CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1.1 Khái quát chung về dự án đầu tư xây dựng và công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái quát về dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm về dự án đầu tư xây dựng Dự án đầu tư xây dựng công trình được hiểu là các dự án đầu tư có liên quan tới hoạt động xây dựng cơ bản như công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đường xá, cầu, cống, nhà cửa. vì vây, cũng có thể hiểu dự án đầu tư xây dựng là một quá trình thực hiện các nhiệm vụ từ ý tưởng đầu tư xây dựng công trình thành hiện thực trong sự ràng buộc về kết quả, thời gian và chi phí đã xác định trong hồ sơ dự án. Theo Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 ngày 18/6/2014 [2], dự án đầu tư xây dựng công trình được hiểu như sau: Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng nguồn vốn để tiến hành hoạt động để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo… công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong khoảng thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng.2 Phân loại dự án đầu tư xây dựng Hiện nay, có rất nhiều các dự án đầu tư xây dựng công trình khác nhau tùy theo từng tiêu chí phân loại và các quy định mà việc phân loại cũng sẽ khác nhau.
Phân loại theo quy mô, tính chất và loại hình công trình chính của dự án: + Dự án quan trọng quốc gia; + Dự án nhóm A. 3 Loại hình dự án đầu tư xây dựng công trình chỉ cần yêu cầu lập Báo cáo KT - KT đầu tư xây dựng: + Dự án dùng cho mục đích tôn giáo. + Dự án đầu xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo hoặc nâng cấp công trình có tổng mức đầu tư nhỏ hơn15 tỷ đồng (không bao gồm tiền sử dụng đất). Phân loại dự án theo loại nguồn vốn sử dụng: + Dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước; + Dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách.
+ Dự án sử dụng nguồn vốn khác. Ngoài ra, có nhiều người phân loại làm dự án đầu tư xây dựng công trình theo từng hạng mục như: lập dự án đầu tư xây dựng chung cư, nhà xưởng cho thuê, chợ, khách sạn, nhà ở, khách sạn, nhà nghỉ, nhà cao tầng, văn phòng cho thuê, trường học,.3 Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng Dự án đầu tư xây dựng có tính chất cố định, nơi sản xuất và nơi tiêu thụ sản phẩm gắn liền với nhau, đôi khi còn cùng một vị trí, địa điểm. Sản phẩm của dự án đầu tư xây dựng là những tài sản cố định có vốn đầu tư lớn, do sư phối hợp nhiều cơ quan, đơn vị tạo lên nhằm tạo ra sản phẩm và dịch vụ khác cho xã hội. Dự án đầu tư xây dựng có những mục tiêu rõ ràng, bao gồm mục tiêu về chức năng của dự án như công suất, chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và mục tiêu ràng buộc như thời hạn hoàn thành, chi phí, chất lượng.
Dự án đầu tư xây dựng cơ bản thường có quy mô và kết cấu phức tạp. Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có tuổi thọ sử dụng lâu dài, chất lượng của dự án, công trình hoặc sản phẩm của dự án có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả hoạt động của các ngành khác. Dự án đầu tư xây dựng được triển khai bởi một quá trình gồm nhiều giai đoạn có tính chất độc lập tương đối với nhau lại vừa có mối quan hệ gắn bó tạo thành chu trình của dự án. Chu trình của dự án được chia làm 3 giai đoạn: 4 + Giai đoạn chuẩn bị dự án: đây là giai đoạn quan trọng, tạo tiền đề quyết định thành công hay thất bại ở giai đoạn sau, nhất là giai đoạn khai thác sử dụng.
+ Giai đoạn thực hiện dự án: triển khai các công việc của dự án. + Giai đoạn kết thúc thực hiện dự án, đưa dự án đi vào khai thác sử dụng.4 Trình tự thực hiện đầu tư xây dựng Trình tự thực hiện đầu tư xây dựng dự án hay còn gọi là chu trình dự án là các công việc, các giai đoạn mà một dự án xây dựng bắt buộc phải trải qua kể từ khi hình thành ý tưởng cho đến khi kết thúc dự án, gắn liền với hoạt động đầu tư và xây dựng công trình. Một cách khái quát, một chu trình dự án xây dựng phải bao gồm 3 giai đoạn cơ bản là: chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc xây dựng đưa dự án vào khai thác. Theo quy định tại Khoản 1 Điều 50 của Luật Xây dựng năm 2014, trình tự thực hiện dự án đầu tư xây dựng được quy định cụ thể như sơ đồ hình 1.
5 GIAI ĐOẠN • Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt BC NCTKT CHUẨN BỊ • Lập, thẩm định, phê duyệt BC NCKT hoặc BC KT-KT DỰ ÁN • Thực hiện các công việc cần thiết khác • Thực hiện việc giao đất, thuê đất. • Chuẩn bị mặt bằng, rà phá bom mìn. • Khảo sát xây dựng. • Lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế, tổng dự toán.
• Cấp phép xây dựng. GIAI ĐOẠN • Lựa chọn đơn vị nhà thầu và ký kết hợp đồng. THỰC HIỆN • Thi công công trình. DỰ ÁN • Giám sát thi công.
