Luận văn thạc sĩ ueb nâng cao năng lực cạnh tranh của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện khi việt nam gia nhập wto trường hợp công ty cổ phần bảo hiểm petrolimex pjico

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueb nâng cao năng lực cạnh tranh của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện khi việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Bích
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Đại học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Bảo hiểm phi nhân thọ
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện khi Việt Nam gia nhập WTO (trường hợp Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex - PJICO)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Một số khía cạnh lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ
• 1.1. Những vấn đề chung về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.1.1. Khái niệm

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của PJICO trong bảo hiểm phi nhân thọ

Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex (PJICO) là một trong những doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lớn tại Việt Nam. Với sự gia nhập WTO, PJICO đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc hiểu rõ về thị trường bảo hiểm phi nhân thọ và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh là rất quan trọng để phát triển bền vững.

1.1. Định nghĩa và vai trò của bảo hiểm phi nhân thọ

Bảo hiểm phi nhân thọ là loại hình bảo hiểm không liên quan đến tính mạng con người. Nó bao gồm bảo hiểm tài sản, trách nhiệm và các loại hình khác. Vai trò của bảo hiểm phi nhân thọ là bảo vệ tài sản và giảm thiểu rủi ro cho cá nhân và doanh nghiệp.

1.2. Tình hình thị trường bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam

Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ với sự gia tăng nhu cầu từ người tiêu dùng. Tuy nhiên, cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt là từ các công ty bảo hiểm nước ngoài. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ và sản phẩm.

II. Thách thức đối với PJICO trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ

PJICO đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Các yếu tố như sự gia tăng cạnh tranh từ các công ty nước ngoài, yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ và sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Cạnh tranh từ các công ty bảo hiểm nước ngoài

Sự gia nhập của các công ty bảo hiểm nước ngoài vào thị trường Việt Nam đã tạo ra áp lực lớn cho PJICO. Các công ty này thường có nguồn lực tài chính mạnh và công nghệ tiên tiến, điều này khiến PJICO cần phải cải thiện để giữ vững thị phần.

2.2. Yêu cầu cao về chất lượng dịch vụ

Khách hàng ngày càng đòi hỏi cao hơn về chất lượng dịch vụ bảo hiểm. PJICO cần phải nâng cao quy trình phục vụ và cải thiện dịch vụ sau bán hàng để đáp ứng nhu cầu này.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của PJICO

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, PJICO cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc cải tiến quy trình làm việc, đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đổi mới sáng tạo trong sản phẩm bảo hiểm

PJICO cần phát triển các sản phẩm bảo hiểm mới, phù hợp với nhu cầu của thị trường. Việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm sẽ giúp công ty tạo ra lợi thế cạnh tranh.

3.2. Tăng cường dịch vụ khách hàng

Cải thiện dịch vụ khách hàng là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh. PJICO cần chú trọng đến việc lắng nghe và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại PJICO

Nghiên cứu cho thấy rằng PJICO đã có những bước tiến đáng kể trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ứng dụng thực tiễn từ việc cải tiến quy trình và dịch vụ đã mang lại kết quả tích cực.

4.1. Kết quả từ việc cải tiến quy trình làm việc

Việc cải tiến quy trình làm việc đã giúp PJICO giảm thiểu thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao hiệu quả công việc. Điều này đã tạo ra sự hài lòng cho khách hàng.

4.2. Tác động của dịch vụ khách hàng đến doanh thu

Dịch vụ khách hàng tốt đã giúp PJICO tăng trưởng doanh thu. Khách hàng hài lòng sẽ quay lại và giới thiệu dịch vụ cho người khác, tạo ra một vòng lặp tích cực.

V. Kết luận và tương lai của PJICO trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ

Tương lai của PJICO trong ngành bảo hiểm phi nhân thọ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc tiếp tục đổi mới và cải tiến sẽ giúp PJICO duy trì vị thế trên thị trường.

5.1. Tầm nhìn dài hạn của PJICO

PJICO cần xác định tầm nhìn dài hạn để phát triển bền vững. Việc đầu tư vào công nghệ và con người sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong tương lai.

