Luận văn thạc sĩ chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh tây ninh

Khám phá luận văn thạc sĩ về chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả cho phát triển kinh tế.

• Tác giả: Lê Huỳnh Chi Loan
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Tự Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Chính Sách Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Nội dung bố cục
• 1.6. Hạn chế của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: BỐI CẢNH TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TỈNH TÂY NINH GIAI ĐOẠN 2001-2010
• 2.1. Các chỉ tiêu phản ánh mức độ phát triển kinh tế
• 2.2. Tổng sản phẩm quốc nội và thu nhập bình quân đầu người
• 2.3. Cơ cấu kinh tế
• 2.4. Một số kết quả kinh tế trung gian
• 2.5. Xuất nhập khẩu
• 2.6. Đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.7. Khu công nghiệp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH TỈNH TÂY NINH
• 3.1. Các yếu tố lợi thế tự nhiên của địa phương
• 3.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 3.2. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương
• 3.2.1. Cơ sở hạ tầng xã hội
• 3.2.2. Cơ cấu ngân sách
• 3.2.3. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp
• 3.3. Chất lượng môi trường kinh doanh và cơ sở hạ tầng kỹ thuật
• 3.3.1. Trình độ phát triển cụm ngành
• 3.3.2. Trình độ công nghệ sản xuất công nghiệp
• 4. CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1. Đánh giá năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh
• 4.2. Nhận dạng nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh
• 4.3. Gợi ý chính sách để nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2001-2010
• Phụ lục 2. Năng suất lao động phân theo khu vực kinh tế giai đoạn 2007-2010
• Phụ lục 3. Cơ cấu vốn FDI phân theo lĩnh vực đầu tư
• Phụ lục 4. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu của dự án FDI giai đoạn 2006-2010 của tỉnh Tây Ninh
• Phụ lục 5. Lực lượng lao động theo trình độ đào tạo giai đoạn 2001-2010
• Phụ lục 6. Phương pháp tính và ý nghĩa của các chỉ số thành phần hàm lượng công nghệ CN
• Phụ lục 7. Chỉ số công nghệ theo nhóm ngành
• Phụ lục 8. Chỉ số công nghệ theo địa lý hành chính và khu chế xuất, khu công nghiệp

Tóm tắt

I. Nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh Cơ hội và thách thức

Tây Ninh là một tỉnh nằm trong vùng Đông Nam bộ, thuộc vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam và tiếp giáp với Vương quốc Campuchia. Trong giai đoạn 2001-2010, tỉnh đã có bước tăng trưởng khá cao (hơn 14%/năm), gấp hai lần bình quân cả nước và tương đương với các tỉnh lân cận khu vực ĐNB trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, tỉnh vẫn chưa thoát khỏi được mô hình nông nghiệp lạc hậu, phản ánh qua tỷ trọng khu vực nông nghiệp trong GDP cao hơn trung bình cả nước và cách biệt rất lớn với các tỉnh trong khu vực.

1.1. Tình hình phát triển kinh tế tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2001 2010

Tây Ninh đã có bước tăng trưởng khá cao (hơn 14%/năm), gấp hai lần bình quân cả nước và tương đương với các tỉnh lân cận khu vực ĐNB trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, tỉnh vẫn chưa thoát khỏi được mô hình nông nghiệp lạc hậu, phản ánh qua tỷ trọng khu vực nông nghiệp trong GDP cao hơn trung bình cả nước và cách biệt rất lớn với các tỉnh trong khu vực.

1.2. Những hạn chế và thách thức của tỉnh Tây Ninh

Tây Ninh vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức, bao gồm: tỷ trọng khu vực nông nghiệp trong GDP cao hơn trung bình cả nước và cách biệt rất lớn với các tỉnh trong khu vực; năng suất lao động mặc dù tăng liên tục qua các năm nhưng ít có sự dịch chuyển lao động từ khu vực có năng suất thấp (nông nghiệp) sang khu vực có năng suất cao hơn (công nghiệp, dịch vụ).

II. Thực trạng năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh

Dựa vào khung lý thuyết và các số liệu thứ cấp, tác giả từng bước phác họa bức tranh NLCT của tỉnh Tây Ninh. Qua đó sẽ trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ nhất.

2.1. Các yếu tố lợi thế tự nhiên của địa phương

Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và quy mô địa phương là những nhân tố đầu vào cần thiết cho việc cạnh tranh của bất kỳ địa phương nào và cho cả các DN hoạt động trong địa phương đó.

