CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu về quản lý tín dụng đã được công bố Tín dụng là một trong những hoạt động mang lại nguồn thu chủ yếu cho các ngân hàng thương mại nhưng đồng thời cũng là hoạt động hàm chứa nhiều rủi ro. Chính vì vậy, nghiên cứu về quản lý tín dụng không chỉ nghiên cứu về các hình thức hoạt động tín dụng, mà phải nghiên cứu đến các hoạt động giúp cho tín dụng là hoạt động vừa có khả năng sinh lời vừa đảm bảo an toàn cho hoạt động của hệ thống NHTM.
Muốn đạt được điều đó, các NHTM cần chú trọng tới quản lý rủi ro, quản lý khách hàng, quản lý danh mục cho vay, chất lượng tín dụng, nợ xấu…Đây cũng là những vấn đề đã được nhiều nghiên cứu đề cập trên nhiều phạm vi nghiên cứu khác nhau, có thể kể đến một số nghiên cứu dưới đây: - Đề tài “Phân tích và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng Ngân hàng phát triển nhà Đồng bằng Sông Cửu Long chi nhánh Phú Thọ” của Thạc sĩ Nguyễn Thị Việt Hà bảo vệ tại đại học Bách Khoa năm 2010, đã nghiên cứu về hoạt động tín dụng từ 2005 đến 2009, luận văn đã đưa ra một số giải pháp nhằm quản lý hoạt động tín dụng hiệu quả hơn, trong đó hướng tới cải biến quy trình cấp tín dụng tại Ngân hàng. - Đề tài “Tăng cường kiểm soát tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đà Nẵng” của Thạc sĩ Nguyễn Thị Phương Linh, bảo vệ tại trường Đại học Đà Nẵng năm 2010, đã tổng hợp một số vấn đề lý thuyết cơ bản về kiểm soát tín dụng, bên cạnh đó căn cứ trên thực trạng hoạt động, tác giả cũng đã phân tích được nội dung kiểm soát tín dụng và các yếu 5 z tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm soát tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trong những năm qua, rút ra được những vấn đề tồn tại và ảnh hưởng đến kiểm soát tín dụng Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, đề xuất một số giải pháp khắc phục và nâng cao chất lượng kiểm soát tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trong thực tiễn. Luận án tiến sĩ “Giải pháp nhằm mở rộng hoạt động tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” của nghiên cứu sinh Võ Việt Hùng, (2011) đã hệ thống hóa lý luận cơ bản về hoạt động tín dụng, những yêu cầu cần thiết để mở rộng hoạt động tín dụng của NHTM. Trình bày thực trạng hoạt động tín dụng của NH Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, qua đó đề xuất những giải pháp cụ thể góp phần mở rộng hoạt động tín dụng đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.
- Bài viết “Mô hình quản lý rủi ro tín dụng tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam” của tác giả Ths. Nguyễn Đức Tú (Giảng viên trường Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Vietinbank) trên website http:// www.vn ngày 10/3/2011 đã hệ thống hoá lý luận cơ bản về mô hình quản lý RRTD, từ đó khái quát chung một số mô hình quản lý RRTD tại các NHTM Việt Nam hiện nay. - Đề tài “ Giải pháp phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần Đông Nam Á chi nhánh Hai Bà Trưng” của Thạc Lê Thị Ngọc Hà, (2014) đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận chung về hoạt động tín dụng và đặc thù hoạt động của các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời phân tích thực trạng hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại SeABank chi nhánh Hai Bà Trưng. Qua đó rút ra những 6 z kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế đó, để đề ra những giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại SeABank chi nhánh Hai Bà Trưng.
- Đề tài “Quản lý tín dụng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Nam ” của Thạc sĩ Lê Văn Lương bảo vệ tại trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội năm 2015 đã phân tích thực trạng hoạt động quản lý tín dụng, chỉ ra những tồn tại và nguyên nhân của tồn tại trong công tác quản lý tín dụng tại BIDV chi nhánh Hà Nam, từ đó đề ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tín dụng cho BIDV chi nhánh Hà Nam. - Đề tài “ Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Quảng Bình” của Thạc sĩ Nguyến Tiến Đức bảo vệ tại Học viện Hành chính Quốc Gia, năm 2017 đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về nợ xấu, từ đó đánh giá thực trạng nợ xấu và các biện pháp quản lý nợ xấu tại Chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Bắc Quảng Bình, qua đó hướng tới việc đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế, kiểm soát và xử lý nợ xấu trong thời gian tới. Qua các công trình nghiên cứu trên có thể nhận thấy vấn đề nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đã được các tác giả đề cập tới và coi đó như một nhiệm vụ thiết yếu trong hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của NHTM, tuy nhiên hầu hết các đề tài nghiên cứu dựa trên phân tích số liệu để đánh giá về một mảng hoạt động nhằm nâng cao chất lượng quản lý tín dụng. Bên cạnh đó cũng chưa có công trình nghiên cứu thực tiễn về hoạt động quản lý tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - chi nhánh huyện Lâm Thao Phú Thọ giai đoạn 2016 - 2018.
Do đó tác giả chọn đề tài “Quản lý tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam - chi nhánh huyện Lâm Thao Phú Thọ” làm nhiệm vụ nghiên cứu để đưa ra những khuyến nghị cho các nhà quản lý trong việc quản lý tín dụng tại các NHTM nói chung và tại Agribank - chi nhánh huyện Lâm Thao Phú Thọ nói riêng. Khoảng trống nghiên cứu Cho đến nay, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn thạc sỹ cũng như luận án tiến sỹ nghiên cứu về quản lý tín dụng tại ngân hàng thương mại nói chung, tại ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam nói riêng. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của học viên, chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về quản lý tín dụng tại ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam- chi nhánh huyện Lâm Thao Phú Thọ. Từ thực tiễn đó, học viên chọn đề tài “Quản lý tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam - chi nhánh Huyện Lâm Thao Phú Thọ ” để thực hiện nghiên cứu.
Cơ sở lý luận về quản lý tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm, đặc điểm, chức năng của tín dụng và quản lý tín dụng của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm tín dụng Tín dụng là một khái niệm đã tồn tại từ rất lâu đời trong xã hội loài người xuất phát từ bản chất của quan hệ tín dụng. Trong quan hệ tín dụng, người cho vay sẽ cho người cần vốn vay theo các điều kiện đã thỏa thuận trước như: thời gian cho vay, thời gian hoàn trả, lãi suất tín dụng….Trong đó người cho vay tin tưởng rằng người đi vay sẽ sử dụng vốn vay đúng mục đích, đúng các thỏa thuận, làm ăn có lãi và có khả năng hoàn trả đủ cả gốc và lãi theo đúng thời hạn.
Tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn giữa ngân hàng và các cá nhân, doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, xã hội và các tổ chức tín dụng khác theo nguyên tắc có hoàn trả. Theo Điều 98 Luật số 47/2010/QH12 Luật Các tổ chức tín dụng thông qua ngày 16 tháng 06 năm 2010 thì “cấp tín dụng là việc thoả thuận để tổ 8 z chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác” Như vậy, trải qua quá trình tồn tại và phát triển lâu dài, đã có nhiều khái niệm và hình thức khác nhau của tín dụng, nhưng tính chất chung của tín dụng là: - Tín dụng trước hết chỉ là sự chuyển giao quyền sử dụng một số tiền hoặc tài sản từ chủ thể này sang chủ thể khác, chứ không làm thay đổi quyền sở hữu chúng. - Tín dụng bao giờ cũng có thời hạn và phải được hoàn trả. - Giá trị của tín dụng không những được bảo tồn mà còn được nâng cao nhờ lợi tức tín dụng.
Đặc điểm, chức năng của tín dụng * Đặc điểm của tín dụng - Tín dụng có tính thời hạn: Xuất phát từ tính chất tạm thời của quá trình chuyển giao quyền sử dụng vốn bắt nguồn ngay từ tính chất của hoạt động huy động vốn của các Ngân hàng thương mại. Tín dụng luôn gắn liền với quá trình luân chuyển vốn từ hình thái giá trị sang hình thái hiện vật và ngược lại, với chu kì của quá trình sản xuất kinh doanh của khách hàng. - Tín dụng có tính hoàn trả: Do chịu sự chi phối của tính chất thời hạn, nguồn vốn mà bản thân ngân hàng đi vay cũng phải thanh toán theo những quy định cụ thể, hoạt động cho vay của Ngân hàng cũng phải có những ràng buộc nhất định đối với khách hàng vay để đảm bảo thu hồi vốn theo kế hoạch định sẵn, nhằm đảm bảo khả năng thanh toán nợ cho các chủ nợ khác của Ngân hàng. 9 z - Tín dụng có tính tạm thời: Trong quá trình sản xuất kinh doanh, tình trạng thừa thiếu vốn tạm thời rất thường xuyên xảy ra.
Và để đảm bảo hiệu quả cho công tác sử dụng vốn, các đơn vị kinh tế sẽ phải nhờ đến Ngân hàng như là nơi để gửi tiền vào để lấy lãi khi nguồn vốn dư thừa và là nơi đáp ứng tốt nhất những nhu cầu về vốn cho sản xuất kinh doanh trong trường hợp đơn vị đó rơi vào tình trạng thiếu vốn.