Khóa luận tốt nghiệp: Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam VIB

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng là một trong những vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hậu đại dịch Covid-19. 99 trang · Học viện Ngân hàng · 2023.

• Tác giả: Đào Danh Kiệt
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hà Thu
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Quốc Tế Việt Nam Hậu Đại Dịch Covid-19
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 0.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 0.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 0.4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 0.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 0.6.1. Về mặt lý luận
• 0.6.2. Về mặt thực tiễn
• 0.7. KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm, bản chất và đặc điểm
• 1.1.1.1. Khái niệm
• 1.1.1.2. Bản chất
• 1.1.1.3. Đặc điểm
• 1.2. Lý luận về cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.2. Cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM
• 1.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIỆT NAM VIB
• 2.1. Đặc điểm của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam VIB ảnh hưởng năng lực cạnh tranh
• 2.1.1. Khái quát về Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam VIB
• 2.1.2. Đặc điểm của Ngân hàng TMCP Quốc tế VIB
• 2.1.3. Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2018 – 2022
• 2.2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam VIB
• 2.2.1. Năng lực tài chính
• 2.2.2. Trình độ công nghệ
• 2.2.3. Nguồn nhân lực và năng lực quản trị điều hành
• 2.2.4. Sản phẩm, dịch vụ
• 2.2.5. Thị phần, khách hàng và thương hiệu
• 2.3. Đánh giá năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam VIB
• 2.3.1. Những kết quả đã đạt được
• 2.3.2. Một số tồn tại của Ngân hàng TMCP Quốc tế VIB và nguyên nhân
• 2.4. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng lớn đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quốc tế VIB
• 2.4.1. Xu thế hiện tại của thị trường
• 2.4.2. Đánh giá các đối thủ cạnh tranh
• 2.4.3. Dự đoán sự thay đổi trong tương lai
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC TẾ VIB
• 3.1. Định hướng phát triển của VIB trong tương lai
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của VIB
• 3.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Danh sách các Ngân hàng thương mại được nghiên cứu
• PHỤ LỤC 2: Các hình ảnh về hoạt động nâng cao thương hiệu của VIB

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Hậu Covid 19

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng là một trong những vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hậu đại dịch Covid-19. Ngành ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam, đặc biệt là Ngân hàng TMCP Quốc tế VIB, đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và áp lực từ các đối thủ cạnh tranh đòi hỏi ngân hàng phải có những chiến lược phù hợp để duy trì và phát triển. Việc hiểu rõ về tác động của Covid-19 đến ngân hàng sẽ giúp các ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về thị trường và từ đó đưa ra các giải pháp hiệu quả.

1.1. Tác Động Của Covid 19 Đến Ngân Hàng Thương Mại

Đại dịch Covid-19 đã gây ra những tác động lớn đến hoạt động của các ngân hàng thương mại. Nhiều ngân hàng phải đối mặt với tình trạng nợ xấu gia tăng, giảm sút doanh thu và áp lực từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Việc này đã làm thay đổi cách thức hoạt động và chiến lược của các ngân hàng trong việc phục hồi và phát triển.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Năng Lực Cạnh Tranh

Năng lực cạnh tranh không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh đầy biến động. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng sẽ giúp ngân hàng tạo ra giá trị cho khách hàng, từ đó củng cố vị thế trên thị trường.

II. Những Thách Thức Chính Đối Với Ngân Hàng Thương Mại Hậu Covid 19

Ngành ngân hàng đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn sau đại dịch. Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của khách hàng, áp lực từ công nghệ và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác là những yếu tố chính. Để tồn tại và phát triển, ngân hàng cần phải nhận diện và giải quyết những thách thức này một cách hiệu quả.

2.1. Thay Đổi Trong Hành Vi Tiêu Dùng Của Khách Hàng

Khách hàng ngày càng có xu hướng sử dụng dịch vụ ngân hàng trực tuyến nhiều hơn. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải cải thiện dịch vụ ngân hàng trực tuyến và nâng cao trải nghiệm khách hàng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao.