2.2. Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương

NLCT ở cấp độ địa phương bao gồm các nhân tố cấu thành nên môi trường hoạt động của DN, có thể chia thành hai nhóm chính: chất lượng hạ tầng xã hội và các thể chế chính trị, pháp luật, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế; và các thể chế, chính sách kinh tế như chính sách tài khóa, tín dụng và cơ cấu kinh tế.

III. Đánh giá và gợi ý chính sách

Sau khi phân tích và đánh giá thực trạng NLCT của tỉnh, kết hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội tỉnh đến năm 2020, tác giả sẽ gợi ý một số chính sách theo thứ tự ưu tiên để nâng cao NLCT theo định hướng phát triển của tỉnh, trả lời cho câu hỏi nghiên cứu thứ hai.

3.1. Đánh giá năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh

NLCT hiện tại của tỉnh đang ở thế bất lợi vừa phải, và những bất lợi này thể hiện rõ nét nhất ở các yếu tố: chất lượng nguồn lao động, cơ sở hạ tầng giao thông, chất lượng môi trường kinh doanh, chính sách tài khóa và độ tinh thông của doanh nghiệp.

3.2. Gợi ý chính sách để nâng cao năng lực cạnh tranh tỉnh Tây Ninh

Để phát huy những lợi thế sẵn có, khắc phục những hạn chế làm ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của tỉnh, tác giả gợi ý một số chính sách liên quan đến ba nhân tố cốt lõi quyết định NLCT của tỉnh, bao gồm: cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông và tập trung phát triển cụm ngành cây công nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001-2010, tỉnh Tây Ninh ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng với mức tăng tổng sản phẩm nội địa (GDP) bình quân đạt 14,1%/năm trong giai đoạn 2001-2005 và đạt 14,2%/năm trong giai đoạn 2006-2010. Tốc độ này cao gần gấp đôi mức bình quân của cả nước (7,01% - 7,56%/năm) và tương đương với các tỉnh phát triển năng động trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Thu nhập bình quân đầu người theo giá thực tế năm 2010 đạt 27,1 triệu đồng (khoảng 1.390 USD), tăng gấp hơn 6 lần so với mức 4,49 triệu đồng năm 2001, vượt mức trung bình toàn quốc khoảng 19%.

Mặc dù đạt được quy mô tăng trưởng tích cực, mô hình kinh tế địa phương vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn cơ cấu. Đến năm 2010, tỷ trọng khu vực nông nghiệp trong GDP vẫn chiếm 26,8%, cao hơn đáng kể so với mức bình quân cả nước (20,4%) và khoảng cách rất xa so với mức trung bình 7,0% của vùng Đông Nam Bộ. Tiến trình công nghiệp hóa diễn ra chậm hơn dự kiến khi khu vực công nghiệp và xây dựng chỉ đạt 28,9% GDP so với chỉ tiêu kế hoạch đề ra là 37%. Bên cạnh đó, năng suất lao động nông nghiệp ở mức thấp nhưng tốc độ dịch chuyển lao động sang khu vực công nghiệp và dịch vụ còn nhiều hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc nhận diện các nhân tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, đánh giá toàn diện các rào cản thể chế, hạ tầng, công nghệ và nguồn nhân lực. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế - xã hội tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2001-2010, đặt trong mối tương quan so sánh với các địa phương lân cận như Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chính quyền địa phương ban hành các chính sách điều hành hiệu quả nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết năng lực cạnh tranh quốc gia của Giáo sư Michael Porter (1990), kết hợp khung phân tích điều chỉnh cho cấp độ địa phương do các chuyên gia kinh tế thuộc Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright phát triển năm 2011. Theo mô hình này, năng lực cạnh tranh của một địa phương được đo lường bằng năng suất sử dụng hiệu quả các nguồn lực vốn, lao động và tài nguyên thiên nhiên nhằm đạt được tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao phúc lợi xã hội.

Hệ thống đánh giá năng lực cạnh tranh cấp tỉnh được cấu thành từ 3 nhóm nhân tố trụ cột:

• Năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp: Bao gồm chất lượng môi trường kinh doanh, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, trình độ phát triển cụm ngành và chiến lược hoạt động của doanh nghiệp. Trình độ công nghệ sản xuất công nghiệp được phân tích thông qua mô hình đánh giá 4 thành phần kỹ thuật, con người, thông tin và tổ chức.
• Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương: Bao gồm hạ tầng xã hội, chất lượng nguồn nhân lực, thể chế quản trị, chính sách tài khóa và cơ cấu ngân sách nhà nước.
• Các yếu tố lợi thế tự nhiên: Bao gồm vị trí địa lý kinh tế, tài nguyên đất đai, nguồn nước, khoáng sản và quy mô dân số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Tây Ninh, Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ cùng báo cáo quyết toán ngân sách của Bộ Tài chính trong giai đoạn 2001-2010. Dữ liệu đánh giá môi trường kinh doanh được trích xuất từ bộ chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam công bố liên tục từ năm 2006 đến 2011.

