Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học ở trường trung cấp nghề đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Chương 2: Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. 11 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG CẤP NGHỀ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Vấn đề liên quan đến luận án đã được nghiên cứu, công bố tại các công trình trong nước và trên thế giới. Các nghiên cứu này có thể tổng hợp theo các hướng sau: 1. Các công trình nghiên cứu về hoạt động nghiên cứu khoa học Có khá nhiều bài viết được đăng trên báo và tạp chí về chủ đề nghiên cứu khoa học, các công trình nghiên cứu đi theo các hướng khác nhau như quản lý đào tạo nghề, quản lý dạy nghề…Có thể kể đến đề tài “Hoạt động nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên”, Nguyễn Sỹ Hưng. Theo tác giả, “công tác nghiên cứu khoa học của giảng viên là phương pháp có hiệu quả nhất trong việc đào tạo ra những chuyên gia có chất lượng cao”.
Tác giả Nguyễn Cảnh Toàn trong đề tài “Tự giáo dục, tự học, tự nghiên cứu” cũng đã nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học đối với đội ngũ giảng viên, giáo viên. Tác giả Phan Huy Lê trong bài viết “Bồi dưỡng phương pháp nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên” đã đề xuất các phương pháp nghiên cứu khoa học cho giảng viên đó là đi sâu vào thực tế, kết hợp thực tế với các đề tài mình đang nghiên cứu. Ngoài ra còn có một số đề tài khác như:“Công tác nghiên cứu khoa học với việc nâng cao chất lượng đào tạo” của Hà Thế Ngữ - Giảng viên Đại học sư phạm Hà Nội; “Đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn đơn vị trường học” của giảng viên Huỳnh Văn Sơn – Đại học báo chí tuyên truyền. Tác giả cho rằng việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn trường 12 học là một vấn đề quan trọng.
Giải quyết đúng đắn vấn đề này sẽ thúc đẩy sự phát triển của giáo dục, đem lại những tiến bộ vững chắc cho công tác giáo dục và dạy học. Nguyễn Văn Lê trong tài liệu “Phương pháp nghiên cứu khoa học” đã giúp giảng viên, giáo viên biết cách chọn đề tài, chuẩn bị nghiên cứu và có kiến thức về các phương pháp dùng để nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, trong khuôn khổ giới hạn của một luận văn thạc sĩ hay một bài báo khoa học, các tác giả chỉ mới dừng lại ở mức độ đề xuất vấn đề hoặc thử nghiệm ở phạm vi nhỏ; cũng chưa có một luận án nào nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học của giáo viên ở trường Trung cấp nghề giao thông công chính Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học Nghiên cứu khoa học (NCKH) và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học được các nước trên thế giới đặt lên hàng đầu, là một trong những nội dung cơ bản trong các cuộc cách mạng cải cách giáo dục, phát triển đất nước.
Đến nay, có khá nhiều công trình nghiên cứu về NCKH và quản lý hoạt động NCKH trong khu vực và trên thế giới. Có thể kể một số công trình của các tác giả tiêu biểu như Eleonora Vilegas-Reiers (2008); Glatthorn (2005); Ganser (2000); Felding và Schalock (2005); Cochran-Smith và Lytle (2004); Walling và Levis (2006); Grosso de Leon (2010); Guzman (2005); Mc. Ginn và Borden (2008);… Ngoài ra, chúng ta còn gặp những kết quả nghiên cứu về hoạt động NCKH của đội ngũ giảng viên tại các trường cụ thể trong các báo cáo của Uỷ 13 ban quốc gia về giáo dục và tương lai Hoa Kì các năm 2012, 2013. Tất cả các công trình trên có thể phân chia theo 4 hướng nghiên cứu chính: - Nghiên cứu các mô hình nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển hoạt động NCKH; - Nghiên cứu các hoạt động hỗ trợ thực tiễn để phát triển hoạt động nghiên cứu khoa học; - Nghiên cứu cải tiến các kĩ năng và tăng cường hiểu biết về nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giảng viên.
Xu hướng này đang được các quốc gia trong khối APEC triển khai thực hiện đào tạo, bồi dưỡng giảng viên. Theo xu hướng này, các quốc gia ở Châu Á - Thái Bình Dương cũng coi NCKH và quản lý hoạt động NCKH là một trong những khâu then chốt để đổi mới giáo dục, phát triển kinh tế ở các nước này. Nghiên cứu và quản lý hoạt động NCKH như là một yêu cầu của tiến trình cải cách giáo dục. Trong nghiên cứu của mình về đào tạo giảng viên, Michel Develay đã bắt đầu từ lí luận về NCKH đến lí luận về quản lý hoạt động NCKH để đào tạo giảng viên.