2.2. Áp Lực Từ Công Nghệ

Công nghệ đang thay đổi nhanh chóng, và các ngân hàng cần phải đầu tư vào đổi mới công nghệ ngân hàng để không bị tụt lại phía sau. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh.

III. Phương Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng TMCP Quốc Tế VIB

Để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng, VIB cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Các giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra giá trị cho khách hàng và cổ đông.

3.1. Đầu Tư Vào Công Nghệ Mới

Việc đầu tư vào công nghệ ngân hàng hiện đại sẽ giúp VIB cải thiện quy trình làm việc, giảm thiểu rủi ro và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Ngân hàng cần chú trọng đến việc phát triển các ứng dụng di động và dịch vụ ngân hàng trực tuyến.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng giúp ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh. VIB cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao kỹ năng cho nhân viên, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Lực Cạnh Tranh

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho VIB. Các nghiên cứu thực tiễn cho thấy ngân hàng đã cải thiện đáng kể hiệu quả hoạt động và sự hài lòng của khách hàng.

4.1. Kết Quả Hoạt Động Kinh Doanh Giai Đoạn 2018 2022

Trong giai đoạn 2018-2022, VIB đã ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ về doanh thu và lợi nhuận. Điều này cho thấy các chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh đã phát huy hiệu quả.

4.2. Đánh Giá Sự Hài Lòng Của Khách Hàng

Khảo sát cho thấy mức độ hài lòng của khách hàng đối với dịch vụ của VIB đã tăng lên đáng kể. Điều này chứng tỏ rằng ngân hàng đã đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng sau khi áp dụng các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh.

V. Kết Luận Về Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Hậu Covid 19

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng là một quá trình liên tục và cần thiết trong bối cảnh hậu Covid-19. Ngân hàng TMCP Quốc tế VIB cần tiếp tục cải thiện và đổi mới để duy trì vị thế cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Tương Lai Của Ngành Ngân Hàng

Ngành ngân hàng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ. VIB cần chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận những cơ hội mới từ sự phát triển này.

5.2. Định Hướng Chiến Lược Dài Hạn

Ngân hàng cần xây dựng các chiến lược dài hạn để nâng cao năng lực cạnh tranh, từ đó đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai. Việc này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân lực và cải thiện dịch vụ khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và thực thi các quy định pháp luật ngân hàng năm 2008 cùng Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (có hiệu lực từ đầu năm 2011), thị trường dịch vụ tài chính - ngân hàng trong nước đã chứng kiến sự gia tăng áp lực cạnh tranh giữa các tổ chức tín dụng. Từ cuối năm 2019, sự bùng phát của đại dịch Covid-19 đã tác động trực tiếp đến toàn bộ nền kinh tế vĩ mô, gây gián đoạn chuỗi cung ứng, làm gia tăng nợ xấu trong toàn ngành ngân hàng và thúc đẩy sự thay đổi căn bản trong hành vi tiêu dùng tài chính của khách hàng từ giao dịch tiền mặt truyền thống sang các nền tảng ngân hàng số và thanh toán không dùng tiền mặt.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam (VIB) là định chế tài chính bán lẻ có thế mạnh về các sản phẩm thẻ tín dụng, cho vay mua ô tô và bảo hiểm liên kết (bancassurance). Tuy nhiên, trong bối cảnh các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đồng loạt đẩy mạnh chuyển đổi số và tái cấu trúc sản phẩm sau dịch bệnh, VIB đứng trước yêu cầu phải đánh giá lại toàn diện năng lực nội tại nhằm duy trì thị phần và vị thế cạnh tranh. Các nghiên cứu trước đây (như nghiên cứu của Đỗ Thị Tố Quyên năm 2014, Lê Cẩm Ninh, Nguyễn Tú) chưa phản ánh được biến động từ yếu tố dịch bệnh Covid-19 đối với chiến lược cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Do đó, đề tài "Nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc Tế Việt Nam hậu đại dịch Covid-19" được tác giả lựa chọn nghiên cứu.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Hệ thống hóa và phát triển cơ sở lý luận về cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và hoạt động đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của VIB trong giai đoạn 2018–2022 thông qua các chỉ tiêu tài chính, công nghệ, nhân sự, sản phẩm dịch vụ và thị phần dưới tác động của đại dịch Covid-19.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và định hướng đầu tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của VIB trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu đại dịch.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại, tập trung vào trường hợp Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB).
• Phạm vi không gian: Hoạt động kinh doanh trên toàn hệ thống VIB (kết hợp khảo sát thực tế tại VIB Chi nhánh Hà Đông) trong mối tương quan với các ngân hàng thương mại trên thị trường Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực tế được thu thập và phân tích trong giai đoạn 5 năm, từ năm 2018 đến năm 2022 (bao gồm các giai đoạn trước, trong và sau đại dịch Covid-19).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng khung phân tích dựa trên các nền tảng lý thuyết kinh tế và văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành:

