BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM LÊ THỊ BẠCH MAI LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2003 -i- MUÏC LUÏC Muïc luïc Danh muïc caùc chöõ vieát taét MÔÛ ÑAÀU Chöông 1 - Moät soá vaán ñeà lyù thuyeát veà caïnh tranh trong cô cheá thò 1 tröôøng.1 Caùc yeáu toá aûnh höôûng ñeán khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp.2 Caùc chieán löôïc caïnh tranh.3 Xaây döïng chieán löôïc caïnh tranh. 7 Chöông 2 - Phaân tích, ñaùnh giaù khaû naêng caïnh tranh trong hoaït ñoäng 9 thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam.1 Toång quan hoaït ñoäng cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam.2 Phaân tích tình hình caïnh tranh trong hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá 12 cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam.3 Ñaùnh giaù khaû naêng caïnh tranh trong hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá 27 cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam.1 Ñaùnh giaù khaû naêng caïnh.2 Caùc lôïi theá caïnh tranh trong hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá.3 Moät soá nguyeân nhaân giaûm khaû naêng caïnh tranh trong hoaït 32 ñoäng thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng TMCP. Chöông 3 - Moät soá giaûi phaùp nhaèm naâng cao khaû naêng caïnh tranh trong 36 hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam.1 Phöông höôùng hoaït ñoäng cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam trong 36 giai ñoaïn 2001-2010.2 Caùc giaûi phaùp naâng cao khaû naêng caïnh tranh trong hoaït ñoäng thanh 38 toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng TMCP Vieät Nam.3 Moät soá kieán nghò ñoái vôùi Nhaø nöôùc, NHNN vaø caùc cô quan coù lieân 55 quan.
KEÁT LUAÄN Taøi lieäu tham khaûo Phuï luïc - ii - CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT ¬ NH: ngaân haøng ¬ NHNN: Ngaân haøng Nhaø nöôùc ¬ NHTM: ngaân haøng thöông maïi ¬ TMCP: thöông maïi coå phaàn ¬ TMQD: thöông maïi quoác doanh ¬ NHNg: ngaân haøng nöôùc ngoaøi ¬ NHLD: ngaân haøng lieân doanh ¬ TTQT: thanh toaùn quoác teá ¬ QTDND: quyõ tín duïng nhaân daân ¬ TCTD: toå chöùc tín duïng ¬ ATM: maùy ruùt tieàn töï ñoäng ¬ VCB: Ngaân haøng Ngoaïi thöông Vieät Nam ¬ NH No & PTNT: Ngaân haøng Noâng nghieäp vaø Phaùt tieån noâng thoân Vieät Nam ¬ ICB: Ngaân haøng Coâng thöông Vieät Nam ¬ BIDV: Ngaân haøng Ñaàu tö vaø Phaùt trieån Vieät Nam ¬ SWIFT: Maïng thanh toaùn lieân ngaân haøng toaøn caàu - iii - MÔÛ ÑAÀU 1/ TÍNH CAÁP THIEÁT CUÛA ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU: Sau khi Luaät Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam vaø Luaät caùc toå chöùc tín duïng coù hieäu löïc thi haønh (1997), cho ñeán nay haøng loaït vaên baûn döôùi luaät nhö nghò ñònh cuûa Chính phuû, thoâng tö höôùng daãn vaø quyeát ñònh cuûa Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi ñöôïc ban haønh. Ñieàu naøy coù nghóa laø moâi tröôøng phaùp lyù cho hoaït ñoäng cuûa caùc toå chöùc tín duïng ngaøy caøng ñaày ñuû, hoaøn thieän vaø ñoàng boä hôn. Thöïc hieän Hieäp ñònh thöông maïi Vieät – Myõ, Chính phuû vaø Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam tieáp tuïc ban haønh nhöõng chính saùch côûi môû vaø thoâng thoaùng hôn trong lónh vöïc taøi chính ngaân haøng: caùc doanh nghieäp vaø caùc ngaân haøng taïi Vieät Nam ñöôïc tieán haønh nhöõng giao dòch ngoaïi hoái khoâng thoâng qua cô quan chính phuû; giaûm daàn vaø ñi ñeán boû tyû leä keát hoái; giaûm bôùt söï can thieäp cuûa chính phuû veà laõi suaát cho vay, ngaân haøng thöông maïi töï ñaët ra laõi suaát treân cô sôû tham khaûo laõi suaát cô baûn do Ngaân haøng Nhaø nöôùc coâng boá, cung caàu voán thò tröôøng vaø möùc ñoä tín nhieäm cuûa khaùch haøng; nôùi loûng bieân ñoä tyû giaù mua baùn giao ngay cuûa ñoàng ñoâ-la töø ±0,1% leân ±0,25%; cho pheùp cho vay khoâng coù taøi saûn ñaûm baûo. Trong ñieàu kieän ñoù, roõ raøng laø hoaït ñoäng caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi taïi thò tröôøng Vieät Nam coù cô hoäi phaùt trieån vaø gia taêng.