5.2. Chiến lược phát triển trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập, PJICO cần có chiến lược phát triển rõ ràng để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức. Điều này sẽ giúp công ty không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngày 7 tháng 11 năm 2006, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đánh dấu một bước ngoặt lịch sử mở ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng mang lại vô vàn thách thức lớn cho nền kinh tế nói chung và ngành dịch vụ tài chính nói riêng. Trong bối cảnh đó, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc với tổng doanh thu phí bảo hiểm năm 2007 đạt xấp xỉ 8.360 tỷ đồng, tăng trưởng 31% so với năm 2006. Tuy nhiên, áp lực mở cửa thị trường theo các cam kết gia nhập WTO đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nội địa trước sự thâm nhập của các tập đoàn bảo hiểm đa quốc gia có tiềm lực tài chính hùng mạnh và trình độ quản trị vượt trội.

Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam, lấy trường hợp của Công ty Cổ phần Bảo hiểm Petrolimex (PJICO) làm đối tượng khảo sát trọng tâm. Được thành lập từ ngày 15 tháng 6 năm 1995 theo Nghị định 100/CP, PJICO là doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lớn thứ tư trên thị trường, giữ vai trò quan trọng trong việc định hình môi trường cạnh tranh kinh doanh bảo hiểm. Phạm vi nghiên cứu của đề tài bao quát không gian thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong giai đoạn 13 năm từ năm 1995 đến năm 2007. Ý nghĩa cốt lõi của nghiên cứu là xác lập hệ thống giải pháp chiến lược đồng bộ giúp PJICO và các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước củng cố thị phần, gia tăng quy mô tổng quỹ dự phòng nghiệp vụ toàn ngành vượt mốc 4.500 tỷ đồng, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu đưa tỷ trọng doanh thu phí bảo hiểm đạt 4,2% GDP vào năm 2010 theo Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết cạnh tranh kinh điển kết hợp với các học thuyết quản trị rủi ro hiện đại. Trọng tâm của khung phân tích là Mô hình Kim cương (Diamond Model) của Giáo sư Michael Porter thuộc Đại học Harvard, bao gồm 4 nhân tố tương tác đa chiều: điều kiện các nhân tố sản xuất, điều kiện về nhu cầu nội địa, các ngành công nghiệp hỗ trợ liên quan, cùng chiến lược, cơ cấu và mức độ cạnh tranh nội ngành. Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng hệ thống lý thuyết định vị cạnh tranh của Philip Kotler nhằm phân loại doanh nghiệp theo 3 vị thế chiến lược rõ nét: Chiến lược người dẫn đầu thị trường (Market Leader), Chiến lược người thách thức thị trường (Market Challenger), và Chiến lược kẻ theo đuôi thị trường (Market Follower).

Ngoài các mô hình chiến lược, luận văn làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành nền tảng:

• Bảo hiểm phi nhân thọ: Phân ngành bảo hiểm thương mại thực hiện chuyển giao và phân tán rủi ro tài sản, trách nhiệm dân sự và con người trên nguyên tắc số đông bù số ít thông qua quỹ tài chính tập trung.
• Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp: Thực lực nội hàm kết hợp với lợi thế so sánh nhằm bù đắp chi phí, duy trì lợi nhuận và gia tăng thị phần trên thị trường mục tiêu.
• Chu trình kinh doanh đảo ngược: Quy trình sản xuất dịch vụ đặc thù mà tại đó giá bán (phí bảo hiểm) được thu trước, trong khi giá thành và chi phí bồi thường thực tế chỉ được xác định sau khi kết thúc thời hạn hợp đồng bảo hiểm.
• Tái bảo hiểm thương mại: Nghiệp vụ phân tán rủi ro thứ cấp nhằm đảm bảo an toàn tài chính vượt mức nhận bảo hiểm gốc của doanh nghiệp bảo hiểm.
• Cơ cấu định phí bảo hiểm: Khoa học tính toán kết hợp giữa phí bảo hiểm thuần dựa trên xác suất rủi ro tổn thất và phụ phí quản lý kinh doanh. Hiện nay, các doanh nghiệp đang cung cấp hơn 700 sản phẩm bảo hiểm thương mại trên toàn thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thường niên của Bộ Tài chính, Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 1995 đến 2007 và hệ thống báo cáo kết quả kinh doanh nội bộ của PJICO. Luận văn áp dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính, bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích chuỗi thời gian, phương pháp so sánh đối chuẩn (benchmarking) và phương pháp tổng hợp phân tích logic kinh tế.