Theo ông: “Đào tạo GV mà không làm cho họ có trình độ cao về năng lực tương ứng không chỉ với các sự kiện, khái niệm, định luật, định lí, hệ biến hóa của môn học đó, mà còn cả với khoa học luận của chúng là không thể được”. Ngoài ra, ông còn đề cập đến nội dung, cách thức nghiên cứu, tính chất và bản sắc nghề nghiệp của hoạt động NCKH. Báo cáo tại Hội thảo ASD Armidele năm 2015 do UNESCO tổ chức, đã đề cập đến vai trò của giảng viên trong thời đại mới, cụ thể là người thiết kế, tổ chức, cổ vũ, canh tân. Để giảng viên thực hiện tốt các vai trò này, đòi hỏi phải nâng cao chất lượng giảng viên như: Chương trình đào tạo giảng viên cần triệt để sử dụng các thiết bị và phương pháp dạy học tốt nhất; giảng 14 viên phải được tham gia các hoạt động NCKH một cách đầy đủ và thường xuyên; giảng viên phải được đào tạo để trở thành nhà giáo dục hơn là thợ dạy; việc dạy học phải thích nghi với người học chứ không phải buộc người học tuân theo những quy định đặt sẵn từ trước theo thông lệ cổ truyền.
Tại Hội thảo nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học do Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tháng 4/2014, nhiều báo cáo tham luận của các tác giả như Trần Bá Hoành, Mai Trọng Nhuận, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Bá Lãm, Đặng Xuân Hải… đã đề cập đến việc đào tạo, bồi dưỡng ĐNGV tham gia NCKH và quản lý hoạt động NCKH của ban quản lý trước yêu cầu mới. Trong bài viết “Cải cách sư phạm và đổi mới mô hình nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên tại các trường trung cấp nghề” (2011), tác giả Trần Khánh Đức đã nêu rõ những yêu cầu mới của xã hội và nền giáo dục hiện đại đối với đội ngũ giảng viên, mô hình đào tạo – nghiên cứu và các đề xuất nội dung chuyển đổi mô hình đào tạo NCKH ở các trường trung cấp nghề. Tại Hội thảo do 5 Sở giáo dục và đào tạo của 5 thành phố trực thuộc trung ương tổ chức tại Hà Nội vào tháng 10/2015, các đại biểu là cán bộ quản lý giáo dục đã rất quan tâm đề cập đến vấn đề nghiên cứu khoa học và quản lý hoạt động NCKH. Hội thảo đã thảo luận sôi nổi, đưa ra nhiều giải pháp để quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học hiệu quả từ việc nâng cao tư tưởng, phẩm chất chính trị, đạo đức; quy hoạch, sắp xếp, … đến việc thực hiện các chế độ chính sách, cơ chế quản lí, sử dụng.
Báo cáo kết quả nghiên cứu của Đề tài: “Đánh giá thực trạng triển khai chương trình nghiên cứu khoa học thường xuyên cho đội ngũ giảng viên các trường trung cấp nghề” do tác giả Cao Đức Tiến làm Chủ nhiệm đề tài, đã đánh giá việc bồi dưỡng hoạt động NCKH thường xuyên theo chu kì đã tạo ra được một thói quen tự học tập, tự bồi dưỡng trong toàn thể GV trên phạm vi cả nước. Nhu cầu được bồi dưỡng 15 hoạt động NCKH thường xuyên (đào tạo tiếp sau đào tạo ban đầu) đã trở thành ý thức tự giác trong mỗi GV, nhằm cập nhật hoá kiến thức, từng bước nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục [38]. Báo cáo nghiên cứu đánh giá thực trạng đội ngũ nhà giáo Việt Nam do Viện Chiến lược và chương trình giáo dục tiến hành đã đề cập số lượng, chất lượng nghiên cứu khoa học của giảng viên, từ đó đưa ra giải pháp trong việc đào tạo, quản lý và phát triển hoạt động NCKH. Trong bài viết “Giảng viên với hoạt động nghiên cứu khoa học”, tác giả Trần Bá Hoành đã đưa ra cách tiếp cận hoạt động NCKH từ các khía cạnh như đặc điểm lao động của người giảng viên, sự thay đổi chức năng của người giảng viên trước yêu cầu đổi mới giáo dục, mục tiêu sử dụng giảng viên, chất lượng từng đề tài nghiên cứu khoa học của giảng viên.
Theo tác giả, có 3 yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên, đó là: quá trình đào tạo - sử dụng - bồi dưỡng GV, hoàn cảnh, điều kiện đầu tư cho hoạt động NCKH của GV, ý chí thói quen và năng lực tự học, tự nghiên cứu của đội ngũ giảng viên. Đồng thời, tác giả cũng đưa ra 3 giải pháp cho vấn đề nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên: phải đổi mới công tác đào tạo, công tác bồi dưỡng và đổi mới việc nghiên cứu khoa học của giảng viên. Trong bài viết: “Đổi mới mô hình nghiên cứu khoa học trong các trường trung cấp nghề theo yêu cầu đổi mới giáo dục” đăng trên Tạp chí Giáo dục (tháng 01/2016), các tác giả Bùi Minh Đức, Đào Thị Việt Anh, Hoàng Thị Kim Huyền đã nêu ra mô hình NCKH ở các nước có nền giáo dục tiên tiến. Cùng với việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông theo hướng tiếp cận năng lực, các chương trình đào tạo và quản lý hoạt động NCKH cũng được cải tiến, điều chỉnh, thậm chí đổi mới toàn bộ theo chủ trương đổi mới 16 giáo dục.