Ñeå naâng cao uy tín trong nöôùc cuõng nhö treân thò tröôøng taøi chính tieàn teä quoác teá trong boái caûnh hoäi nhaäp, caùc ngaân haøng thöông maïi Vieät Nam noùi chung, ngaân haøng coå phaàn noùi rieâng caàn hoaøn thieän vieäc cung caáp saûn phaåm vaø dòch vuï, ñaëc bieät laø caùc dòch vuï ngaân haøng quoác teá töông xöùng vôùi söï gia taêng thöông maïi vaø ñaàu tö cuûa Vieät Nam. Tuy nhieân, trong lónh vöïc thöïc hieän caùc dòch vuï truyeàn thoáng cuûa moät ngaân haøng quoác teá nhö dòch vuï thanh toaùn quoác teá, khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Vieät nam coøn yeáu keùm, thò phaàn ñang bò chieám lónh bôûi caùc ngaân haøng thöông maïi quoác doanh vaø caùc chi nhaùnh ngaân haøng nöôùc ngoaøi. Ñöùng tröôùc tình hình caïnh tranh ngaøy caøng gay gaét, caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn ñeå coù theå ñöùng vöõng vaø phaùt trieån ñöôïc ñoøi hoûi phaûi nghieân cöùu ñaùnh giaù moät caùch coù heä thoáng vaø khoa hoïc veà caùc ñoái töôïng caïnh tranh; ñoàng thôøi, - iv - tìm ra bieän phaùp nhaèm naâng cao khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn trong hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá ñang laø vaán ñeà böùc xuùc trong höôùng ñi hoøa nhaäp vôùi thò tröôøng taøi chính tieàn teä trong nöôùc cuõng nhö quoác teá. Vôùi nhöõng lyù do treân, toâi ñaõ choïn ñeà taøi: “Moät soá giaûi phaùp naâng cao khaû naêng caïnh tranh trong thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Vieät Nam” laøm ñeà taøi luaän aùn toát nghieäp cao hoïc kinh teá cho mình.
2/ ÑOÁI TÖÔÏNG, PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU: Ñeà taøi chæ xin ñeà caäp ñeán hoaït ñoäng caïnh tranh trong lónh vöïc thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi ôû Vieät Nam, xoaùy saâu vaøo hoaït ñoäng cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Vieät Nam treân cô sôû phaân tích soá lieäu vaø thöïc teá hoaït ñoäng cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi vôùi hy voïng ñöa ra ñöôïc caùc giaûi phaùp mang tính khaû thi nhaèm naâng cao khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Vieät Nam. 3/ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU: - Chuû yeáu döïa treân caùc kieán thöùc cuûa caùc moân hoïc kinh teá ñaëc bieät laø chuyeân ngaønh Quaûn trò Kinh doanh, döïa vaøo caùc soá lieäu thoáng keâ, baùo caùo cuûa ngaønh ngaân haøng, chuû tröông, ñöôøng loái chính saùch cuûa Ñaûng, phaùp luaät cuûa Nhaø nöôùc lieân quan hoaït ñoäng ngaân haøng. - Vieäc phaân tích vaø xöû lyù soá lieäu döïa theo phöông phaùp lòch söû trong nghieân cöùu quaûn trò kinh doanh. 4/ NOÄI DUNG GOÀM CAÙC PHAÀN: - Lôøi môû ñaàu.
- Ba chöông: Chöông 1: Moät soá vaán ñeà lyù thuyeát veà caïnh tranh trong cô cheá thò tröôøng. Chöông 2: Phaân tích, ñaùnh giaù khaû naêng caïnh tranh trong hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Vieät Nam. Chöông 3: Moät soá giaûi phaùp giaûi phaùp nhaèm naâng cao khaû naêng caïnh tranh trong thanh toaùn quoác teá cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn Vieät Nam. - Taøi lieäu tham khaûo.
-1- CHÖÔNG 1 MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ LYÙ THUYEÁT VEÀ CAÏNH TRANH TRONG CÔ CHEÁ THÒ TRÖÔØNG 1.1 CAÙC YEÁU TOÁ AÛNH HÖÔÛNG ÑEÁN KHAÛ NAÊNG CAÏNH TRANH CUÛA MOÄT DOANH NGHIEÄP.1 Caùc yeáu toá goùp phaàn taïo neân lôïi theá caïnh tranh. “Caïnh tranh cuûa moät doanh nghieäp, moät ngaønh, moät quoác gia laø möùc ñoä ôû ñoù, döôùi caùc ñieàu kieän thò tröôøng töï do vaø coâng baèng, coù theå saûn xuaát caùc haøng hoùa vaø dòch vuï ñaùp öùng ñöôïc caùc ñoøi hoûi cuûa thò tröôøng, ñoàng thôøi taïo ra vieäc laøm vaø naâng cao ñöôïc thu nhaäp thöïc teá”. Söï thaønh coâng cuûa moät doanh nghieäp baát keå ôû trong thò tröôøng naøo, trong hay ngoaøi nöôùc seõ leä thuoäc raát lôùn vaøo vieäc noù coù taïo döïng vaø duy trì lôïi theá caïnh tranh so vôùi caùc ñoái thuû cuûa noù hay khoâng. Theo Giaùo sö Michael Porter – Ñaïi hoïc Harvard, coù hai lôïi theá caïnh tranh cô baûn: - Lôïi theá döïa vaøo vieäc duy trì moät chi phí saûn xuaát thaáp; - Lôïi theá döïa treân vieäc khaùc bieät hoùa saûn phaåm so vôùi ñoái thuû caïnh tranh nhö chaát löôïng saûn phaåm dòch vuï, maïng löôùi phaân phoái, cô sôû vaät chaát, nhaø xöôûng, trang thieát bò kyõ thuaät.
