phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan và cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh dịch vụ bƣu chính chuyển phát của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bƣu chính Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn. Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh dịch vụ bƣu chính chuyển phát của Bƣu điện tỉnh Nghệ An giai đoạn 2010-2013 Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ bƣu chính chuyển phát của Bƣu điện tỉnh Nghệ An đến năm 2020 3 CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN VÀCƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ BƢU CHÍNH CHUYỂN PHÁT CỦA DOANH NGHIỆP KINH DOANH DỊCH VỤ BƢU CHÍNH 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Nghiên cứu năng lực cạnh tranh sản phẩm, dịch vụ của các doanh nghiệp không phải là vấn đề mới.
Trong quá trình SXKD, để cạnh tranh thắng lợi và phát triển bền vững, các doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm, dịch vụ của mình. Đã có một số đề tài nghiên cứu về vấn đề này trong các loại hình doanh nghiệp và trong các đơn vị thành viên của VNPT. Có thể kể tên một số đề tài nhƣ: - Nguyễn Minh Đức (2010), Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm dịch vụ của Ngân hàng Đầu tư & Phát triển Việt Nam trong tiến trình hội nhập, Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận văn đã trình bày đầy đủ lý thuyết về năng lực cạnh tranh, tuy nhiên trong phần các giải pháp thực hiện tác giả chƣa bám sát mô hình 5 áp lực của Michael Porter.
- Hà Thị Lý (2006), Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp quân đội, Học viện Hành chính Quốc gia, Hà Nội. Luận văn văn đã trình bày đầy đủ khung lý thuyết về năng lực cạnh tranh, tuy nhiên các doanh nghiệp của quân đội còn nặng tính độc quyền và bao cấp, đƣợc bảo trợ của nhà nƣớc rất lớn nên các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh chƣa có tính thực tiễn cao. - Trần Trung Hiếu (2001), Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp công nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, Luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Luận văn đã chỉ ra các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh có tính thực tiễn cao, có khả thi và phù hợp với cơ chế thị trƣờng, hội nhập quốc tế.
4 - Thân Danh Phúc (2001), Nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm dệt may xuất khẩu Việt Nam trong xu thế hội nhập quốc tế, Luận án Tiến sỹ khoa học kinh tế, Hà Nội. - Đinh Văn Ân (2003), Đề án nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa dịch vụ Việt Nam, Ủy ban Quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng, Hà Nội. Một số đề tài nghiên cứu trong các đơn vị thành viên của VNPT nhƣ: Một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh các dịch vụ BCVT của Tổng Công ty BCVT Việt Nam; Nâng cao năng lực cạnh tranh của Tập đoàn BCVT Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế; Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Tập đoàn BCVT Việt Nam khi gia nhập WTO. Các đề tài này chủ yếu nghiên cứu đề xuất một số giải pháp cơ bản đối với việc nâng cao năng lực cạnh tranh chung khi chƣa chia tách bƣu chính viễn thông của VNPT.
Đồng thời đƣa ra một số giải pháp nhằm phát huy những tiềm năng vốn có của VNPT, đặc biệt là nhóm giải pháp tài chính nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Bƣu chính Viễn thông Việt Nam khi gia nhập WTO. Nhƣ vậy chƣa có bất kỳ một công trình nghiên cứu, một đề tài khoa học nào đi sâu nghiên cứu vấn đề về giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh về dịch vụ Bƣu chính chuyển phát tại các Bƣu điện tỉnh, thành trực thuộc VNPost. Dịch vụ bƣu chính chuyển phát 1. Khái niệm và phân loại dịch vụ bưu chính chuyển phát 1.
Khái niệm dịch vụ bƣu chính chuyển phát Theo Luật Bƣu chính đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17 tháng 6 năm 2010 và có hiệu lực vào ngày 01 tháng 01 năm 2013, thì dịch vụ bƣu chính đƣợc định 5 nghĩa là: “Dịch vụ bƣu chính là dịch vụ chấp nhận, vận chuyển và phát bƣu gửi bằng các phƣơng thức từ địa điểm của ngƣời gửi đến địa điểm của ngƣời nhận qua mạng bƣu chính, trừ phƣơng thức điện tử”. Thông qua định nghĩa về dịch vụ bƣu chính của Luật Bƣu chính, có thể hiểu dịch vụ bƣu chính chuyển phát là các dịch vụ có liên quan đến việc chấp nhận, vận chuyển, phát bƣu gửi từ ngƣời gửi đến ngƣời nhận, thông qua mạng bƣu chính của doanh nghiệp (DN) cung cấp dịch vụ bƣu chính. Các bƣu gửi bao gồm thƣ và các sản phẩm thay thế cho thƣ, các ấn phẩm, vật phẩm, hàng hóa với các kích cỡ, khối lƣợng khác nhau. Và mỗi một DN bƣu chính sẽ phải thiết kế mạng lƣới bƣu chính của mình cho phù hợp với khả năng và nhu cầu của khách hàng.
Bƣu chính chuyển phát là sản phẩm dịch vụ, nên mỗi một DN bƣu chính có khách hàng và phƣơng thức cung ứng dịch vụ của mình, từ đó quy định cấu trúc dịch vụ của DN và hình thành nên hệ thống cung cấp dịch vụ của DN. Phân loại dịch vụ BCCP Có nhiều cách khác nhau để phân loại dịch vụ BCCP. Với các mục đích khác nhau, các DN bƣu chính phân loại dịch vụ của mình theo các tiêu chí khác nhau. Theo đối tƣợng sử dụng dịch vụ thì dịch vụ BCCP đƣợc chia thành: - Dịch vụ BCCP dành cho ngƣời tiêu dùng cuối cùng (khách hàng cá nhân).