Về cỡ mẫu và phạm vi khảo sát:

• Tổng hợp dữ liệu từ 206 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 970,9 triệu USD.
• Phân tích dữ liệu hoạt động tại 5 khu công nghiệp tập trung với quy mô 4.326 ha và 161 dự án thứ cấp.
• Bộ dữ liệu điều tra công nghệ bao phủ toàn diện các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp trên địa bàn 9 huyện, thị xã nhằm tính toán chỉ số công nghệ chi tiết.

Phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chuẩn kinh tế liên vùng và phân rã cơ cấu tăng trưởng. Phương pháp này được lựa chọn vì cho phép bóc tách sâu các mối quan hệ nhân quả giữa chính sách công, năng suất lao động và sự dịch chuyển kinh tế mà các mô hình định lượng đơn lẻ khó khái quát đầy đủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế duy trì mức cao nhưng khoảng cách tuyệt đối ngày càng nới rộng so với các tỉnh lân cận. Quy mô GDP của tỉnh năm 2010 đạt 12.989 tỷ đồng theo giá so sánh năm 1994, tăng gấp 3,38 lần so với mức 3.838 tỷ đồng năm 2001. Tuy nhiên, khoảng cách GDP với tỉnh Bình Dương ngày càng gia tăng khi GDP Bình Dương năm 2010 đạt 16.370 tỷ đồng, gấp 1,26 lần Tây Ninh. Năng suất lao động năm 2010 của khu vực dịch vụ đạt 28,9 triệu đồng/người, khu vực công nghiệp - xây dựng đạt 23,9 triệu đồng/người, trong khi khu vực nông nghiệp chỉ đạt 12,6 triệu đồng/người. Mặc dù có sự chênh lệch năng suất lớn, tỷ trọng lao động nông nghiệp năm 2010 vẫn chiếm tới 45,8% tổng lực lượng lao động xã hội.

Thứ hai, nguồn vốn FDI có quy mô nhỏ và thâm dụng lao động giản đơn. Đến cuối năm 2010, suất đầu tư bình quân trên một dự án FDI tại địa phương chỉ đạt 4,7 triệu USD, thấp hơn nhiều so với mức bình quân 8,6 triệu USD của vùng Đông Nam Bộ và mức 15,8 triệu USD của tỉnh Đồng Nai. Khu vực FDI giải quyết việc làm cho 56.800 lao động (bình quân 380 lao động/dự án) nhưng đóng góp vào giá trị sản xuất công nghiệp chỉ đạt bình quân 47,6% giai đoạn 2006-2010, thấp hơn nhiều so với mức 69,5% của Bình Dương và 80% của Đồng Nai.

Thứ ba, cơ cấu ngân sách địa phương tiềm ẩn rủi ro thiếu bền vững. Thu ngân sách trên địa bàn năm 2010 đạt 3.170 tỷ đồng, chiếm 62% tổng thu ngân sách nhà nước, trong khi nguồn trợ cấp từ ngân sách Trung ương vẫn chiếm 17%. Trong cơ cấu thu nội địa năm 2010, nguồn thu từ hoạt động xổ số kiến thiết chiếm hơn 24% tổng thu, trong khi tỷ lệ này ở các tỉnh lân cận chỉ dao động từ 1% đến 2%. Ngược lại, chi đầu tư phát triển chỉ chiếm 11% đến 14% tổng chi ngân sách, riêng chi đầu tư cho giáo dục và dạy nghề năm 2009 chỉ đạt 21 tỷ đồng, tương đương 0,6% tổng chi ngân sách.