Treân cô sôû cuûa vieäc khaùc bieät hoùa ñoù, doanh nghieäp coù theå ñaët moät giaù cao ñeå buø ñaép cho vieäc taïo ra söï khaùc bieät ñoù. Moät doanh nghieäp toàn taïi vaø phaùt trieån treân thò tröôøng coù theå döïa vaøo moät trong hai lôïi theá naøy hoaëc sôû höõu caû hai loaïi lôïi theá caïnh tranh ñoù. Khi xeùt ñeán tính caïnh tranh cuûa doanh nghieäp, moät maët phaûi xaùc ñònh cho ñöôïc vò theá caïnh tranh töông ñoái cuûa doanh nghieäp so vôùi ngaønh maø noù ñang hoaït ñoäng (trieån voïng veà vò trí), maët khaùc phaûi xaùc ñònh nhöõng nguoàn löïc beân trong ñeå phaùt trieån vò theá caïnh tranh naøy. Caùc nguoàn löïc beân trong bao goàm taøi saûn, taøi naêng (competences) vaø naêng löïc (capabilities).1 Yeáu toá veà taøi saûn, taøi naêng cuûa doanh nghieäp.
- Yeáu toá taøi saûn cuûa doanh nghieäp: bao goàm caùc loaïi taøi saûn voâ hình vaø höõu hình maø nhaø quaûn trò coù theå söû duïng ñöôïc, nhöõng loaïi taøi saûn naøy ñöôïc theå Chöông 1 Moät soá vaán ñeà lyù thuyeát veà caïnh tranh trong cô cheá thò tröôøng -2- hieän treân baûng toång keát taøi saûn cuûa doanh nghieäp. Caùc loaïi taøi saûn höõu hình bao goàm maùy moùc thieát bò, voán, nhaø xöôûng, vaät tö, …; taøi saûn voâ hình bao goàm nhaõn hieäu, söï ñoäc quyeàn veà phaùt minh, teân tuoåi cuûa doanh nghieäp … Nhöõng loaïi taøi saûn naøy coù theå xaùc ñònh giaù trò thò tröôøng cuûa noù vaø coù theå baùn cho nhöõng doanh nghieäp khaùc. - Yeáu toá taøi naêng cuûa doanh nghieäp: bao goàm nhöõng taøi saûn voâ hình maø vieäc chuyeån giao chuùng cho moät doanh nghieäp khaùc raát khoù khaên. Yeáu toá taøi naêng ôû ñaây bao goàm taát caû nhöõng bí quyeát veà kyõ thuaät, coâng ngheä vaø kyõ naêng maø doanh nghieäp ñang sôû höõu.
Nhöõng yeáu toá thuoäc veà taøi naêng cuûa moät doanh nghieäp khoâng theå naøo trao ñoåi hay mua baùn bôûi vì chæ coù moät soá ít taøi naêng naøy thuoäc veà moät vaøi con ngöôøi naøo ñoù trong doanh nghieäp, trong khi ñoù phaàn lôùn taøi naêng naøy ñöôïc gaén lieàn vôùi moät taäp theå lao ñoäng, vôùi caáu truùc vaø quy trình cuûa heä thoáng vaän haønh saûn xuaát hoaëc dòch vuï. Maët khaùc, nhöõng yeáu toá taøi naêng thoâng thöôøng döïa treân moät khoái löôïng kieán thöùc ngaàm ñöôïc tích luõy laâu daøi, chuùng khoâng theå maõ hoùa hay phaân loaïi ñöôïc, vaø cuõng khoâng theå naøo dieãn ñaït ñöôïc baèng vaên baûn.2 Yeáu toá veà naêng löïc cuûa doanh nghieäp. Cuõng töông töï nhö yeáu toá veà taøi naêng, yeáu toá veà naêng löïc cuõng laø moät yeáu toá khoâng theå mua baùn ñöôïc. Neáu nhö yeáu toá taøi naêng theå hieän nhöõng kyõ naêng veà phöông dieän kyõ thuaät, thì yeáu toá naêng löïc theå hieän nhöõng kyõ naêng veà phöông dieän quaûn trò.