Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh Đảng Cộng sản Việt Nam đẩy mạnh công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII, vấn đề nâng cao năng lực lãnh đạo (NLLĐ) của tổ chức cơ sở đảng (TCCSĐ) tại cấp xã trở thành nhiệm vụ cấp thiết hàng đầu. Xã Gành Dầu, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang — một địa phương đặc thù với diện tích 57,90 km², dân số khoảng 8.907 người (mật độ 154 người/km²) và vị trí chiến lược trong vùng kinh tế đặc khu du lịch — đang đứng trước áp lực kép: vừa duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao (20,53% năm 2023 so với 2022), vừa đảm bảo an ninh chính trị và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh.

Khóa luận tốt nghiệp này, được thực hiện bởi sinh viên Hồ Ngọc Lâm Vũ (MSV: 2005XDDA035, ngành Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, Học viện Hành chính Quốc gia, khóa 2020–2024) dưới sự hướng dẫn của TS. Tô Trọng Mạnh, tập trung giải quyết ba nhiệm vụ cốt lõi:

  1. Làm rõ cơ sở lý luận về NLLĐ của đảng ủy xã trong hệ thống chính trị Việt Nam
  2. Đánh giá thực trạng NLLĐ của Đảng ủy xã Gành Dầu giai đoạn 2020–2023 với dữ liệu cụ thể
  3. Đề xuất phương hướng và giải pháp khả thi nhằm nâng cao NLLĐ giai đoạn 2025–2030

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong giai đoạn 2020–2023 (khảo sát thực tiễn) và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2025–2030, không bao gồm các đơn vị hành chính cấp xã khác trong thành phố Phú Quốc.


Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Nghiên cứu tiến hành so sánh ba nhóm giải pháp đã được áp dụng trong thực tiễn lãnh đạo tại cơ sở:

Phương thức lãnh đạo Ưu điểm Hạn chế
Quán triệt nghị quyết theo hội nghị tập trung Đảm bảo đồng bộ thông tin Đơn điệu, thiếu thảo luận phản hồi
Phân công ủy viên BCH phụ trách chuyên đề Tăng tính trách nhiệm cá nhân Thiếu điều phối liên ngành
Sinh hoạt chi bộ định kỳ hàng tháng Duy trì kỷ luật đảng Còn 36,2% chi bộ chưa sinh hoạt chuyên đề đủ định kỳ (năm 2023)

Phân tích khoảng cách (Gap Analysis): Năm 2023, tỷ lệ đảng viên hoàn thành nhiệm vụ trở lên đạt 98,9% — một con số tích cực. Tuy nhiên, tỷ lệ 35% trưởng ấp chưa là đảng viên phản ánh khoảng cách lớn trong công tác phát triển đảng tại địa bàn cơ sở. Đây là điểm yếu then chốt cần khắc phục trong chiến lược 2025–2030.

Phân tích yêu cầu theo khung MoSCoW:

  • Must have: Nâng cao năng lực cụ thể hóa nghị quyết phù hợp đặc thù địa phương; cải thiện công tác kiểm tra, giám sát thực chất
  • Should have: Đổi mới phương thức vận động quần chúng; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền
  • Could have: Xây dựng mô hình hợp tác xã nông nghiệp tiên tiến; phát triển du lịch sinh thái gắn với xây dựng đảng
  • Won't have (giai đoạn này): Sáp nhập cơ học các chi bộ, tái cơ cấu toàn bộ bộ máy hành chính xã

Thiết kế hệ thống

Cơ cấu tổ chức Đảng bộ xã Gành Dầu (nhiệm kỳ 2020–2025):

  • 389 đảng viên sinh hoạt tại 6 chi bộ: Chuồng Vích, Rạch Vẹm, Rạch Chàm, Chi bộ trường TH-THCS Gành Dầu, Chi bộ trường Mầm non, Chi bộ Công An
  • Ban Chấp hành Đảng bộ: 15 ủy viên, do Đại hội Đảng bộ khóa VI bầu ra
  • Bí thư Đảng ủy: Đồng chí Nguyễn Trường Vũ (bầu trực tiếp)
  • Cơ chế giám sát: Bí thư Đảng ủy phụ trách Chi bộ Quân sự; Phó Bí thư — Chủ tịch UBND xã phụ trách Ban Công an

Khung pháp lý áp dụng: Quy định số 127-QĐ/TW ngày 01/3/2018 của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác của đảng bộ, chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn; Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng; Chỉ thị số 05-CT/TW về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Methodology

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật kết hợp các phương pháp cụ thể:

