Khóa Luận Tốt Nghiệp: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu Mặt Hàng May Mặc Sang Thị Trường Mỹ

Chuyên khảo phân tích Nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc sang thị trường mỹ của tổng công ty cổ phần, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Lê Thị Anh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quốc Cường
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế & Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu Mặt Hàng May Mặc Sang Thị Trường Mỹ
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu May Mặc Mỹ Mở Đầu

Bài viết này đi sâu vào phân tích và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc của Việt Nam sang thị trường Mỹ. Thị trường Mỹ, với quy mô tiêu thụ lớn và yêu cầu khắt khe về chất lượng, là một thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng đầy thách thức. Ngành dệt may Việt Nam, một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, cần phải liên tục đổi mới và nâng cao năng lực để duy trì và mở rộng thị phần may mặc tại thị trường này. Các hiệp định thương mại tự do mang lại cơ hội lớn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi các doanh nghiệp phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ trong khu vực và trên thế giới. Do đó, việc nghiên cứu và đưa ra các giải pháp thiết thực là vô cùng cần thiết để giúp các doanh nghiệp Việt Nam, như Tổng Công ty CP Dệt May Hà Nội, tăng cường lợi thế cạnh tranh. Bài viết sẽ tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, từ chất lượng sản phẩm đến dịch vụ khách hàng, và đề xuất các chiến lược phù hợp để thâm nhập thị trường và mở rộng thị trường.

1.1. Tầm quan trọng của xuất khẩu hàng dệt may vào Hoa Kỳ

Xuất khẩu hàng dệt may sang Hoa Kỳ đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của ngành dệt may Việt Nam. Thị trường Mỹ là một trong những thị trường lớn nhất và quan trọng nhất, đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành. Sự thành công ở thị trường này không chỉ mang lại doanh thu mà còn nâng cao uy tín và vị thế của ngành dệt may Việt Nam trên trường quốc tế. Thêm vào đó, những tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu khắt khe từ thị trường Hoa Kỳ thúc đẩy các doanh nghiệp Việt Nam không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất và quản lý, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành. Theo Hiệp hội Dệt May Việt Nam, Mỹ là thị trường đứng đầu với 15,9 tỷ USD, tăng 12 % so với năm 2020, gấp gần 4 lần so với vị trí thứ hai là Trung Quốc trong tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may của nước ta.

1.2. Nhu cầu cấp thiết nâng cao năng lực cạnh tranh để phát triển bền vững

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, việc nâng cao năng lực cạnh tranh là yếu tố sống còn đối với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các đối thủ trong khu vực và trên thế giới đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới, cải tiến và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh giúp các doanh nghiệp dệt may Việt Nam không chỉ duy trì thị phần mà còn mở rộng sang các thị trường mới, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, tăng cường giá trị gia tăng và lợi nhuận xuất khẩu. Đồng thời, việc tập trung vào phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội và sản phẩm xanh cũng là yếu tố quan trọng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường Mỹ và xây dựng thương hiệu Việt Nam uy tín.

II. Phân Tích SWOT Thách Thức Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu Mỹ

Để có cái nhìn toàn diện về năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc sang thị trường Mỹ, việc phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) là vô cùng quan trọng. Phân tích này giúp xác định rõ các yếu tố nội tại và ngoại cảnh tác động đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp. Điểm mạnh có thể là chất lượng sản phẩm ổn định, thời gian giao hàng nhanh chóng, hoặc dịch vụ khách hàng tốt. Điểm yếu có thể là chi phí sản xuất cao, thiếu đổi mới sáng tạo, hoặc marketing xuất khẩu chưa hiệu quả. Cơ hội có thể là các hiệp định thương mại tự do, xu hướng thời trang mới, hoặc nhu cầu tiêu dùng tăng cao. Thách thức có thể là rào cản thương mại, đối thủ cạnh tranh mạnh, hoặc biến động tỷ giá hối đoái. Dựa trên kết quả phân tích SWOT, doanh nghiệp có thể xây dựng các chiến lược xuất khẩu phù hợp, tận dụng tối đa cơ hội và giảm thiểu rủi ro.