• Cơ sở pháp lý: Căn cứ theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (đặc biệt là Điều 98 quy định về các hoạt động của ngân hàng thương mại như huy động vốn, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán và các dịch vụ tài chính khác); Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 13/2018/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về tỷ lệ an toàn vốn và quản trị rủi ro.
• Khung lý thuyết cạnh tranh: Tổng hợp lý luận về cạnh tranh của Karl Marx (tiếp cận từ khía cạnh giá trị thặng dư, chất lượng và cạnh tranh nội bộ ngành); lý thuyết lợi thế cạnh tranh và mô hình năm lực lượng cạnh tranh của Michael E. Porter; quan điểm về năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại của PGS.TS. Nguyễn Thị Quy.
• Khung tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh NHTM: Tác giả hệ thống hóa 5 nhóm tiêu chí cơ bản:
  1. Năng lực tài chính: Quy mô tổng tài sản, vốn tự có, tốc độ tăng trưởng nguồn vốn, hiệu quả sinh lời qua tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), hệ số an toàn vốn (CAR ≥ 9% theo quy định NHNN và chuẩn mực Basel II/Basel III), tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu.
  2. Trình độ công nghệ: Nền tảng ngân hàng số (MyVIB), mức độ số hóa quy trình và hạ tầng giao dịch tự động.
  3. Nguồn nhân lực và năng lực quản trị điều hành: Cơ cấu nhân sự, trình độ chuyên môn, văn hóa doanh nghiệp, phương pháp luận quản trị Master Frame Methodology (MFM), chính sách ESOP.
  4. Sản phẩm và dịch vụ: Mức độ đa dạng danh mục, chất lượng phục vụ, chính sách lãi suất và biểu phí cạnh tranh.
  5. Thị phần, khách hàng và thương hiệu: Thị phần huy động vốn, thị phần cho vay (cho vay mua ô tô, bất động sản), tỷ lệ duy trì và thu hút khách hàng mới, chỉ số uy tín thương hiệu.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập và thống kê dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2018–2022 của VIB và các ngân hàng đối thủ; dữ liệu sơ cấp qua bảng hỏi khảo sát và phỏng vấn trực tiếp tại chi nhánh.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp so sánh chuỗi thời gian, phương pháp lập bảng thống kê biểu đồ, phân tích tỷ số tài chính, phương pháp tổng hợp - suy luận logic.
• Mô hình đánh giá: Ứng dụng mô hình SWOT và mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter để xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của ngân hàng.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm, bản chất và 4 chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại bao gồm: chức năng trung gian tín dụng, trung gian thanh toán, tạo tiền và thủ quỹ. Tác giả phân loại hệ thống NHTM tại Việt Nam thành 5 nhóm: NHTM quốc doanh (Agribank, Vietcombank, VietinBank, BIDV), NHTM cổ phần (VIB, ACB, MB, OCB, DongA Bank...), ngân hàng liên doanh (VRB, IVB, VSB, VID...), ngân hàng 100% vốn nước ngoài (HSBC, Standard Chartered, ANZ, Hong Leong...) và chi nhánh ngân hàng nước ngoài (Citibank, Shinhan Bank, Deutsche Bank...).