  • Phân tích – tổng hợp: Tổng hợp tài liệu từ 10+ công trình khoa học, bao gồm sách chuyên khảo (Nguyễn Phú Trọng và đồng chủ biên, 2004), luận án tiến sĩ (Đỗ Ngọc Ninh, 1995; Nguyễn Đức Ái, 2001), bài báo khoa học (giai đoạn 2011–2021)
  • Logic – lịch sử: Theo dõi tiến trình phát triển Đảng bộ xã từ 1997 đến nay
  • Phỏng vấn sâu: Phỏng vấn Bí thư Đảng ủy Nguyễn Trường Vũ (PV-01) và đảng viên Lê Thị Thu (PV-02)
  • Nghiên cứu lý luận: Kế thừa khung khái niệm từ PGS. Vũ Hữu Ngoạn (chủ biên, 2001) về năng lực lãnh đạo của Đảng

Lịch trình nghiên cứu: Giai đoạn 1 (2020–2021): Thu thập dữ liệu nền; Giai đoạn 2 (2022–2023): Khảo sát thực tiễn, phỏng vấn; Giai đoạn 3 (đầu 2024): Phân tích, viết luận và bảo vệ (tháng 4/2024).


Implementation và kết quả

Thực trạng năng lực lãnh đạo — 6 chiều đánh giá

Chiều 1 — Năng lực quán triệt đường lối: Từ năm 2023, Đảng ủy xã đã triển khai đầy đủ các Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị khóa XIII, và nghị quyết của Thành ủy Phú Quốc. Tỷ lệ đảng viên tham gia học tập nghị quyết đạt 95–100%. Đội ngũ báo cáo viên ứng dụng công nghệ thông tin trong giới thiệu nghị quyết, kết hợp với hệ thống loa phát thanh xã và Tổ tuyên vận được thành lập tại tất cả xã, phường của Phú Quốc (tính đến tháng 12/2023). Hạn chế: Hình thức quán triệt còn đơn điệu (chủ yếu hội nghị tập trung), thiếu thảo luận phản hồi.

Chiều 2 — Năng lực xây dựng và triển khai nghị quyết: Kinh tế xã tăng trưởng 20,53% năm 2023 so với 2022 (vượt chỉ tiêu 0,53%); Công nghiệp – xây dựng tăng 20,97%; Thương mại – dịch vụ tăng 20,63%; Nông nghiệp tăng 5,12%. Đảng ủy xã kết nạp 43/45 đảng viên theo chỉ tiêu năm 2023. Hạn chế: Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng nhưng tốc độ còn chậm; chưa xây dựng mô hình hợp tác xã nông nghiệp tiên tiến.

Chiều 3 — Năng lực vận động quần chúng: Vận động hỗ trợ xây mới và sửa chữa 35 căn nhà tình thương với kinh phí 1 tỷ 779 triệu đồng. Năm 2023 giảm 15 hộ nghèo, tổng hộ nghèo còn 24 hộ (0,56%); hộ cận nghèo 33 hộ (0,91%). Hạn chế: Phương thức tuyên truyền còn đơn điệu, 35% trưởng ấp chưa là đảng viên.

Chiều 4 — Năng lực kiểm tra, giám sát: Công tác kiểm tra, giám sát tuy có tăng về số lượng chuyên đề nhưng chưa bám sát thực tiễn địa phương; một số trường hợp đảng viên có dấu hiệu vi phạm không được xử lý kịp thời.

Chiều 5 — Năng lực xây dựng nội bộ đảng: Năm 2023, trong 20 cán bộ được đánh giá: 15 đồng chí hoàn thành xuất sắc, 3 hoàn thành tốt, 1 hoàn thành, 1 không hoàn thành. Tổ chức 20 lớp sơ cấp chính trị với 1.267 học viên; 48 lớp cảm tình đảng với 2.994 học viên. Hạn chế: Bình quân 16,38% chi bộ chưa đảm bảo sinh hoạt chuyên đề định kỳ; riêng năm 2023 còn 1 chi bộ sinh hoạt chuyên đề không đầy đủ.

Chiều 6 — Năng lực sơ kết, tổng kết: Dù đã xây dựng lịch sơ tổng kết định kỳ, việc phân tích kết quả vẫn còn hình thức, chưa chỉ rõ hạn chế cụ thể để điều chỉnh giải pháp kịp thời.


Đổi mới và đóng góp

Đề tài có ba đóng góp khoa học nổi bật so với các công trình trước:

1. Tính đặc thù địa phương: Trong khi luận án của Đỗ Ngọc Ninh (1995) tập trung vào đồng bằng Sông Hồng và nghiên cứu của Nguyễn Đức Ái (2001) khảo sát nông thôn vùng cao phía Bắc, đề tài này là công trình đầu tiên nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống về NLLĐ của Đảng ủy cấp xã tại đặc khu kinh tế – du lịch ven biển, nơi có cấu trúc kinh tế hỗn hợp (du lịch cao cấp + ngư nghiệp truyền thống + nông nghiệp đô thị).