Quy trình khảo sát thực nghiệm được thiết kế chặt chẽ:

• Cỡ mẫu nghiên cứu: Toàn bộ 23 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ đang hoạt động hợp pháp trên thị trường Việt Nam tính đến hết năm 2007, trong đó đi sâu khảo sát chuyên biệt nhóm 4 doanh nghiệp dẫn đầu thị trường gồm Bảo Việt, Bảo Minh, PVI và PJICO.
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) theo tiêu chí quy mô thị phần và thời gian hoạt động, tập trung vào nhóm doanh nghiệp nắm giữ trên 80% thị phần để phản ánh đúng cấu trúc cạnh tranh toàn ngành.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp phân tích định lượng chuỗi số liệu tài chính với khung phân tích định tính của mô hình Michael Porter là phương pháp tối ưu nhằm đo lường chính xác mức độ biến động thị phần, bóc tách các điểm nghẽn nội tại về công nghệ, nhân sự và quản trị, từ đó đưa ra những đánh giá khách quan về sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa trước làn sóng hội nhập quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng giai đoạn 1995 - 2007 mang lại 3 phát hiện khoa học quan trọng về diện mạo ngành bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam:

Thứ nhất, cấu trúc thị trường dịch chuyển mạnh mẽ từ thế độc quyền tuyệt đối sang mô hình cạnh tranh nhóm tập trung cao (Oligopoly). Trước khi có Nghị định 100/CP năm 1993, Tổng công ty Bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt) nắm giữ 100% thị phần. Đến năm 1995, thị phần Bảo Việt giảm xuống còn 82%, năm 1996 còn 69%, năm 2004 còn 40% và đến năm 2007 chỉ còn khoảng 30,5%. Nhóm 4 doanh nghiệp lớn nhất thị trường (Bảo Việt, PVI, Bảo Minh, PJICO) cùng nhau chi phối khoảng 81% tổng thị phần năm 2007, đóng góp vào tổng quy mô doanh thu phí phi nhân thọ toàn ngành đạt gần 8.360 tỷ đồng, tăng trưởng 31% so với mức 6.360 tỷ đồng của năm 2006.

Thứ hai, vị thế cạnh tranh của PJICO có dấu hiệu chững lại và suy giảm thị phần tương đối trước sức ép của các đối thủ mới. Từ một doanh nghiệp trẻ chiếm 1,5% thị phần năm 1996, PJICO đã vươn lên chiếm 12,6% thị phần năm 2004 và đạt đỉnh 13,3% năm 2005, giữ vững vị trí thứ 4 toàn ngành. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn hội nhập WTO, thị phần của PJICO giảm xuống còn 10,6% năm 2006 và đạt xấp xỉ 10,2% vào năm 2007. Nguyên nhân chính là do sự vươn lên mạnh mẽ của PVI (tăng từ 11,13% năm 2004 lên 20,2% năm 2007) nhờ độc quyền khai thác mảng bảo hiểm năng lượng dầu khí, cùng sự cạnh tranh quyết liệt từ các công ty cổ phần mới như PTI, BIC, GIC.

Thứ ba, năng lực tài chính và quy mô đầu tư toàn ngành mở rộng nhanh chóng nhưng chất lượng cạnh tranh kỹ thuật còn nhiều hạn chế. Năm 2007, tổng vốn chủ sở hữu toàn ngành đạt gần 8.000 tỷ đồng, tổng quỹ dự phòng nghiệp vụ đạt 4.500 tỷ đồng, số vốn đầu tư quay trở lại nền kinh tế đạt gần 9.000 tỷ đồng và nộp ngân sách nhà nước trên 1.000 tỷ đồng. Dù vậy, phần lớn các doanh nghiệp nội địa vẫn duy trì thói quen cạnh tranh bằng cách hạ phí bảo hiểm dưới mức phí thuần và tăng chi hoa hồng đại lý thay vì nâng cao chất lượng dịch vụ giám định và bồi thường.

Thảo luận kết quả

Sự biến động cơ cấu thị trường xuất phát từ tác động trực tiếp của 4 nhóm cam kết gia nhập WTO: cam kết cung cấp dịch vụ qua biên giới, cam kết hiện diện thương mại (cho phép thành lập chi nhánh bảo hiểm phi nhân thọ sau 5 năm), cam kết bãi bỏ tỷ lệ tái bảo hiểm bắt buộc sau 1 năm, và cam kết mở cửa thị trường bảo hiểm bắt buộc từ ngày 1 tháng 1 năm 2008. Các cam kết này đã xóa bỏ hoàn toàn rào cản hành chính, đưa doanh nghiệp nội địa vào cuộc đối đầu trực tiếp với các định chế tài chính quốc tế.