• Tạm ứng, thanh toán khối lượng hoàn thành. • Nghiệm thu công trình xây dựng hoàn thành. • Bàn giao công trình hoàn thành đưa vào sử dụng. • Vận hành, chạy thử và thực hiện các công việc cần thiết khác.
GIAI ĐOẠN • Quyết toán hợp đồng xây dựng. KẾT THÚC DỰ ÁN • Bảo hành công trình xây dựng. Hình 1-1 Sơ đồ trình tự thực hiện đầu xây dựng 1.2 Khái quát về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng 1.1 Khái niệm về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng Quản lý dự án xây dựng là một trong những dịch vụ chuyên nghiệp xuất hiện trong những dự án xây dựng không thể thiếu. Quản lý dự án xây dựng được sử dụng trong các kĩ thuật chuyên môn nhằm giám sát và quản lý quá trình thiết kế, lập kế hoạch và xây dựng.
Quản lý dự án xây dựng sẽ đi theo từ khi bắt đầu dự án đến khi kết thúc dự án. Quản lý dự án là một quá trình phức tạp, không có sự lặp lại, nó khác hoàn toàn so với việc quản lý công việc thường ngày của một nhà hàng, một công ty sản xuất hay một 6 nhà máy - bởi tính lặp đi lặp lại, diễn ra theo các quy tắc chặt chẽ và được xác định rõ của công việc. Trong khi đó, công việc của quản lý dự án và những thay đổi của nó mang tính duy nhất, không lặp lại, không xác định rõ ràng và không có dự án nào giống dự án nào. Mỗi dự án có vị trí khác nhau, không gian và thời gian khác nhau, yêu cầu về số lượng và chất lượng khác nhau, tiến độ thực hiện khác nhau, con người khác nhau,…và thậm chí trong quá trình thực hiện dự án còn có sự thay đổi mục tiêu, ý tưởng từ Chủ đầu tư.
Cho nên việc điều hành quản lý dự án cũng luôn thay đổi linh hoạt, không có công thức nhất định. Quản lý dự án xây dựng là nhân tố quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của dự án. Quản lý dự án xây dựng là sự vận dụng lý luận, phương pháp quan điểm có tính hệ thống để tiến hành quản lý có hiệu quả toàn bộ công việc có liên quan tới dự án đầu tư dưới sự ràng buộc về nguồn lực có hạn. Mục đích của QLDA là để thể hiện được mục tiêu dự án, tức là sản phẩm cuối cùng phải đáp ứng được yêu cầu của khách hàng.
Bản thân việc quản lý không phải mục đích mà là cách thực hiện mục đích. Các chức năng của quản lý dự án có thể được khái quát thành các nhiệm vụ lập kế hoạch, tổ chức, quản lý, chỉ đạo và kiểm soát dự án. Nếu các chức năng này bị tách rời nhau, dự án không thể hoạt động hiệu quả. Quá trình thực hiện của bất kỳ dự án nào cũng phải có tính sáng tạo, đó là lý do tại sao chúng ta thường gọi quản lý dự án là quản lý sáng tạo.2 Ý nghĩa của công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng Thông qua quản lý dự án có thể tránh được những sai sót trong công trình lớn, phức tạp: Với sự phát triển của khoa học công nghệ và đời sống của người dân không ngừng được nâng cao, do đó nhu cầu về các dự án xây dựng có quy mô và độ phức tạp ngày càng tăng cao.
Ví dụ, các địa điểm xây dựng cho các công ty lớn, hệ thống thủy lợi, nhà máy điện và nhà máy cho ngành hàng không. Bất kể họ là nhà đầu tư hay khách hàng. Các nhà quản lý dự án khó có thể gánh chịu những tổn thất to lớn do sai sót trong quản lý gây ra. Bằng cách sử dụng các phương pháp quản lý dự án khoa học hiện đại, nó giúp 7 thực hiện các dự án xây dựng lớn và phức tạp và đạt được các mục tiêu đã đề ra với chi phí thấp.
Áp dụng phương pháp quản lý dự án sẽ có thể khống chế, điều tiết hệ thống mục tiêu dự án: Các nhà đầu tư (khách hàng) luôn có nhiều mục tiêu trong một dự án xây dựng, các mục tiêu này tạo thành hệ thống mục tiêu của dự án. Một số trong số chúng có thể được phân tích định lượng, một số khác có thể được định lượng. Một số con số không thể được phân tích một cách định lượng. Trong quá trình thực hiện dự án, chúng ta thường tập trung vào một số mục tiêu định lượng mà bỏ qua mục tiêu định tính, chỉ khi áp dụng các phương pháp quản lý dự án trong quá trình thực hiện dự án mới có thể điều hòa, phối hợp, kiểm soát và giám sát hệ thống một cách hiệu quả.3 Vai trò của công tác quản lý dự án Vai trò của quản lý dự án trong xây dựng rất quan trọng ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng và tiến độ thực hiện dự án xây dựng [3].