2. Khung đánh giá 6 chiều: Đề tài xây dựng và vận hành khung đánh giá NLLĐ gồm 6 nội dung: (i) quán triệt đường lối, (ii) cụ thể hóa nghị quyết, (iii) công tác tư tưởng, (iv) xây dựng Đảng nội bộ, (v) lãnh đạo hệ thống chính trị, (vi) sơ kết tổng kết. Khung này tích hợp tiêu chí định lượng (tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ, tốc độ tăng trưởng kinh tế) với định tính (chất lượng sinh hoạt chi bộ, mức độ thỏa mãn nguyện vọng nhân dân).

3. Giải pháp tích hợp 2025–2030: So với đề án của Ban Tổ chức Trung ương (Đỗ Ngọc Thịnh chủ nhiệm, 2007) chủ yếu đề xuất hai nhóm giải pháp vĩ mô, đề tài này xây dựng lộ trình chi tiết theo từng năm với các chỉ số đo lường kết quả (KPI) cụ thể cho địa bàn xã Gành Dầu.


Ứng dụng thực tế và triển khai

Nhóm giải pháp ưu tiên giai đoạn 2025–2030:

  • Đổi mới phương thức quán triệt nghị quyết: Chuyển từ hội nghị tập trung một chiều sang hội thảo tương tác theo nhóm đối tượng (cán bộ quản lý, đảng viên cơ sở, trưởng ấp), ứng dụng phần mềm quản lý học tập trực tuyến để theo dõi tiến độ và đánh giá hiệu quả học tập thực chất.

  • Phát triển đảng viên tại địa bàn ấp: Xây dựng kế hoạch kết nạp đảng viên từ nhóm trưởng ấp, với mục tiêu đến năm 2027 giảm tỷ lệ trưởng ấp chưa là đảng viên từ 35% xuống dưới 10%.

  • Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ: Triển khai Chỉ thị 10-CT/TW (ngày 30/3/2007 của Bộ Chính trị) theo hướng cá thể hóa trách nhiệm bí thư chi bộ; áp dụng mẫu biên bản sinh hoạt chuẩn và hệ thống theo dõi điểm danh điện tử.

  • Kiểm tra, giám sát có trọng tâm: Xây dựng chương trình kiểm tra chuyên đề hàng năm với ít nhất 4 cuộc/năm tập trung vào các lĩnh vực trọng yếu: quản lý đất đai, giảm nghèo, môi trường và phòng chống tham nhũng.

Kịch bản triển khai và tác động dự kiến:

Giai đoạn Mục tiêu trọng tâm Chỉ số kết quả
2025–2026 Đổi mới sinh hoạt chi bộ, nâng tỷ lệ sinh hoạt chuyên đề đủ định kỳ lên 95% Tỷ lệ chi bộ đạt chuẩn ≥ 95%
2027–2028 Phát triển đảng viên tại ấp; xây dựng 2 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Trưởng ấp là đảng viên ≥ 90%
2029–2030 Tổng kết mô hình, nhân rộng; đạt Đảng bộ trong sạch vững mạnh tiêu biểu cấp thành phố Tăng trưởng kinh tế xã ≥ 22%/năm

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế được thừa nhận trong nghiên cứu:

  • Dữ liệu phỏng vấn chỉ gồm 2 đối tượng (PV-01, PV-02), chưa đại diện đủ đa dạng cho 389 đảng viên và các tầng lớp nhân dân xã
  • Chưa có phân tích so sánh định lượng giữa Đảng ủy xã Gành Dầu và các đảng ủy xã khác trong thành phố Phú Quốc
  • Thời gian thực hiện nghiên cứu ngắn (2020–2023), chưa theo dõi được đầy đủ chu kỳ nhiệm kỳ 5 năm

Hướng phát triển tiếp theo:

  • Xây dựng bộ chỉ số đánh giá NLLĐ tiêu chuẩn (NLLĐ Index) có thể so sánh liên xã và liên tỉnh
  • Nghiên cứu ứng dụng chuyển đổi số trong công tác đảng tại cấp xã, đặc biệt trong bối cảnh Phú Quốc là trung tâm kinh tế số của vùng
  • Mở rộng khảo sát sang 8 xã, phường còn lại của thành phố Phú Quốc để xây dựng bức tranh toàn diện

Đối tượng hưởng lợi

  • Đảng ủy xã Gành Dầu và các xã, phường tương đồng: Có ngay bộ giải pháp khả thi với lộ trình cụ thể 2025–2030, không cần nghiên cứu lại từ đầu; tiết kiệm ước tính 30–40% thời gian xây dựng kế hoạch công tác đảng hàng năm