Kết quả nghiên cứu này hoàn toàn tương đồng với các báo cáo chuyên ngành của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam và nhận định từ các chuyên gia tài chính quốc tế thuộc tập đoàn New York Life. Với tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm bình quân giai đoạn 1993 - 2005 đạt 26,5%/năm, tỷ lệ tiết kiệm dân cư đạt trên 25% thu nhập và mức chi phí bảo hiểm bình quân 6 USD/người/năm, thị trường Việt Nam đã thu hút hơn 30 văn phòng đại diện quốc tế chuẩn bị gia nhập.

Để phản ánh trực quan các diễn biến này, hệ thống dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn thông qua biểu đồ tròn (Pie Chart) thể hiện thị phần của nhóm 4 doanh nghiệp dẫn đầu qua các năm 2004, 2005, 2006 và 2007. Đồng thời, một bảng so sánh đối chuẩn (Benchmarking Table) đa chỉ tiêu (gồm vốn chủ sở hữu, quỹ dự phòng nghiệp vụ, doanh thu phí gốc và quy mô vốn tái đầu tư) sẽ làm nổi bật sự vượt trội của Bảo Việt (quỹ dự phòng 1.895 tỷ đồng) và Bảo Minh (vốn chủ sở hữu 2.226 tỷ đồng) so với quy mô vốn còn khiêm tốn của PJICO.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam, đặc biệt là trường hợp PJICO trong giai đoạn hội nhập WTO 2008 - 2010, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược trọng tâm:

Thứ nhất, tăng cường năng lực tài chính và quy mô vốn chủ sở hữu. Hội đồng Quản trị và Đại hội đồng cổ đông PJICO cần thực hiện ngay lộ trình tăng vốn điều lệ từ mức 70 tỷ đồng lên tối thiểu 150 đến 300 tỷ đồng trong giai đoạn 2008 - 2010. Mục tiêu là nâng cao biên khả năng thanh toán, tăng tỷ lệ giữ lại rủi ro kỹ thuật lên mức 30% - 40% trên mỗi đơn vị hợp đồng bảo hiểm theo đúng định hướng an toàn tài chính của Nghị định 46/2007/NĐ-CP.

Thứ hai, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin và chuẩn hóa quy trình định phí rủi ro. Ban điều hành PJICO cần đầu tư triển khai hệ thống phần mềm quản lý bảo hiểm lõi (Core Insurance) và xây dựng cơ sở dữ liệu tổn thất lịch sử trong thời gian từ 12 đến 18 tháng. Mục tiêu giảm 15% - 20% chi phí quản lý doanh nghiệp, đồng thời ứng dụng mô hình xác suất thống kê hiện đại vào việc định phí bảo hiểm thuần, chấm dứt hoàn toàn tình trạng hạ phí thiếu an toàn.

Thứ ba, mở rộng và chuyên nghiệp hóa hệ thống kênh phân phối hiện đại. Khối kinh doanh PJICO cần đẩy mạnh liên kết với các ngân hàng thương mại để phát triển mô hình Bancassurance, kết hợp tận dụng mạng lưới hơn 2.000 trạm xăng dầu của Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) trên toàn quốc. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng doanh thu từ các kênh phân phối mới lên 25% - 30% tổng doanh thu phí vào năm 2010.

Thứ tư, tái cấu trúc công tác quản trị nhân sự và phát triển văn hóa doanh nghiệp. Khối nhân sự PJICO cần thành lập Trung tâm Đào tạo chuyên sâu trong năm 2008, tổ chức tập huấn nghiệp vụ định giá rủi ro và giải quyết bồi thường cho 100% cán bộ nhân viên, đi kèm chính sách đãi ngộ và lộ trình thăng tiến rõ ràng nhằm duy trì tỷ lệ thôi việc dưới 5%/năm trong giai đoạn 2008 - 2011.

Thứ năm, hoàn thiện cơ chế giám sát và môi trường pháp lý quản lý thị trường. Bộ Tài chính cùng Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cần tăng cường thanh tra định kỳ, giám sát chặt chẽ biên khả năng thanh toán của 23 doanh nghiệp bảo hiểm, áp dụng nghiêm các chế tài xử phạt hành chính theo Nghị định 118/2003/NĐ-CP nhằm ngăn chặn hành vi phá giá và chi trả hoa hồng đại lý vượt quy định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị chiến lược tại PJICO cùng các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ: Cung cấp khung phương pháp luận và số liệu thực chứng để đánh giá lại vị thế cạnh tranh, tái cấu trúc danh mục hơn 700 sản phẩm bảo hiểm, xây dựng chiến lược khác biệt hóa dịch vụ sau bán hàng nhằm bảo vệ và mở rộng 10% - 15% thị phần trong môi trường cạnh tranh quốc tế.
• Cơ quan quản lý nhà nước thuộc Bộ Tài chính và Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam: Sử dụng các phân tích thực trạng của 23 doanh nghiệp để hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật dưới Nghị định 45/2007/NĐ-CP và Nghị định 46/2007/NĐ-CP, xây dựng cơ chế giám sát an toàn tài chính và định hướng chiến lược ngành bảo hiểm đến năm 2010.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học khối ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng, Bảo hiểm: Khai thác công trình như một tài liệu nghiên cứu tình huống (Case Study) điển hình về việc vận dụng Mô hình Kim cương của Michael Porter để lượng hóa năng lực cạnh tranh trong ngành dịch vụ tài chính tại một nền kinh tế chuyển đổi.
• Các tập đoàn tài chính, công ty bảo hiểm đa quốc gia và nhà đầu tư nước ngoài: Nắm bắt bức tranh toàn cảnh về thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam với quy mô hơn 8.360 tỷ đồng và tốc độ tăng trưởng trên 30% mỗi năm, làm cơ sở ra quyết định hợp tác chiến lược, M&A hoặc thành lập pháp nhân kinh doanh sau 5 năm mở cửa thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Việc Việt Nam gia nhập WTO tác động như thế nào đến ranh giới cạnh tranh của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ?
Việc gia nhập WTO buộc Việt Nam thực thi đầy đủ 4 nhóm cam kết theo Hiệp định GATS, tiêu biểu là mở cửa cung cấp dịch vụ qua biên giới và dỡ bỏ giới hạn kinh doanh bảo hiểm bắt buộc từ ngày 1 tháng 1 năm 2008. Điều này chấm dứt hoàn toàn sự bảo hộ hành chính, đưa 23 doanh nghiệp nội địa vào cuộc cạnh tranh bình đẳng với các định chế tài chính toàn cầu.

Vì sao thị phần của PJICO có xu hướng suy giảm từ 13,3% năm 2005 xuống khoảng 10,2% năm 2007?
Nguyên nhân chủ yếu do sự bứt phá mạnh mẽ của PVI khi tăng thị phần từ 11,13% lên 20,2% nhờ thế mạnh trong lĩnh vực bảo hiểm năng lượng. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp bảo hiểm mới thành lập đã áp dụng chiến lược cạnh tranh giá gay gắt ở mảng bán lẻ xe cơ giới, trực tiếp làm phân tán thị phần truyền thống của PJICO.

Tại sao hành vi cạnh tranh bằng cách hạ phí bảo hiểm lại là mối nguy lớn cho toàn ngành?
Bảo hiểm có chu trình kinh doanh đảo ngược, doanh thu phí thu trước nhưng tổn thất xảy ra sau. Việc hạ phí dưới mức an toàn kỹ thuật nhằm tranh giành 1% - 2% thị phần sẽ làm suy yếu quỹ dự phòng nghiệp vụ 4.500 tỷ đồng của toàn ngành, gây nguy cơ mất an toàn thanh toán khi phát sinh các sự cố tổn thất thảm họa lớn.

Mô hình Kim cương của Michael Porter đóng vai trò gì trong việc đánh giá năng lực cạnh tranh bảo hiểm?
Mô hình cung cấp khung phân tích 4 nhân tố cốt lõi: nhân tố sản xuất, nhu cầu trong nước (mức chi tiêu 6 USD/người/năm), ngành công nghiệp hỗ trợ và cấu trúc nội ngành. Khung lý thuyết này giúp nhận diện chính xác các hạn chế nội tại của PJICO về công nghệ và nhân sự so với các tập đoàn bảo hiểm quốc tế.

Những chỉ tiêu tài chính nào phản ánh chuẩn xác nhất sức mạnh cạnh tranh của một doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ?
Sức mạnh cạnh tranh được đo lường thông qua quy mô vốn điều lệ từ 70 đến 100 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng doanh thu phí gốc, quy mô vốn tái đầu tư và quỹ dự phòng bồi thường. Ví dụ năm 2007, Bảo Việt dẫn đầu thị trường với quỹ dự phòng đạt 1.895 tỷ đồng và tổng vốn đầu tư đạt 2.900 tỷ đồng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp và làm sáng tỏ đặc thù của chu trình kinh doanh đảo ngược trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thị trường bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 1995 - 2007 với quy mô doanh thu xấp xỉ 8.360 tỷ đồng và tốc độ tăng trưởng ấn tượng đạt mức 31% - 32% mỗi năm.
• Nhận diện chính xác vị thế và nguyên nhân suy giảm thị phần của PJICO từ 13,3% xuống khoảng 10,2% trước sức ép mở cửa WTO và sự cạnh tranh từ nhóm 4 doanh nghiệp dẫn đầu.
• Đề xuất hệ thống 5 giải pháp chiến lược khả thi gồm tăng vốn điều lệ lên 150 - 300 tỷ đồng, chuyển đổi công nghệ lõi và tối ưu hóa kênh Bancassurance cho giai đoạn 2008 - 2010.
• Cung cấp cơ sở khoa học thực chứng hỗ trợ ngành bảo hiểm thực hiện mục tiêu đưa tổng doanh thu phí đạt tỷ trọng 4,2% GDP vào năm 2010.

Trong tiến trình phát triển giai đoạn 2008 - 2015, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ cần khẩn trương số hóa quy trình quản trị rủi ro và tăng cường liên kết chuỗi giá trị dịch vụ. Quý độc giả, các nhà quản lý và nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình luận văn để áp dụng ngay những giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh thực chiến cho tổ chức của mình!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số khía cạnh lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ 1.1 Những vấn đề chung về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế 1.1 Khái niệm Trong Đại từ điển Tiếng Việt, Bảo hiểm được định nghĩa là “ Bảo hiểm là giữ, phòng để khỏi xảy ra tai nạn nguy hiểm” và “ Bảo hiểm là sự trợ giúp hay đền bù vật chất khi ốm đau tai nạn, trong trường hợp đương sự tham gia hoạt động bảo hiểm” và “ Bảo hiểm tài sản là loại bảo hiểm mà đối tượng là tài sản vật chất như nhà cửa, thiết bị máy móc, phương tiện vận tải, nguyên vật liệu, hàng hoá cây trồng…”. [22] Trong trình phát triển của bảo hiểm thương mại, ban đầu bảo hiểm chỉ mang tính chất sơ khai, tự phát với phạm vi nhỏ hẹp. Tuy nhiên do yêu cầu thực tiến, dần dần các khái niệm về bảo hiểm cũng đã được hình thành và phát triển ở hầu hết các quốc gia trên thế giới. Có rất nhiều khái niện về bảo hiểm, nó tuỳ thuộc vào từng lĩnh vực như bảo hiểm bao gồm, luật, kinh tế học, lịch sử, khoa học thực tế, lý thuyết về rủi ro và khoa học xã hội.

Khái niệm bảo hiểm bao gồm cả bảo hiểm thương mại và bảo hiểm xã hội, bởi hai hình thức bảo hiểm này được phân biệt bới tính chất thương mại ( hay còn gọi là kinh doanh rủi ro) và tính chất xã hội (tính cân bằng trong chi tiêu của nguồn quỹ bảo hiểm, họ không kinh doanh trên mục đích là tìm kiếm lợi nhuận). Trong phạm vi đề tài của Luận văn, tác giả chỉ mong muốn đưa ra một số khái niệm được sử dụng rộng rãi trên thế giới và tập trung chủ yếu vào bảo hiểm thương mại. Theo Uỷ ban thuật ngữ bảo hiểm của Hiệp hội bảo hiểm và rủi ro Hoa Kỳ thì “ Bảo hiểm là sự tập trung các tổn thất bất ngờ bằng việc chuyển giao 5 những rủi ro gây ra chúng cho những người bảo hiểm khi họ cam kết bồi thường những tổn thất này, cung cấp các quyền lợi bằng tiền khác khi tổn thất xảy ra hoặc cung cấp các dịch vụ liên quan đến rủi ro”. Theo Hiệp hội các nhà bảo hiểm Anh thì “ Bảo hiểm là sự thoả thuận qua đó một bên (người bảo hiểm) hứa thanh toán cho bên kia (người được bảo hiểm hay người tham gia bảo hiểm) một khoản tiền nếu sự cố xảy ra gây tổn thất tài chính cho người được bảo hiểm.