Thứ tư, trình độ công nghệ và chỉ số năng lực cạnh tranh còn nhiều điểm nghẽn. Điểm số công nghệ tổng hợp của ngành công nghiệp chỉ đạt mức 3,48/10 điểm. Trong đó, chỉ số kỹ thuật đạt 2,44 điểm và con người đạt 3,57 điểm, phản ánh dây chuyền sản xuất lạc hậu và tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp (năm 2010 chỉ có 3,74% lực lượng lao động có trình độ đại học trở lên). Về chỉ số PCI, dù điểm số cải thiện từ 53,10 điểm (hạng 56 năm 2007) lên 59,43 điểm (hạng 25 năm 2009), các chỉ số thành phần then chốt như đào tạo lao động và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp vẫn ở nhóm điểm thấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến năng lực cạnh tranh của địa phương chưa bứt phá bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực. Tây Ninh sở hữu 240 km đường biên giới giáp Campuchia và nằm sát Thành phố Hồ Chí Minh, nhưng trục kết nối Quốc lộ 22 (dài 58,5 km) và Quốc lộ 22B (dài 87,675 km) chưa được nâng cấp tương xứng để giải tỏa áp lực giao thương hàng hóa đến các cảng biển và sân bay quốc tế.

Các phát hiện này được trình bày trực quan thông qua đồ thị so sánh tốc độ tăng trưởng GDP, biểu đồ cơ cấu ngân sách và bảng ma trận đối chuẩn chỉ số công nghệ giữa các loại hình doanh nghiệp. So sánh với các nghiên cứu phát triển vùng kinh tế phía Nam, nghiên cứu làm rõ nghịch lý: địa phương có quỹ đất dồi dào với 402.817 ha (trong đó đất xám chiếm 85,63% rất thuận lợi cho cây công nghiệp) nhưng chưa hình thành được cụm ngành chế biến sâu. Tỷ trọng hàng nông sản sơ chế và hàng gia công chiếm tới hơn 64% tổng kim ngạch xuất khẩu, khiến chuỗi giá trị tạo ra trên địa bàn bị giới hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng mạng lưới dạy nghề:

• Cơ quan thực hiện: Ủy ban nhân dân tỉnh phối hợp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Sở Giáo dục và Đào tạo.
• Hành động: Tái cơ cấu ngân sách địa phương, nâng tỷ trọng chi đầu tư cho đào tạo nghề từ mức 0,6% lên tối thiểu 8% tổng chi ngân sách hàng năm.
• Mục tiêu: Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt trên 50% vào năm 2015 và đạt 65% vào năm 2020.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2012-2016.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và hệ thống logistics:

• Cơ quan thực hiện: Sở Giao thông Vận tải chủ trì, phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải.
• Hành động: Đẩy nhanh công tác quy hoạch hướng tuyến và giải phóng mặt bằng cho dự án đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài (chiều dài 55 km), cải tạo mở rộng Quốc lộ 22B đạt tiêu chuẩn cấp II và nâng cấp tĩnh không cầu Gò Dầu trên sông Vàm Cỏ Đông để đón tàu trọng tải trên 500 tấn.
• Mục tiêu: Rút ngắn 40% thời gian vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu từ các khu công nghiệp đến cụm cảng biển Thành phố Hồ Chí Minh và Bà Rịa - Vũng Tàu.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2013-2018.

Thứ ba, kiến tạo và phát triển cụm ngành chế biến sâu cây công nghiệp:

• Cơ quan thực hiện: Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Ban Quản lý Khu kinh tế.
• Hành động: Ban hành cơ chế ưu đãi thuế đất và hỗ trợ tín dụng công nghệ cho các doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu các sản phẩm chủ lực như cao su, mía đường, tinh bột sắn và hạt điều.
• Mục tiêu: Giảm tỷ trọng xuất khẩu thô xuống dưới 30%, nâng hàm lượng giá trị gia tăng nội địa của chuỗi ngành hàng lên trên 55% vào năm 2020.
• Thời gian triển khai: Bắt đầu từ năm 2013, đánh giá định kỳ 2 năm một lần.

Thứ tư, tái cơ cấu thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài theo hướng chất lượng cao:

