Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Chương 3: Năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh 1 TP. Hồ Chí Minh Chương 4: Giải pháp giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh 1 TP. Hồ Chí Minh.
SVTH: Trần Thị Mỹ Dung Trang 3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Dương Tấn Khoa CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH, LỢI THẾ CẠNH TRANH. Khái niệm về cạnh tranh. Cạnh tranh được hiểu bằng nhiều cách khác nhau.
Từ “cạnh tranh” được giải thích là sự cố gắng giành phần hơn, phần thắng về mình giữa những người, những tổ chức hoạt động nhằm những lợi ích như nhau. Trong tác phẩm “Quốc phú luận” của Adam Smith, tác giả cho rằng cạnh tranh có thể phối hợp kinh tế một cách nhịp nhàng, có lợi cho xã hội. Vì “Nếu tự do cạnh tranh, các cá nhân chèn ép nhau, thì cạnh tranh buộc mỗi cá nhân phải cố gắng làm công việc của mình một cách chính xác”. Trong lý luận cạnh tranh của Các Mác, những cuộc cạnh tranh này diễn ra dưới ba góc độ: cạnh tranh giá thành thông qua nâng cao năng suất lao động giữa các nhà tư bản nhằm thu được giá trị thặng dư siêu ngạch; cạnh tranh chất lượng thông qua nâng cao giá trị sử dụng hàng hoá, hoàn thiện chất lượng hàng hoá để thực hiện được giá trị hàng hoá; cạnh tranh giữa các ngành thông qua việc gia tăng tính lưu động của tư bản nhằm chia nhau giá trị thặng dư.
Đến nửa cuối thế kỷ XIX, các nhà kinh tế học thuộc trường phái cổ điển mới xây dựng lý luận cạnh tranh trên cơ sở tổng kết sự phát triển lý luận kinh tế ở nửa đầu thế kỷ ấy nhằm vạch ra nguyên lý cơ bản về sự vận động của chế độ tư bản chủ nghĩa để chỉ đạo cạnh tranh, kết quả là họ đã cho đời tư tưởng về thể chế kinh tế cạnh tranh hoàn hảo, lấy thị trường tự do hoặc chế độ trao đổi làm cốt lõi. Cạnh tranh hoàn hảo là một trong những giả thiết cơ bản của lý luận kinh tế này. Ngược với tư tưởng xem cạnh tranh là một quá trình tĩnh của các nhà kinh tế học thuộc trường phái cổ điển của thế kỷ XIX, các nhà kinh tế học của trường phái Áo cho rằng: “Một chỉ tiêu quan trọng về sự ra đời của lý luận cạnh tranh hiện đại là vứt bỏ việc lấy cạnh tranh hoàn hảo làm giáo điều của lý luận cạnh tranh hiện thực và lý tưởng, cạnh tranh được xem xét ở góc độ là một quá trình động, phát triển chứ không phải là quá trình tĩnh” Như vậy, cạnh tranh là một công cụ mạnh mẽ và là một yêu cầu tất yếu cho sự phát triển kinh tế của mỗi doanh nghiệp và mỗi quốc gia. SVTH: Trần Thị Mỹ Dung Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Dương Tấn Khoa Cạnh tranh giúp khai thác một cách hiệu quả nguồn lực thiên nhiên và tạo ra các phương tiện mới để thoả mãn nhu cầu cá nhân ở mức giá thấp hơn và chất lượng cao hơn.
Từ đó, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của con người. Nhờ cạnh tranh đã thúc đẩy đổi mới công nghệ và gia tăng năng suất, tạo ra những thành tựu mới trên nhiều lĩnh vực. Do sự phát triển của thương mại và chủ nghĩa tư bản công nghiệp cùng với ảnh hưởng của tư tưởng kinh tế, cạnh tranh ngày càng được xem như là cuộc đấu tranh giữa các đối thủ. Trong thực tế đời sống kinh tế, cạnh tranh ngày càng được xem là một cuộc đấu tranh giữa các đối thủ với mục đích đánh bại đối thủ.
Đặc biệt, trước xu thế hội nhập như hiện nay, cạnh tranh ngày càng trở nên khốc liệt và phức tạp hơn, trở thành một vấn đề sống còn của doanh nghiệp, doanh nghiệp nào không thể cạnh tranh được với đối thủ sẽ nhanh chóng bị đào thải ra thương trường. Một doanh nghiệp được xem là có sức cạnh tranh khi nó có thể thường xuyên đưa ra các sản phẩm thay thế, mà các sản phẩm này có mức giá thấp hơn so với các sản phẩm cùng loại, hoặc bằng cách cung cấp các sản phẩm tương tự với các đặc tính và chất lượng dịch vụ ngang bằng hoặc tốt hơn. Lợi thế cạnh tranh. Lợi thế cạnh tranh được mọi người nhận định là những gì làm cho doanh nghiệp nổi bật hay khác biệt so với các đối thủ cạnh tranh.
Đó là những thế mạnh mà tổ chức có hoặc khai thác tốt hơn những đối thủ cạnh tranh. Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp được thể hiện ở hai khía cạnh sau: - Chi phí: Theo đuổi mục tiêu giảm chi phí đến mức thấp nhất có thể được. Doanh nghiệp nào có chi phí thấp doanh nghiệp đó có lợi thế hơn trong quá trình cạnh tranh giữa các doanh nghiệp. - Sự khác biệt hóa: Những lợi thế cạnh tranh có được từ những khác biệt xoay quanh sản phẩm hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp bán ra thị trường.