Để chấp nhận trách nhiệm thanh toán này, người bảo hiểm đòi người được bảo hiểm một khoản tiền, đó là phí bảo hiểm” Theo Iring Preffer “ Bảo hiểm là một sách lược để giảm tính không chắc chắn của một bên gọi là người được bảo hiểm, thông qua sự chuyển giao những rủi ro cá biệt tới một bên khác - gọi là người nhận bảo hiểm ít nhất là một phần nào đó những thiệt hại kinh tế mà người được bảo hiểm bị tổn thất”.[10, tr 7] Hoặc theo Dennis Kessler “ Bảo hiểm là sự đóng góp của số đông vào sự bất hạnh của số ít”.7] Bảo hiểm là biện pháp chia nhỏ tổn thất của một người hay một số ít người có cùng khả năng chịu rủi ro nào đó thông qua việc tổ chức ra một quỹ tài chính tập trung huy động từ các cá nhân, tổ chức tham gia bảo hiểm dưới dạng phí bảo hiểm, để bồi thường hoặc bù đắp những tổn thất do những rủi ro đó gây ra” Có thể hiểu bảo hiểm một cách đơn giản thì bảo hiểm chính là một phương sách xử lý rủi ro, nhờ đó việc chuyển giao, phân tán rủi ro trong từng nhóm người được thực hiện qua hoạt động kinh doanh bảo hiểm các các tổ chức bảo hiểm. Để nghiên cứu năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, sau khi tìm hiểu khái niệm về bảo hiểm phi nhân thọ, một khái niệm quan trọng nhất mà tác giả muốn tìm hiểu và là cơ sở lý thuyết để nghiên cứu các phần sau chính là thuật ngữ - Năng lực cạnh tranh. 6 Hiện nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau về năng lực cạnh tranh trên các cấp độ quốc gia, doanh nghiệp, sản phẩm. Và hiện nay chưa có một lý thuyết nào hoàn toàn có tính thuyết phục về vấn đề này, do đó không có lý thuyết “chuẩn” về năng lực cnạh tranh.

Tuy nhiên hai hệ thống lý thuyết với hai phương thức đánh giá được sử dụng nhiều nhất ở các quốc gia : Phương pháp thứ nhất do Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) thiết lập trong Báo cáo cạnh tranh toàn cầu; Phương pháp thứ hai do Viện quốc tế về quản lý và phát triển đề xuất trong niên giám cạnh tranh thế giới. Cả hai phương pháp này trên do các giáo sư đại học Harvard như Micheal Porter, Jeffrey Shach và một số chuyên gia tiếp hành nghiên cứu. Trong đó xác định rõ yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng bù đắp chi phí, duy trì lợi nhuận và được đo bằng thị phần của sản phẩm và dịch vụ trên thị trường. Năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp có thể được xác định trên 4 nhóm yếu tố cấu thành sau: - Chất lượng, khả năng cung ứng, mức độ chuyên môn hoá các đầu vào - Các ngành sản xuất và dịch vụ trợ giúp cho doanh nghiệp - Yêu cầu của khách hàng về chất lượng hàng hoá, dịch vụ - Vị thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh.

[30] Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thoả mãn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi ngày càng cao hơn. Như vậy, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trước hết phải được tạo ra từ thực lực của doanh nghiệp. Đây chính là yếu tố nội hàm của mỗi doanh nghiệp, không chỉ được tính bằng các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị doanh nghiệp…một cách riêng biệt mà cần đánh giá, so sánh với các đối tác cạnh tranh trong hoạt động trên cùng một lĩnh vực, cùng một thị trường. Trên cơ sở các so sánh đó, muốn tạo nên năng lực cạnh tranh, đòi hỏi các doanh nghiệp phải tạo lập được lợi thế so sánh với các đối thủ cạnh tranh, đòi hỏi doanh nghiệp phải tạo lập được lợi thế so sánh với đối tác của mình.