• Cơ quan thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh.
• Hành động: Thiết lập bộ tiêu chí sàng lọc dự án đầu tư mới, ưu tiên công nghệ cao và thân thiện môi trường; kiên quyết dừng cấp phép các dự án thâm dụng lao động phổ thông, suất vốn thấp dưới 5 triệu USD/ha.
• Mục tiêu: Nâng tỷ lệ lấp đầy 5 khu công nghiệp hiện hữu từ 12,7% lên 60% vào năm 2015 và tăng điểm số thành phần đào tạo lao động trong PCI lên trên 65 điểm.
• Thời gian triển khai: Giai đoạn 2012-2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và chuyên viên các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, Sở Công Thương sử dụng số liệu phân tích ngân sách và chuỗi công nghiệp để xây dựng quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2015-2020.
• Ban quản lý khu kinh tế và các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp: Tham khảo bức tranh hiện trạng 5 khu công nghiệp tập trung và 161 dự án thứ cấp để hoạch định chiến lược xúc tiến đầu tư, điều chỉnh chính sách giá thuê đất và cung ứng dịch vụ tiện ích.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế phát triển, Chính sách công: Sử dụng luận văn làm tài liệu nghiên cứu tình huống điển hình về phương pháp vận dụng mô hình kim cương của Michael Porter và phương pháp đánh giá công nghệ THIO trong phân tích kinh tế địa phương.
• Hiệp hội doanh nghiệp và các tổ chức xúc tiến thương mại: Nắm bắt các đánh giá chi tiết về 9 chỉ số thành phần PCI và rào cản chi phí không chính thức nhằm tăng cường đối thoại công - tư và đề xuất giải pháp cải thiện môi trường sản xuất kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Tốc độ tăng trưởng GDP của địa phương đạt trên 14%/năm nhưng vì sao vẫn bị đánh giá là chưa bền vững? Tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2001-2010 chủ yếu dựa vào mở rộng khai thác tài nguyên và sử dụng lao động phổ thông thâm dụng. Khu vực nông nghiệp vẫn chiếm tới 26,8% cơ cấu GDP năm 2010, trong khi năng suất lao động khu vực này chỉ đạt 12,6 triệu đồng/người, dẫn đến nguy cơ rơi vào bẫy giá trị gia tăng thấp.

Đâu là nguyên nhân khiến khu vực FDI chưa tạo ra sự đột phá cho kinh tế tỉnh? Suất đầu tư bình quân của 206 dự án FDI chỉ đạt 4,7 triệu USD/dự án, tập trung vào gia công may mặc và dệt nhuộm thâm dụng lao động giản đơn. Điểm đóng góp công nghệ của khối FDI chỉ đạt 3,95/10 điểm, hạn chế khả năng chuyển giao tri thức và công nghệ tiên tiến cho các doanh nghiệp nội địa.

Chỉ số đánh giá công nghệ THIO phản ánh thực trạng gì của các ngành sản xuất công nghiệp? Kết quả khảo sát cho thấy chỉ số công nghệ chung chỉ đạt 3,48/10 điểm. Điểm thành phần kỹ thuật đạt 2,44 và con người đạt 3,57, chỉ ra rằng phần lớn thiết bị máy móc còn thô sơ, quy trình vận hành thiếu tự động hóa và thiếu hụt lực lượng công nhân kỹ thuật lành nghề.

Tại sao cơ cấu thu ngân sách nhà nước trên địa bàn lại tiềm ẩn rủi ro? Trong năm 2010, nguồn thu từ hoạt động xổ số kiến thiết chiếm hơn 24% tổng thu ngân sách trên địa bàn, trong khi các lĩnh vực sản xuất kinh doanh tạo giá trị gia tăng cao như doanh nghiệp FDI chỉ đóng góp khoảng 5,6%, phản ánh nền tảng thu ngân sách chưa gắn chặt với năng lực cạnh tranh công nghiệp.

Giải pháp nào được đánh giá là cấp bách nhất để tháo gỡ điểm nghẽn tăng trưởng? Giải pháp đột phá hàng đầu là nâng cấp mạng lưới hạ tầng giao thông kết nối với vùng kinh tế trọng điểm, trọng tâm là tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài dài 55 km, kết hợp tăng mức chi ngân sách cho dạy nghề từ 0,6% lên 8% để đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao.