2.1. Các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng tới năng lực cạnh tranh xuất khẩu

Nhiều yếu tố bên ngoài có ảnh hưởng đáng kể đến năng lực cạnh tranh xuất khẩu của ngành dệt may. Các chính sách xuất khẩu của Việt Nam và Hoa Kỳ, các hiệp định thương mại tự do, và các rào cản thương mại như thuế quan và tiêu chuẩn kỹ thuật đều tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Ngoài ra, tình hình kinh tế vĩ mô của Hoa Kỳ, hành vi người tiêu dùng Mỹ, và các xu hướng thời trang cũng ảnh hưởng đến nhu cầu và thị hiếu của thị trường. Phân tích PESTEL (Chính trị, Kinh tế, Xã hội, Công nghệ, Môi trường, Pháp lý) là công cụ hữu ích để đánh giá các yếu tố này một cách toàn diện.

2.2. Đánh giá năng lực nội tại của doanh nghiệp may mặc Nguồn lực kỹ năng

Năng lực nội tại của doanh nghiệp may mặc đóng vai trò then chốt trong việc quyết định năng lực cạnh tranh xuất khẩu. Các yếu tố như chất lượng sản phẩm, giá bán cạnh tranh, thời gian giao hàng, và dịch vụ khách hàng đều phụ thuộc vào năng lực sản xuất, quản lý, và đào tạo nhân lực. Khả năng đổi mới sáng tạo và áp dụng công nghệ may mặc tiên tiến cũng là yếu tố quan trọng để tạo ra sản phẩm độc đáo và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính vững mạnh, quản trị rủi ro hiệu quả, và thương hiệu Việt Nam uy tín cũng là những lợi thế cạnh tranh quan trọng.

2.3. Đối thủ cạnh tranh chính của hàng may mặc Việt Nam tại thị trường Mỹ

Thị trường Mỹ là một thị trường cạnh tranh khốc liệt, với sự tham gia của nhiều quốc gia và doanh nghiệp. Các đối thủ cạnh tranh chính của hàng may mặc Việt Nam tại thị trường này bao gồm Trung Quốc, Bangladesh, Ấn Độ, và các nước ASEAN khác. Mỗi quốc gia có những lợi thế cạnh tranh riêng, như chi phí sản xuất thấp, nguồn nguyên liệu dồi dào, hoặc kỹ năng lao động chuyên môn cao. Để duy trì và mở rộng thị phần, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của các đối thủ cạnh tranh và xây dựng các chiến lược cạnh tranh phù hợp.

III. Cách Tăng Năng Lực Cạnh Tranh Xuất Khẩu Giải Pháp Cụ Thể

Để nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc sang thị trường Mỹ, cần có một chiến lược toàn diện và đồng bộ, tập trung vào nhiều khía cạnh khác nhau. Trước hết, cần tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa mẫu mã để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Thứ hai, cần giảm chi phí sản xuất bằng cách tối ưu hóa quy trình sản xuất, sử dụng công nghệ tự động hóa, và tìm kiếm nguồn cung ứng nguyên liệu giá rẻ. Thứ ba, cần tăng cường marketing xuất khẩu và xây dựng thương hiệu Việt Nam uy tín để tạo dựng lòng tin với người tiêu dùng. Thứ tư, cần cải thiện dịch vụ khách hàng và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với đối tác. Cuối cùng, cần chủ động quản trị rủi ro và ứng phó với các biến động thị trường.

3.1. Nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật Mỹ

Chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt để cạnh tranh trên thị trường Mỹ. Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về an toàn của thị trường này. Việc đạt được các chứng nhận chất lượng quốc tế như ISO 9001 và WRAP (Worldwide Responsible Accredited Production) là cần thiết để chứng minh năng lực và uy tín. Bên cạnh đó, cần đầu tư vào nghiên cứu thị trường để hiểu rõ nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng Mỹ, từ đó phát triển các sản phẩm phù hợp và đáp ứng được yêu cầu khắt khe của thị trường.

3.2. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng may mặc và giảm chi phí sản xuất

Tối ưu hóa chuỗi cung ứng may mặc là yếu tố quan trọng để giảm chi phí sản xuất và tăng lợi nhuận xuất khẩu. Doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với các nhà cung cấp nguyên liệu và phụ liệu, đàm phán giá cả cạnh tranh, và đảm bảo nguồn cung ổn định. Việc áp dụng công nghệ tự động hóa và quản lý sản xuất hiệu quả cũng giúp giảm thiểu lãng phí, tăng năng suất, và giảm chi phí lao động. Ngoài ra, việc tìm kiếm các giải pháp logistics xuất nhập khẩu hiệu quả cũng giúp giảm chi phí vận tải và thời gian giao hàng.