7 Cạnh tranh được coi là nền tảng của chủ nghĩa tư bản vì cạnh tranh có khả năng kích thích sự đổi mới, nâng cao hiệu năng cũng như làm giá cả. cạnh tranh còn được xem như hình mẫu để chủ nghĩa tư bản điều chỉnh lại chính mình. Theo lý thuyết vĩ mô, không có một hệ thống phân phối nguồn lực nào hiệu quả hơn cạnh tranh lành mạnh. Chính cạnh tranh khiến những doanh nghiệp thương mại phải phát triển sản phẩm, dịch vụ và công nghệ mới.

Và điều này mang lại cho khách hàng những sản phẩm tốt hơn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cạnh tranh có thể dẫn đến sự lãng phí những nguồn lực và những chi phí có thể bị đội lên. Tương tự, những ảnh hưởng về mặt tâm lý của cạnh tranh có thể dẫn đến những tác hại không lường trước được. Cạnh tranh kinh tế được phân ra làm 3 loại, cạnh tranh hẹp nhất đó là cạnh tranh trực tiếp (còn được gọi là cạnh tranh hạng mục hay cạnh tranh thương hiệu) – ở loại hình cạnh tranh này, các sản phẩm có chức năng giống nhau sẽ thay thế cạnh tranh với nhau.

Hình thức tiếp theo là cạnh tranh thay thế, các sản phẩm có thể thay thế nhau cạnh tranh với nhau. Hình thức cạnh tranh phổ biến nhất là cạnh tranh về giá, ở hình thức này, điều quan trọng là bạn phải làm thế nào để người tiêu dùng muốn dùng số tiền nhàn rỗi của mình để mua sản phẩm của bạn. Cạnh tranh không nhất thiết là phải giữa các công ty với nhau mà có thể trong chính công ty, giữa các bộ phận hay giữa các nhân viên trong công ty. Một điều cần chú ý đó là cạnh tranh kinh doanh ở hầu hết các quốc gia luôn tồn tại những giới hạn và hạn chế.

Cạnh tranh thường phụ thuộc vào các ràng buộc pháp lý. Các ràng buộc pháp lý thường tạo ra sự công bằng và bình đẳng trong cạnh tranh. Những quy định này bao gồm việc chống độc quyền và lừa đảo giá. Dựa trên chính sách kinh tế tương ứng, sự cạnh tranh lành mạnh là nhằm tới một phạm vi cạnh tranh lớn hơn hoặc nhỏ hơn nhưng phải được điều tiết bởi chính sách cạnh tranh và luật cạnh tranh.

Người ta có thể sử dụng mô hình Diamond của Micheal Porter để phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ dựa trên 04 nhân tố sau: 8 - Chiến lược, cơ cấu, cạnh tranh của các doanh nghiệp: các điều kiện của quốc gia ảnh hưởng tới việc các công ty được thành lập, tổ chức và quản lý như thế nào cũng như mức độ cạnh tranh giữa các nhà cung cấp - Điều kiện cầu về bảo hiểm: tiềm năng phát triển của ngành bảo hiểm từ góc độ người tiêu dùng, mà trong đó hiểu biết về bảo hiểm. - Nhân tố điều kiện: các nhân tố sản xuất như lao động lành nghề, cơ sở hạ tầng là hết sức cần thiết để tạo sự cạnh tranh của một ngành. - Các ngành liên quan và phụ trợ: để hỗ trợ sự phát triển của ngành bảo hiểm như thị trường chứng khoán, ngành công nghệ thông tin, hệ thống ngân hàng. Từ các khác niệm được xác định ở trên, và các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của WEF và mô hình phân tích Diamond của Micheal Porter, tác giả luận văn đưa ra các công cụ là các tiêu chí đánh giá về năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ của Việt Nam để nghiên cứu đề tài của mình.2 Các công cụ Trong môi trường kinh doanh của mình, các doanh nghiệp dù muốn hay không, để tồn tại và phát triển được đều phải cạnh tranh với các doanh nghiệp khác không chỉ là các doanh nghiệp trong ngành còn cả các doanh nghiệp ngoài ngành.

Sau khi xác định được chiến lược cạnh tranh của mình, các doanh nghiệp cần phải xác định được công cụ mà mình sẽ dùng để cạnh tranh.