- Dịch vụ BCCP dành cho DN. - Dịch vụ BCCP dành cho cơ quan Đảng, đoàn thể, chính quyền (khách hàng là cơ quan hành chính sự nghiệp). Theo vai trò của dịch vụ trong sản phẩm: Dịch vụ BCCP bao gồm dịch vụ BCCP cơ bản và dịch vụ BCCP cộng thêm (hay còn gọi là dịch vụ gia tăng). 6 - Dịch vụ cơ bản là các dịch vụ chính của DN kinh doanh dịch vụ bƣu chính, đó là các dịch vụ bƣu phẩm, bƣu kiện, chuyển phát nhanh VE/EMS, bƣu chính ủy thác… - Dịch vụ cộng thêm là các dịch vụ đƣợc cung cấp thêm (theo từng công đoạn hoặc toàn bộ dịch vụ) vào dịch vụ cơ bản để đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lƣợng dịch vụ đó, có thể bao gồm một số loại dịch vụ nhƣ: dịch vụ khai giá, dịch vụ báo phát, phát tận tay, phát tại địa chỉ, phát hẹn giờ… Theo đặc điểm của dịch vụ, gồm: - Dịch vụ bƣu phẩm.
- Dịch vụ bƣu kiện. - Dịch vụ chuyển phát nhanh (VE/ EMS). - Dịch vụ bƣu chính ủy thác. - Dịch vụ bƣu phẩm không địa chỉ - Dịch vụ phát hành báo chí.
- Dịch vụ Datapost - Dịch vụ phát hàng thu tiền (COD) Trong khuôn khổ luận văn này, tác giả tập trung nghiên cứu dịch vụ BCCP với các dịch vụ chủ yếu bao gồm: dịch vụ bƣu phẩm, bƣu kiện, chuyển phát nhanh. Đặc điểm dịch vụ bưu chính chuyển phát Bƣu chính một ngành dịch vụ, do đó dịch vụ bƣu chính mang đầy đủ đặc điểm của dịch vụ nói chung. Bên cạnh đó, nó có những đặc trƣng riêng vốn có của dịch vụ bƣu chính bởi hoạt động tạo ra nó khác với hoạt động tạo các dịch vụ khác. - Đối tƣợng của dịch vụ bƣu chính là vật mang thông tin - Quá trình cung cấp dịch vụ bƣu chính mang tính dây chuyền.
- Tải trọng không đồng đều theo thời gian và không gian - Thời gian chuyển phát có giới hạn. - Thông tin ngƣời nhận, ngƣời gửi, giá cƣớc đƣợc công khai, rõ ràng, có hành trình đi đến. 7 - Dịch vụ bƣu chính ngày càng chịu sự tác động mạnh mẽ của khoa học, kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin. - Không bị giới hạn địa điểm chuyển phát và số lƣợng bƣu gửi.
Năng lực cạnh tranh dịch vụ bƣu chính chuyển phát của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bƣu chính 1. Khái niệm năng lực cạnh tranh dịch vụ bưu chính chuyển phát của doanh nghiệp kinh doanh bưu chính Đối với DN kinh doanh dịch vụ BCCP, NLCT dịch vụ BCCP có thể đƣợc định nghĩa nhƣ sau: NLCT dịch vụ BCCP của DN kinh doanh bƣu chính là khả năng DN đó tạo ra, duy trì và phát triển những lợi thế nhằm duy trì và mở rộng thị phần; đạt đƣợc mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình của ngành thông qua những lợi thế cạnh tranh về dịch vụ BCCP, giá dịch vụ BCCP, kênh phân phối và xúc tiến dịch vụ BCCP. NLCT dịch vụ BCCP của DN kinh doanh dịch vụ bƣu chính đƣợc thể hiện ở các tiêu chí sau đây: Thứ nhất, kết quả cạnh tranh dịch vụ BCCP : Kết quả đó thể hiện bằng các số liệu về thị trƣờng, thị phần, lợi nhuận, số lƣợng khách hàng… Thứ hai, năng lực cạnh tranh dịch vụ BCCP: bao gồm các yếu tố nhƣ tính đa dạng của dịch vụ, chất lƣợng dịch vụ, giá cƣớc dịch vụ, năng lực phân phối và năng lực xúc tiến. Thứ ba, năng lực các hoạt động của DN Bƣu chính: năng lực tài chính, nhân sự, công nghệ, yếu tố quản lý.
Các tiêu chí đánh giá kết quả cạnh tranh Bƣu chính chuyển phát là dịch vụ nhận gửi, chuyển, phát thƣ, báo chí, ấn phẩm, vật phẩm, hàng hoá và các vật phẩm vật chất khác thông qua mạng lƣới bƣu chính công cộng do các DN dịch vụ bƣu chính cung cấp nên tiêu chí phản ánh NLCT dịch vụ BCCP có nhiều nét khác biệt so với các DN khác. Các tiêu chí cơ bản để đánh giá kết quả cạnh tranh có thể đƣợc xác định nhƣ sau: - Thị trường dịch vụ bưu chính chuyển phát: 8 Đối với DN cung cấp dịch vụ BCCP, các chỉ tiêu về thị trƣờng đƣợc xác định qua các yếu tố: + Địa bàn cung cấp dịch vụ: phạm vi địa lý DN tham gia cung cấp dịch vụ bƣu chính; những địa bàn lớn DN tham gia cung cấp dịch vụ bƣu chính; khả năng phát triển thêm địa bàn cung cấp dịch vụ bƣu chính; khả năng thâm nhập địa bàn quốc tế… + Qui mô khách hàng và tốc độ tăng trƣởng số khách hàng sử dụng dịch vụ bƣu chính.