3.3. Marketing xuất khẩu và xây dựng thương hiệu may mặc Việt Nam

Để tạo dựng lòng tin và thu hút người tiêu dùng Mỹ, cần tăng cường marketing xuất khẩu và xây dựng thương hiệu may mặc Việt Nam uy tín. Doanh nghiệp có thể tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế, quảng cáo trên các phương tiện truyền thông, và sử dụng mạng xã hội để tiếp cận khách hàng tiềm năng. Việc xây dựng một câu chuyện thương hiệu độc đáo và truyền tải các giá trị văn hóa Việt Nam cũng giúp tạo sự khác biệt và thu hút sự chú ý. Ngoài ra, việc hợp tác với các nhà thiết kế và nhà bán lẻ nổi tiếng cũng giúp nâng cao uy tín và hình ảnh của thương hiệu Việt Nam.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Kinh Nghiệm Xuất Khẩu May Mặc Thành Công Sang Mỹ

Việc học hỏi từ những kinh nghiệm xuất khẩu thành công của các doanh nghiệp khác là rất quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Nghiên cứu các trường hợp thành công, phân tích các chiến lược và giải pháp mà họ đã áp dụng, và rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Ví dụ, một số doanh nghiệp đã thành công nhờ tập trung vào sản phẩm xanh và trách nhiệm xã hội, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường Mỹ. Một số doanh nghiệp khác đã thành công nhờ xây dựng đối tác chiến lược với các nhà bán lẻ lớn, đảm bảo kênh phân phối ổn định. Quan trọng nhất là phải linh hoạt và sáng tạo, áp dụng những kinh nghiệm đã học một cách phù hợp với điều kiện cụ thể của doanh nghiệp.

4.1. Nghiên cứu trường hợp thành công của doanh nghiệp may mặc Việt Nam

Phân tích các trường hợp thành công của các doanh nghiệp may mặc Việt Nam giúp xác định những yếu tố then chốt dẫn đến thành công. Các yếu tố có thể bao gồm chiến lược sản phẩm độc đáo, quy trình sản xuất hiệu quả, dịch vụ khách hàng xuất sắc, hoặc chiến lược marketing sáng tạo. Việc tìm hiểu cách các doanh nghiệp này vượt qua khó khăn và thách thức cũng mang lại những bài học kinh nghiệm quý báu.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các doanh nghiệp quốc tế đã thâm nhập thị trường Mỹ

Nghiên cứu các trường hợp thành công của các doanh nghiệp quốc tế giúp mở rộng tầm nhìn và học hỏi những phương pháp tiếp cận mới. Các doanh nghiệp này có thể có những kinh nghiệm quý báu về việc thích nghi với hành vi người tiêu dùng Mỹ, xây dựng thương hiệu toàn cầu, hoặc quản lý chuỗi cung ứng phức tạp. Việc phân tích các chiến lược và giải pháp mà họ đã áp dụng giúp doanh nghiệp Việt Nam có thêm ý tưởng và động lực để thâm nhập thị trường và mở rộng thị trường.

V. Tương Lai Xuất Khẩu May Mặc Việt Nam tại Mỹ Dự Báo Xu Hướng

Dự báo tương lai xuất khẩu may mặc Việt Nam sang thị trường Mỹ đòi hỏi sự phân tích kỹ lưỡng các xu hướng thời trang, hành vi người tiêu dùng, và các yếu tố kinh tế, chính trị. Sản phẩm xanh, thời trang bền vững, và công nghệ may mặc tiên tiến được dự đoán sẽ là những yếu tố quan trọng trong tương lai. Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động thích nghi với những thay đổi này, đầu tư vào đổi mới sáng tạo, và xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững để duy trì và mở rộng thị phần may mặc tại thị trường Mỹ. Các hiệp định thương mại tự do sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng, mang lại cơ hội và thách thức cho ngành dệt may Việt Nam.

5.1. Xu hướng tiêu dùng và nhu cầu thị trường may mặc tại Hoa Kỳ

Hiểu rõ xu hướng thời trang và hành vi người tiêu dùng Mỹ là yếu tố then chốt để thành công trên thị trường này. Người tiêu dùng Mỹ ngày càng quan tâm đến sản phẩm xanh, thời trang bền vững, và các sản phẩm mang tính cá nhân hóa. Doanh nghiệp Việt Nam cần nắm bắt những xu hướng này, phát triển các sản phẩm phù hợp, và truyền tải các giá trị văn hóa Việt Nam để thu hút sự chú ý.

5.2. Công nghệ mới và tự động hóa trong ngành may mặc Tác động và ứng dụng

Công nghệ may mặc tiên tiến và tự động hóa đang thay đổi cách thức sản xuất và quản lý trong ngành dệt may. Các doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ mới để tăng năng suất, giảm chi phí sản xuất, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các giải pháp tự động hóa trong các khâu như cắt, may, và đóng gói giúp giảm thiểu sai sót, tăng tính linh hoạt, và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

VI. Kết Luận Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh May Mặc Mỹ Để Phát Triển

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc sang thị trường Mỹ là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ các doanh nghiệp Việt Nam. Bằng cách tập trung vào chất lượng sản phẩm, chi phí sản xuất, marketing xuất khẩu, và dịch vụ khách hàng, các doanh nghiệp có thể tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững và đạt được thành công trên thị trường Mỹ. Các hiệp định thương mại tự do mang lại cơ hội lớn, nhưng cũng đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động thích nghi và đổi mới để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Sự hợp tác giữa doanh nghiệp, chính phủ, và các hiệp hội ngành nghề là yếu tố quan trọng để xây dựng một ngành dệt may Việt Nam mạnh mẽ và cạnh tranh trên trường quốc tế.

6.1. Tóm tắt các giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh

Các giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh bao gồm nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa chuỗi cung ứng may mặc, tăng cường marketing xuất khẩu, xây dựng thương hiệu Việt Nam uy tín, và chủ động quản trị rủi ro. Việc áp dụng công nghệ may mặc tiên tiến và tự động hóa cũng là yếu tố quan trọng để tăng năng suất và giảm chi phí sản xuất.

6.2. Kiến nghị đối với chính phủ và các hiệp hội ngành nghề

Chính phủ cần tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp dệt may Việt Nam thông qua các chính sách xuất khẩu ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận thị trường, và hỗ trợ đào tạo nhân lực. Các hiệp hội ngành nghề cần tăng cường vai trò kết nối, cung cấp thông tin thị trường, và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ triển lãm quốc tế. Sự hợp tác giữa chính phủ, doanh nghiệp, và các hiệp hội ngành nghề là yếu tố quan trọng để xây dựng một ngành dệt may Việt Nam mạnh mẽ và cạnh tranh trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu sản phẩm của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc sang thị trường Mỹ của Tổng công ty CP Dệt May Hà Nội Chương 4: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng may mặc sang thị trường Mỹ của Tổng công ty CP Dệt May Hà Nội 15 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH XUẤT KHẨU SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 2.1 Một số khái niệm cơ bản 2.1 Khái niệm xuất khẩu Theo Luật thương mại Việt Nam năm 2019 quy định: “Xuất khẩu là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Nhìn chung, xuất khẩu là việc bán hàng hóa (hàng hóa có thể là hữu hình hoặc vô hình) cho một nước khác trên cơ sở dùng tiền tệ làm đồng tiền thanh toán. Tiền tệ có thể là tiền của một trong hai nước hoặc là tiền của một nước thứ ba (đồng tiền dùng thanh toán quốc tế).2 Khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 2.1 Khái niệm cạnh tranh Hiện nay, ta có thể thấy "Cạnh tranh" được sử dụng rất phổ biến trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, thương mại, luật, chính trị,…Do vậy, đã không ít quan điểm về thuật ngữ này được đưa ra. Theo nhà kinh tế học người Mỹ Michael Porter: “Cạnh tranh (kinh tế) là giành lấy thị phần.

Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có”. Từ điển kinh doanh của Anh (xuất bản năm 1992) cho rằng: “Cạnh tranh được xem là sự ganh đua, sự kình địch giữa các nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng một loại khách hàng về phía mình”. Theo từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam: “Cạnh tranh là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hoá, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, bị chi phối bởi quan hệ cung - cầu, nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất”. 16 Như vậy qua các khái niệm đã nêu ở trên, ta có thể hiểu một cách đầy đủ: “Cạnh tranh là quá trình kinh tế mà trong đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau để chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng và các điều kiện thuận lợi trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.