Về mặt lý luận cạnh tranh, chương này làm rõ định nghĩa năng lực cạnh tranh của NHTM là khả năng duy trì, gia tăng thị phần và đạt mức lợi nhuận cao hơn trung bình ngành trên cơ sở đảm bảo an toàn hoạt động. Tác giả phân tích 5 phương thức cạnh tranh chủ đạo (đa dạng hóa dịch vụ, cải tiến quy trình, tối ưu lãi suất - chi phí, mở rộng mạng lưới phòng giao dịch/ATM, xúc tiến marketing) và xây dựng bộ chỉ tiêu định lượng - định tính để đánh giá năng lực cạnh tranh qua 5 nhóm nhân tố: tài chính, công nghệ, nhân sự/quản trị, sản phẩm dịch vụ và thương hiệu.

CHƯƠNG 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam VIB

Chương 2 trình bày chi tiết bức tranh thực trạng của VIB từ thời điểm thành lập (18/09/1996 với 50 tỷ đồng vốn điều lệ, 23 nhân viên) cho đến ngày 31/12/2022 (vốn điều lệ đạt trên 21.000 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu đạt 32.651 tỷ đồng, tổng tài sản đạt 342.925 tỷ đồng, đội ngũ nhân sự vượt 10.000 người, mạng lưới gồm 57 chi nhánh và 120 phòng giao dịch tại 28 tỉnh, thành phố phục vụ hơn 2 triệu khách hàng).

Nội dung phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của VIB giai đoạn 2018–2022 tập trung vào các phát hiện:

• Về năng lực tài chính: Tổng tài sản tăng trưởng liên tục từ 139.925 tỷ đồng (2018) lên 342.925 tỷ đồng (2022), đưa vị thế của VIB từ vị trí thứ 14 vươn lên vị trí thứ 12 toàn hệ thống ngân hàng. Hoạt động huy động vốn gia tăng qua kênh phát hành giấy tờ có giá (3.000 tỷ đồng trái phiếu lãi suất 3,7%/năm trong tháng 4/2021; 1.000 tỷ đồng trái phiếu lãi suất 4%/năm trong tháng 5/2022) và huy động 260 triệu USD từ các tổ chức tài chính quốc tế (AUD, UOB và 9 định chế châu Á).
• Về kết quả kinh doanh và khả năng sinh lời: Lợi nhuận trước và sau thuế duy trì tăng trưởng, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng có xu hướng giảm dần (từ 42%–48% giai đoạn 2018–2020 xuống 32%–38% giai đoạn 2020–2022). Chỉ số lãi cơ bản trên cổ phiếu (EPS) năm 2022 đạt 3.971 đồng/cổ phiếu.
• Về công nghệ và quản trị: VIB là ngân hàng đầu tiên hoàn thành 3 trụ cột Basel II (năm 2019) và áp dụng thí điểm Basel III (năm 2020). Ứng dụng MyVIB đạt nhiều giải thưởng quốc tế từ tổ chức The Asset (2017–2020). Quản trị nội bộ vận hành theo mô hình phẳng, áp dụng phương pháp luận Master Frame Methodology (MFM) và chính sách phát hành cổ phiếu thưởng ESOP.
• Về sản phẩm và thị phần: VIB duy trì thị phần số 1 toàn quốc về cho vay mua ô tô, dẫn đầu thị trường về doanh số bán bảo hiểm nhân thọ (bancassurance) và định vị thương hiệu với chiến lược "Dẫn đầu xu thế thẻ".
• Hạn chế phát hiện: Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng và tỷ lệ nợ xấu tăng cao từ năm 2020 do tác động của đại dịch Covid-19, gây áp lực lên biên lợi nhuận ròng.

CHƯƠNG 3: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc tế VIB

Chương 3 xây dựng các giải pháp dựa trên định hướng chiến lược 5 năm (2022–2026) của VIB với mục tiêu đạt 10 triệu khách hàng, duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận kép (CAGR) từ 20% đến 30%/năm:

• Nhóm giải pháp tài chính và quản trị rủi ro: Tăng cường kiểm soát chất lượng tín dụng, sàng lọc và cơ cấu lại các khoản nợ xấu hậu đại dịch; tối ưu hóa chi phí dự phòng rủi ro; tiếp tục đa dạng hóa nguồn vốn huy động trong và ngoài nước.
• Nhóm giải pháp công nghệ: Đẩy mạnh đầu tư hệ thống ngân hàng số MyVIB, tự động hóa quy trình nghiệp vụ nhằm rút ngắn thời gian xử lý giao dịch cho khách hàng bán lẻ.
• Nhóm giải pháp sản phẩm và phát triển thị trường: Giữ vững thị phần cho vay mua ô tô, bảo hiểm liên kết; thiết kế các dòng thẻ tín dụng chuyên biệt hóa theo nhu cầu tiêu dùng mới; điều chỉnh chính sách lãi suất vay linh hoạt hỗ trợ phục hồi sản xuất kinh doanh.
• Nhóm giải pháp nhân sự và thương hiệu: Đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho cán bộ nhân viên, duy trì ngôn ngữ tư duy MFM trên toàn hệ thống và thực hiện các chiến dịch truyền thông gắn liền với uy tín thương hiệu.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp chuỗi số liệu tài chính và chỉ tiêu hoạt động chủ chốt của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam giai đoạn 2018–2022 như sau:

Chỉ tiêu tài chính / Hoạt động	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022
Vốn điều lệ (tỷ VNĐ)	~50 (năm 1996)	-	-	-	>21.000
Vốn chủ sở hữu (tỷ VNĐ)	-	-	-	-	>32.651
Tổng tài sản (tỷ VNĐ / triệu VNĐ)	139.925	-	-	-	342.925
Xếp hạng quy mô tài sản toàn ngành	Top 14	-	-	Top 12	Top 12
Gói hỗ trợ lãi suất Covid-19	-	-	Đến 2,0%	-	-
Đóng góp hỗ trợ y tế chống dịch	-	-	10 tỷ VNĐ / 5 triệu khẩu trang	-	-
Tăng trưởng lợi nhuận trước & sau thuế	42% – 48% (2018–2020)	42% – 48%	32% – 38% (2020–2022)	32% – 38%	32% – 38%
Lãi cơ bản trên cổ phiếu (EPS) (VNĐ/CP)	3.873	Giảm	Giảm	Giảm	3.971
Mạng lưới hoạt động	-	-	-	-	57 CN / 120 PGD / 28 tỉnh
Quy mô nhân sự (người)	23 (năm 1996)	-	-	-	>10.000
Quy mô khách hàng	-	-	-	-	>2.000.000

Ghi chú: Dữ liệu được trích xuất từ Báo cáo tài chính hợp nhất và Báo cáo thường niên VIB giai đoạn 2018–2022 được dẫn trong khóa luận.

Đóng góp của đề tài:

• Về mặt lý luận: Khóa luận đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ các lý luận về năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại, xác lập khung 5 nhóm tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh phù hợp với điều kiện thị trường tài chính Việt Nam.
• Về mặt thực tiễn: Khóa luận làm rõ bức tranh thực trạng hoạt động và năng lực cạnh tranh của VIB giai đoạn 2018–2022, bổ sung nhân tố tác động của đại dịch Covid-19 vào mô hình đánh giá ngân hàng bán lẻ; chỉ ra các điểm nghẽn về nợ xấu, chi phí dự phòng rủi ro và đề xuất hệ thống giải pháp gắn với mục tiêu chiến lược giai đoạn 2022–2026.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm được chốt tại thời điểm 31/12/2022; việc điều tra khảo sát sơ cấp chủ yếu tập trung tại địa bàn VIB Chi nhánh Hà Đông nên mức độ đại diện cho toàn bộ 28 tỉnh thành chưa thật sự đồng đều; các số liệu chi tiết của một số đối thủ cạnh tranh phụ thuộc vào mức độ công bố thông tin công khai.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tiếp tục theo dõi và đánh giá tác động của việc triển khai toàn diện chuẩn mực Basel III đối với năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM Việt Nam; mở rộng khảo sát định lượng đa chi nhánh trên toàn quốc về mức độ hài lòng của khách hàng đối với các sản phẩm ngân hàng số trong giai đoạn kinh tế số hóa sâu rộng 2023–2030.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho:

• Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh và Kinh tế học trong việc nghiên cứu phương pháp đánh giá năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại.
• Cán bộ quản lý, chuyên viên phân tích tại các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng quan tâm đến mô hình ngân hàng bán lẻ, chiến lược phát triển thẻ tín dụng, cho vay mua ô tô, bảo hiểm liên kết và phương thức quản trị Master Frame Methodology (MFM).
• Các phần có giá trị tham khảo cao: Hệ thống hóa 5 nhóm tiêu chí năng lực cạnh tranh NHTM tại Chương 1 và dữ liệu phân tích thị phần, cơ cấu nguồn vốn, chỉ số tài chính của VIB giai đoạn 2018–2022 tại Chương 2.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Đại dịch Covid-19 đã tác động như thế nào đến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và chi phí rủi ro của VIB giai đoạn 2018–2022?
Trong giai đoạn 2018–2020, lợi nhuận trước và sau thuế của VIB tăng trưởng ở mức 42%–48%/năm. Tuy nhiên, giai đoạn 2020–2022, tốc độ tăng trưởng chậm lại còn 32%–38%/năm. Đồng thời, tỷ lệ nợ xấu gia tăng khiến chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của ngân hàng tăng cao đột biến từ năm 2020.

2. Vị thế quy mô tổng tài sản của VIB thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2018–2022?
Tổng tài sản của VIB tăng từ 139.925 tỷ đồng (năm 2018) lên 342.925 tỷ đồng (năm 2022), tăng 11% so với năm 2021 và gấp 2,3 lần so với năm 2018. Sự tăng trưởng này giúp VIB nâng bậc xếp hạng quy mô tổng tài sản từ top 14 (năm 2018) lên top 12 toàn ngành ngân hàng trong hai năm 2021–2022.

3. Những mảng sản phẩm dịch vụ nào tạo nên lợi thế cạnh tranh cốt lõi của VIB?
VIB xác lập lợi thế cạnh tranh dẫn đầu thị trường trong 3 mảng sản phẩm chính: đứng số 1 thị phần cho vay mua ô tô trên cả nước, dẫn đầu thị trường về doanh số bán bảo hiểm nhân thọ (bancassurance), và định vị mạnh mẽ qua phân khúc thẻ tín dụng với slogan "Dẫn đầu xu thế thẻ".

4. Phương pháp luận Master Frame Methodology (MFM) đóng vai trò gì trong quản trị điều hành của VIB?
Phương pháp luận Master Frame Methodology (MFM) được VIB xây dựng và phổ biến tới từng đơn vị như một ngôn ngữ tư duy chung, giúp quá trình truyền tải thông tin từ định hướng chiến lược đến cách thức vận hành diễn ra xuyên suốt, nhanh chóng và hỗ trợ hiệu quả cho mô hình tổ chức phẳng của ngân hàng.

5. Mục tiêu chiến lược phát triển của VIB trong giai đoạn 5 năm 2022–2026 là gì?
VIB đặt mục tiêu thu hút 10 triệu khách hàng và duy trì tỷ lệ tăng trưởng lợi nhuận kép (CAGR) hàng năm từ 20% đến 30%, hướng tới xây dựng ngân hàng bán lẻ hàng đầu về quy mô và chất lượng tại Việt Nam.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đào Danh Kiệt đã hoàn thành việc hệ thống hóa khung lý thuyết về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại và đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) giai đoạn 2018–2022. Công trình làm rõ các ưu thế cốt lõi của VIB về cho vay ô tô, thẻ tín dụng, ngân hàng số và chuẩn mực quản trị Basel II/Basel III, đồng thời chỉ ra các thách thức về nợ xấu và chi phí dự phòng dưới ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Các giải pháp đề xuất tại Chương 3 bám sát định hướng chiến lược 2022–2026, mang lại giá trị tham khảo hữu ích cho công tác quản trị kinh doanh ngân hàng bán lẻ trong giai đoạn phục hồi kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm, bản chất và đặc điểm: 1. Khái niệm: Ngân hàng thương mại là một tổ chức tín dụng chuyên kinh doanh tiền tệ và các hoạt động ngân hàng như: tín dụng, tiết kiệm, thanh toán, kinh doanh,.

vì mục đích tạo ra lợi nhuận. Căn cứ theo quy định pháp luật: Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác nhằm mục tiêu lợi nhuận. Bản chất: NHTM là một loại hình doanh nghiệp và là một đơn vị kinh tế. Nghĩa là NHTM hoạt động trong một ngành kinh tế, có cơ cấu tổ chức bộ máy như một doanh nghiệp, Ngân hàng thương mại bình đẳng trong quan hệ kinh tế với các doanh nghiệp khác.

Hoạt động của NHTM là hoạt động kinh doanh. Để hoạt động kinh doanh, các NHTM phải có vốn, phải tự chủ về tài chính. Đặc biệt hoạt động kinh doanh cần đạt đến mục tiêu tài chính cuối cùng là lợi nhuận, hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Tuy nhiên việc tìm kiếm lợi nhuận là phải chính đáng trên cơ sở chấp hành luật pháp của nhà nước.

Hoạt động kinh doanh của NHTM là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Đây là lĩnh vực “đặc biệt” vì liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành, liên quan đến mọi mặt của đời sống kinh tế-xã hội, lĩnh vực tiền tệ ngân hàng là lĩnh vực “nhạy cảm”, đòi hỏi một sự thận trọng và khéo léo trong điều hành hoạt động ngân hàng để tránh những thiệt hại cho xã hội. Lĩnh vực hoạt động này của NHTM góp phần cung ứng một khối lượng vốn tín dụng rất lớn cho nền kinh tế-xã hội. 7 Tóm lại, NHTM là loại hình định chế tài chính trung gian hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ và dịch vụ ngân hàng.

Đây là loại định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường, góp phần tạo lập và cung ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện và thúc đẩy nền kinh tế - xã hội phát triển. Đặc điểm: NHTM chính là một đơn vị trung gian tài chính, được phép thực hiện tất cả các hoạt động của ngân hàng. Dưới đây là những đặc điểm thường thấy của NHTM: - Mỗi NHTM là một định chế tài chính trung gian. - Các hoạt động tương đối đa dạng, bao gồm nhiều nghiệp vụ và dịch vụ khác nhau.

- Ngân hàng thu hút nguồn vốn thông qua việc huy động tiền gửi thông qua sổ tiết kiệm, phát hành trái phiếu. Sau đó sử dụng nguồn vốn này để cho vay. Các dịch vụ phổ biến của ngân hàng như: chuyển tiền, thanh toán, ủy quyền, bảo lãnh,… - Bằng việc cho vay và huy động tiền gửi, các ngân hàng thương mại tạo ra dòng tiền với khối lượng lớn. Đây là bộ phận chủ chốt trong các hoạt động cung ứng tiền của nền kinh tế, có tầm ảnh hưởng lớn tới chính sách tài khóa của ngân hàng nhà nước.

- Hiện nay, tổng tài sản của các ngân hàng thương mại là khối tài sản lớn nhất xét trên toàn bộ hệ thống ngân hàng ở nước ta. Chức năng trung gian tín dụng: NHTM là cầu nối giữa người thừa vốn và người thiếu vốn. Đối với khách hàng là người gửi tiền, họ sẽ thu lợi từ nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của mình dưới hình thức tiền lãi, an toàn tiền gửi, tiện ích.