Kết luận

• Tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2001-2010 đạt mức cao 14,2%/năm, thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 27,1 triệu đồng, nhưng chuyển dịch cơ cấu kinh tế còn chậm khi nông nghiệp chiếm tới 26,8% GDP.
• Luận văn chuẩn hóa khung phân tích năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết kinh tế vĩ mô và phương pháp đánh giá hàm lượng công nghệ THIO trong thực tiễn địa phương.
• Nghiên cứu chỉ rõ 3 điểm nghẽn lớn nhất: nguồn nhân lực thiếu kỹ năng kỹ thuật, kết cấu hạ tầng giao thông thiếu tính kết nối liên vùng, và thiếu vắng các cụm ngành chế biến sâu cây công nghiệp.
• Lộ trình chính sách 2012-2020 đề xuất tập trung nguồn lực ngân sách nâng cấp trục Quốc lộ 22, mở rộng cao tốc liên vùng và nâng tỷ lệ lấp đầy các khu công nghiệp vượt mốc 60%.
• Các cấp chính quyền địa phương và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp đồng bộ để triển khai các gói giải pháp, tạo tiền đề vững chắc đưa Tây Ninh trở thành tỉnh công nghiệp phát triển bền vững trước năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Giới thiệu vấn đề nghiên cứu 1.1 Bối cảnh nghiên cứu Tây Ninh là một tỉnh nằm trong vùng Đông Nam bộ (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Tây Ninh và TPHCM) và thuộc vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam (gồm các tỉnh ĐNB và Long An, Tiền Giang), đây là vùng có kinh tế phát triển năng động nhất Việt Nam, dân số đông và dẫn đầu cả nước về kim ngạch xuất khẩu, đầu tư nước ngoài, GDP, cũng như nhiều yếu tố xã hội khác. Phía Tây và Bắc giáp Vương quốc Campuchia; phía Đông giáp tỉnh Bình Dương và Bình Phước, phía Nam giáp TPHCM và tỉnh Long An. Trong giai đoạn 2001-2010, tỉnh Tây Ninh đã có bước tăng trưởng khá cao (hơn 14%/năm), gấp hai lần bình quân cả nước và tương đương với các tỉnh lân cận khu vực ĐNB trong cùng giai đoạn. Theo đó, mức thu nhập bình quân đầu người cũng cải thiện đáng kể trong giai đoạn này, đến năm 2010 đã cao hơn mức bình quân cả nước và rút ngắn dần khoảng cách với các tỉnh phát triển xung quanh.

Mặc dù có nhiều chỉ tiêu cho thấy sự tăng trưởng vượt bậc của tỉnh trong giai đoạn này, nhưng đến nay Tây Ninh vẫn còn là một tỉnh nông nghiệp chủ yếu, với tỷ trọng nông nghiệp chiếm gần 27% trong cơ cấu GDP, trong khi trung bình cả nước chỉ có 20% và vùng ĐNB chỉ còn 7. Khu vực công nghiệp có tốc độ chuyển dịch khá chậm và thấp hơn nhiều so với mục tiêu của tỉnh (chiếm 29%, trong khi mục tiêu là 37%). Trong đó, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có tỷ trọng đóng góp khá khiêm tốn, chưa tạo được sự đột phá như kỳ vọng. Các dự án FDI chủ yếu có suất đầu tư thấp, thâm dụng LĐ.

Kim ngạch xuất khẩu có tốc độ tăng khá cao, nhưng cơ cấu sản phẩm vẫn chủ yếu là hàng may mặc gia công, sản phẩm sơ chế (mủ cao su, tinh bột mì…), không mang lại giá trị gia tăng cao cho tỉnh. Năng suất LĐ cao nhất là ngành dịch vụ, kế đến là công nghiệp. Mặc dù tăng liên tục qua các năm nhưng số liệu chứng tỏ ít có sự dịch chuyển LĐ từ khu vực có năng suất thấp (nông nghiệp) sang khu vực có năng suất cao hơn (công nghiệp, dịch vụ) do hạn chế về trình độ, tay nghề và công tác đào tạo nghề của tỉnh còn yếu kém. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Bên cạnh đó, xét về giá trị tuyệt đối, GDP Tây Ninh có khoảng cách chênh lệch thấp hơn rất lớn so với các tỉnh trong khu vực.

So sánh riêng với tỉnh Bình Dương thì khoảng cách chênh lệch về GDP sau 10 năm (2001-2010) lại càng rộng hơn, trong khi xét về điều kiện tự nhiên thì hai tỉnh này có rất nhiều điểm thuận lợi tương đồng: cùng thuộc miền Đông Nam bộ, nằm trong Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam, tiếp giáp trực tiếp với TPHCM; khí hậu ôn hòa, quanh năm hầu như không có thiên tai; dân số đông, cơ cấu trẻ…và xuất phát điểm của hai tỉnh trong giai đoạn tỉnh Bình Dương vừa được tách ra khỏi tỉnh Sông Bé (cũ) (đầu năm 1997) cũng tương tự nhau, đều là những tỉnh thuần nông nghiệp lạc hậu và chưa có vị thế nào trong khu vực cũng như cả nước. Vậy mà chỉ sau vài năm phát triển, Bình Dương đã bỏ xa Tây Ninh về nhiều mặt, đạt vị thế cao trong khu vực và cả nước. Vậy thì tại sao Tây Ninh đã không làm được như vậy? Điều đó chắc chắn nằm ở những chính sách phát triển khác nhau giữa hai tỉnh.