Thực chất của cạnh tranh là sự tranh giành về lợi ích kinh tế giữa các chủ thể khi tham gia thị trường”.2 Khái niệm năng lực cạnh tranh Theo Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), năng lực cạnh tranh là khả năng của doanh nghiệp, ngành, quốc gia, khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện kinh tế quốc tế. Theo từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam: “Năng lực cạnh tranh là khả năng của một mặt hàng, một đơn vị kinh doanh, hoặc một nước giành thắng lợi (kể cả giành lại một phần hay toàn bộ thị phần) trong cuộc cạnh tranh trên thị trường tiêu thụ”. Theo Michael Poter, năng lực cạnh tranh của công ty có thể hiểu là khả năng chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ các sản phẩm cùng loại (hay sản phẩm thay thế) của công ty đó. Năng lực giành giật và chiếm lĩnh thị trường tiêu thụ cao thì doanh nghiệp đó có năng lực cạnh tranh cao.

Michael Porter không bó hẹp ở các đối thủ cạnh tranh trực tiếp mà ông mở rộng ra cả các đối thủ cạnh tranh tiềm ẩn và các sản phẩm thay thế. Như vậy, những định nghĩa trên cho thấy, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp dựa trên nhiều yếu tố như: giá trị sử dụng, chất lượng sản phẩm, điều kiện sản xuất ổn định do sản xuất chủ yếu trên cơ sở kĩ thuật hiện đại, công nghệ tiên tiến, quy mô sản xuất lớn và nhờ đó giá thành và giá cả sản phẩm hạ xuống. Các yếu tố xã hội như giữ được chữ tín trên thị trường, việc tuyên truyền, hướng dân tiêu dùng, quảng cáo cũng có ảnh hưởng quan trọng. Bên cạnh đó, có thể thấy năng lực cạnh tranh là một thuật ngữ có tính đa chiều, nếu nghiên cứu theo những góc độ tiếp cận khác nhau sẽ dẫn đến những quan niệm khác nhau.

Tuy nhiên, chúng ta có thể xem xét năng lực cạnh tranh ở 3 cấp độ khác nhau như: quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm. 17 * Năng lực cạnh tranh quốc gia Theo nhận định của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF) năm 1997: “Năng lực cạnh tranh quốc gia là năng lực của nền kinh tế quốc gia nhằm đạt được và duy trì mức tăng trưởng cao trên cơ sở các chính sách, thể chế bền vững tương đối và đặc trưng kinh tế khác”. Năng lực cạnh tranh quốc gia phụ thuộc vào hiệu quả sử dụng nguồn lực con người, tài nguyên về vốn của một quốc gia, bởi vì chính năng suất xác định mức sống bền vững thể hiện qua mức lương, tỷ suất lợi nhuận từ vốn bỏ ra, tỷ suất lợi nhuận thu được từ tài nguyên thiên nhiên. Theo Asia Development Outlook 2003, năng lực cạnh tranh quốc gia là khả năng cạnh tranh của một nước để sản xuất các hàng hóa và dịch vụ đáp ứng được thử thách của thị trường quốc tế.

Đồng thời, duy trì và mở rộng được thu nhập thực tế của công dân nước đó. Mặt khác, năng lực cạnh tranh quốc gia phản ánh khả năng của một nước để tạo ra việc sản xuất sản phẩm, phân phối sản phẩm và dịch vụ trong thương mại quốc tế, trong khi kiếm được thu nhập tăng lên từ nguồn lực của nó. Nhìn chung, ta có thể hiểu năng lực cạnh tranh quốc gia là tổng hợp các thể chế, chính sách và nhân tố quyết định mức độ hiệu quả và tính năng suất của một quốc gia. Một nền kinh tế có năng suất, hiệu quả là nền kinh tế có năng lực sử dụng, khai thác tốt các nguồn lực có hạn.

* Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Theo quan điểm của Michael Porter (1990), năng lực cạnh tranh đề cập đến khả năng tạo dựng, duy trì, sử dụng và sáng tạo mới các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp để tạo ra sản phẩm chất lượng và năng suất vượt trội hơn so với đối thủ cạnh tranh. Đồng thời, doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh sẽ chiếm lĩnh được thị phần lớn hơn cũng như khả năng phát triển bền vững cho tổ chức và tạo ra thu nhập cao cho người lao động. Michael Porter cũng nhận định, năng suất lao động là thước đo duy nhất để đo lường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo Aldington Report (1985): “Doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh là doanh nghiệp có thể sản xuất sản phẩm và dịch vụ với chất lượng vượt trội và giá cả thấp 18 hơn các đối thủ khác trong nước và quốc tế.

Khả năng cạnh tranh đồng nghĩa với việc đạt được lợi ích lâu dài của doanh nghiệp và khả năng bảo đảm thu nhập cho người lao động và chủ doanh nghiệp”. Theo Bộ thương mại và Công nghiệp Anh (1998): “Đối với doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh là khả năng sản xuất đúng sản phẩm, xác định đúng giá cả và vào đúng thời điểm. Điều đó có nghĩa là đáp ứng nhu cầu khách hàng với hiệu suất và hiệu quả hơn các doanh nghiệp khác”. Từ những quan điểm trên, ta có thể kết luận về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng khai thác, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đồng thời xác lập lợi thế cạnh tranh so với đối thủ cạnh tranh.

Từ đó chiếm lĩnh thị phần lớn trên thị trường, tạo ra thu nhập và lợi nhuận cao đảm bảo cho sự tồn tại, tăng trưởng và phát triển bền vững của doanh nghiệp kể cả trong điều kiện môi trường kinh doanh thay đổi.3 Khái niệm năng lực cạnh tranh của sản phẩm Cho đến nay, các nhà nghiên cứu kinh tế vẫn chưa đưa ra được một định nghĩa thống nhất. Các khái niệm đưa ra đều dựa trên khái niệm về năng lực cạnh tranh của quốc gia và của doanh nghiệp. Theo hai tác giả Keinosuke Ono và Tatsuyuki Negoro nhận định: “Sản phẩm cạnh tranh tốt là sản phẩm hội tụ đủ các yếu tố chất lượng, giá cả, thời gian giao hàng, dịch vụ trong đó yếu tố cơ bản nhất là chất lượng sản phẩm. Sản phẩm cạnh tranh là sản phẩm đem lại môt giá trị gia tăng cao hơn hoặc mới lạ hơn để khách hàng lựa chọn mình chứ không phải lựa chọn sản phẩm của đối thủ cạnh tranh”.

Một số tác giả khác cho rằng năng lực cạnh tranh của sản phẩm là sự vượt trội về các tiêu chí so với sản phẩm cùng loại do đối thủ khác cung cấp trên cùng một thị trường. Khái niệm này cho thấy, việc xác định sản phẩm có năng lực cạnh tranh hay không trên thị trường là xác định mức độ tin cậy của người tiêu dùng đối với sản phẩm về số lượng, chất lượng, bao bì, mẫu mã, về giá cả, đổi mới công nghệ, dịch vụ sau bán hàng,.so với sản phẩm cùng loại mà các đối thủ khác cung cấp trên cùng một thị trường. 19 Như vậy, mặc dù chưa thống nhất về khái niệm nhưng có thể hiểu rằng năng lực cạnh tranh của sản phẩm được cấu thành bởi nhiều yếu tố có thể kể đến như chất lượng, thời gian sản xuất, thương hiệu, giá thành, tính năng, mẫu mã,…Sức cạnh tranh còn thể hiện ở mức độ thỏa mãn tối đa nhu cầu khách hàng, người tiêu dùng, qua đó nâng cao khả năng duy trì và phát triển sản phẩm các thị trường trong và ngoài nước.4 Khái niệm năng lực cạnh tranh xuất khẩu của sản phẩm Trong bối cảnh hội nhập và mở cửa nền kinh tế, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra mạnh mẽ, bên cạnh đó, xuất khẩu sản phẩm cũng phải chịu sự cạnh tranh gay gắt. Tuy nhiên từ trước đến nay chưa có nhiều khái niệm diễn tả NLCT XKSP.

Chúng ta có thể hiểu NLCT XKSP đó là sự vượt trội sản phẩm của một quốc gia so với các sản phẩm cùng loại của các quốc gia khác về chất lượng và giá cả, với cùng điều kiện đáp ứng được yêu cầu của thị trường nhập khẩu trong cùng một thời điểm.