƣởng và các chỉ tiêu đánh giá sức cạnh tranh từ đó đánh giá thực trang sức cạnh tranh của doanh nghiệp thƣơng mại.
Từ đó đƣa ra phƣơng hƣớng và giải pháp nhằm năng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp thƣơng mại Việt Nam. Cuốn sách “ Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong điều kiện toàn cầu hóa” của Trần Sửu năm 2006. Tác giả đã tổng hợp phân tích thực trạng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực tập trung chủ yếu vào ba nhóm chính là công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ tại Việt Nam và đề xuất một số giải pháp khả thi đối với doanh nghiệp, giải pháp về vĩ mô quan trọng đối với nhà nƣớc. Đề án “ Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay ” của Nguyễn Hữu Thắng và cộng sự năm 2008.
Nhóm tác giả đã phân tích lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh và đề xuất một số biện pháp phù hợp có tính khả thi để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Các công trình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực xây dựng. Đề tài "Một số giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của tổng công ty xây dựng công trình giao thông” của tác giả Nguyễn Chí Thành hoàn thành năm 2003. Luận án nghiên cứu thực trạng đấu thầu của tổng công ty xây dựng công trình giao thông và từ đó đề ra các giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực canh tranh của tổng công ty công trình giao thông.
7 Đề tài “Giải pháp nâng cao năng lực đấu thầu của Công ty cổ phần xây lắp Bƣu điện Hà Nội”. Của tác giả Nguyễn Thị Thanh Huyền hoàn thành năm 2011. Đề tài nghiên cứu về năng lực cạnh tranh vận dụng cụ thể vào điều kiện thực tế tại Công ty cổ phần xây lắp Bƣu điện Hà Nội. Đề tài “Nâng cao năng lực đấu thầu xây lắp của Công ty cổ phần đầu tƣ xây dựng Sông Lam”.
Của tác giả Phùng Kim Sơn hoàn thành năm 2012. Đề tài nghiên cứu về cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp vận dụng cụ thể vào điều kiện thực tế tại Công ty cổ phần đầu tƣ xây dựng Sông Lam. Các công trình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh đối với sản phẩm khác. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm viễn thông của tập đoàn bƣu chính viễn thông Việt Nam” của tác giả Nguyễn Hoài Bắc năm 2008.
Đề tài đã hệ thống hóa đƣợc một khung lý thuyết cần thiết làm cơ sở để tiếp cận phân tích thực trạng và tìm kiếm các giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm viễn thông của tập đoàn bƣu chính viễn thông Việt Nam. Tác giả đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm viễn thông dựa trên phân tích các tiêu chí cụ thể. Nêu rõ thành công và hạn chế của VNPT trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm viễn thông, từ đó đƣa ra nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm viễn thông. Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp về mặt lý luận thì luận văn chƣa có sự đi sâu phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm.
Trong phần lý luận có đề cập đến các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm viễn thông nhƣng phần thực trạng thì không đƣợc sử dụng phân tích. Luận văn thạc sỹ “Nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm xe máy mang thƣơng hiệu Việt Nam”. Của tác giả Chu Khánh Tƣờng năm 2012. Luận văn trình bày những vấn đề lý luận về năng lực cạnh tranh sản phẩm xe máy, kết quả phân tích thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm xe máy mang thƣơng hiệu Việt Nam.
Luận văn thạc sỹ “Nâng cao khả năng cạnh tranh sản phẩm bia của tổng công ty Bia – Rƣợu – Nƣớc giải khát Hà Nội (HABECO)” của tác giả Vũ Thị Hƣờng năm 2007. Đề tài đã đề cập đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm Bia của tổng công ty. Tác giả đã đề cập đến các lý thuyết về cạnh tranh và nâng cao khả năng cạnh tranh 8 của sản phẩm, chỉ rõ tiêu chí đánh giá. Phần thực trạng, sau khi nêu rõ quy mô và cơ cấu thị trƣờng Bia ở Việt Nam đã xem xét trên từng tiêu chí, nhân tố ảnh hƣởng cụ thể để phân tích, đánh giá khả năng cạnh tranh của sản phẩm Bia của HABECO trên thị trƣờng, đã tìm ra những điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân.
Các giải pháp của tác giả đƣa ra tuy hơi ít nhƣng rõ ràng, cụ thể có ý nghĩa thực tiễn cao.