  • Thành ủy Phú Quốc và Tỉnh ủy Kiên Giang: Có cơ sở khoa học để ban hành hướng dẫn nâng cao NLLĐ phù hợp với đặc thù đô thị du lịch đảo; sử dụng làm tài liệu tham khảo trong tập huấn cán bộ

  • Sinh viên ngành Xây dựng Đảng và Chính trị học: Tài liệu minh họa thực tế về quy trình nghiên cứu khóa luận đạt chuẩn — từ xây dựng khung lý luận đến thu thập số liệu và đề xuất giải pháp

  • Nhà nghiên cứu và giảng viên: Cung cấp case study hoàn chỉnh về một đảng ủy xã tại vùng kinh tế đặc biệt, bổ sung vào kho tư liệu còn thiếu về mô hình lãnh đạo đảng tại đảo du lịch

  • Cộng đồng dân cư xã Gành Dầu (8.907 người): Hưởng lợi gián tiếp thông qua chất lượng lãnh đạo được nâng cao, phản ánh qua chỉ số giảm nghèo bền vững, chất lượng y tế và giáo dục, và môi trường sống được cải thiện


Câu hỏi thường gặp

1. Làm thế nào để đo lường năng lực lãnh đạo của một đảng ủy xã? Đề tài xây dựng khung 6 chiều đánh giá tích hợp chỉ số định lượng (tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ ≥ 98,9%, tỷ lệ hộ nghèo, tốc độ tăng trưởng kinh tế) và định tính (chất lượng nghị quyết, mức độ đồng thuận xã hội).

2. Giải pháp nào ưu tiên nhất cho giai đoạn 2025–2026? Đổi mới sinh hoạt chi bộ (từ hình thức sang thực chất) và phát triển đảng viên tại địa bàn ấp là hai giải pháp cấp bách nhất, vì chúng tác động trực tiếp đến "gốc rễ" của hệ thống tổ chức đảng.

3. Xã Gành Dầu có gì đặc thù so với các xã nông thôn thông thường? Gành Dầu là đặc khu kinh tế du lịch với VinPearl, Casino đầu tiên tại Đồng bằng sông Cửu Long và bãi Dài (top bãi biển đẹp nhất thế giới theo tạp chí Úc), đòi hỏi mô hình lãnh đạo đảng phải linh hoạt hơn, thích ứng với kinh tế thị trường đảo du lịch quốc tế.

4. Nghiên cứu có thể nhân rộng ra các xã khác không? Khung lý luận và phương pháp đánh giá có thể áp dụng cho 8 xã, phường còn lại của Phú Quốc và các địa phương có cấu trúc kinh tế tương đồng (đô thị du lịch ven biển). Cần điều chỉnh các chỉ số đặc thù cho từng địa bàn.

5. Kết quả nghiên cứu được kiểm chứng như thế nào? Dữ liệu được tam giác hóa từ ba nguồn: báo cáo chính thức của Đảng ủy xã (Báo cáo chính trị Đại hội 2020–2025; Báo cáo nửa nhiệm kỳ), phỏng vấn sâu (PV-01, PV-02), và đối chiếu với tài liệu học thuật đã công bố (10+ công trình).


Kết luận

Khóa luận "Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng ủy xã Gành Dầu, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang" đã hoàn thành ba mục tiêu đặt ra: làm rõ 6 nội dung cốt lõi của NLLĐ đảng ủy xã; đánh giá trung thực thực trạng với dữ liệu cụ thể (tăng trưởng 20,53%, kết nạp 43/45 đảng viên, 24 hộ nghèo chiếm 0,56%, nhưng còn 35% trưởng ấp chưa là đảng viên và 36,2% chi bộ chưa sinh hoạt chuyên đề đủ kỳ); và đề xuất lộ trình giải pháp 2025–2030 có tính khả thi cao.

Đóng góp nổi bật nhất của đề tài là lấp đầy khoảng trống nghiên cứu — chưa có công trình nào trước đó nghiên cứu chuyên sâu về đảng ủy xã tại đặc khu kinh tế đảo du lịch. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị học thuật mà còn là tài liệu chính sách thực tế cho cấp ủy cơ sở tại thành phố Phú Quốc trong thực hiện nhiệm vụ Đại hội XIII của Đảng về "Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên".

Những ai quan tâm đến xây dựng đảng cơ sở tại các địa phương có đặc thù kinh tế du lịch, hoặc muốn nghiên cứu mô hình NLLĐ trong bối cảnh chuyển đổi đô thị nhanh, có thể tham khảo toàn văn khóa luận tại Học viện Hành chính Quốc gia, Hà Nội, năm 2024.