Đặt vấn đề Bạc Liêu là tỉnh có tiềm năng xuất khẩu rất lớn, đặc biệt là xuất khẩu các mặt hàng nông, thuỷ hải sản đã qua chế biến có giá trị kinh tế cao. Những năm gần đây tình hình xuất khẩu thủy sản của tỉnh vẫn tiếp tục đà tăng trƣởng; sản lƣợng thủy sản chế biến 56.120 tấn (trong đó tôm đông lạnh 53.620 tấn), sản lƣợng thủy sản xuất khẩu 40.500 tấn (trong đó tôm đông lạnh 38.000 tấn), kim ngạch xuất khẩu thủy sản 410 triệu USD (chiếm 95,17% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh); thị trƣờng xuất khẩu truyền thống (Nhật, Mỹ, EU, Hàn Quốc, Trung Quốc,…) và các thị trƣờng mới (Hồng Kông, Trung Đông; Đông Âu, Asean, v, v,. Cùng với sự phát triển đó, các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản của tỉnh không ngừng tăng trƣởng cả về quy mô sản xuất, kim ngạch xuất khẩu và hiệu quả hoạt động. Song đặc điểm của ngành này là nhu cầu vốn lƣu động rất lớn, mà vốn tự có thì có hạn.
Phần lớn nhu cầu vốn đều phải vay các NHTM. Đây cũng là tình trạng chung của các doanh nghiệp Việt Nam, làm cho hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu gắn liền với hoạt động của các NHTM. Do vậy có thể nói rằng hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu là một mãng khách hàng lớn của các NHTM nói chung. Cũng chính vì lẽ đó mà tại Bạc Liêu nói chung và tại Ngân hàng TMCP Đầu Tƣ và Phát Triển Việt Nam – chi nhánh Bạc Liêu nói riêng thì tỷ trọng nhóm ngành xuất nhập khẩu thủy sản luôn chiếm tỷ trọng khá cao, khoảng 35% - 45% trên tổng dƣ nợ của cả chi nhánh.
Việc cho vay đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản chủ yếu vẫn là cho vay đồng USD vì theo điểm c điều 3 Thông tƣ 24/2015/TT-NHNN ngày 08/12/2015 đây là đối tƣợng đƣợc phép vay vốn bằng USD. Bên cạnh đó các doanh nghiệp còn có lợi thế là tranh thủ đƣợc nguồn vốn giá rẻ vì hiện nay lãi suất cho vay 1 Nhiều tác giả, ngày 10/03/2017, Bảng tin thương mại thủy sản VASEP số 08-2017, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu Việt Nam 2 USD tại đa số NHTM đều thấp hơn từ 2-3% tùy theo kỳ hạn vay vốn. Tuy nhiên việc cho vay USD hiện nay còn tiềm ẩn nhiều rủi ro nhƣ: rủi ro tỷ giá, rủi ro thanh toán của khách hàng (vì khi vay bằng đồng USD thì bắt buộc khách hàng phải có đồng USD để thanh toán),… Chính vì vậy việc cho vay USD cần nhiều sự kiểm soát hơn về phía ngân hàng để hạn chế các rủi ro. Đồng thời, Nhà nƣớc và các cơ quan quản lý ngân hàng cũng chƣa ban hành đầy đủ các quy định liên quan đến hoạt đông cho vay này.2 Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm qua, ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu nhất định, đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế đất nƣớc do biết tận dụng lợi thế về tự nhiên, giá thành sản phẩm thấp, chi phí sản xuất đƣợc tiết giảm tối đa.
Trải qua nhiều giai đoạn ngành thủy sản đã từng bƣớc khẳng định vị thế của mình, vƣơn lên trở thành một ngành kinh tế quan trọng, là mũi nhọn của đất nƣớc. Với việc tận dụng đƣợc điều kiện tự nhiên xã hội đất nƣớc, ngành thuỷ sản đã có sự phát triển vƣợt bậc, mỗi năm đem về cho đất nƣớc một nguồn USD lớn phục vụ tái đầu tƣ thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Vai trò quan trọng của ngành thủy sản trong sự phát triển kinh tế- xã hội, với tốc độ phát triển nhanh chóng về sản lƣợng và giá trị xuất khẩu, ngành thủy sản ngày càng đƣợc xác định là ngành kinh tế mũi nhọn và là một trong những hƣớng ƣu tiên của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay. Đặc biệt tại khu vực đồng bằng song Cửu Long nói chung và tỉnh Bạc Liêu nói riêng, là những khu vực đang chiếm tỷ trọng khá cao trong nhóm ngành thủy sản cả nƣớc, chính vì vậy tại địa bàn Bạc Liêu nhu cầu phát triển thủy sản là rất lớn song song với đó là một nhu cầu vốn lớn để đẩy mạnh các hoạt động cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản.
Trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu hiện nay có hàng chục công ty chế biến thuỷ sản xuất khẩu nhƣ: Công ty CP Thủy Sản Âu Vững I & II, Công ty CP Tôm Miền Nam, Công ty CP Thủy sản Minh Bạch, Công ty CP Thủy sản Bạc Liêu, Công ty CP Thủy sản Bạch Linh… 3 Trong những năm gần đây, ngành thủy sản tỉnh Bạc Liêu phát triển không ngừng, góp phần cải thiện đời sống, nâng cao thu nhập và giải quyết việc làm cho hàng chục ngàn lao động, thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu của đất nƣớc nói chung, của ngành nói riêng lên cao rất nhiều. Để đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực này đƣợc duy trì và phát triển thì nhân tố đóng vai trò quan trọng là sự tài trợ vốn của Ngân hàng trên địa bàn tỉnh, nhất là các nguồn vốn giá rẻ, chính vì vậy nguồn vốn vay USD luôn luôn đƣợc các doanh nghiệp tìm đến nhƣ một biện pháp để giảm chi phí lãi vay của doanh nghiệp. Tuy nhiên để kiểm soát đƣợc việc đáp ứng các tiêu chí của NHNN Việt Nam đặt ra đòi hỏi các Ngân hàng phải theo dõi sát sao tình hình sử dụng vốn của doanh nghiệp, tình hình dòng tiền thu từ xuất nhập khẩu, …. Bên cạnh đó trong việc quản lý các khoản vay bằng đồng USD tại BIDV Bạc Liêu cũng gặp nhiều khó khăn nhất định nhƣ tiến hành thu nợ theo đúng hợp đồng, các vấn đề về rủi ro tỷ giá và các vấn đề về tài sản bảo đảm của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản,… Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG CHO VAY TÀI TRỢ BẰNG ĐỒNG USD ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU THỦY SẢN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BẠC LIÊU”.
MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2.1 Mục tiêu tổng quát Phân tích và đánh giá thực trạng cho vay bằng đồng USD đối với khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản tại BIDV Bạc Liêu qua đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị để nâng cao hoạt động cho vay tài trợ bằng đồng USD đối với khách hàng xuất nhập khẩu thủy sản tại BIDV Bạc Liêu.2 Mục tiêu cụ thể Luận văn này thực hiện 3 mục tiêu nghiên cứu sau đây: 4 - Nghiên cứu một số lý thuyết, lý luận chung về hoạt động cho vay tài trợ USD đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản tại Ngân hàng thƣơng mại. - Nghiên cứu thực trạng hiện tại của BIDV Bạc Liêu qua đó đánh giá tình hình thực tế hoạt động cho vay USD đối với những khách hàng xuất nhập khẩu thủy sản của BIDV Bạc Liêu. - Thông qua việc nghiên cứu thực trạng qua đó đề xuất giải pháp nâng cao hoạt động cho vay bằng đồng USD đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản tại BIDV Bạc Liêu. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Sau khi xác định đƣợc mục tiêu nghiên cứu nhƣ đã trình bày ở trên, một số câu hỏi nghiên cứu sau đây đƣợc đặt ra: - Thực trạng cho vay đồng USD để tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu thủy sản tại ngân hàng BIDV Bạc Liêu hiện nay nhƣ thế nào ? - Cần có giải pháp gì để nâng cao hoạt động cho vay USD để tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu thuỷ sản tại BIDV Bạc Liêu ? 4.
ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài này là giải pháp nâng cao hoạt động cho vay USD đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản tại BIDV chi nhánh Bạc Liêu. Thời gian nghiên cứu: 2012-2016. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Các phƣơng pháp nghiên cứu áp dụng trong đề tài này là: khảo sát, thống kê, tổng hợp, so sánh, quy nạp. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHO VAY USD ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 5 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TÀI TRỢ BẰNG ĐỒNG USD ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU THỦY SẢN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BẠC LIÊU CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG CHO VAY TÀI TRỢ BẰNG ĐỒNG USD ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG XUẤT NHẬP KHẨU THỦY SẢN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BẠC LIÊU 7.
ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 7.1 Về mặt lý luận Luận văn đƣa ra cơ sở lý luận từ cơ bản đến thực tế về việc cho vay USD đối với các khách hàng xuất nhập khẩu thủy sản để giúp các sinh viên Trƣờng Đại học Ngân hàng có thêm tài liệu về mặt học thuật giúp làm giàu tri thức để nghiên cứu học tập và vận dụng vào quá trình cho vay USD đối với các khách hàng xuất nhập khẩu sau này.2 Về mặt thực tiễn Luận văn tập trung phân tích thực trạng hoạt động tín dụng tài trợ bằng đồng USD cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản của BIDV nói chung và chi nhánh Bạc Liêu nói riêng để làm rõ những thành công bƣớc đầu là hạn chế, vƣớng mắc trong thực tiễn. Từ đó đề xuất những giải pháp mang tính khả thi tại một chi nhánh có phát sinh khá lớn nghiệp vụ này. Những giải pháp nêu ra trong Luận văn cũng chƣa phải mang tầm chiến lƣợc và toàn diện, bởi do hạn chế của tác giả chỉ nghiên cứu trong pham vi BIDV Bạc Liêu và những cơ chế có liên quan đến BIDV. Vì vậy các giải pháp đề xuất trong Luận văn mang tính thiết thực đối với hoạt động của chi nhánh Bạc Liêu trong thời gian tới.
Tuy nhiên, chi nhánh Bạc Liêu là chi nhánh có nhiều nghiệp vụ phát sinh phức tạp trong lĩnh vực tài trợ thƣơng mại, vì bản thân đối tƣợng khách hàng và ngành hàng tài trợ mang tính phức tạp. Cho nên nếu giải quyết đƣợc những vƣớng 6 mắc của chi nhánh Bạc Liêu, về mặt cơ bản cũng đã giải quyết đƣợc tƣơng đối đầy đủ các mặt nghiệp vụ tín dụng tài trợ xuất nhập khẩu và mảng dịch vụ đi kèm của BIDV. Đó là kỳ vọng của tác giả gửi gắm trong Luận văn này. Nhìn về tƣơng lai, BIDV có nhiều cơ hội lớn và thách thức cũng không nhỏ.
Đặc biệt Trong điều kiện hội nhập quốc tế, ngành ngân hàng trong nƣớc nói chung, BIDV nói riêng còn quá nhiều mặt hạn chế, tụt hậu.