Khác biệt này có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức như: danh tiếng sản phẩm, công nghệ sản xuất, đặc tính sản phẩm, mạng lưới bán hàng… Lợi thế cạnh tranh là một trong những thế mạnh mà doanh nghiệp tạo ra hoặc huy động được để có thể cạnh tranh thắng lợi. Để tạo được lợi thế cạnh tranh doanh nghiệp cần nghiên cứu các yếu tố sau: - Nguồn gốc sự khác biệt. - Thế mạnh của doanh nghiệp về cơ sở vật chất, nhà xưởng, trang thiết bị kỹ thuật. SVTH: Trần Thị Mỹ Dung Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Dương Tấn Khoa - Khả năng phát triển sản phẩm mới, đổi mới dây truyền, công nghệ, hệ thống phân phối.
- Chất lượng của sản phẩm. - Khả năng đối ngoại. - Khả năng tài chính. - Sự thích nghi của tổ chức.
- Khả năng tiếp thị. LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo Fafchamps, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng doanh nghiệp đó có thể sản xuất sản phẩm với chi phí biến đổi trung bình thấp hơn giá của nó trên thị trường, có nghĩa là doanh nghiệp nào có khả năng sản xuất ra những sản phẩm có chất lượng tương tự như sản phẩm của doanh nghiệp khác nhưng có chi phí thấp hơn thì được coi là có năng lực cạnh tranh Một quan niệm khác cho rằng: “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được hiểu là tích hợp các khả năng và nguồn nội lực để duy trì và phát triển thị phần, lợi nhuận và định vị những ưu thế cạnh tranh của doanh nghiệp đó trong mối quan hệ với đối thủ cạnh tranh trực tiếp và tiềm tàng trên một thị trường mục tiêu xác định” Theo PGS, TS Nguyễn Thị Quy, “Năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp là khả năng doanh nghiệp đó tạo ra, duy trì và phát triển những lợi thế nhằm duy trì và mở rộng thị phần; đạt được mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình của ngành và liên tục tăng đồng thời đảm bảo sẹ hoạt động an toàn và lành mạnh, có khả năng chống đỡ và vượt qua những biến động bất lợi của môi trường kinh doanh.
Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, được đo thông qua lợi nhuận, thị phần của doanh nghiệp, thể hiện qua chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng thể hiện qua năng lực cạnh tranh của các sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh. Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp được đo thông qua lợi nhuận, thị phần của doanh nghiệp, thể hiện qua SVTH: Trần Thị Mỹ Dung Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: Th.S Dương Tấn Khoa chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Là tế bào của nền kinh tế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo cơ sở cho năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đồng thời, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng thể hiện qua năng lực cạnh tranh của các sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh. Doanh nghiệp có thể kinh doanh một hoặc một số sản phẩm dịch vụ có năng lực cạnh tranh. Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Có thể nói, ngân hàng là một dạng doanh nghiệp đặc biệt.
Từ đó, có thể suy ra năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại có nghĩa là khả năng tự duy trì một cách lâu dài, ý thức các lợi thế của mình trên thị trường để đạt được mức lợi nhuận và thị phần nhất định hoặc khả năng chống lại một cách thành công sức ép của lực lượng cạnh tranh. Các NHTM sử dụng có hiệu quả các lợi thế so sánh, để giành thắng lợi trong quá trình cạnh tranh với các NHTM khác, nỗ lực hoạt động đồng bộ của ngân hàng trong một lĩnh vực khi cung ứng cho khách hàng những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao, chi phí rẻ nhằm khẳng định vị trí của ngân hàng vượt lên khỏi các ngân hàng khác trong lĩnh vực hoạt động ấy. Giống như bất cứ loại hình đơn vị nào trong kinh tế thị trường, các NHTM cũng luôn phải đối mặt với những cạnh tranh gay gắt. Cạnh tranh của NHTM có những đặc trưng sau: Một là, các đối thủ cạnh tranh, nhưng cũng có sự hợp tác với nhau.
Các NHTM cùng ký kết hợp tác toàn diện trong các lĩnh vực nguồn vốn và kinh doanh tiền tệ, thanh toán trong nước, thanh toán quốc tế và quản lý tiền mặt, đồng tài trợ, ngân hàng bán lẻ, kinh doanh vàng, dịch vụ cho lĩnh vực công nghệ cao, ngành công nghệ thông tin và ngành công nghiệp phụ trợ, kinh doanh bảo hiểm phi nhân thọ và các quan hệ hợp tác kinh doanh khác. Sự hợp tác này giúp các ngân hàng cùng phát triển tốt hơn, giải quyết những mặt còn hạn chế và nâng cao những ưu điểm vốn có. Hai là, cạnh tranh ngân hàng thông qua thị trường luôn có sự can thiệp gián tiếp của NHTW của mỗi quốc gia hoặc khu vực. Ngân hàng trung ương đề ra một số chính sách, các ngân hàng thương mại phải áp dụng theo.
Chẳng hạn, chính sách tăng trưởng tín dụng đối với từng ngân hàng, hay chính sách tất toàn trạng thái vàng… Từng chính sách của ngân hàng trung ương của quốc gia và khu vực đều ảnh hưởng dù ít dù nhiều tới hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại.